SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT HÀ TRUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÍCH HỢP LỊCH SỬ, NGỮ VĂN, ĐỊA LÝ, GIÁO DỤC CÔNG DÂN TRONG DẠY HỌC NGOẠI KHÓA THỰC ĐỊA LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG LỚP 1
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT HÀ TRUNG
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÍCH HỢP LỊCH SỬ, NGỮ VĂN, ĐỊA LÝ, GIÁO DỤC CÔNG DÂN TRONG DẠY HỌC NGOẠI KHÓA THỰC ĐỊA LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG LỚP 11 - THPT TẠI ĐỀN TRẦN
(HÀ DƯƠNG - HÀ TRUNG - THANH HÓA)
Người thực hiện: Lê Thị Liễu Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Lịch sử
THANH HÓA NĂM 2019
Trang 2MỤC LỤC
1 MỞ ĐẦU 1
1.1 Lí do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
1.5 Những điểm mới của đề tài 2
2 NỘI DUNG 2
2.1 Cơ sở lí luận 2
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 2
2.3 Giải quyết vấn đề 4
2.3.1 Lập kế hoạch cụ thể từ đầu năm học 4
2.3.2 Xác định khối dạy, lớp dạy, nội dung dạy, thời gian, địa điểm dạy Lịch sử địa phương 4
2.3.3 Giáo viên xác định thiết bị dạy học, tài liệu, tư liệu có liên quan đến học ngoại khóa thực địa ở đền Trần 5
2.3.4 Xác định kiến thức, kĩ năng, giáo dục tư tưởng - tình cảm, định hướng phát triển năng lực cho học sinh 5
2.3.5 Tiến hành dạy ngoại khóa thực địa ở đền Trần 6
2.3.6 Nhận xét, đánh giá, tổng kết buổi ngoại khóa 18
2.4 Hiệu quả của sáng kiến 18
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 19
3.1 Kết luận 19
3.2 Kiến nghị 19
TÀI LIỆU THAM KHẢO 20
Trang 31 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
Dạy học tích hợp là dạy học những nội dung kiến thức liên quan đến hai haynhiều môn học Các chủ đề, bài học tích hợp có tính thực tiễn sinh động hấp dẫnvới học sinh Trong quá trình dạy học hiện nay, đổi mới dạy học theo định hướngphát triển năng lực học sinh rất được chú trọng trong các trường phổ thông MônLịch sử ở trường phổ thông là nặng về ghi nhớ các sự kiện, học sinh không nhớ hếtđược các sự kiện xảy ra như thế nào? Dạy học tích hợp học sinh không phải ghinhớ máy móc các mốc thời gian, sự kiện, nhân vật Trong các năm học gần đây, BộGiáo dục và Đào tạo tiếp tục chỉ đạo các trường học phổ thông tiếp tục dạy họctheo chủ đề tích hợp liên môn, làm phong phú thêm nội dung bài học Từ đó giúpcác em hứng thú, yêu thích học tập bộ môn, hiểu sâu sắc nội dung bài học
Dạy học tích hợp liên môn Lịch sử, Ngữ văn, Địa lý, Giáo dục công dântrong dạy học Lịch sử địa phương lớp 11 ở đền Trần - Hà Trung nhằm phát triểnnăng lực học tập, học sinh không phải học nhiều lần cùng một nội dung kiếnthức ở các môn học khác nhau, không gây quá tải, nhàm chán, học sinh có sựhiểu biết tổng quát cũng như khả năng ứng dụng kiến thức Lịch sử vào thực tiễn.Trong quá trình dạy học tích hợp liên môn ở trường Trung học phổ thông giáoviên bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, kĩ năng sư phạm của mình góp phần vào sựnghiệp đổi mới của giáo dục hiện nay
