Phương Ngạn là một làng cổ của vùng đồng bằng vựa lúa Triệu Phong; diện tích sản xuất nông nghiệp nhỏ hẹp, nên từ rất xa xưa cư dân trong làng phài tìm cho mình một kế sinh nhai từ các l[r]
Trang 1Nghề nón lá ở huyện Triệu Phong
Bố Liêu là một làng cổ ở Quảng Trị mà Dương Văn An đã thống kê trong Ô Châu Cận Lục Hiện nằm ở trung tâm đồng bằng huyện Triệu Phong, nhưng cũng giống Phương Ngạn, Bố Liêu có diện tích sản xuất vô cùng nhỏ hẹp Khi làng xã
đã địnhg hình và phát triển ổn định thì nghề nghiệp phát tích
Nghề nón lá ở huyện Triệu Phong
Nghiên cứu điền dả thực tế, cũng như những giai thoại xung quanh nghề nghiệp cho thấy nghề chằm nón ở Bố Liêu ra đời cách đây hàng trăm năm
Tuy là nghề phụ gia đình nhưng đã mang lại cho dân làng nguồn thu lớn; sản phẩm nón Bố Liêu được người tiêu dùng tín nhiệm - nhất là những người nông dân lao động ở các làng quê Trước cơn lốc thị trường hôm nay, nghề nón đang chao đảo,
số hộ theo nghề ngày càng giảm, thành phẩm làm ra ngày một ít đi, thị trường tiêu thụ thu hẹp song người dân nơi đây vẫn không thể bỏ nghề - từng bước khắc phục khó khăn niú kéo gìn giữ nghề nghiệp tạo công ăn việc làm cho con em nhằm tăng thu nhập , ổn định đời sống
Nghề bông vải sợi làng Lập Thạch - Đông Hà
Lập Thạch là một trong năm thôn của xã Triệu Lễ, Đông hà có điều kiện tự nhiên thích hợp cho việc trồng bông dệt vải Đây là một trong những làng có
truyền thống lịch sử lâu đời từ khi mở đất (khoảng thế kỷ XV) cho đến những năm tháng kháng chiến chống Pháp, Mỹ hôm qua Trong giai đoạn cách mạng mới Lập Thạch là một làng có phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở khá sớm, trở thành làng văn hóa điển hình, phát triển vững mạnh về mọi mặt kinh tế - chính trị -
xã hội trên vùng đất Đông hà Quảng Trị
Trang 2
Nghề bông vải sợi làng Lập Thạch - Đông Hà
Ngoài sản xuất nông nghiệp trồng lúa và màu, trồng bông quay tơ dệt vải là một nghề truyền thống trong cơ cấu kinh tế gia đình của người dân lao động nơi đây Các công đoạn sản xuất vẫn theo lối thủ công, gia đình Đây là công việc khép kín qua nhiều công đoạn công phu, vất vả; từ gieo hạt trồng bông đến thu hoạch rồi từ bông kéo sợi và dệt trên khung cửi Chính vì vậy, từng hộ gia đình tận dụng được lực lượng lao động, tận dụng được thời gian nhàn rỗi phân công nhau cùng làm tạo
ra sản phẩm, nâng cao thu nhập ổn định cuộc sống Đàn ông, trẻ em thường thực hiện những công việc ngâm sợi, đạp sợi, phơi sợi, đánh ống Đàn bà con gái thì móc vải và dệt trên khung cửi Sản phẩm làm ra ở đây là vải trắng gồm hai loại vải
to và vải mịn (muốn có vải đen và vải màu họ đưa nhuộm bằng phương pháp thủ công) Trong điều kiện ngày trước khi mà vải vóc còn khan hiếm thì sản phẩm của nghề dệt làng Lập Thạch đã đáp ứng nhu cầu mặc rất hữu dụng đối với người dân trong vùng, một thời tiếng tăm và ưa chuộng trên đất Quảng Trị
Nghề làm quạt giấy ở Phương Ngạn - Triệu Phong
