Bảng phân tích các tội trong chương XIVChương XVI ( BLHS 2015 ) Là chương bao gồm những quy định nghiêm khắc nhất trong bộ luật nhChủ thể của các tội phạm xâm phạm sức khỏe, tính mạng, nhân phẩm, danh dự của con người là có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự. Trong đó: người đủ từ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về các tội danh quy định tại các điều 123; 134; 141; 142; 143; 144; 150; 151 trong chương XIV của BLHS năm 2015 Người đủ từ 16 tuổi trở lên phải chịu mọi trách nhiệm hình sự của tất cả tội phạm. Chủ thể đặc biệt gắn liền với đặc điểm nhân thân và nghề nghiệp, giới tính, tuổi của người phạm tội; Với quan hệ lệ thuộc giữa người bị hại và người phạm tội. Khách thể: Khách thể của các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm , danh dự của con người là nhóm quan hệ xã hội bị xâm phạm xuất hiện ngay trong tên gọi của chương. Đó là các tội phạm này xâm phạm đến quyền sống, quyền được bảo hộ về sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người. Đối tượng tác động của các tội phạm này là con người cụ thể. Theo đó, con người phải là một cơ thể còn sống và có thời điểm tính từ khi sinh ra cho đến khi chết. Điều này để nhằm phân biệt các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người với một số tội phạm cũng có những hành vi phạm tội tương tự nhưng tác động tới đối tượng không phải con người (người đã chết...). Điều này cho thấy, không thể coi một con người đang còn sống khi chưa lọt lòng mẹ (còn ở trong bào thai) hoặc khi người đó đã chết. ằm bảo vệ những quyền tối quan trọng của con người. Quyền con người luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu trong mọi chính sách xã hội và pháp luật của Đảng và nhà nước. Để đảm bảo thực hiện các quyền con người, quyền công dân cơ bản. Bộ luật hình sự 2015 đã quy định về các tội phạm xâm phạm tới quyền sống, quyền được bảo hộ về tính mạng sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người và quy định trách nhiệm hình sự đối với những người thực hiện hành vi phạm tội này ở chương XIV ( BLHS 2015 ) Phần lớn các tội phạm được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp Tuy vậy, cũng có tội phạm được thực hiện với lỗi vô ý Những trường hợp đặc biệt quy định cả lỗi cố ý và vô ý Bộ luật hình sự quy định động cơ mục đích phạm tội là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm tăng nặng ở một số tội phạm có động cơ đê hèn. Hình phạt: Tùy vào mức độ nghiêm trọng của tội phạm mà bộ luật hình sự quy định các khung hình phạt khác nhau. Mức chế tài tối đa của tội phạm được quy định trong chương XIV là tù chung thân hoặc tử hình. Trong những trường hợp phạm tội có tình tiết giảm nhẹ đặc biệt hoặc lỗi vô ý nhưng không gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì chế tài thấp nhất là phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm.
Trang 1Chương XIV ( BLHS 2015 )
CÁC TỘI XÂM PHẠM TÍNH MẠNG, SỨC KHỎE, NHÂN PHẨM, DANH DỰ CỦA NGƯỜI KHÁC
Giáo viên hướng dẫn : Nguyễn Thị Thu Thủy Sinh viên trình bày : Nhóm 14 - Luật K40B Nguyễn Thị Nhiên
Nguyễn Cao Nguyên Phương Thân Thị Thu Hiền
Nguyễn Thị Vĩnh Linh
Tạ Tuyết Nhung
Đại học Quy Nhơn Khoa Giáo dục chính trị - Quản lý nhà nước
Ngành Luật
Trang 2Giới thiệu tổng quan về Chương XIV
Chương XVI ( BLHS 2015 ) Là chương bao gồm những quy định nghiêm khắc nhất trong bộ
luật nhằm bảo vệ những quyền tối quan trọng của con người.
Quyền con người luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu trong mọi chính sách xã hội và pháp
luật của Đảng và nhà nước.
