Chương 3

Trang 108 sgk Lịch Sử 10: Nêu nguyên nhân của sự chia cắt đất nước?Trả lời: - Sự tranh giành quyền lực giữa các thế lực phong kiến - Sự ngang tài, ngang sức của các thế lực phong kiến..

Chương 3: Việt Nam từ thế kỉ XVI đến thế kỉ XVIII

Bài 21: Những biến đổi của nhà nước phong kiến trong các thế kỉ XVI-XVIII

(Trang 108 sgk Lịch Sử 10): Nêu nguyên nhân của sự chia cắt đất nước?

Trả lời:

- Sự tranh giành quyền lực giữa các thế lực phong kiến

- Sự ngang tài, ngang sức của các thế lực phong kiến

(Nguyên nhân của sự chia cắt đất nước là:

 Các vua ăn chơi sa đọa

 Quan lại, địa chủ chiếm đoạt ruộng đất

 Nhân dân đấu tranh ở nhiều nơi

 Sự tranh giành quyền lực giữa các thế lực phong kiến: Nam triều - Bắc triều, Trịnh - Nguyễn.)

(Trang 109 sgk Lịch Sử 10): Nhận xét về bộ máy nhà nước thời Lê – Trịnh?

Trả lời:

- Về cơ bản bộ máy nhà nước được tổ chức theo mô hình thời Lê sơ.

- Triều đình nhà Lê không còn nắm thực quyền mà quyền lực nằm trong tay chúa Trịnh, những quyền lực tập trung vào tay chúa Trịnh, vua Lê chỉ là bù nhìn.

 Ở Trung ương hình thành hai bộ phận: triều đình và phủ chúa

 Triều đình đứng đầu là vua Lê được tổ chức như cũ nhưng quyền hành bị thu hẹp Phủ chúa gồm một số quan văn, quan võ cao cấp chuyên cùng chúa bàn bạc, quyết định các chủ trương, chính sách lớn của nhà nước và trực tiếp chỉ đạo việc thực hiện

 Về sau, chúa Trịnh đặt thêm 6 phiên, chỉ đạo hoạt động của các bộ

Ahihi  ngiu cũ là đồ con chó=))

(Trang 110 sgk Lịch Sử 10): Em có nhận định gì về việc làm của chúa Nguyễn

Phúc Khoát?

Trả lời:

Năm 1744, sau một thời kì phát triển ổn định của xã hội Đàng Trong, chúa Nguyễn Phúc Khoát quyết định xưng vương, thành lập triều đình trung ương, đổi 3 ti thành 6 bộ

và đặt thêm quan chức Các dinh vẫn giữ như cũ

=>Với những việc làm như vậy, ta thấy việc làm của chúa Nguyễn Phúc Khoát có

công trong việc mở mang vùng đất Đàng Trong, mở rộng lãnh thổ quốc gia Các chúa Nguyễn nối tiếp nhau xây dựng chính quyền riêng của mình Việc chúa Nguyễn Phúc Khoát quyết định xưng vương, thành lập chính quyền riêng ở Đàng Trong tạo ra nguy

cơ chia cắt thành hai nước với hai chính quyền khác nhau

(Trang 110 sgk Lịch Sử 10): Điểm khác biệt của chính quyền Đàng Trong với nhà

nước Lê – Trịnh ở Đàng Ngoài là gì?

Trả lời:

Năm 1545, Nguyễn Kim mất, con rễ là Trịnh Kiểm lên nắm quyền Nguyễn Hoàng xin vào Thuận Hóa (Huế) Chiến tranh Trịnh – Nguyễn từ năm 1627 – 1672 bất phân

thắng bại, nên lấy sông Gianh làm ranh giới: Đàng Ngoài (họ Trịnh) và Đàng Trong (họ Nguyễn)

Hai bên đều xây dựng cho mình chính quyền riêng Tuy nhiên, Chính quyền Đàng Trong so với nhà nước Lê - Trịnh ở Đàng Ngoài vẫn chưa hoàn chỉnh, mới chỉ

có chính quyền địa phương dưới sự cai quản của chúa Nguyễn, chưa có chính quyền trung ương

Câu 1 (trang 110 sgk Lịch Sử 10):Em hãy cho biết nguyên nhân suy sụp của triều

Lê sơ.

Lời giải:

- Các vua không còn quan tâm đến việc triều chính, chỉ lo ăn chơi, sa đọa

- Quan lại địa chủ nhân đó hoành hành, hạch sách nhân dân, chiếm đoạt ruộng đất

- Quần chúng nhân dân khổ cực nổi dậy đấu tranh ở nhiều nơi

- Một số thế lực phong kiến họp quân, đánh nhau, tranh chấp quyền hành Nổi trội hơn cả là thế lực của Quốc công Thái phó Mạc Đăng Dung

Câu 2 (trang 110 sgk Lịch Sử 10):Hãy đánh giá vai trò của Vương triều Mạc.