Môn Lịch sử ở trường THPT là môn học rất khó, tâm lí các em ngại học.Điểm thi môn Lịch sử là rất thấp (thấp hơn so với môn Địa lý và Giáo dục côngdân) Trong quá trình dạy học giáo viên phải có sự kết hợp linh hoạt các phươngpháp, các hình thức tổ chức học tập sao cho có hiệu quả, tránh sự đơn điệu,nhàm chán, gây tâm lý căng thẳng, áp lực đối với học sinh, tạo tâm lý thoải mái,vui tươi trong quá trình học tập bộ môn theo phương châm “học mà chơi, chơi
mà học”, phối kết hợp với các môn học khác, giúp học sinh có kĩ năng giao tiếpvới môi trường bên ngoài phát triển toàn diện hơn, giờ học Lịch sử không cònkhô khan, không phải là học thuộc lòng, học vẹt nữa Học sinh không phải làhọc lý thuyết một chuỗi thiên về sự kiện, hiện tượng, nhân vật nữa Các em sẽmạnh dạn trình bày trước đám đông khi trình bày ý kiến, hay nội dung học tậpcủa mình, giúp cho học sinh hứng thú hơn trong giờ học Lịch sử
Thế hệ trẻ ngày nay không hiểu rõ về lịch sử dân tộc, lịch sử quê hươngmình Đa số học sinh quan niệm học Lịch sử không phát triển tư duy sáng tạo,nên không cần học tập nhiều Ngay trên địa bàn huyện Hà Trung có di tích lịch
sử quốc gia đền thờ Trần Hưng Đạo, nhiều em rất mơ hồ không hiểu được vì saolại có di tích đó, di tích đó gắn với vai trò của nhân vật lịch sử nào trong khángchiến chống xâm lược? Xuất phát từ lí do trên, trong học kì 2 năm học 2018 -
2019 tôi áp dụng dạy học ngoại khóa thực địa Lịch sử địa phương “Tích hợp Lịch sử, Ngữ văn, Địa lý, Giáo dục công dân trong dạy học ngoại khóa thực địa Lịch sử địa phương lớp 11 - THPT tại đền Trần - Hà Dương - Hà Trung - Thanh Hóa” nhằm khơi dậy tình yêu quê hương, yêu đất nước, giáo dục tinh
thần đấu tranh chống ngoại xâm, học sinh hiểu biết sâu sắc hơn về lịch sử quêhương mình, góp phần nâng cao ý thức dân tộc, lòng tự hào dân tộc, giữ gìn, bảo
vệ, phát huy giá trị truyền thống lịch sử của cha ông ta để lại
Trang 41.2 Mục đích nghiên cứu
- Giúp học sinh hiểu rõ lịch sử dân tộc, lịch sử quê hương mình, học sinh
được học tập tại thực địa ở đền Trần - Hà Dương - Hà Trung có sự nhìn nhậnkhái quát, tổng thể về di tích đền Trần
- Giúp học sinh hiểu rõ hơn về thời đại nhà Trần ở thế kỉ XIII Trần Hưng
Đạo cùng với quân dân nhà Trần bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc Đểtưởng nhớ công ơn người anh hùng dân tộc, triều đình và nhân dân lập đền thờông ở khắp nơi, ở Thanh Hóa có một số nơi thờ ông, nơi thờ chính là đền Trần ởlàng Thổ Khối, xã Hà Dương, huyện Hà Trung
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Đề tài tập trung nghiên cứu “Tích hợp Lịch sử, Ngữ văn, Địa lý, Giáo dụccông dân trong dạy học ngoại khóa thực địa Lịch sử địa phương lớp 11 - THPTtại đền Trần - Hà Dương - Hà Trung - Thanh Hóa”
- Đối tượng áp dụng đề tài nghiên cứu: Có thể áp dụng cả 3 khối (10, 11,
12) Trong khuôn khổ thời gian có hạn, tôi áp dụng dạy học sinh khối 11 (lớp11A, 11H) - Trường THPT Hà Trung
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Tìm hiểu, sưu tầm, nghiên cứu tài liệu
- Tiến hành khảo sát thực địa có liên quan đến nội dung dạy học ngoạikhóa thực địa ở đền Trần - Hà Dương - Hà Trung - Thanh Hóa
1.5 Những điểm mới của đề tài
