chuyên đề toán lớp 2 - Trường TH Đỗ Văn Quả

Giáo viên tổ chức, hướng dẫn HS hoạt động học tập để giúp HS:Tự phát hiện và tự giải quyết vấn đề của bài học:Tự chiếm lĩnh kiến thức mới:Thiết lập được mối quan hệ giữa kiến thức mới [r]

CHUYÊN ĐỀ

MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY TOÁN LỚP 2

THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI TÍCH CỰC

I – LÍ DO CHỌN CHUYÊN ĐỀ:

Năm học 2016 – 2017 tiếp tục thực hiện theo chủ đề “đổi mới quản lí – nâng cao chất lượng giáo dục” và thực hiện dạy học theo “chuẩn kiến thức kĩ năng các môn

học ở tiểu học”

Là năm học tiếp tục tăng cường đổi mới phương pháp dạy học nên bản thân

nghiên cứu tham gia viết chuyên đề tập thể giáo viên trao đổi rút kinh nghiệm thống nhất quy trình, phương pháp, hình thức dạy học sao cho phù hợp với chuẩn về kiến thức kĩ năng để nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh

II – THỰC TRẠNG

1 Về phía học sinh:

- Một số em kiến thức cũ bị quên nên việc nắm bắt kiến thức còn chậm, trình bày còn cẩu thả, lời giải của bài toán còn lúng túng, làm tính cộng, trừ có nhớ còn sai nhiều

- Việc thuộc và vận dụng bảng cộng trừ đã học để áp dụng vào bài còn khập

khiễng, có một số em chưa nắm kĩ các bảng cộng trừ đã học

2 Về phía giáo viên

- Lâu nay tuy đã đổi mới phương pháp dạy học : Lấy học sinh làm trung tâm, phát

huy được tính tích cực của học sinh trong giờ học bằng hình thức gợi mở, trực quan, thực hành, nhưng hiệu quả giờ học chưa cao, thể hiện các phương pháp còn cứng nhắc Tổ chức các hoạt động chưa thực sự lôi cuốn được các hoạt động học tập của học sinh trong lớp Chưa sử dụng tốt các phương pháp học tập tối ưu

- Chính vì vậy: Dạy học Toán như thế nào để đáp ứng yêu cầu đổi mới theo hướng tích cực là một vấn đề cần thiết đặt ra với mỗi thầy cô giáo và với người

quản lý chỉ đạo, để giáo viên tự tin trong giảng dạy, học sinh chủ động trong học tập , học sinh tự tìm kiến thức mới Nhằm nâng cao chất lượng môn toán nói chung

và Toán lớp 2 nói riêng Để đáp ứng yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục , theo sự phát triển của xã hội

- Từ thực trạng nêu trên, bản thân tôi đã chọn chuyên đề toán với mong muốn tìm

ra phương pháp, hình thức dạy học tốt nhất nhằm nâng cao chất lượng dạy học của môn toán

III Mục tiêu dạy học toán lớp 2:

1.Giúp học sinh:

Bước đầu có một số kiến thức cơ bản, đơn giản, thiết thực về: phép cộng, phép trừ

có nhớ trong phạm vi 100: phép nhân, phép chia và bảng nhân 2,3,4,5, bảng

chia2,3,4,5: tên gọi và mối quan hệ giữa thành phần và kết quả của từng phép tính: mối quan hệ giữa phép cộng và phép trừ, phép cộng và phép nhân, :các số đến

1000, phép cộng và phép trừ các số có ba chữ số(không nhớ): các phần bằng nhau của đơn vị dạng ; các đơn vị đo độ dài : dm, m,km, mm; giờ, phút, ngày và tháng; kg,lít, nhận biết một số hình học: hình chữ nhật ,hình tứ giác;đường thẳng, đường gấp khúc); tính độ dài đường gấp khúc, tính chu vi của hình tam giác, hình tứ giác;

một số dạng bài toán có lời văn chủ yếu giải bằng một phép tính cộng, trừ, nhân hoặc chia

