Axit nitric va muoi nitrat

Vì axit nitric đặc nóng có tính oxi hóa mạnh nên không những tác dụng với kim loại mà còn phản ứng được với một số phi kim như S, C, P,... TÍNH CHẤT HÓA HỌC 2[r]

Trang 1

TUẦN 8

TIẾT 15 - 16

BÀI 9: AXIT NITRIC VÀ MUỐI NITRAT

HOẠT

1

Giới thiệu nội dung chính của bài

học

BÀI 9: AXIT NITRIC VÀ MUỐI NITRAT

A AXIT NITRIC NỘI DUNG

B MUỐI NITRAT

TRƯỜNG THPT PHAN ĐÌNH PHÙNG Nguyễn Ánh Dương

A AXIT NITRIC

ĐIỀU CHẾ ỨNG DỤNG TÍNH CHẤT HĨA HỌC TÍNH CHẤT VẬT LÍ CẤU TẠO PHÂN TỬ

2

sự hình thành liên kết và hình ảnh về

Yêu cầu HS rút ra kết luận về đặc

điểm cấu tạo và tính chất hĩa học

Các cặp electron dùng chung của nitơ bị lệch về phía oxi, do đĩ nitơ cĩ

số oxi hĩa là +5, thể hiện tính oxi hĩa mạnh

thể hiện tính axit

I CẤU TẠO PHÂN TỬ

+5

+5 +4 +3 +2 +1 0 -3 TRƯỜNG THPT PHAN ĐÌNH PHÙNG Nguyễn Ánh Dương

I CẤU TẠO PHÂN TỬ

+5

3

Yêu cầu HS dựa vào kiến thức đã

học ở cấp 2, điền các thơng tin cơ

bản về tính chất vật lí

- Trạng Thái : Lỏng

- Màu sắc : khơng màu

- Khả năng tan trong nước: tốt

II TÍNH CHẤT VẬT LÍ

Trạng thái tồn tại :

Khả năng tan trong nước :

Lỏng Khơng màu Mùi hắc Tan tốt trong nước Kém bền

Axit nitric dể gây bỏng, cĩ thể phá hủy da, giấy, vải ….Cần cẩn thận khi sử dụng

4

Cho HS quan sát lại hình ảnh cấu tạo

của axit nitric Yêu cầu HS nhắc lại

tính chất hĩa học dự đốn của axit

nitric

Axit nitric cĩ tính oxi hĩa và tính axit

III TÍNH CHẤT HĨA HỌC

+5

1 TÍNH AXIT

a Làm đổi màu chất chỉ thị :

b Tác dụng với bazơ :

c Tác dụng với oxit bazơ :

d Tác dụng với muối của axit yếu hơn:

Làm quỳ tím hĩa đỏ

HNO H + NO + −

→

Fe(OH) + 3HNO → Fe(NO ) + 3H O

3

3H + Fe(OH) + → Fe + 3H O +

NaOH + HNO → NaNO + H O

2

H + OH + − → H O

CuO + 2HNO → Cu(NO ) + H O

2 2

CuO + 2H + → Cu + + H O

BaCO + 2HNO → Ba(NO ) + CO ↑ + H O 2

BaCO + 2H + Ba + CO + + H O

5

Yêu cầu HS nhắc lại về tính axit

gồm những tính chất nào?

Cùng HS điền đầy đủ thơng tin vào

các tính chất của axit thơng thường,

viết các phương trình phản ứng hĩa

học dạng phân tử và ion thu gọn

- Làm đổi màu chất chỉ thị

- Phản ứng với bazơ, oxit bazơ

6

- Cho HS quan sát thí nghiệm giữa

axit nitric đặc nĩng với Fe và Cu Từ

đĩ so sánh với các axit khác

- Giải thích nguyên nhân vì sao axit

cĩ thể phản ứng với Cu?

- Viết các phương trình hĩa học xảy

ra Lưu ý, axit nitric đặc nĩng khi

Axit nitric đặc nĩng cĩ thể phản ứng với Cu mặc dù Cu đứng sau hidro trong dãy hoạt động hĩa học Vì axit nitric cĩ tính oxi hĩa mạnh, cĩ thể oxi hĩa được các kim loại yếu hơn cả hidro

2 TÍNH OXI HĨA

Axit nitric cĩ tính oxi hĩa mạnh, cĩ thể oxi hĩa được hầu hết kim loại { trừ vàng (Au) và bạch kim (Pt)}

a Axit nitric đặc nĩng a.1 Tác dụng với kim loại Phương trình tổng quát

3  t o → 3 ) 2 ↑ 2 đặc n

(Với n là hĩa trị cao nhất của M)

Ví dụ:

3 đặc t o →

Fe + HNO

o t

3

Cu + HNO đặc  →

Fe(NO ) + NO ↑ + H O

3 2 2 2 Cu(NO ) + NO ↑ + H O

Trang 2

tác dụng với kim loại luơn tạo ra khí

7

Vì axit nitric đặc nĩng cĩ tính oxi

hĩa mạnh nên khơng những tác dụng

với kim loại mà cịn phản ứng được

với một số phi kim như S, C, P,

Viết các phương trình hĩa học minh

họa

2 TÍNH OXI HĨA

a Axit nitric đặc nĩng a.1 Tác dụng với kim loại (trừ Au, Pt) a.2 Tác dụng với một số phi kim (như C, S, P,….)

o t đặc

o

S + HNO đặc  → H SO + NO ↑ + H O o

P + HNO đặc  → H PO + NO ↑ + H O

6

5

2 5

a.3 Tác dụng với hợp chất HNO 3 đặc cịn oxi hĩa được nhiều hợp chất vơ cơ và hữu cơ Vải, giấy, mùn cưa, dầu thơng,… Bị phá hủy hoặc bốc cháy khi tiếp xúc với HNO 3 đặc