Là năm đầu tiên tôi áp dụng dạy học ngoại khóa thực địa ở di tích lịch sửđền Trần - Hà Dương - Hà Trung Học sinh được học tại thực địa, được quansát, được khám phá, tìm hiểu những điều mình chưa biết Các em được trảinghiệm sáng tạo, được trình bày, thuyết minh về nội dung có liên quan đến bàihọc trước đám đông, giúp học sinh hứng thú, yêu thích, say mê học tập bộ môn
2 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lí luận
“Đổi mới phương pháp dạy học Lịch sử” luôn được đặt ra cấp thiết đốivới giáo viên nhằm nâng cao chất lượng bài học, chất lượng bộ môn, phát triểnnăng lực học tập của học sinh là vấn đề cần thiết Hiện nay đa số học sinh trongcác trường phổ thông không thích học môn Lịch sử, xem nhẹ môn Lịch sử Các
em tiếp thu kiến thức một cách hời hợt, thiếu chính xác, thiếu hệ thống Vì đaphần các em cho rằng học Lịch sử phải ghi nhớ quá nhiều sự kiện khô khan,Lịch sử là một môn học nghiên cứu về quá khứ, mà quá khứ là cái đã qua khôngthể vận dụng vào thực tế Dạy học theo chủ đề tích hợp trong dạy học Lịch sử,
có tính sinh động, hấp dẫn, có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng thú học tậpcho học sinh Học các chủ đề (bài học) tích hợp, học sinh tăng cường vận dụngkiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ mộtcách máy móc, các chủ đề tích hợp làm cho các em không phải học lại nhiều lầncùng nội dung kiến thức các môn học
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Trong chương trình môn Lịch sử ở trường THPT có tiết học về Lịch sửđịa phương Thực tế giáo viên dạy lý thuyết ở trên lớp là chủ yếu, học sinh nắm
Trang 5nội dung bài học sơ sài, hiểu bài một cách mơ hồ, không có hệ thống Các emkhông hiểu được học Lịch sử địa phương là tìm hiểu về cái gì?(về cuộc khởinghĩa, về cuộc kháng chiến, về di tích lịch sử, về các trận đánh tiêu biểu củanhân dân Thanh Hóa ) Vì thế việc nắm kiến thức học Lịch sử địa phương rấthời hợt, dẫn đến tâm lí học sinh ngại học, hoặc các em có tìm hiểu Lịch sử địaphương qua trang mạng, qua báo, đài nhưng cũng không hiểu sâu sắc được nộidung bài học Bởi vì Lịch sử là gắn liền với các sự kiện, nhân vật, thời gian,không gian cụ thể Môn Lịch sử là môn học rất khó nhớ, tâm lí các em rất ngại
học, các em học mang tính chất là “học vẹt”, học thuộc lòng là được, nhưng vẫn
không hiểu rõ bản chất của sự kiện, hiện tượng đó là gì? Nhiều phụ huynh, học
sinh “quay lưng” với môn Lịch sử, cho rằng đó là môn phụ, chỉ cần học thuộc
lòng những gì ở trong bài học, hoặc ở trên lớp thầy cô dạy là được, không cầnphát triển tư duy, lô gic Từ đó tâm lí học sinh ngại học, không hứng thú việchọc tập bộ môn
Làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử ở trườngTHPT, học sinh yêu thích môn học, hứng thú học tập, tạo niềm đam mê, đòi hỏingười dạy (giáo viên) phải đổi mới, sáng tạo nội dung, phương pháp học tập saocho có hiệu quả, gây hứng thú học tập cho học sinh, giúp các em say mê, yêuthích môn học
Ngay trên địa bàn huyện Hà Trung, nhiều em học sinh rất mơ hồ, khônghiểu được di tích lịch sử đền Trần Hưng Đạo Trần Hưng Đạo là ai? Ông có vaitrò gì trong cuộc kháng chiến chống xâm lược của nhân dân ta? Học sinh khônghiểu được vì sao ở Hà Trung lại có đền Trần, ở các tỉnh khác trên đất nước tacũng có đền Trần?