Để đảm bảo thực hiện các quyền con người, quyền công dân cơ bản Bộ luật hình sự 2015 đã
quy định về các tội phạm xâm phạm tới quyền sống, quyền được bảo hộ về tính mạng sức khỏe,
nhân phẩm, danh dự của con người và quy định trách nhiệm hình sự đối với những người thực
hiện hành vi phạm tội này ở chương XIV ( BLHS 2015 )
Bao gồm: 34 điều
Ở đây quy định các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh
dự và nhân phẩm con người, là những hành vi nguy hiểm cho
xã hội, cố ý ho ặc do vô ý xâm phạm đến tính mạng, sức
khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác
Các tội xâm phạm đến tính mạng con người được quy định tại Điều
123 – 133 Các tội xâm phạm đến sức khỏe của con người được quy định tại Điều 134 – 140.
Các tội xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm của con người được quy định tại Điều 141- 147
Riêng các tội được quy định tại Điều 148-156 Là những tội xâm phạm đến con người vì việc lây truyền HIV; vu khống; làm nhục; gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe của con người.
Trang 3Bảng phân tích
-Cá nhân
-Pháp nhân
-Chủ thể đặc biệt
thực hiện tội
phạm
Các quan hệ xã hội bị xâm hại -Lỗi loại gì ? ( Vô ý hay cố ý)
-Động cơ phạm tội.
-Hành vi -Hậu quả -Quan hệ nhân quả giữa hành vi
và hậu quả
-Khung phạt -Hình phạt chính -Hình phạt bổ sung
Trang 4Theo chương XIV
Chủ thể của tội phạm:
- Chủ thể của các tội phạm xâm phạm sức khỏe, tính mạng, nhân phẩm, danh dự của con người là có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự
- Trong đó: người đủ từ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về các tội danh quy định tại các điều 123; 134; 141; 142; 143; 144; 150; 151 trong chương XIV của BLHS năm 2015
- Người đủ từ 16 tuổi trở lên phải chịu mọi trách nhiệm hình sự của tất cả tội phạm
- Chủ thể đặc biệt gắn liền với đặc điểm nhân thân và nghề nghiệp, giới tính, tuổi của người phạm tội; Với quan hệ lệ thuộc giữa người bị hại và người phạm tội
Khách thể:
- Khách thể của các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm , danh dự của con người là nhóm quan hệ xã hội bị xâm phạm xuất hiện ngay trong tên gọi của chương Đó là các tội phạm này xâm phạm đến quyền sống, quyền được bảo hộ về sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người
- Đối tượng tác động của các tội phạm này là con người cụ thể Theo đó, con người phải là một cơ thể còn sống và có thời điểm tính từ khi sinh ra cho đến khi chết Điều này để nhằm phân biệt các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người với một số tội phạm cũng có những hành vi phạm tội tương tự nhưng tác động tới đối tượng không phải con người (người đã chết ) Điều này cho thấy, không thể coi một con người đang còn sống khi chưa lọt lòng mẹ (còn
ở trong bào thai) hoặc khi người đó đã chết
Trang 5Theo chương XIV
Mặt chủ quan:
- Phần lớn các tội phạm được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp
- Tuy vậy, cũng có tội phạm được thực hiện với lỗi vô ý
- Những trường hợp đặc biệt quy định cả lỗi cố ý và vô ý
- Bộ luật hình sự quy định động cơ mục đích phạm tội là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm tăng nặng ở một số tội phạm có động cơ đê hèn
Hình phạt:
- Tùy vào mức độ nghiêm trọng của tội phạm mà bộ luật hình sự quy định các khung hình phạt khác nhau
- Mức chế tài tối đa của tội phạm được quy định trong chương XIV là tù chung thân hoặc tử hình
- Trong những trường hợp phạm tội có tình tiết giảm nhẹ đặc biệt hoặc lỗi vô ý nhưng không gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì chế tài thấp nhất là phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm
Trang 6Chủ thể Khách thể Mặt chủ quan Mặt khách quan
Tội giết
người
Điều 123
-Người đủ năng lực CTNHS
-Đủ tuổi chịu trách nhiệm hình
sự theo Điều 12 (BLHS 2015)
Quan hệ xã hội
bị xâm phạm là tính mạng con người
Trong trường hợp phạm tội giết người, người thực hiện hành vi có
lỗi cố ý đối với hậu quả chết người. Tội giết người (hoàn thành) và tội cố ý gây thương tích
trong trường hợp dẫn đến chết người đều có những dấu hiệu giống nhau như:
Hậu quả chết người xảy ra, xuất hiện hành vi thực hiện tội phạm do lỗi cố ý
Đều có hành vi khách quan như đánh, đâm, chém, bắn…
Tội làm
chết người
Cố ý gây
thương tích
dẫn đến chết
người
Điểm a,
Khoản 4 và 5,
Điều 134
Trong trường hợp phạm tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người,
người thực hiện hành vi có lỗi cố ý
đối với hành vi gây thương tích
nhưng vô ý đối với hậu quả làm chết
người
Trang 7Ví dụ so sánh
A và B có mâu thuẫn với nhau từ
trước, Một lần đi làn về ngang
qua nhà B, A bị B xúc phạm Vì
quá tức giận, A về nhà xách dao
qua đâm chết B
A và B có mâu thuẫn thuẫn với nhau , trong Lúc gây sự A đã đẩy mạnh B khiến B ngã , không may đầu B đập vào thành bàn gây
xuất huyết Dù A đã gọi cấp cứu nhưng B tử vong trên đường đi.
