- PT bao gổm 3 quá trình liên quan mật thiết với nhau, sinh trưởng phân hóa hay biệt hóa TB, phát sinh hình thái cơ quan và cơ thể.. Giai đoạn hậu phôi - Gồm 2 kiểu phát triển:[r]
Trang 1Ngày soạn: 16/02/2017
Ngày giảng: 23/02/2017
B – SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT
SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT
I Mục tiêu
Sau khi học xong bài này học sinh cần:
1.1 Kiến thức
- Nêu được khái niệm sinh trưởng và phát triển ở động vật Lấy ví dụ
- Nêu được khái niệm biến thái Cho Ví dụ
- Phân biệt được phát triển qua biến thái và không qua biến thái
- Phân biệt được phát triển qua biến thái hoàn toàn và không hoàn toàn
- Lấy được các ví dụ về phát triển qua biến thái và không qua biến thái, phát triển qua biến thái hoàn toàn và không hoàn toàn
- So sánh được sự giống và khác nhau giữa ST và PT ở Động vật và Thực vật
1.2 Kỹ năng
- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh, tư duy lôgic
- Ứng dụng thực tiễn sản xuất, chăn nuôi
1.3 Thái đô
- Tạo hứng thú cho học sinh yêu thích môn học
- Xây dựng ý thức ứng dụng thực tiễn sản xuất, chăn nuôi
1.4 Định hướng phát triển năng lực
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
2.1 Chuẩn bị của giáo viên
Trang 2- Thiết bị dậy học:
- Học liệu:
2.2 Chuẩn bị của học sinh
- Học bài cũ và đọc trước bài ở nhà
III Tổ chức các hoạt động học tập
3.1 Ổn định lớp: kiểm tra sỉ số và tác phong học sinh.
3.2 Kiểm tra bài cũ:
3.3 Bài mới:
* Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm sinh trưởng và phát triển ở động vật
- Phương pháp: Trực quan kết hợp hỏi đáp
Dạy học giải quyết vấn đề
- Hình thức tổ chức hoạt động:Vấn đáp gợi mở
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
GV: GV nêu lên VDyêu cầu HS trả lời câu
hỏi
Câu hỏi? Nhận xét sự biến đổi của gà trong
VD: Về kích thước và khối lượng? Nguyên
nhân dẫn đến sự biến đổi đó?
VD: Trứng gà (hợp tử) → gà con → gà
trưởng thành
HS: + Tăng về kích thước, tăng về khối
lượng
+ Do sự tăng về kích thước và số
lượng TB
Câu hỏi? Thế nào là sinh trưởng ở động
vật? Cho ví dụ minh hoạ?
GV: Nhấn mạnh bản chất của sinh trưởng.
- Tốc độ sinh trưởng của các mô, cơ quan
khác nhau trong cơ thể diễn ra không giống
nhau
- Tốc độ sinh trưởng diễn ra không đồng
đều ở các giai đoạn phát triển khác nhau
I Khái niệm về sinh trưởng và phát triển
1 Khái niệm về sinh trưởng Là sự gia tăng kích thước cũng như khối lượng cơ thể ĐV (cả ở mức độ tb, mô, cơ quan và toàn bộ cơ thể) theo thời gian
Trang 3- Sinh trưởng tối đa của cơ thể đạt ở tuổi
trưởng thành và tuỳ thuộc vào mỗi loài
động vật
GV lấy VD về phát triển: Dấu hiệu dậy thì
của cả nam và nữ như mọc trứng cá, vỡ
giọng, mọc râu…
GV Cơ thể người qua các giai đoạn có sự
biến đổi về hình thái khác nhau
Câu hỏi? Tại sao lại có sự biến đổi về hình
thái, chức năng sinh lý của các cơ quan bộ
phận qua các giai đoạn?
HS: Nhờ sự phân chia tế bào, phân hóa tế
bào
Câu hỏi? Phát triển ở động vật là gì?