Để đổi mới phương pháp học tập bộ môn, tránh sự trùng lặp những kiến
thức đã học, trong học kì 2 năm học 2018 - 2019, tôi tiến hành dạy “Tích hợp Lịch sử, Ngữ văn, Địa lý, Giáo dục công dân trong dạy học ngoại khóa thực địa Lịch sử địa phương lớp 11 - THPT tại đền Trần- Hà Dương - Hà Trung - Thanh Hóa”.
Đây là lần đầu tiên tôi tiến hành dạy học ngoại khóa thực địa Lịch sử địaphương ở đền Trần - Hà Dương - Hà Trung Qua buổi học thực địa Lịch sử địaphương giúp học sinh hiểu được nội dung bài học, thay đổi phương pháp dạyhọc, tạo niềm đam mê, hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn, các emđược trải nghiệm sáng tạo, được tìm hiểu thực tế, được giao lưu học hỏi với cácbạn trong lớp, hiểu được lịch sử dân tộc mà ông cha ta để lại
Khi bắt tay vào tìm hiểu, nghiên cứu Lịch sử địa phương đền Trần - HàDương - Hà Trung, bản thân tôi gặp rất nhiều khó khăn:
- Tài liệu, sách tham khảo về di tích lịch sử đền Trần rất ít, có thì cũng rất
sơ sài, không cụ thể, không rõ ràng
- Trong chương trình môn học Lịch sử - Lớp 10 có đề cập đến cuộc khángchiến chống Nguyên - Mông (thế kỉ XIII) nhưng rất ít (chỉ có một gang tay)
- Bản thân tôi chưa hiểu hết được di tích lịch sử đền Trần - Hà Trung, chỉhiểu qua các câu chuyện, qua sự kể lại của người dân địa phương
Trang 6- Là năm đầu áp dụng dạy ngoại khóa thực địa Lịch sử địa phương cònlúng túng, chưa có nhiều kinh nghiệm.
Bên cạnh những khó khăn đó, tôi cũng có thuận lợi:
- Ban quản lí đền Trần - Hà Dương - Hà Trung tạo điều kiện thuận lợi chotôi tìm hiểu, khảo sát, tiến hành dạy học thực địa ở đền Trần
- Bản thân tôi cũng có sự cố gắng, nỗ lực, học hỏi đồng nghiệp ở trườngxung quanh, học hỏi đồng nghiệp đã tiến hành dạy ngoại khóa thực địa
- Giáo viên đã được tập huấn chuyên đề về dạy học tích hợp do Sở Giáodục và Đào tạo Thanh Hóa tổ chức
- Trong những năm gần đây, giáo viên được tập huấn về phương pháp và
kĩ thuật dạy học tích cực: phương pháp bàn tay nặn bột, kĩ thuật khăn trải bàn,dạy học theo dự án
2.3.1 Lập kế hoạch cụ thể từ đầu năm học
- Lập kế hoạc dựa trên công văn của Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóagửi về các trường Trung học phổ thông
Từ đó các trường triển khai cụ thể nội dung liên quan đến Lịch sử địaphương và có kế hoạch dạy cụ thể trong năm học
- Nhóm bộ môn Lịch sử - Trường THPT Hà Trung trên cơ sở đó có sự đấumối với nhau để thống nhất nội dung dạy Lịch sử địa phương
- Theo kế hoạch đã lập ra từ đầu năm học, tôi đã mạnh dạn tiến hành dạyngoại khóa thực địa Lịch sử địa phương ở đền Trần - Hà Dương - Hà Trung
2.3.2 Xác định khối dạy, lớp dạy, nội dung dạy, thời gian, địa điểm dạy Lịch
sử địa phương
- Khối dạy: khối 11.
- Lớp dạy:
+ Lớp 11A - Ban A - GVCN: Cô Trương Thị Nga
+ Lớp 11H - Ban D - GVCN: Cô Lê Thị Liễu
- Nội dung dạy: Tìm hiểu di tích lịch sử đền Trần Hưng Đạo (Kháng chiến
chống Nguyên - Mông ở thế kỉ XIII - Chương trình môn Sử ở lớp 10)
- Thời gian: Sáng chủ nhật - Ngày 21 tháng 4 năm 2019.
(Từ 7h30 phút đến 10h)
- Địa điểm: Đền Trần - Hà Dương - Hà Trung - Thanh Hóa.
