SINH 11: BÀI 17: HÔ HẤP Ở ĐỘNG VẬT

Dòng máu chảy trong mao mạch song song à ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài mao mạch của mang → tăng hiệu quả trao đổi khí. 4.[r]

BÀI 17 HÔ HẤP Ở ĐỘNG VẬT

I HÔ HẤP LÀ GÌ ?

- Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể lấy ôxi từ bên ngoài vào để ôxi hóa các chất trong tế bào và giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống, đồng thời thải CO2 ra ngoài

- Hô hấp bao gồm hô hấp ngoài và hô hấp trong

II BỀ MẶT TRAO ĐỔI KHÍ

- Bề mặt trao đổi khí là bộ phân cho O2 từ môi

trường ngoài khuếch tán vào trong tế bào (hoặc máu)

và CO2 khuếch tán từ tế bào (hoặc máu) ra ngoài

Đặc điểm:

- Bề mặt trao đổi khí rộng

- Bề mặt trao đổi khí mỏng và ẩm ướt

- Bề mặt trao đổi khí có nhiều mao mạch và máu có sắc tố hô hấp

- Có sự lưu thông khí tạo ra sự chênh lệch nồng độ khí O2 và CO2

III CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP

Căn cứ vào bề mặt hô hấp có thể chia thành 4 hình

thức hô hấp:

1 Hô hấp qua bề mặt cơ thể

- Đại diện: động vật đơn bào (amip, trùng giày) hoặc

đa bào bậc thấp (ruột khoang, giun tròn, giun dẹp, …)

Cơ chế:

- Động vật đơn bào: khí O2 và CO2 được khuếch tán qua bề mặt tế bào

- Động vật đa bào: khí O2 và CO2 được khuếch tán qua bề mặt cơ thể

2 Hô hấp bằng hệ thống ống khí

- Đại diện: côn trùng (châu chấu,…)

- Hệ thống ống khí được cấu tạo từ những ống dẫn, phân nhánh nhỏ dần, các ống nhỏ nhất tiếp xúc trực tiếp với tế bào của cơ thể, thông ra ngoài qua lỗ thở

- Sự thông khí được thực hiện là nhờ sự co dãn ở phần bụng

3 Hô hấp bằng mang

- Đại diện: cá, thân mềm (trai, ốc,…), chân khớp (tôm, cua, )

- Cấu tạp cơ quan hô hấp: mang có các cung mang, trên các cung mang có nhiều phiến mang (bề mặt mỏng, chứa nhiều mao mạch)

Cơ chế:

Khí O2 trong nước khuếch tán qua mang vào máu và khí

- CO2 khuếch tán từ máu qua mang vào nước

- Dòng nước đi qua mang nhờ đóng mở của miệng, nắp mang và diềm nắp mang Dòng máu chảy trong mao mạch song song à ngược chiều với dòng nước chảy bên ngoài mao mạch của mang → tăng hiệu quả trao đổi khí

4 Hô hấp bằng phổi

- Đại diện: bò sát, chim, thú

- Phổi gồm rất nhiều phế nang, phế nang có bề mặt mỏng và chứa nhiều mao mạch

Lưu ý:

- Lưỡng cư TĐK qua cả phổi và da

- Chim hô hấp nhờ phổi và hệ thống túi khí, nhờ hệ thống túi khí mà phổi chim luôn có không khí giàu O2 cả khi hút vào và thở ra → chim trao đổi khí hiệu quả nhất

- Khí O2 và CO2 được trao đổi qua bề mặt phế nang