Năng lượng điện từ trường trong mạch dao động LC

Tính khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp mà điện tích trên một bản tụ điện có độ lớn cực đại và khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp mà năng lượng điện trường bằng năng lượng t[r]

Tuyensinh247.com 1

1 Các công thức:

Năng lượng điện trường: WC =

2

1

Cu2 =

2

1

C

q2

Năng lượng từ trường: WL =

2

1

Li2

Năng lượng điện từ: W= WC + WL=

2

1

C

q02

=

2

1

CU2

0 =

2

1

LI2 0 Năng lượng điện trường và năng lượng từ trường biến thiên tuần hoàn với tần số góc :

’ = 2 =

LC

2 , với chu kì T’ =

2

T

=  LC Nếu mạch có điện trở thuần R  0 thì dao động sẽ tắt dần Để duy trì dao động cần cung cấp cho mạch một năng lượng có công suất: P = I2

R =

L

RC U R U C

2 2

2 0 2

0 2 2





Liên hệ giữa q0, U0, I0: q0 = CU0 = I0

 = I0 LC

2.Quan hệ giữa Năng lượng điện trường và Năng lượng điện trường dao động trong mạch LC

-Tính dòng điện qua tụ (cuộn dây hay mạch dao động) tại thời điểm W t nW đ Thì

ta biến đổi như sau:

t



 



 



-Tính điện dung hay điện tích qua tụ tại thời điểm W đ 1W t

n

 Thì ta biến đổi như sau:

NĂNG LƯỢNG ĐIỆN TỪ TRƯỜNG TRONG MẠCH DAO ĐỘNG LC

Tuyensinh247.com 2

0

0

( 1) 1

đ

C





 





3.Năng lượng của mạch dao động LC lí tưởng:

a Năng lượng điện trường chỉ có ở tụ điện:

b Năng lượng từ trường chỉ có ở cuộn dây:

c Đồ thị năng lượng điện trường, năng lượng từ trường

chọn   0

Các kết luận rút ra từ đồ thị:

- Trong một chu kì có 4 lần động năng bằng thế năng

- Khoảng thời gian giữa hai lần động năng bằng thế năng liên tiếp là T/4

- Từ thời điểm động năng cực đại hoặc thế năng cự đại đến lúc động năng bằng thế năng là T/8

- Động năng và thế năng có đồ thị là đường hình sin bao quang đương thẳng

4

2

2

A

m

- Đồ thị cơ năng là đường thẳng song song với trục ot

d Năng lượng điện từ

4 Bài tập tự luận:

Bài 1 Cho một mạch dao động điện từ gồm một tụ điện có điện dung C = 5 F và một cuộn thuần cảm có độ tự cảm L = 50 mH Biết điện áp cực đại trên tụ là 6 V Tìm năng lượng điện trường và năng lượng từ trường trong mạch khi điện áp trên

tụ điện là 4 V và cường độ dòng điện i khi đó

Giải :Ta có: W =

2

1

CU2

0= 9.10-5 J; WC =

2

1

Cu2 = 4.10-5 J;

Wt = W – WC = 5.10-5 J; i = ±

L

W t

2

= ± 0,045A

8

T

W

2T

8

3T

8

4T

8

5T

8

6T

8

7T T

Tuyensinh247.com 3

Bài 2 Trong một mạch LC, L = 25 mH và C = 1,6 F ở thời điểm t = 0, cường độ dòng điện trong mạch bằng 6,93 mA, điện tích ở trên tụ điện bằng 0,8 C Tính năng lượng của mạch dao động

Giải Bài 2 Ta có: W =

2

1

C

q2

+

2

1

Li2 = 0,8.10-6J

Bài 3 Một mạch dao động điện từ gồm một tụ điện có điện dung 0,125 F và một cuộn cảm có độ tự cảm 50 H Điện trở thuần của mạch không đáng kể Điện áp cực đại giữa hai bản tụ điện là 3 V Tính cường độ dòng điện cực đại, cường độ dòng điện, năng lượng điện trường, năng lượng từ trường trong mạch lúc điện áp giữa hai bản tụ là 2 V

Giải Bài 3 Ta có:

I0 =

L

C

U0 = 0,15 A; W =

2

1

CU2

0= 0,5625.10-6 J; WC =

2

1

Cu2 = 0,25.10-6 J;

Wt = W – WC = 0,3125.10-6 J; i = ±

L

W t

2 = ± 0,11 A

Bài 4 Một mạch dao động gồm cuộn cảm có độ tự cảm 27 H, và tụ điện có điện dung 3000 pF; điện trở thuần của cuộn dây và dây nối là 1 Ω; điện áp cực đại giữa hai bản tụ điện là 5 V Tính công suất cần cung cấp để duy trì dao động của mạch trong một thời gian dài

