Hành trình cuộc đời của mỗi người đều có những người thầy, và mỗi người thầy sẽ lưu lại trong ta một dấu ấn, chiếu rọi vào cuộc đời ta những nguồn ánh sáng riêng: ánh sáng của tri thức[r]
Trang 1Ubnd huyện yên lạc
Phòng GD&ĐT Yên Lạc Đề thi học sinh giỏi lớp 9 cấp huyện
Năm học 2011 - 2012
Môn thi: ngữ văn
Thời giam làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề).
Câu 1 (1,0 điểm).
Viết một đoạn văn ngắn (Khoảng 35 dòng) nêu cảm nhận của em về đoạn văn sau trong
bài “Một thứ quà của lúa non: Cốm” của Thạch Lam:
Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước, là thức dâng của những cánh đồng lúa bát ngát xanh, mang trong hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ An Nam Ai đã nghĩ đầu tiên dùng cốm để làm quà sêu tết Không còn gì hợp hơn với sự vương vít của tơ hồng, thức quà trong sạch, trung thành như các việc lễ nghi Hồng cốm tốt đôi…Và không bao giờ có hai màu lại hoà hợp hơn được nữa: màu xanh tươi của cốm như ngọc thạch quý, màu đỏ thắm của hồng như ngọc lựu già Một thứ thanh đạm, một thứ ngọt sắc, hai vị nâng đỡ nhau để hạnh phúc được lâu bền
( Sách Ngữ văn 7, tập một- NXB Giáo dục)
Câu 2 ( 3 điểm)
“ Mặt trời mọc rồi lặn, mặt trăng tròn rồi lại khuyết nhưng ánh sáng mà người thầy
rọi vào ta sẽ còn mãi trong cuộc đời”.
( Quách Mạt Nhược)
Viết một bài văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về câu nói trên
Câu 3 (6 điểm)
Nhận định về giá trị tư tưởng trong sáng tác của đại thi hào Nguyễn Du, có ý kiến viết:
“ Nguyễn Du là một con người luôn khắc khoải về con người, về lẽ đời”.
( Nguyễn Du toàn tập- Mai Quốc Liên, NXB văn học, 1996)
Qua tác phẩm “ Truyện Kiều” của Nguyễn Du, em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên
_
( Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm)
Họ và tên thí sinh……….Số báo danh………
Trang 2Ubnd huyện yên lạc
Phòng GD&ĐT Yên Lạc
Hướng dẫn chấm
Đề thi học sinh giỏi lớp 9 cấp huyện
Năm học 2011 - 2012
Môn thi: ngữ văn
Thời giam làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề).
i. Nhận thức đề
Học sinh phải hiểu đúng các yêu cầu của đề:
Câu1: Biết cách trình bày những cảm nhận của bản thân về một trích đoạn văn xuôi: Cảm
nhận được những giá trị nội dung và những đặc sắc về nghệ thuật, thể hiện được cảm xúc của người viết
Độ dài của đoạn văn không quá 35 dòng
Câu 2: -Học sinh biết cách làm một bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lý
- Viết một bài văn ngắn không quá hai trang giấy thi, có bố cục rõ ràng, lý lẽ, lập luận phải khúc triết
- Văn viết có cảm xúc
Câu3: Hiểu dúng nhận xét về tư tưởng trong sáng tác của Nguyễn Du: Với đôi mắt nhìn
thấu cuộc đời và trái tim yêu thương đã giúp ông có quan điểm nhân văn sâu sắc Nếm trải nhiều nỗi cơ cực, nhà thơ luôn day dứt, băn khoăn, luôn muốn tìm lời giải cho số phận con người trước cuộc đời dâu bể trầm luân Nhà thơ đã viết những trang thơ thấm đẫm sự khắc khoải về nhân tình thế thái Tư tưởng này của Nguyễn Du được thể hiện sâu sắc trong tác phẩm “ Truyện Kiều”
Bằng những hiểu biết về giá trị nhân đạo của Truyện Kiều học sinh phải làm sáng
tỏ được ý kiến trên
II Yêu cầu cụ thể
1 Về kỹ năng
- Hiểu đúng yêu cầu đề bài Biết cách viết đoạn văn biểu cảm, bài văn nghị luận, bố cục rõ ràng, diễn đạt sáng rõ, không mắc lỗi về diễn đạt, dùng từ, đặt câu
2.Về kiến thức
Câu1: Học sinh trình bày được các ý sau:
- “Một thứ quà của lúa non: Cốm” của Thạch Lam được in trong tập “ Hà Nội băm sáu phố phường” Bằng một ngòi bút tinh tế, giàu chất thơ, vừa biểu cảm vừa tả, vừa kể vừa suy ngẫm, bình luận và với một tâm hồn nhạy cảm, tấm lòng trân trọng, tác giả đã phát hiện được nét đẹp văn hoá dân tộc trong thứ sản vật giản dị mà đặc sắc: Cốm làng Vòng
(0,25 điểm)
- Câu mở đầu của đoạn đã khái quát những giá trị đắc sắc chứa đựng trong hạt cốm rất bình dị khiêm nhường: thức quà riêng biệt của đất nước, thức dâng của những cánh đồng lúa, mang trong hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ
An Nam.( 0,25 điểm)