Trang 8Chủ thể Khách thể Mặt chủ quan Mặt khách quan
Tội hiếp
dâm
Điều 141
Người đủ năng lực CTNHS
-Đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 12 (BLHS 2015)
Quan hệ xã hội bị xâm phạm là sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người
Hình thức lỗi cố ý trực tiếp
Người phạm tội thấy trước được hành vi, dùng thủ đoạn của mình
để ép buộc người bị hại giao cấu với mình là hành vi trái đạo đức, pháp luật nhưng họ đã mong muốn thực hiện được hành vi đó nhằm thỏa mãn dục vọng của mình
Dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu với nạn nhân trái với ý muốn của họ, diễn ra giữa những người khác giới
Tội cưỡng
dâm
Điều 143
Dùng mọi thủ đoạn khiến người lệ thuộc mình hoặc người đang ở trong tình trạng quẫn bách phải miễn cưỡng giao cấu, diễn ra giữa những người khác giới
Trang 9Ví dụ so sánh
A có tình cảm với B, nhưng B
không có tình cảm với A mà
thích người khác Vì không phục
nên lợi dụng lúc B đi làm về
muộn ngang qua khu vắng người
A đã trói B lại và thực hiện hành
vi giao cấu.
A là nhân viên trong công tì của
B Một lần nhân lúc tăng ca B đã
có hành vì uy hiếp A phải giao cấu với mình, nếu không sẽ bị đuổi việc Vì không muốn bị mất việc A đành phải chấp nhận.
Trang 10Chủ thể Khách thể Mặt chủ quan Mặt khách quan
Tội vu
khống
Điều 156
-Người đủ năng lực CTNHS
-Đủ tuổi chịu trách nhiệm hình
sự theo Khoản 1 Điều 12 (BLHS 2015)
Tội phạm xâm phạm đến nhân phẩm, danh dự của người khác
Lỗi của người phạm tội là lỗi cố ý trực tiếp
Hành vi phao tin bịa đặt, loan truyền tin biết rỏ là bịa đặt để làm giảm uy tín hoặc tung tin thất thiệt về tội phạm, tố cáo người khác phạm tội bằng tin bịa đặt
Tội làm
nhục
Điều 155
Hành vi dùng lời nói, cử chỉ thiếu văn hoá, lăng mạ xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác Như lăng mạ, chửi rủa thậm tệ, cạo đầu, cắt tóc, lột quần áo, quay clip Để làm nhục người khác, người phạm tội có thể có những hành vi
vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực như bắt trói, tra khảo, vật lộn, đấm đá hoặc dùng phương tiện nguy hiểm khống chế, đe dọa, buộc người bị hại phải làm theo ý muốn của mình
Trang 11Ví dụ so sánh
A là bác sĩ tư của C B thích C ,
vì ghen tức với A B đã loan tin
cho cả bệnh viện của A rằng A là
vợ lẻ của C
A là bác sĩ tư của C B thích C ,
vì ghen tức với A B đã thuê người đánh A quay clip tung lên mạng xã hội
Trang 12Chủ thể Khách thể Mặt chủ quan Mặt khách quan
Tội bức
tử
Điều 130 Người đủ năng lực
CTNHS
-Đủ tuổi chịu trách nhiệm hình
sự theo Điều 12 (BLHS 2015)
Quan hệ xã hội
bị xâm phạm là sức khỏe tính mạng của con người
Lỗi của người phạm tội là lỗi cố
ý Có thể là lỗi
cố ý trực tiếp hoặc lỗi cố ý gián tiếp
Đó là hành vi đối xử tàn ác gây đau đớn nhiều lần, thường xuyên về thể xác hoặc về tinh thần cho người lệ thuộc mình Nạn nhân bị đánh đập, bị ức hiếp, bị ngược đãi, bị xúc phạm nặng nề, làm cho nạn nhân dày vò, bức bối,…