Phương Ngạn là một làng cổ của vùng đồng bằng vựa lúa Triệu Phong; diện tích sản xuất nông nghiệp nhỏ hẹp, nên từ rất xa xưa cư dân trong làng phài tìm cho mình một kế sinh nhai từ các loại hình nghề nghiệp Nghề làm quạt giấy là một nghề thủ công nổi tiếng ở Phương Ngạn và chính nghề làm quạt đã gắn bó với đời sống người dân nơi đây từ thế hệ này qua thế hệ khác và tồn tại mãi cho đến hôm nay
Nghề làm quạt giấy ở Phương Ngạn - Triệu Phong
Trang 3Muốn sản xuất được chiếc quạt giấy phải hội đủ các nguyên liệu chủ yếu như: tre làm xương quạt, rễ cây sim làm hồ dán và giấy bổi dán lên xương tra tạo thành chiếc quạt Tuy là nghề thủ công đơn giản gọn nhẹ nhưng để tạo nên sản phẩm nổi tiếng thì đòi hỏi người thợ phải hết sức công phu, tỹ mỷ và cẩn trọng Trước đây nghề nghiệp không phụ lòng người, những chiêc quạt giấy được đổi lấy bát cơm tấm áo khá đầy đủ cho người làm ra nó; bởi hàng hóa sản xuất nhiều, được tiêu thụ rộng rãi trên địa bàn Quảng Trị, Huế đáp ứng được nhu cầu sử dụng của xã hội đương thời Ngày nay, cùng với sự phát triển của sự nghiệp điện khí hóa nông thôn nhửng chiế quạt giấy cầm tay không còn thích hợp nữa nên nghề nghiệp của làng
vì thế cũng mai một dần đi
Nghề làm hương Đông Định - Cam Lộ
Đông Định là một xóm nhỏ thuộc làng Cam Lộ ngày trước và hôm nay là một thôn của thị trấn Cam Lộ Tọa lạc vào vị trí thuận lợi : gần chợ (chợ Phiên Cam Lộ), gần sông, gần rừng nên cư dân trong làng có điều kiện mở rộng sản xuất, phát triển ngành nghề - nhất là nghề làm hương Nguyên liệu để làm nên cây hương là bột hương và bột trèng - đây là những cây có sẵn ở núi đồi xung quanh láng Đông Định Khi đã chuẩn bị sẵn các nguyên liệu thì tiến hành các thao tác làm hương; phương pháp làm hết sức thủ công và đơn giản, không đòi hỏi gì nhiều vốn đầu tư cũng như các thao tác kỹ thuật
Nghề làm hương Đông Định - Cam Lộ
Các thành viên trong gia đình đều có thể tham gia sản xuất, chủ yếu là tận dụng thời gian nông nhàn và nguồn nguyên liệu sẵ có ở địa phương Quy mô và cách thức sản xuất đang còn rất nhỏ bé, manh mún Hiện tại nghề nghiệp vẫn chưa tại được cơ hội để mở rộng phát triển, chưa bắt nhịp được với thị trường nên ngày càng teo tóp và tàn lụi
Trang 4Nghề làm vôi và giấy Phổ Lại - Cam Lộ
Phổ Lại là một làng thuộc xã Cam An, Cam Lộ; Toạ lạc trên vùng đất nhỏ hẹp, cách thị xã Đông Hà khoảng 5 km về phía Tây bắc Do hình thành muộn màng hơn so với các làng xã trong vùng nên không có điều kiện mở rộng sản xuất, nên hình thành rất nhiều nghề phụ trong đó có 2 nghề truyền thống là nghề sản xuất vôi và làm giấy Nghề sản xuất vôi hiện còn tồn tại và phát triển thu hút khá đông lực lượng lao động, tạo được công ăn việc làm và thu nhập cho người nông dân Nghề làm giấy bổi truyền thống của làng đã mất hẳn từ hàng chục năm nay -hình ảnh thân quen còn giữ lại là tên gọi của chiếc cầu bên nách làng: Cầu Phường Giấy
Nghề làm vôi và giấy Phổ Lại - Cam Lộ
Nghề đan lát Lan Đình - Gio Linh