GV: Nhấn mạnh bản chất của phát triển
- Quá trình gồm nhiều giai đoạn, qua mỗi
giai đoạn, cơ thể đã có sự biến đổi khác
nhau về hình thái và chức năng sinh lý
Câu hỏi? Có phải sinh trưởng và phát triển
là 2 quá trình đọc lập với nhau hay không?
Vì sao?
HS: Sự sinh trưởng và phát triển của cơ thể
luôn liên quan mật thiết với nhau
Sinh trưởng tạo tiền đề cho phát triển, sinh
trưởng là thành phần của phát triển
Phát triển làm thay đổi sinh trưởng
GV: Nhấn mạnh và bổ sung mối quan hệ
giữa sinh trưởng và phát triển
- Liên quan mật thiết với nhau
+ Sinh trưởng tạo tiền đề cho phat triển và
phát triển làm thay đổi sinh trưởng
+ Đan xen nhau
- Liên quan với môi trường
HS liên hệ thực tế sản xuất
Câu hỏi? Liên hệ tron chăn nuôi cần phải
có biện pháp kỹ thuật gì để có năng suất
cao?
HS: Cần cung cấp đầy đủ thức ăn vào giai
đoạn vật nuôi đang sinh trưởng mạnh
2 Khái niệm về phát triển
- PT bao gổm 3 quá trình liên quan mật thiết với nhau, sinh trưởng phân hóa hay biệt hóa
TB, phát sinh hình thái cơ quan và cơ thể
VD : SGK
3 Mối quan hệ giữa sinh trưởng và phát triển
- Sinh trưởng và phát triển liên quan mật thiết với nhau, đan xen lẫn nhau và luôn liên quan đến môi trường
+ ST tạo tiền đề cho PT + PT làm thay đổi ST VD: SGK
ST và PT Hợp tử -> Cơ thể ĐV
- Quá trình sinh trưởng và phát triển gồm nhiều giai đoạn kế tiếp nhau
+ Dài hoặc ngắn tùy thộc ĐV + Đơn giản hay phức tạp, tùy ĐV sống
Trang 4* Hoạt động 2: Tìm hiểu các giai đoạn sinh trưởng và phát triển
- Phương pháp: Trực quan kết hợp hỏi đáp, SD phiếu học tập
- Hình thức tổ chức hoạt động: Sử dụng hình 37.1, 37.2 SGK
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
GV: Yêu cầu HS quan sát hình 37.1 sơ đồ
các giai đoạn phát triển phôi cá lưỡng tiêm
Câu hỏi? Giai đoạn phát triển phôi cá
lưỡng tiêm gồm các giai đoạn nào? Đặc
điểm của từng giai đoạn?
HS: Hợp tử (1 TB) → giai đoạn phân cách
trứng → phôi (nhiều TB giống nhau) giai
đoạn phôi nang (gồm 2 lá phôi có tế bào
khác nhau) → giai đoạn phôi vị →phôi (3 lá
phôi có TB khác nhau) → giai đoạn mầm
cơ quan (trong đó có ống thần kinh)
- Tức là 3 lá phôi vị (ngoại bì, trung bì, nội
bì) → mô → cơ quan → cơ thể theo sơ đồ
sau:
+ Ngoại bì → biểu bì da, hệ thần kinh
+ Trung bì → xương, cơ
+ Nội bì→ ống ruột, gan ,tụy
GV: Ở VD đầu gà con mới nở ra đã có cấu
tạo giống gà trưởng thành
GV: Yêu cầu HS nghiên cứu SGK, quan sát
hình 37.2 sơ đồ sự phát triển hậu phôi
Câu hỏi? Hãy cho biết sự phát triển của ếch
nhái trải qua những giai đoạn phát triển nào
và con nòng nọc (giai đoạn ấu trùng) có
những đặc điểm gì về hình dạng và sinh lí
khác với ếch trưởng thành?