- Thành phần:
+ Tổ Sử - Địa - GDCD
Trang 7+ Đại diện hội phụ huynh lớp 11A, 11H.
+ Các giáo viên trong trường
+ GV dạy phụ trách chính trong buổi ngoại khóa: Cô Lê Thị Liễu (trựctiếp giảng dạy môn Lịch sử ở hai lớp 11A, 11H)
Với kế hoạch này, tôi có thể áp dụng dạy học Lịch sử địa phương ở cả 3khổi 10, 11, 12
- Khối 10: Tôi định hướng cho học sinh hiểu được vùng đánh ở trận Thổ
Khối - Hà Dương - Hà Trung Vì sao Trần Hưng Đạo chọn Thổ Khối - HàDương là nơi dừng chân trong kháng chiến chống Nguyên - Mông ở thế kỉ XIII?
- Khối 12: Giáo dục định hướng nghề nghiệp cho học sinh về phát triển
văn hóa du lịch ở quê hương mình
Trong điều kiện thời gian có hạn, học kì 2 năm học 2018 - 2019 tôi mạnhdạn áp dụng ở khối 11 (thực nghiệm ở hai lớp 11A, 11H) Buổi học ngoại khóathành công, tôi sẽ áp dụng nhân rộng dạy ngoại khóa thực địa môn Lịch sử chohọc sinh ở khối 10, 11, 12 ở các năm học sau
2.3.3 Giáo viên xác định thiết bị dạy học, tài liệu, tư liệu có liên quan đến học ngoại khóa thực địa ở đền Trần
- Thiết bị dạy học: máy trợ giảng, loa, micrô, máy quay phim, máy chụp ảnh
- Tài liệu, tư liệu có liên quan đến ngoại khóa thực địa ở đền Trần(website lữ khách 24h, lễ hội, hatrung.gov.vn), ban quản lí đền, tư liệu truyềnmiệng, văn học địa phương Thanh Hóa, văn thuyết minh lớp 8 - THCS, địa lýđịa phương Thanh Hóa, Sách giáo khoa lớp 12 môn Giáo dục công dân - Bài 5:Quyền bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo
- Ứng dụng công nghệ thông tin: Giáo viên và học sinh khai thác kiếnthức trên các cổng thông tin điện tử để viết bài thuyết minh có liên quan đến nộidung học ngoại khóa thực địa ở đền Trần Sau đó giáo viên gửi cho học sinh tìmhiểu nội dung cụ thể có liên quan đến học ngoại khóa, học sinh gửi bài vào hộpthư cuả giáo viên (lethilieuht1@gmail.com) đế giáo viên góp ý, nhận xét nộidung bài của học sinh Toàn bộ nội dung, mục tiêu cần đạt của bài học, thiết kếtiến trình bài học được giáo viên và học sinh thống nhất cao
2.3.4 Xác định kiến thức, kĩ năng, giáo dục tư tưởng - tình cảm, định hướng phát triển năng lực cho học sinh
Trang 8- Nêu những hiểu biết của em về đền Trần - Hà Dương, và các ngôi đềnTrần khác ở nước ta.
- Quá trình hình thành và phát triển đền Trần, quang cảnh xung quanhđền, đền thờ ai?
- Nêu nét khái quát về Trần Hưng Đạo Vai trò của ông trong kháng chiếnchống quân Nguyên - Mông ở thế kỉ XIII
- Hiểu được tín ngưỡng, lễ hội ở đền Trần - Hà Dương - Hà Trung
- Trách nhiệm của bản thân trong việc giữ gìn, bảo vệ và phát huy giá trị
d Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực chung: tự học, giải quyết vấn đề.