Lan đình là một làng nông nghiệp vùng gò đồi ở Gio Linh, được hình thành khá sớm Điều kiện tự nhiên rất thuận lợi cho việc phát triển nghề đan lát, đặc biệt
là mây tre - những nguyên liệu sẵn có trên những triền đồi quanh làng và nghề đan lát trở thành nghề truyền thống
Nghề đan lát Lan Đình - Gio Linh
Nguyên liệu cho nghề đan lát là mây, tre Các sản phẩm truyền thống của làng là các dụng cụ phục vụ cho sản xuất và đời sống như: Thúng mũng, trẹt nia, rổ rá, dần sàng Đây là nghề phụ gia đình, quy trình sản xuất thủ công, thu hút được mọi thành viên mọi lứa tuổi, tận dụng thời gian nông nhàn tham gia sản xuất Ngoài
Trang 5nghề đan lát bằng tre còn có các mặt hàng mỹ nghệ bằng mây như: Đĩa mây, bát mây, chậu mây Từng vang tiếng một thời Sản phẩm hàng hóa có mặt khắp nơi trong vùng từ hàng trăm năm trước Hiện nay vẫn còn tồn tại và phát triển, thị trường tiêu thụ được mở rộng ra các tỉnh phía nam (chủ yếu là hàng tre đan, hàng mây không còn) đưa lại nguồn lợi lớn Hiện tại đang khôi phục thử nghiệm nghề mây đan truyền thống và tranh sơn mài khảm tre để thu hút lao động tạo mặt hàng xuất khẩu cho tỉnh nhà
Nghề nấu rượu ở Kim Long - Hải Quế - Hải Lăng.
Nghề nấu rượu ở Kim Long - Hải Quế - Hải Lăng Quy mô sản xuất được phát triển qua hai giai đoạn chủ yếu đó là giai đoạn sản xuất thủ công truyền thống trước đây và công nghệ thời thuộc Pháp hôm qua, công nghệ mới trong cơ chế thị trường hôm nay Trải qua hàng trăm năm tồn tại và phát triển, đến nay nghề nấu rượu Kim long đã liên doanh liên kết cùng nhà máy bia Đông Hà đưa quy trình công nghệ vào sản xuất, tăng chất lượng sản phẩm, làm phong phú các hình thức mẫu mã đưa sản phẩm Kim Long có mặt khắp nơi trên toàn quốc và thị trường Lào Rượu Kim long đã khẳng định được vị thế của mình trong cơ chế thị trường hôm nay
Nghề mộc
Làng Cát Sơn - Gio Linh và nghề mộc chạm khắc :Cát Sơn là một làng ven biển, được hình thành khá sớm trên vùng đất phía bắc Quảng Trị Cư dân chủ yếu sống bằng nghề đánh bắt thuỷ hải sản và sản xuất nông nghiệp Chính do nghề sông nước trai tráng trong làng có điều kiện kết thuyền buồm giao du khắp đó đây
và học hỏi được nghề mộc đưa về truyền dạy cho con cháu trong làng tạo nghiệp
và dần dần phát triển, tạo nên những sản phẩm chạm khắc nổi tiếng Nguyên liệu dùng trong nghề mộc là gỗ, các loại gỗ quý được khai thác ở rừng đầu nguồn vận chuyển về bằng thuyền, bè rất thuật lợi
Trang 6
Nghề mộc
Buổi ban đầu họ học việc ở nơi khác đưa về làng sản xuất các vật dụng đơn giản về sau kết hợp với thợ Bắc, thợ Huế phát triển nghề nghiệp chạm khắc gỗ, chạm khảm
xà cừ rất nổi tiếng nhất là ở vào giữa thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX Năm 1921 tác giả người Pháp là Cadiere đã ca ngợi “dân làng Cát Sơn làm nghề chài lưới, nghề buôn bán, cũng còn làm nghề thợ chạm có tiếng Họ làm và chạm bộ giàng bằng mit hay
gỗ khác Làng Cát Sơn làm tủ bàn rồi thuê thợ khảm ở Bắc vào lập nghiệp dạy khảm ốc, xà cừ chở vào nam bán”