2 Hình thành và rèn luyện các kỹ năng thực hành về:

Cộng và trừ có nhớ trong phạm vi 100; nhân và chia trong phạm vi các bảng tính; giải một số phương trình đơn giản dưới dạng bài “Tìm x”: tính giá trị biểu thức số (dạng đơn giản); đo và ước lượng độ dài, khối lượng dung tích; nhận biết hình và bước đầu tập vẽ hình tứ giác, hình chữ nhật, hình vuông, đường thẳng, đường gấp khúc; tính độ dài đường gấp khúc, tính chu vi hình tam giác, hình tứ giác; giải một số dạng toán đơn về cộng, trừ, nhân, chia; bước đầu biết diễn đạt bằng lời, bằng kí hiệu một số nội dung đơn giản của bài học và bài thực hành; tập dượt so sánh, lựa chọn, phân tích tổng hợp, trừu tượng hoá, khái quát hoá, phát triển trí tưởng tượng trong quá trình áp dụng các kiến thức và kĩ năng Toán 2 trong học tập và trong đời sống

3 Thái độ:

Tập phát hiện, tìm tòi và tự chiếm lĩnh kiến thức mới theo mức độ của lớp 2, chăm chỉ, tự tin, hứng thú trong học tập và thực hành toán

IV Chương trình toán lớp 2

1 Chương trình Toán lớp 2 là một bộ phận của chương trình Toán tiểu học và tiếp tục của chương trình Toán lớp 1

2 Thời lượng tối thiểu dạy học Toán lớp 2 là 5 tiết học trong mỗi tuần lễ; trung bình mỗi năm có 175 tiết

V.Nội dung môn Toán ở lớp 2:

1.Số học:

Phép cộng và phép trừ có nhớ trong phạm vi 100

Tính giá trị biểu thức có đến hai dấu phép tính cộng và trừ

Tìm thành phần chưa biết trong phép tính cộng và trừ

2 Các số đến 1000 Phép cộng và phép trừ trong phạm vi 1000.

Đọc, viết, so sánh các số có ba chữ số Giới thiệu hàng đơn vị, hàng chục, hàng trăm Phép trừ các số có đến ba chữ số, không nhớ Tính nhẩm và tính viết

Tính giá trị biểu thức có đến hai dấu phép tính cộng và trừ, không có dấu ngoặc

3 Phép nhân và phép chia:

Khái niệm ban đầu về phép nhân: lập phép nhân từ tổng các số hạng bằng nhau Giới thiệu thừa số và tích

Lập phép chia và phép nhân có một thừa số chưa biết khi biết tích và thừa số kia Giới thiệu số bị chia, số chia, thương

Lập bảng nhân 2,3,4,5 có tích không quá 50

Nhân với 1 và chia cho 1 Nhân với 0 số bị chia là 0 Không thể chia cho 0

Tính giá trị biểu thức số có đến 2 dấu phép tính cộng, trừ hoặc nhân, chia

Giới thiệu các phần bằng nhau của đơn vị (dạng , với n là các số tự nhiên khác 0 và không vượt quá 5)

4 Đại lượng và đo đại lượng:

Giới thiệu đơn vị đo độ dài dm, cm, m, km, mm Đọc, viết các số đo độ dài theo đơn

vị đo mới học Quan hệ giữa các đơn vị đo độ dài

Giới thiệu về lít Đọc, viết, làm tính các số đo theo đơn vị lít Tập đong, đo, ước lượng theo lít

Giới thiệu đơn vị đo khối lượng kg Đọc viết làm tính với các số đo theo đơn vị kg Tập cân và ước lượng theo kg

Giới thiệu theo đơn vị đo thời gian: giờ, tháng Thực hành đọc lịch, đọc giờ đúng trên đồng hồ Thực hiện phép tính với các số đo theo đơn vị giờ

Giới thiệu tiền Việt Nam (trong phạm vi các số đang học) Tập đổi tiền trong trường hợp đơn giản Đọc, viết, làm tính với số đo theo đợn vị đồng

5 Yếu tố hình học:

Giới thiệu về đường thẳng Ba điểm thẳng hàng

Giới thiệu đường gấp khúc Tính độ dài đường gấp khúc

Giới thiệu hình chữ nhật, hình tứ giác Vẽ hình trên giấy ô vuông

Giới thiệu ban đầu về chu vi của một số hình đơn giản Tính chu vi hình tam giác, hình tứ giác

6.Giải bài toán:

Giải các bài toán đơn về phép cộng và phép trừ (trong đó có các bài toán về nhiều hơn hoặc ít hơn một số đơn vị), về phép nhân và phép chia

VI CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TOÁN 2:

*Một số phương pháp như :