Giải Bài 4 Ta có: I0 = q0 = CU0 = U0

L

C

= 57,7.10-3 A ; P =

2

2

0R I

= 1,39.10-6 W

Bài 5 Một mạch dao động điện từ LC lí tưởng gồm cuộn cảm thuần có độ tự cảm

5 H và tụ điện có điện dung 5 F Trong mạch có dao động điện từ tự do Tính khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp mà điện tích trên một bản tụ điện có độ lớn cực đại và khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp mà năng lượng điện trường bằng năng lượng từ trường

Giải Bài 5 Chu kỳ dao động: T = 2 LC = 10.10-6 = 31,4.10-6 s

Tuyensinh247.com 4

Trong một chu kì có 2 lần điện tích trên bản tụ đạt giá trị cực đại nên khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp mà điện tích trên bản tụ đạt cực đại là t =

2

T

=

5.10-6 = 15,7.10-6s

Trong một chu kì có 4 lần năng lượng điện trường bằng năng lượng từ trường nên khoảng thời gian giữa hai lần liên tiếp mà năng lượng điện trường bằng năng lượng từ trường là t’ =

4

T

= 2,5.10-6 = 7,85.10-6 s

Bài 6 Cường độ dòng điện tức thời trong một mạch dao động LC lí tưởng là i =

0,08cos2000t (A) Cuộn dây có độ tự cảm L = 50 mH Hãy tính điện dung của tụ điện Xác định điện áp giữa hai bản tụ điện tại thời điểm cường độ dòng điện tức thời trong mạch bằng giá trị cường độ dòng điện hiệu dụng

Giải Bài 6 Ta có:

C =

L

2

1

 = 5.10

-6

F; W =

2

1

LI2

0= 1,6.10-4 J; Wt =

2

1

LI2 =

2

1

L 2

2 0

I

= 0,8.10-4 J;

WC = W – Wt = 0,8.10-4 J; u =

C

W C

2 = 4 2V

Bài 7 Một mạch dao động LC lí tưởng đang có dao động điện từ tự do Biết điện

tích cực đại của một bản tụ điện có độ lớn là 10-8

C và cường độ dòng điện cực đại qua cuộn cảm thuần là 62,8 mA Tính tần số dao động điện từ tự do của mạch

Giải Bài 7 Ta có: I0 = q0   =

0

0

q

I

= 6,28.106 rad/s  f =





2 = 106 Hz

Bài 8 Khung dao động điện từ gồm một cuộn dây thuần cảm có độ tự cảm L = 0,1

H và tụ điện có điện dung C = 10 F Dao động điện từ trong khung là dao động điều hoà với cường độ dòng điện cực đại I0 = 0,05 A Tính điện áp giữa hai bản tụ ở thời điểm i = 0,03 A và cường độ dòng điện trong mạch lúc điện tích trên

tụ có giá trị q = 30 C

Tuyensinh247.com 5

Giải Bài 8 Ta có: W =

2

1

LI2

0= 1,25.10-4 J; Wt =

2

1

Li2= 0,45.10-4J; WC = W - Wt =

0,8.10-4J; u =

C

W C

2

= 4V

WC =

2

1

C

q2

= 0,45.10-4J; Wt = W - Wt = 0,8.10-4J; i =

L

W t

2

= 0,04 A

Bài 9 Mạch dao động lí tưởng gồm cuộn dây có độ tự cảm L = 0,2H và tụ điện có

điện dung C = 20μF Người ta tích điện cho tụ điện đến hiệu điện thế cực đại U0 = 4V Chọn thời điểm ban đầu (t = 0) là lúc tụ điện bắt đầu phóng điện Viết biểu thức tức thời của điện tích q trên bản tụ điện mà ở thời điểm ban đầu nó tích điện dương Tính năng lượng điện trường tại thời điểm t=T/8, T là chu kì dao động

* Hướng dẫn giải: Điện tích tức thời

Khi t = 0:

Vậy biểu thức tức thời của điện tích q cần tìm: q = 8.10-5

cos500t (C)