- Năng lực chuyên biệt:
+ Năng lực khai thác bản đồ, kênh hình, đánh giá nhân vật lịch sử và giảiquyết các tình huống trong thực tiễn
+ Năng lực cảm thụ thẩm mĩ, tạo lập văn bản, sử dụng ngôn ngữ, giaotiếp,thuyết minh, thuyết trình, tư duy (liên môn Lịch sử, Ngữ Văn, Địa lý, Giáodục công dân)
2.3.5 Tiến hành dạy ngoại khóa thực địa ở đền Trần
- Giáo viên phụ trách lớp dạy tập trung học sinh ở đền Trần: 7h30 phút(sáng chủ nhật ngày 21/4/2019)
- Phối hợp với phụ huynh để quản lí học sinh
- Ổn định lớp học Điềm danh học sinh, giới thiệu thành phần dự buổi họcngoại khóa, giới thiệu lí do học ngoại khóa thực địa ở đền Trần
- Phổ biến nội quy học tập ở đền Trần, nội quy học tập bộ môn dưới sựhướng dẫn của giáo viên dạy thực địa
- Tổ trưởng tổ Sử - Địa - Giáo dục công dân và ban quản lí đền Trần phátbiểu ý kiến về học ngoại khóa thực địa ở đền Trần
- Giáo viên chia lớp học thành 4 nhóm, cử nhóm trưởng thuyết minh nộidung liên quan đến bài học, phát phiếu học tập ngoại khóa cho học sinh
Trang 9Phiếu học tập ngoại khóa thực địa ở đền Trần - Hà Dương - Hà Trung
Môn: Lịch sử - Lớp 11 - Tổ 1
Mục đích yêu cầu Nội dung cần đạt
- Hoàn cảnh thành lập vương triều Trần
- Bối cảnh lịch sử nước Đại Việt ở nửa sau thế kỉ XIII
- Vì sao vua Trần chọn vùng đất Thổ Khối - Hà
Dương - Hà Trung là nơi dừng chân trong kháng chiến
chống Nguyên - Mông ở thế kỉ XIII?
- Các thế lực phong kiến nổi lên ở nhiều nơi, nhà Lý phải dựa vào thế lựcnhà Trần để chống lại các lực lượng nổi loạn Lý Chiêu Hoàng (vị vua cuối cùngcủa triều đại nhà Lý) phải nhường ngôi cho Trần Cảnh tháng 12 năm 1226, nhàTrần thành lập
- Trần Thủ Độ là người có công khởi nghiệp nhà Trần (1226 - 1400), ông
là người có tài xuất chúng, ít được học hành, nhưng có bản lĩnh thẳng thắn và
Trang 10quyết đoán Trần Thủ Độ thu xếp cho Lý Chiêu Hoàng (vị vua cuối cùng củatriều đại nhà Lý) truyền ngôi cho Trần Cảnh.
- Trần Cảnh lên ngôi vua, mượn cớ phù Lý chống Trần nổi lên ngày càngnhiều, Trần Thủ Độ mời Trần Thừa làm thượng hoàng, lo giúp Thái Tông TrầnCảnh điều khiển triều đình để Trần Thủ Độ thẳng tay dẹp loạn Trần Thủ Độ lênlàm vua nắm giữ mọi binh quyền trong triều đình
b Bối cảnh lịch sử nước Đại Việt ở nửa sau thế kỉ XIII: (Học sinh vậndụng kiến thức môn Lịch sử để trình bày và thuyết minh)
- Dưới thời Trần, nhân dân Đại Việt phải đương đầu với một thử tháchhiểm nghèo: trong vòng 30 năm phải tiến hành ba lần kháng chiến chống quânxâm lược Nguyên - Mông (1258, 1285, 1287 - 1288)
- Dưới sự lãnh đạo của các vị vua Trần (Trần Thái Tông, Trần ThánhTông, Trần Nhân Tông, Thái sư Trần Thủ Độ, đặc biệt là nhà quân sự thiên tàiTrần Quốc Tuấn - Trần Hưng Đạo, quân và dân Đại Việt đã đoàn kết, cầm vũkhí đứng lên chống giặc giữ nước, chống lại kẻ thù hung mạnh quân Nguyên -Mông ở thế kỉ XIII