Dẫn đến hậu quả khiến người đó tự sát Nạn nhân vẫn muốn sống nhưng hành vi bức tử khiến cho nạn nhân bị dày vò, bế tắc, => buộc phải tự kết thúc sự sống
Hành vi xúi giục người khác tự sát là hành vi của một người đã có những lời lẽ kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác tự tước đoạt tính mạng của họ
Giúp người khác tự sát là hành vi của một người tạo điều kiện vật chất hoặc tinh thần cho người khác tự tước đoạt tính mạng của họ như cung cấp thuốc độc,…
Nạn nhân do dự trong việc tự sát, nhưng bị thúc giục, kích động, dụ dỗ khiến nạn nhân suy nghĩ vấn đề trở nên nghiêm trọng đến mức tự tước đoạt mạng sống của mình
Tội xúi
giục,
giúp đỡ
người
khác tự
sát
Điều 131
Trang 13Ví dụ so sánh
A và B là chị e cùng bố khác mẹ
Vì ganh tị với tình yêu của bố
danh cho B nên A đã nhiều lần đe
dọa, la mắng và xúc phạm B
nghiêm trọng giữa nơi công
cộng, khiến B uất ức tự tử
A và B là chị e cùng bố khác mẹ
Vì không muốn có sự tồn tại tại của A trong gia đình nên nhân lúc
A bị chuyện buồn tình cảm B đã mua thuốc sâu và dụ dỗ , kích động A tự sát, khiến A tự tử.
Trang 14Chủ thể Khách thể Mặt chủ
Tội lây
truyền HIV
cho người
khác
Điều 148
Chủ thể của tội lây truyền HIV cho người khác là chủ thể đặc biệt Chủ thể của tội phạm này là bất kỳ
ai đạt độ tuổi luật định (Khoản 1, điều 12 BLHS 2015); Có năng lực trách nhiệm hình sự và là người
bị nhiễm HIV, có hành vi lây truyền HIV cho người khác
Quan hệ xã hội bị xâm phạm là sức khỏe, tính mạng của con người
lỗi cố ý trực tiếp Người phạm tội biết
rõ hành vi của mình là gây nguy hiểm cho tính mạng, sức khoẻ của người khác, thấy rõ hậu quả có thể xảy
ra nhưng vẫn thực hiện
Hành vi này bao gồm nhiều dạng hành vi khác nhau có khả năng làm HIV lây từ người phạm tội sang người khác Người phạm tội có thể bằng nhiều cách khác nhau để truyền HIV của mình cho người khác như thông qua việc quan hệ tình dục ( giao cấu), tiêm chích hoặc những hành vi khác lây qua hệ thống tuần hoàn ( qua đường máu)….
Còn hành vi khách quan của tội cố ý truyền HIV cho người khác là hành vi “truyền” bệnh cho người khác, đây là hành vi chứa đựng khả năng truyền HIV cho người khác mà nguồn gây bệnh không phải là từ tình trạng mắc bệnh của chủ thể Hành vi này có thể được thực hiện bằng bất kỳ phương thức nào (Vd: truyền máu
mà biết là bị nhiễm HIV cho người khác )
Tội cố ý
truyền HIV
cho người
khác
Điều 149
Còn chủ thể của tội cố ý truyền HIV cho người khác là bất kỳ ai đạt độ tuổi luật định ( Khoản
1, điều 12 BLHS 2015 )
và có năng lực trách nhiệm hình sự
Trang 15Ví dụ so sánh
Dù biết mình bị mắc HIV nhưng
A vẫn hành nghề bán dâm mặc
cho việc có thể lây bệnh cho
người khác.
Vì ghét A, nhân lúc A đi xem phim ở rạp, B đã đi theo và kẹp kim tiêm chứa máu nhiễm HIV dưới ghế của A, khiến A bị nhiễm HIV
Trang 16CÁM ƠN THẦY CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ THEO DỖI BÀI
THUYẾT TRÌNH
CÁM ƠN THẦY CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ THEO DỖI BÀI
THUYẾT TRÌNH