Năng lượng điện trường :W =Wđ 2

2

C

q C



Vào thời điểm , điện tích của tụ điện bằng , thay vào ta

tính được năng lượng điện trường

Bài 10 Mạch dao động LC lí tưởng thực hiện dao động điện

từ Hãy xác định khoảng thời gian, giữa hai lần liên tiếp,

Tuyensinh247.com 6

năng lượng điện trường trên tụ điện bằng năng lượng từ trường trong cuộn dây

* Hướng dẫn giải: Khi năng lượng điện trường trên tụ bằng năng lượng từ trường

trong cuộn dây, ta có: hay

Với hai vị trí giá trị của q: 0 2

2

q Q trên trục Oq, tương ứng với 4 vị trí trên đường tròn, các vị trí này cách đều nhau bởi các cung /2 Có nghĩa là, sau hai lần liên tiếp WC = WL, pha dao động đã biến thiên được một

lượng là: (Pha dao động biến thiên được 2π

sau thời gian một chu kì T)

Tóm lại, cứ sau thời gian T/4 năng lượng điện lại bằng

năng lượng từ

Nhận xét: Ngoài cách trên ta cũng có thể giải phương

trình lượng giác để tìm t

Bài 11 Biểu thức điện tích của tụ trong một mạch dao động có dạng q =

Q0sin(2π.106t)(C) Xác định thời điểm năng lượng từ bằng năng lượng điện đầu tiên

* Hướng dẫn giải: Phương trình điện tích 6

0 cos(2 10 )

2

và coi q như li độ của một vật dao động điều hòa Ban đầu, pha dao động bằng -/2

, vật qua vị trí cân bằng theo chiều dương WC = WL lần đầu tiên khi ,

Tuyensinh247.com 7

vectơ quay chỉ vị trí cung , tức là nó đã quét được một góc tương ứng với thời gian Vậy thời điểm cần xác định là t = =

Bài 12.(Đề thi ĐH 2003): Trong mạch dao động (h.vẽ) bộ tụ điện

gồm 2 tụ C1 giống nhau được cấp năng lượng W0 = 10-6J từ nguồn

điện một chiều có suất điện động E = 4V Chuyển K từ (1) sang (2)

Cứ sau những khoảng thời gian như nhau: T1= 10-6s thì năng lượng

điện trường trong tụ điện và năng lượng từ trường trong cuộn cảm

bằng nhau

a Xác định cường độ dòng điện cực đại trong cuộn dây

b Đóng K1 vào lúc cường độ dòng điện cuộn dây đạt cực đại Tính lại hiệu điện thế cực đại trên cuộn dây

* Hướng dẫn giải:

Theo bài 11 trên ta có thời gian để năng lượng điện trường và năng lượng từ trường bằng nhau là

;

Do C1 nối tiếp C2 và C1 = C2 nên C1 = C2 = 2C = 0,25.10-6F

a Từ công thức năng lượng:

b Khi đóng k1, năng lượng trên các tụ điện bằng không, tụ C1 bị loại khỏi hệ dao động nhưng năng lượng không bị C1 mang theo, tức là năng lượng điện từ không

Tuyensinh247.com 8

đổi và bằng W0

Bài 13: Một mạch dao động LC lý tưởng, khoảng thời gian để điện tích trên tụ có

độ lớn không vượt quá 1

2 điện tích cực đại trong nửa chu kỳ là 4s Năng lượng điện, năng lượng từ trong mạch biến thiên tuần hoàn với chu kỳ là :

A 12s B 24s C 6s D 4s

Giải: Trong thời gian T/2 điện tích không lớn hơn Q0/2 hết thời gian t = T/6  T

= 24s Chu kì dao động của điện trường và từ trường trong

mạch là T/2 = 12s

Đáp án A

Bài 14: Cho mạch điện như hình vẽ bên Cuộn dây thuần cảm

có độ tự cảm L  4 103H, tụ điện có điện dung C = 0,1µF,

nguồn điện có suất điện động E = 3mV và điện trở trong r = 1

Ban đầu khóa k đóng, khi có dòng điện chạy ổn định trong mạch, ngắt khóa k

Tính điện tích trên tụ điện khi năng lượng từ trong cuộn dây gấp 3 lần năng lượng

điện trường trong tụ điện

A 3.10-8C B 2,6.10-8C C 6,2.10-7C D 5,2.10-8C

Giải: Cường độ dòng điện cực đại qua cuộn cảm I0 = E/r = 3mA = 3.10-3A

Năng lượng từ trường bằng 3 lần năng lượng điên trường có nghĩa là

Wc =1

4W0 =

2 0 1

4 2

LI

hay

2

0

0

LI

q I C

 