c Tại sao Trần Hưng Đạo chọn vùng đất Thổ Khối - Hà Dương là nơidừng chân trong kháng chiến chống quân Nguyên - Mông? (Học sinh vận dụngkiến thức môn Lịch sử, Địa lý để trình bày và thuyết minh)
- Đây là vùng đất chiêm trũng, lau sậy um tùm xung quanh, là nơi giaohợp giữa ba dòng sông (sông Tống Giang, sông Chiếu Bạch, sông Hoạt) thuậnlợi về đường thủy cho quân đội ẩn nắp và dừng chân, lấy vùng đất Thiên Trườnglàm nơi thứ 2 của nhà Trần
- Khi đoàn thuyền của triều đình đi đến làng Thổ Khối - Hà Dương, TrầnHưng Đạo đã cõng vua từ dưới thuyền lên bờ Ở đây vua tôi nhà Trần đượcnhân dân làng Thổ Khối chở thuyền, gánh gạo, nấu cơm, nướng cá mời ăn vàcùng giúp đỡ quân đội nhà Trần trong kháng chiến chống Nguyên - Mông ở thế
kỉ XIII
- Những ngày tháng vua tôi nhà Trần lui binh về đây, được người dânđùm bọc, che chở thời gian 5 tháng tôi luyện binh sĩ, sau đó tiến quân ra Bắc,tạo dựng nên những thắng lợi lớn ở Hàm Tử, Tây Kết, Chương Dương, VạnKiếp, Bạch Đằng, quét sạch 50 vạn quân xâm lược Nguyên - Mông ra khỏi bờcõi nước ta Đó là những chiến công chói lọi đi vào lịch sử dân tộc ta, thể hiệnvai trò của: Quốc công tiết chế Hưng Đạo Đại vương - Trần Quốc Tuấn
d Vì sao đền có giếng cổ? (Học sinh vận dụng kiến thức môn Lịch sử,Địa lý để trình bày và thuyết minh)
- Bất cứ ngôi đền nào đều xây giếng, đó là phong thủy của đền Giếng cổ
xây dựng từ năm 1300, lấy nước để phục vụ cúng tế, sau phục vụ cuộc sống choquân dân nhà Trần
- Giếng xây bằng gạch cổ, sâu 4 mét, 1 mét nước nổi lên, trong và mát,giếng có mạch nước ngầm, dù hạn hán, người dân múc nước, bơm nướckhông bao giờ hết nước, không bao giờ cạn nước Rất thuận lợi cho việc sinh
Trang 11hoạt của quân dân nhà Trần lúc bấy giờ, và nhân dân địa phương làng ThổKhối - Hà Dương.
Phiếu học tập ngoại khóa thực địa ở đền Trần - Hà Dương - Hà Trung
Môn: Lịch sử - Lớp 11 - Tổ 2
Mục đích yêu cầu Nội dung cần đạt
- Em hiểu biết gì về đền Trần - Thổ Khối - Hà Dương
- Hà Trung - Thanh Hóa (quá trình hình thành và
phát triển, quang cảnh xung quanh đền, đền thờ ai?)
- Hiện nay trên cả nước ta có bao nhiêu ngôi đền
Trần? Ở các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mấy
ngôi đền Trần lớn? Kể tên các đền đó
- Trách nhiệm của bản thân trong việc giữ gìn, bảo
vệ, phát huy những giá trị của di tích lịch sử đó
Nhóm 2: Em Trịnh Thị Lan Anh - HS lớp 11A thuyết minh, trình bày nội dung phiếu học tập của nhóm 2:
a Hiểu biết của em về đền Trần Thổ Khối Hà Dương Hà Trung Thanh Hóa (quá trình hình thành và phát triển, quang cảnh xung quanh đền, đềnthờ ai?)
-* Khái quát vài nét về vùng đất Tam Giang - Thổ Khối - Hà Dương: (Học sinh vận dụng kiến thức môn Lịch sử, Địa lý để trình bày và thuyết minh)
- Làng Thổ Khối - Hà Dương được hình thành từ những cồn đất, nối liền
giữa vùng đầm lầy, lau sậy um tùm, rậm rạp, được các dòng họ Tống, họ Trịnh,
họ Nguyễn đến khai khẩn để sinh cư lập nghiệp, dựa vào đặc điểm địa hình mà
họ đã đặt tên cho làng của mình với cái tên là Thổ Khối