HS: Trứng → nòng nọc (sống trong nước,
mang ngoài đuôi bơi) → ếch (cạn, hô hấp
(da, phổi), có 4 cặp chân nhảy)
Đây là quá trình biến đổi ở mức phân tử,tế
bào, mô, cơ quan đòi hỏi nhân tố tác động
quan trọng là hoocmôn tuyến giáp
Câu hỏi? Hãy quan sát phát triển của bọ
cánh cứng chỉ ra con non biến đổi qua
II Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển
- Gồm 2 giai đoạn sinh trưởng và phát triển: + Giai đoạn phôi
+ Giai đoạn hậu phôi
1 Giai đoạn phôi Giai đoạn phân cắt trứng → Giai đoạn phôi nang → Giai đoạn phôi vị → Giai đoạn mầm cơ quan
2 Giai đoạn hậu phôi
- Gồm 2 kiểu phát triển:
+ Phát triển không qua biến thái + Phát triển qua biến thái
a, Phát triển không qua biến thái Con non có đặc điểm hình thái và cấu tạo tương tự con trưởng thành
VD:
b, Phát triển qua biến thái
* Phát triển qua biến thái hoàn toàn Con non hoàn toàn khác con trưởng thành +Hoàn toàn
+Khác một phần VD:
*Phát triển qua biến thái không hoàn toàn Giai đoạn ấu trùng giống con trưởng thành như để trưởng thành cơ thể trưởng thành thì
Trang 5những giai đoạn nào và chúng khác với con
bọ trưởng thành ở những đặc điểm gì về
hình thái, sinh lí?
HS: Bọ cánh cứng: sâu → nhộng → ruồi:
dòi → nhộng → ruồi
→Muỗi: cung quăng
GV: Yêu cầu HS nghiên cứu SGK, quan sát
hình 37.2 sơ đồ sự phát triển hậu phôi hoàn
thành phiếu học tập
HS nghiên cứu SGK, quan sát hình thảo
luận hoàn thành PHT
GV nhận xét, bổ sung → kết luận
Câu hỏi? Liên hệ trong sản xuất nông
nghiệp hiểu biết về biến thái có ý nghĩa ntn?
→ Đối với sâu bướm hại câu trồng biết
được các giai đoạn phát triển để có biện
pháp tiêu diệt hiệu quả nhất
chúng phải qua nhiều lần lột xác VD
Các kiểu ST
& PT
Không qua biến thái Qua biến thái hoàn toàn Qua biến thái không hoàn toàn
IV Tổng kết và hướng dẫn học tập
4.1 Tổng kết
4.2 Hướng dẫn học tập
Đáp án phiếu học tập
Các kiểu ST &
PT
Không qua biến
thái
Người,Voi, chuột
- Con non có đặc điểm hình thái, cấu tạo sinh lý tương tự con trưởng thành
- Con non phát triển không qua biến thái để thành con trưởng thành
Qua biến thái
hoàn toàn
Bướm, tằm,
…
- Ấu trùng (sâu non) có hình thái, cấu tạo sinh lý khác con trưởng thành
Trang 6- Qua nhiều lần lột xác và giai đoạn trung gian, ấu trùng biến đổi thành con trưởng thành
Qua biến thái
không hoàn toàn
Châu chấu, bọ xít…
- Ấu trùng có hình thái, cấu tạo sinh lý gần giống con trưởng thành Qua nhiều lần lột xác biến đổi thành con trưởng thành
Câu 4: Nuôi cá rô phi chỉ nên thu hoạch sau 1 năm khi đạt 1 - 1,8 kg vì nó kinh tế nhất, ở chỗ thời gian đó cá sinh trưởng mạnh hơn so với giai đoạn sau 1 năm trở đi (trên đơn vị thời gian và đơ vị tiêu tốn thứ ăn , công chăm sóc)
V Rút kinh nghiệm
………
………
………
………
………
………
………
………
Xác nhận của GVHD