Lời giải:

- Đầu thế ki XVI, triều Lê sơ đã đi vào thời kì suy vong, Mạc Đăng Dung phế truất vua Lê, lập nên nhà Mạc đó là sự thay thế tất yếu, khách quan của lịch sử

- Sau khi thành lập, trong thời gian đầu, nhà Mạc đã thi hành nhiều chính sách tiến bộ, góp phần ổn định đất nước như:

+ Xây dựng lại chính quyền theo mô hình cũ của nhà Lê, tổ chức thi cử đều đặn để tuyển chọn quan lại

+ Giải quyết các vấn đề ruộng đất, tạo điều kiện ổn định lại đất nước

+ Tập trung xây dựng quân đội mạnh để đối phó với mọi tình hình có thể xảy ra

- Tuy nhiên, nhà Mạc đã không đủ vững mạnh để ổn định tình hình đất nước Khi quân Minh tiến xuống nước ta, nhà Mạc đã lúng túng, dâng sổ sách cho quân Minh Qua việc này, nhà Mạc đã mất đi sự tin tưởng của nhân dân

𝔼� 𝕪�̂� 𝕒𝕟� 𝕟��̛ 𝕢�𝕒́𝕟 𝕔�𝕒́� ���̣̂n 𝕋𝕣�̛�̛́𝕔 𝕥��̀ ��̂́𝕥 𝕝�̀𝕟�, 𝕟��̛𝕟� ���̛̀ ��̂́𝕥 𝕕�̂̀�

⟹ Như vậy, tuy lúc đầu có góp phần ổn định tình hình đất nước, nhưng sau

đó nhà Mạc cũng nhanh chóng lâm vào tình trạng suy thoái Từ đây, cục diện chiến tranh, chia cắt đất nước diễn ra suốt mấy thế kỉ

Câu 3 (trang 110 sgk Lịch Sử 10):Nêu nguyên nhân của các cuộc chiến tranh phong kiến: Nam – Bắc triều, Trịnh – Nguyễn.

Lời giải:

Nguyên nhân của các cuộc chiến tranh phong kiến: Nam - Bắc triều, Trịnh - Nguyễn:

 Nguyên nhân sâu xa: do sự suy yếu của nhà nước phong kiến tập quyền

 Nguyên nhân trực tiếp:

* Nguyên nhân của chiến tranh Nam - Bắc triều:

- Không chấp nhận chính quyền của họ Mạc, một số quan lại cũ của nhà Lê,

đứng đầu là Nguyễn Kim đã họp quân, nêu danh nghĩa “Phù Lê diệt Mạc” nổi

dậy ở vùng Thanh Hóa

- Thành lập một nhà nước mới gọi là Nam triều để đối lập với họ Mạc ở Thăng Long - Bắc triều.

⟹ Năm 1545, chiến tranh Nam - Bắc triều bùng nổ

* Nguyên nhân chiến tranh Trịnh - Nguyễn:

- Sau khi Nguyễn Kim chết, con rể là Trịnh Kiểm tiếp tục sự nghiệp “Phù Lê

diệt Mạc” Để thao túng quyền lực vào tay họ Trịnh, Trịnh Kiểm tìm cách loại

trừ phe cánh họ Nguyễn Lo sợ trước tình hình đó Nguyễn Hoàng (con thứ của Nguyễn Kim) xin vào trấn thủ đất Thuận Hóa

- Tại Thuận Hóa, Nguyễn Hoàng xây dựng cơ nghiệp của họ Nguyễn, trở thành thế lực cát cứ ở Đàng Trong, dần tách khởi sự lệ thuộc với họ Trịnh ở Đàng Ngoài

⟹ Năm 1627, lo sợ thế lực họ Nguyễn lớn mạnh, chúa Trịnh đem quân đánh vào Thuận Hóa, chiến tranh Trịnh - Nguyễn bùng nổ

Câu 4 (trang 110 sgk Lịch Sử 10):Vẽ sơ đồ tổ chức chính quyền ở Đàng Trong, Đàng

Ngoài và so sánh, nhận xét

Lời giải:

<iu Quỳnh>

✌Em✌ ✌yêu✌ ✌anh✌ ✌như✌ ✌quán✌ ✌cháo✌ ✌muộn Trước✌ ✌thì✌

✌hết✌ ✌lòng,✌ ✌nhưng✌ ✌giờ✌ ✌hết✌ ✌dồi✌

* Sơ đồ tổ chức chính quyền ở Đàng Ngoài:

* Sơ đồ tổ chức chính quyền ở Đàng Trong

* So sánh, nhận xét:

- Bộ máy chính quyền ở Đàng Ngoài do mô phỏng bộ máy chính quyền thời

Lê sơ đã hoàn chỉnh ở thế kỉ XV nên việc tổ chức là chặt chẽ từ trung ương đến địa phương

- Bộ máy chính quyền ở Đàng Trong lúc đầu chỉ là chính quyền ở địa phương, phải đến giữa thế kỉ XVII mới thành lập chính quyền ở trung ương, tuy nhiên

bộ máy chính quyền còn chưa hoàn chỉnh

- Tổ chức chính quyền ở Đàng Ngoài thời vua Lê, chúa Trịnh là một bộ máy đặc biệt chưa từng có trong lịch sử phong kiến: vừa có triều đình vừa có phủ

chúa, vua Lê chỉ đứng đầu trên danh nghĩa chứ không có thực quyền mà trên thực tế quyền hành thuộc về phủ chúa