Hiện trạng nghề chạm khảm ở Cát Sơn không còn nhưng những sản phẩm chạm khắc ngày trước còn tồn tại rất nhiều ở các làng quê và đặc biệt hiện có hai bức trướng chạm khắc gỗ mang dòng chữ “Thượng đẳng tối Linh” đang lưu giữ ở Bảo tàng Quảng Trị (xem ảnh phụ lục ở luận văn) Nếu được khôi phục và phát triển nghề nghiệp để sản xuất các mặt hàng mỹ nghệ xuất khẩu thì sẽ mang lại ý nghĩa kinh tế - xã hội rất cao, rất thiết thực trên bước đường chuyển dịch cơ cấu kinh tế,
cơ cấu ngành nghề trên đất Quảng Trị
Làng Gia Độ, Triệu Phong với nghề mộc:Nếu như ở Cát Sơn làm nghề mộc chạm khắc nổi tiếng thì làng Gia Độ có truyền thống tạo dựng, lắp ghép các ngôi nhà rường nổi tiếng trên đất Quảng Trị Ở đây đã hình thành những tốp thợ quanh năm suốt tháng có mặt ở các làng xã trong vùng để làm nghề và những ngôi nhà rường cũng như các sản phẩm mộc dân dụng khác đã trở thành những sản phẩm có tiếng Hiện trạng nghề nghiệp không còn phát triển nhưng tiếng tắm và sản phẩm nghề nghiệp của họ vẫn còn tồn tại cho đến hôm nay
Trang 7Nước mắm Gia Đẳng
Nước mắm Gia Đẳng là một sản phẩm đặc sắc của người dân bãi ngang ven biển của xã Triệu Lăng, huyện Triệu Phong và là một thương hiệu có uy tín ở Quảng Trị
Người dân xã Triệu Lăng đi đâu xa đều tìm về thôn Gia Đẳng để mua 1 vài lít nước mắm làm quà biếu cho người thân hay bạn bè Với chất lượng và hương vị đặc trưng không nơi nào có, "thương hiệu" nước mắm Gia Đẳng đã được khẳng định từ hàng trăm năm nay Theo ông Lê Hoa, chủ cơ sở sản xuất nước mắm nổi tiếng Hoa Phụng - một trong 3 cơ sở chế biến nước mắm nổi tiếng và lớn nhất của thôn Gia Đẳng cho biết: nước mắm Gia Đẳng được chế biến từ các loại cá nục, cơm, duội Trước khi đưa vào bể muối, tất cả các loại cá này phải được lựa chọn
kỹ, để đảm bảo cá còn tươi, không được ươn và phải được rửa sạch sẽ để khô ráo trước Khi muối, phải trộn đều cá và muối, khối lượng muối và cá phải tương ứng với nhau một cách hợp lý Các loại cá lẫn khi muối phải muối riêng và mỗi loại cá đều có thời gian muối nhất định Như cá cơm có thời gian muối tối thiểu phải trên
8 tháng, cá nục và cá duội thì thời gian muối tối thiểu phải trên 12 tháng
Trang 8Nghề làm bún
Nghề sản xuất bún ở làng Thượng Trạch và Linh Chiểu, xã Triệu Sơn đã được UBND tỉnh Quảng Trị cấp bằng công nhận danh hiệu làng nghề truyền thống Nghề truyền thống này đã giải quyết việc làm ổn định cho hàng trăm lao động tại địa phương
Xã Triệu Sơn, huyện Triệu Phong, Quảng Trị, có nghề làm bún từ lâu đời Bún ở Triệu Sơn làm từ gạo, tập trung chủ yếu ở hai thôn Thượng Trạch vả Linh Chiểu Trước đây nghề bún làm bằng thủ công còn hiện nay được làm bằng máy Bình quân mỗi ngày toàn xã có thể sản xuất được mười ba tấn bún, giải quyết việc làm cho khoảng ba trăm lao động
Bún gạo ở Triệu Sơn ăn rất ngon Nếu có dịp mời bạn ghé vào Triệu Sơn mà thưởng thức món bún nhé Chắc bạn sẽ hài lòng