Chọn A

E,r

C

L

k

Tuyensinh247.com 9

Bài 15: Cường độ dòng điện tức thời trong một mạch dao động LC lí tưởng là i =

0,08cos(2000t)A Cuộn dây có độ tự cảm là L = 50mH Hãy tính điện dung của tụ điện Xác định hiệu điện thế giữa hai bản tụ điện tại thời điểm cường độ dòng điện tức thời trong mạch bằng giá trị cường độ dòng điện hiệu dụng

Giải: Điện dung của tụ điện:

LC

1



2000 10 50

1 L

1



Hiệu điện thế tức thời:Từ công thức năng lượng điện từ: 2

0 2

2

LI 2

1 Cu 2

1 Li 2

1



2

I

I

i   0 , suy ra

66 , 5 2 4 10 5 2

10 50 08 , 0

3

C

L I

Bài 16: Một mạch dao động LC lí tưởng gồm cuộn thuần cảm L và hai tụ điện C

giống nhau mắc nối tiếp Mạch đang hoạt động thì ngay tại thời điểm nặng lượng điện trường trong tụ gấp đôi năng lượng từ trường trong cuộn cảm, một tụ bị đánh thủng hoàn toàn Điện áp cực đại hai đầu cuộn cảm đó sẽ bằng bao nhiêu lần so với lúc đầu?

A 2/3 B 1/3 C 1

3 D 2

3

Giải: Gọi Uo là điện áp cực đại lú đầu giữa hai đầu cuộn cảm cũng chính là điện

áp cực đại giữa hai đầu bộ tụ.; C là điện dung của mỗi tụ

Năng lượng ban đầu của mạch dao động W0 =

2 2

2 0

U C

= 2

0

4U

C

Khi năng lượng điện trường trong tụ gấp đôi năng lượng từ trường trong cuộn cảm, thì L

WC1 = WC2 = WL =

3 1

W0

Tuyensinh247.com 10

Khi một tụ bị đánh thủng hoàn toàn thì năng lượng của mạch: W =

3

2

W0 =

3

0

4U

C

0

6U

C

Mặt khác W = 2

0

'

2U

C

=> 2

0

'

2U

C

0

6U

C

=> U’0 =

3

0

U

Chọn C

Bài 17: Hai tụ điện C1 = C2 mắc song song Nối hai đầu bộ tụ với ắc qui có suất điện động E = 6V để nạp điện cho các tụ rồi ngắt ra và nối với cuộn dây thuần cảm

L để tạo thành mạch dao động Sau khi dao động trong mạch đã ổn định, tại thời điểm dòng điện qua cuộn dây có độ lớn bằng một nữa giá trị dòng điện cực đại, người ta ngắt khóa K để cho mạch nhánh chứa tụ C2 hở Kể từ đó, hiệu điện thế cực đại trên tụ còn lại C1 là:

A 3 3 B.3 C.3 5 D 2

Giải: Gọi C0 là điện dung của mỗi tụ điên

Năng lượng của mạch dao động khi chư ngắt tụ C2: W0 = 0

2 0 2

36 2

2

E C CU





Khi i =

2

0

I , năng lượng từ trường WL = Li2 = 0 0

2

4 2

4

1

C W

Khi đó năng lượng điên trường WC = 0 27 0

4

3

C W

 ; năng ượng điên trường của mỗi tụ: WC1 =WC2 = 13,5C0

Sau khi ngắt một tụ năng lượng còn lại của mạch là: W = WL +WC1 = 22,5C0

2 1 0 2

1

2

U C U

= 45 => U1 = 3 5 (V),

đáp án C

Bài 18: Một mạch dao động lý tưởng gồm cuộn dây có độ tự cảm L và 3 tụ C

giống nhau mắc nối tiếp Mạch đang hoạt động bình thường với điện áp cực đại mỗi tụ là Uo Vào đúng thời điểm năng lượng từ bằng năng lượng điện thì một tụ

Tuyensinh247.com 11

bị đánh thủng hoàn toàn sau đó mạch hoạt động với điện áp cực đại hai đầu mỗi tụ

là U’ Tỉ số U’/Uo

2

0

3

W

2CU

0

U

U

Bài 19: Mạch dao động LC có biểu thức i=10sin(2.106t)mA Trong thời gian bằng một nửa chu kỳ có lượng điện tích nhiều nhất là bao nhiêu chuyển qua tiết diện dây

dẫn?