8

Thơng báo axit nitric đặc cĩ thể phá

hủy các hợp chất Cho HS quan sát

thí nghiệm chứng minh axit nitric

đặc cĩ thể phản ứng với các hợp

chất hữu cơ

9

- Cho Hs quan sát video thí nghiệm

về hiện tượng thụ động hĩa trong

axit nitric đặc nguội của Fe Rút ra

kết luận và bổ sung thêm Cr và Al

- Cho HS quan sát video thí nghiệm

so sánh tính oxi hĩa của axit nitric

đặc và axit nitric lỗng Từ đĩ yêu

cầu HS rút ra kết luận

- Fe, Al, Cr bị thụ động hĩa trong

- Axit nitric lỗng cũng cĩ tính oxi hĩa mạnh, cĩ thể phản ứng với hầu hết kim loại, trừ vàng và bạch kim

2 TÍNH OXI HĨA

a Axit nitric đặc nĩng

Al, Fe và Cr bị thụ động hĩa trong HNO 3 đặc nguội

c Axit nitric lỗng

Giống như HNO 3 đặc, HNO 3 lỗng cũng cĩ tính oxi hĩa mạnh HNO 3 lỗng cĩ thể oxi hĩa hầu hết kim loại (trừ Au và Pt), khi HNO 3 càng lỗng tác dụng với kim loại càng hoạt động thì N +5

trong HNO 3 bị khử càng sâu.

Ví dụ:

Fe + HNO loãng → Fe(NO ) + NO ↑ + H O

3

Mg + HNO rất loãng → Mg(NO ) + NH NO + H O

4

Al + HNO loãng → Al(NO ) + N ↑ + H O

10 36 10 3 18 TRƯỜNG THPT PHAN ĐÌNH PHÙNG Nguyễn Ánh Dương

3 Cu +8 HNO loãng → 3Cu(NO ) + 2 NO ↑ + 4 H O

10

phân bĩn, sản xuất thuốc nổ, dùng trong cơng nghiệp và dược phẩm

IV ỨNG DỤNG

Axit nitric sản xuất ra dùng để điều chế phân đạm NH 4 NO 3 , Ca(NO 3 ) 2 Ngồi ra axit nitric cịn được dùng để sản xuất thuốc nổ TNT, thuốc nhuộm, dược phẩm…

11

Nêu phương pháp điều chế trong

phịng thí nghiệm và trong cơng

nghiệp, yêu cầu HS viết các phương

trình hĩa học xảy ra

V ĐIỀU CHẾ

1 TRONG PHỊNG THÍ NGHIỆM

2 TRONG CƠNG NGHIỆP

850 900

Pt

12

Yêu cầu HS nhắc lại khả năng hịa

tan và khả năng phân li thành ion

của muối nitrat Từ đĩ đưa ra kết

luận

Tất cả các muối nitrat đều tan và đều

là chất điện li mạnh 1 Tất cả muối nitrat đều là chất dể tan trong nước và là chất điện li mạnhI TÍNH CHẤT CỦA MUỐI NITRAT

2

→

2 Phản ứng nhiệt phân

o

* Các muối nitrat của kim loại hoạt động mạnh (K đến Ca)

* Các muối nitrat của kim loại hoạt động trung bình (Mg đến Cu)

* Các muối nitrat của kim loại hoạt động yếu (sau Cu)

o

Ví dụ:

o t

Ví dụ:

o

B MUỐI NITRAT

13

Yêu cầu HS cho biết độ bền của

muối nitrat

Viết các phương trình nhiệt phân

muối nitrat Lưu ý cho HS về đặc

điểm của cation kim loại trong muối

ảnh hưởng đến sản phẩm nhiệt phân

Tất cả các muối nitrat đều kém bền với nhiệt

14

- Dựa vào phương tình phân li khi

phương pháp nhận biết muối nitrat

- Hướng dẫn HS viết phương trình

phản ứng

- Nêu ứng dụng và chu trình của nitơ

Nhận biết muối nitrat bằng cách thêm axit sunfuric vào muối nitrat, sau đĩ cho đồng vào, thấy dung dịch màu xanh và xuất hiện khí khơng màu hĩa nâu trong khơng khí Đĩ là phương pháp nhận biết muối nitrat

I TÍNH CHẤT CỦA MUỐI NITRAT

3 Nhận biết ion nitrat

Trong mơi trường trung tính hoặc bazơ, ion nitrat khơng cĩ tính oxi hĩa Trong mơi trường axit ion nitrat thể hiện tính oxi hĩa giống như HNO 3

Để nhận biết ion nitrat, người ta thêm một ít vụn đồng và dung dịch H 2 SO 4 lỗng vào rùi đun nĩng nhẹ hỗn hợp Phản ứng tạo thành dung dịch màu xanh, khi NO khơng màu hĩa nâu trong khơng khí

2

1 Tất cả muối nitrat đều là chất dể tan trong nước và là chất điện li mạnh

2 Phản ứng nhiệt phân

II ỨNG DỤNG

Các muối nitrat được sử dụng chủ yếu làm phân bĩn hĩa học Kalinitrat cịn được sử dụng để điều chế thuốc nổ đen

C CHU TRÌNH CỦA NITƠ TRONG TỰ NHIÊN (SGK)

Trang 3

trong tự nhiên

15

Tóm tắt nội dung chính trong bài

học

TÓM TẮT BÀI HỌC

A HNO3

2

NO

N O

M + HNO M(NO ) + H O +

N

NH NO

↑

B MUỐI NITRAT

o t

Định dạng
Số trang	3
Dung lượng	357,01 KB