- Phương pháp trực quan - Phương pháp học nhóm

- Phương pháp quan sát - Phương pháp động não Phương pháp trò chơi - Phương pháp luyện tập thực hành

 Tùy thuộc vào từng bài học, mà giáo viên cần phối hợp sử dụng nhiều phương pháp, hình thức tổ chức dạy học khác nhau Tiết học sẽ sôi nổi học sinh hứng thú học tập, lĩnh hội kiến thức và nhớ bài ngay trên lớp giúp học sinh làm bài tập đạt kết quả tốt

 Mỗi phương pháp dạy học đều có những ưu điểm riêng Giáo viên cần phải khai thác một cách triệt để hợp lí, không nên cường điệu hóa một phương pháp nào cả và biến nó thành phương pháp vạn năng

Dạy học trên cơ sở tổ chức và hướng dẫn các hoạt động học tập tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh

Giáo viên tổ chức, hướng dẫn – học sinh tự phát hiện chiếm lĩnh nội dung rồi thực hành vận dụng kiến thức theo năng lực của học sinh

Tổ chức học nhóm, học cá nhân, thực hành, phát vấn, phiếu bài tập, tổ chức trò chơi toán học…

VII CÁC BIỆN PHÁP ĐỂ THỰC HIỆN VIỆC DẠY HỌC TOÁN THEO

HƯỚNG ĐỔI MỚI TÍCH CỰC:

1 Xây dựng tốt kế hoạch bài dạy:

Hiệu quả của một tiết dạy phụ thuộc rất lớn vào công tác chuẩn bị của giáo viên

Vì vậy trước khi lên lớp, giáo viên cần chuẩn bị tiết dạy cho thật chu đáo và có chất lượng thể hiện rõ kế hoạch của thầy trò và dự kiến được các phương án trả lời của học sinh trong tiết dạy và chốt kiến thức sau mỗi bài tập, mỗi hoạt động

Sự chuẩn bị kĩ lưỡng, chu đáo sẽ giúp cho giáo viên xác định được chuẩn về kiến thức, chuẩn bị đồ dùng dạy học cho giáo viên và học sinh , xây dựng hệ thống câu hỏi, dẫn dắt học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức mới , hay xây dựng trò chơi học tập cho các tiết học, giúp học sinh củng cố khắc sâu kiến thức của bài học Từ đó giúp giáo viên thêm tự tin, sáng tạo để tổ chức tốt tiết dạy

2 Vận dụng linh hoạt các hình thức tổ chức dạy học

Tổ chức dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động là mấu chốt của vấn đề đổi mới Vì vậy khi giảng dạy giáo viên cần kết hợp các hình thức tổ chức dạy học như: dạy học theo nhóm , dạy học cá nhân , thảo luận, trò chơi toán học Giáo viên tổ chức và hướng dẫn các hoạt động học tập nhằm huy động mọi khả năng của từng học sinh, để học sinh tự tìm tòi , khám phá nội dung mới của bài học

3 Sử dụng hiệu quả đồ dùng dạy- học

- Ngoài các phương pháp và hình thức dạy học ra thì đồ dùng dạy học là phương tiện không thể thiếu trong mỗi tiết dạy Việc sử dụng đồ dùng dạy học phải nhịp nhàng, linh hoạt, sử dụng đúng lúc, đúng chỗ để phát huy hết tác dụng Để sử dụng

đồ dùng đạt kết quả cao, chúng ta cần phải:

+ Nắm vững ý đồ của đồ dùng

+ Phát huy hết tác dụng của đồ dùng

+ Đưa đồ dùng đúng lúc, đúng chỗ

Đồ dùng dạy học có tầm quan trọng trong sự thành công của một tiết dạy Vì vậy, trước mỗi tiết dạy giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ các đồ dùng dạy học phù hợp với từng hoạt động của từng bài

4.Cách hướng dẫn học sinh hoạt động

- GV xác định kiến thức, kĩ năng HS cần lĩnh hội

- Chuẩn bị đồ dùng dạy học (đồ vật, mô hình, hình vẽ, kí hiệu, )

- Tường minh kiến thức, kĩ năng học sinh cần lĩnh hội ở các mô hình, hình vẽ,

- Nêu ra các tình huống có vấn đề, hướng giải quyết vấn đề (đặt ra nhiệm vụ HS cần giải quyết và cách giải quyết nhiệm vụ)