A Không có dủ dữ kiện để tính B 0 C 108C D 5 109C

Giải:

 

2

0

10.10 sin(2.10 ) 10

T

q   t dt  C

5 Trắc nghiệm:

Câu 1: Trong mạch điện dao động điện từ LC, dòng điện tức thời tại thời điểm

W nW được tính theo biểu thức:

A 0

1

I i

n





 B

0 1

Q i n



 C

0

1

I i n



 D

0

I i

n







Câu 2: Trong mạch điện dao động điện từ LC, điện tích trên tụ tại thời điểm

1

n

 được tính theo biểu thức:

A 0

1

Q q

n



 B

0 2 1

Q q

C n





 C

0 1

Q q

n





 D

0 2 1

Q q n





Câu 3: Trong mạch điện dao động điện từ LC, hiệu điện thế trên tụ tại thời điểm

1

n

 được tính theo biểu thức:

A 0

1 2

U

u n B uU0 n 1 C u 2U0 n 1 D 0

1

U



Câu 4: Nếu điện tích trong tụ của mạch LC biến thiên theo công thức: qQ0cos t

Tìm biểu thức sai trong các biểu thức năng lượng trong mạch LC sau đây:

Tuyensinh247.com 12

A Năng lượng điện: Wđ =

2 2

0 sin 2

Q

t

C 

B Năng lượng từ: Wt =

2 2

0 os 2

Q

C Năng lượng dao động: W = 02 02

2 2

LI Q

C



D Năng lượng dao động: W = Wđ + Wt = 02

4

Q

C = const

Câu 5: Trong mạch điện dao động điện từ LC, khi điện tích giữa hai bản tụ có biểu

thức: q = - Q0cosωt thì năng lượng tức thời của cuộn cảm và của tụ điện lần lượt

là:

A Wt = 1

2 Lω2 Q20sin2 ωt và Wđ=

2

Q0 2Ccos2 ωt

B Wt = 1

2 Lω2Q20sin2 ωt và Wđ=

2

Q0

C cos2 ωt

C Wt =

2

Q0

C sin2 ωt và Wđ=

2

Q0 2C cos2 ωt

D Wt =

2

Q0

2Ccos2 ωt và Wđ= 1

2Lω2Q20sin2 ωt

Câu 6: Một mạch dao động gồm một tụ điện có điện dung 3500 pF, một cuộn cảm

có độ tự cảm 30 H và một điện trở thuần 1,5 Phải cung cấp cho mạch một công suất bằng bao nhiêu để duy trì dao động của nó, khi hiệu điện thế cực đại trên tụ

điện là 15V? Hãy chọn kết quả đúng trong các kết quả sau:

19, 69.10 W B P = 3

20.10 W

C P = 3

21.10 W D Một giá trị khác

Câu 7: Một mạch dao động điện từ có điện dung của tụ là C = 4 F Trong quá trình dao động, hiệu điện thế cực đại giữa hai bản tụ là 12V Khi hiệu điện thế giữa hai bản tụ là 9V thì năng lượng từ trường của mạch là:

Tuyensinh247.com 13

2,88.10 J B 4

1, 62.10 J

C 4

1, 26.10 J D 4

4,5.10 J

Câu 8: Hiệu điện thế cực đại giữa 2 bản tụ điện của 1 mạch dao động là U0 = 12 V Điện dung của tụ điện là C = 4 μF Năng lượng từ của mạch dao động khi hiệu điện thế giữa 2 bản tụ điện là U = 9V là

A 1,26.10 - 4 J B 2,88.10 - 4 J

C 1,62.10 - 4 J D 0,18.10 - 4 J

Câu 9: Một mạch dao động LC có cuộn thuần cảm có độ tự cảm L = 5H và tụ điện

có điện dung C 5 F. Hiệu điện thế cực đại giữa hai bản tụ là 10V Năng lượng dao động của mạch là

A 2,5.10-4J B 2,5mJ

C 2,5J D 25J

Câu 10: Một mạch dao động LC có cuộn thuần cảm có độ tự cảm L = 0,4H và tụ

điện có điện dung C 40 F. Cường độ dòng điện qua mạch có biểu thức:

2 2 cos100 ( ).

i t A Năng lượng dao động của mạch là

A 1,6mJ B 3,2mJ C 1,6J D 3,2J

Câu 11: Một mạch dao động LC có điện trở thuần không đáng kể, tụ điện có điện

dung 5F. Dao động điện từ riêng (tự do) của mạch LC với hiệu điện thế cực đại ở hai đầu tụ điện bằng 6V Khi hiệu điện thế ở hai đầu tụ điện là 4V thì năng lượng

từ trường trong mạch bằng

A 4.10-5J B 5.10-5J C 9.10-5J D 10-5J

Câu 12: Mạch dao động LC, với cuộn dây có L = 5H. Cường độ dòng điện cực đại trong mạch là 2A Khi cường độ dòng điện tức thời trong mạch là 1A thì năng lượng điện trường trong mạch là