- Tổ chức cho mỗi HS tự mình hoạt động trên các đồ vật, mô hình, quan sát hình ảnh, kí hiệu, để HS tự lĩnh hội kiến thức, kĩ năng

- Hướng dẫn HS mô tả thành lời các hoạt động và kết quả ( kiến thức, kĩ năng) thu được

- Tổ chức cho HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã thu được vào thực hành, luyện

tập ở nhiều hình thức khác nhau

5 Đổi mới PPDH trong tiết học bài mới:

Giáo viên tổ chức, hướng dẫn HS hoạt động học tập để giúp HS:Tự phát hiện

và tự giải quyết vấn đề của bài học:Tự chiếm lĩnh kiến thức mới:Thiết lập được mối quan hệ giữa kiến thức mới và kiến thức đã học:Giúp HS thực hành, rèn luyện cách diễn đạt thông tin bằng lời, bằng kí hiệu:

6 Đổi mới PPDH trong tiết “ luyện tập, thực hành”:

Nhiệm vụ chủ yếu nhất của việc dạy các tiết luyện tập, thực hành là củng cố các kiến thức cơ bản của chương trình và rèn luyện các năng lực thực hành, giúp HS nhận ra rằng: học không chỉ để biết mà còn học để làm, để vận dụng

- Khi dạy học thực hành, luyện tập cần lưu ý:

Giúp mọi HS đều tham gia mọi hoạt động thực hành, luyện tập theo khả năng của mình

- Tạo ra sự hỗ trợ và giúp đỡ lẫn nhau giữa các đối tượng HS

- Khuyến khích HS tự đánh giá kết quả thực hành, luyện tập

- Giúp HS nhận ra kiến thức cơ bản của bài học trong sự đa dạng và phong phú của các bài thực hành, luyện tập

7 Soạn bài ( lập kế hoạch bài học) theo hướng đổi mới :

Vì tiết học toán là đơn vị cơ bản trong quá trình dạy học toán nên việc soạn bài cho một tiết học toán là rất quan trọng, chi phối trực tiếp đến chất lượng của quá trình dạy học toán

Soạn bài theo hướng đổi mới phương pháp dạy học toán thực chất phải là lập kế hoạch để tổ chức, hướng dẫn HS hoạt động học tập tích cực nhằm đạt mục tiêu dạy học của một tiết học cụ thể Vì vậy bài soạn không nên chép lại nội dung trong sách giáo khoa mà vẫn nêu rõ các hoạt động dạy học chủ yếu để đạt mục tiêu của tiết học

đề ra Giáo án cần ngắn gọn nhưng có nhiều thông tin

VIII QUI TRÌNH LẬP KẾ HOẠCH BÀI DẠY

1.Tham khảo, nghiên cứu tài liệu

2 Lập kế hoạch bài dạy

3 Xác định mục tiêu HS cần đạt

4 Đồ dùng dạy học

5 Xác định các hoạt động dạy học chủ yếu

- Hoạt động nối tiếp

- Lựa chọn và trưng bày sản phẩm (nếu có)

- Hướng dẫn HS tự học và chuẩn bị bài học sau

IX KẾN NGHỊ

Để việc dạy học và rèn luyện học sinh đạt được chuẩn kiến thức, kĩ năng theo chuẩn hiệu quả cao Ngoài việc chú ý tới nội dung chương trình, đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học thì cần có sự quan tâm giúp đỡ của nhà trường, gia đình về phương tiện và điều kiện dạy và học

Qua quá trình nghiên cứu viết báo cáo tôi có ý kiến đề xuất sau :

Kính mong Ban giám hiệu Nhà trường – Công đoàn trường – Đội Tổ chức cho học sinh thi năng khiếu môn toán khối lớp 2,3 ít nhất mỗi năm một lần Để học sinh phấn khởi nỗ lực phấn đấu học giỏi, bồi dưỡng nhân tài toán học trong tương lai

Rất mong được đón nhận những ý kiến đóng góp, sự chỉ đạo của Ban giám hiệu và các anh chị đồng nghiệp.Để xây dựng và thực hiện chuyên đề đổi mới phương pháp dạy học tích cực môn toán lớp 2 đạt hiệu quả cao

Đại Cường, ngày 24 tháng 11 năm 2016 Người viết

Trần Thị Tám