- Những câu văn mang tính khẳng định: “ không còn gì hợp hơn… Và không bao giờ… ”; phép so sánh đặc sắc với hình ảnh cụ thể : “ Màu xanh tươi của cốm như ngọc thạch quý, màu đỏ thắm của hồng như ngọc lựu già”; câu văn đối xứng “ một thứ thanh đạm, một thứ ngọt sắc”……., tác giả diễn tả và bình luận về phương diện giá trị văn hoá của cốm gắn liền với tục lệ sêu tết: Việc dùng cốm làm lễ vật sêu tết thật thích hợp và có ý vị sâu xa,
Trang 3bởi cốm là thức dâng của đất trời, mang trong nó hương vị vừa thanh nhã vừa đậm đà của đồng quê nội cỏ, nó rất thích hợp với việc lễ nghi của một xứ sở nông nghiệp lúa nước
Thứ lễ vật ấy lại sánh cùng với quả hồng biểu trưng cho sự gắn bó hài hoà trong tình duyên đôi lứa Qua đoạn văn chúng ta thấy Thach Lam không chỉ trân trọng hạt cốm mà còn trân trọng cả những tập quán có tính truyền thống mang bản sắc văn hoá Việt Nam
chứa đựng trong hạt cốm (0,5 điểm)
Câu2: Học sinh cần có được những ý cơ bản sau trong bài viết:
a Giải thích ý kiến (0,5 điểm)
- “Mặt trời”, “mặt trăng” là những vì tinh tú của đất trời,có chức năng toả sáng “mọc”,
“lặn”, “tròn”, “khuyết” là quy luật của chúng
- Quách Mạt Nhược đã khéo léo khi sử dụng cách nói tương phản- sự tương phản hai nguồn ánh sáng: Một nguồn sáng của tự nhiên chỉ chiếu sáng từng lúc, một nguồn sáng “ còn mãi” là nguồn sáng từ người thầy của ta Qua đó, để làm nổi bật công ơn to lớn của người thầy
b Bàn luân ( 1,5 điểm)
- Khẳng định ý kiến trên là đúng
- Thầy, cô là người cha, người mẹ thứ hai của chúng ta Hành trình cuộc đời của mỗi người đều có những người thầy, và mỗi người thầy sẽ lưu lại trong ta một dấu ấn, chiếu rọi vào cuộc đời ta những nguồn ánh sáng riêng: ánh sáng của tri thức văn hoá; ánh sáng của ước mơ, hoài bão, lý tưởng; ánh sáng của tình yêu thương, ý chí, nghị lực, niềm
tin….Thầy không chỉ dạy chữ mà còn dạy cho học sinh cách làm người, dìu dắt, nâng đỡ học sinh trưởng thành không chỉ về nhận thức mà còn về tâm hồn, tình cảm, nhân
cách….Chính vì thế nguồn sáng mà người thầy chiếu rọi sẽ còn mãi trong cuộc đời mỗi người
c Liên hệ thực tiễn (1,0 điểm)
- Học sinh có thể nói về truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc Việt Nam( Nhất tự vi
sư, bán tự vi sư… , xã hội dành riêng một ngày trong năm để tôn vinh người thầy, ngày 20-11; ……) nhưng thật đáng buồn là truyền thống ấy đang có nguy cơ mai một và biến đổi về tính chất ….( học sinh cần phân tích nguyên nhân và bày tỏ suy nghĩ của mình trước thực trạng ấy)
Câu3
Học sinh phải hiểu được yêu cầu của đề bài, lập được ý cơ bản sau trên cơ sở những hiểu biết về “Truyện Kiều”, từ đó lấy được những dẫn chứng phù hợp làm sáng tỏ ý kiến:
-Nguyễn Du là một người tài hoa nức tiếng nhưng cũng là người chịu nhiều nỗi thăng trầm trong cuộc đời Là người thuộc tầng lớp quý tộc, Nguyễn du luôn quan tâm đến tầng lớp bình dân, những con người cùng khổ trong xã hội phong kiến Đọc tác phẩm của ông, trước hết ta thấy tấm lòng yêu thương của nhà thơ dành cho những số phận con người bất hạnh và ông đã suy tư trăn trở trước nỗi đau của họ như chính nỗi đau của mình
- Ca ngợi vẻ đẹp tài sắc, đạo đức nhân cách con người: Vẻ đẹp của Thuý Vân, Thuý Kiều….tấm lòng hiếu thảo, thuỷ chung son sắc của Thuý Kiều, tấm lòng trọng nghĩa của
Từ Hải……
- Yêu thương, cảm thông với những con người đau khổ, những bi kịch tài sắc: Nàng Đạm Tiên tài hoa bạc mệnh; Thuý Kiều phải từ bỏ tình yêu trong sáng dấn thân vào con đường lưu lạc, tủi hờn, cô đơn và bất hạnh
Trang 4- Vạch trần bản chất tàn bạo và vô nhân tính của giai cấp thống trị , tố cáo bọn lưu manh buôn thịt bán người Lên án thế lực đồng tiền, lên án lễ giáo phong kiến
- Đồng tình với những ước mơ, khát vọng chính đáng của con người về quyền sống, tình yêu, cuộc sống tự do và công lý
-> Tư tưởng nhân đạo sâu sắc là một trong những yếu tố làm nên sức sống lâu bền của tác phẩm “ Truyện Kiều” trong các thế hệ bạn đọc
Thang điểm
- Mở bài, kết bài cho 0,5 điểm
- Các ý 2,3,4,5 cho 1,0 điểm/ 1ý
- ý 1, 6 cho 0,75 điểm/ 1ý
………
Trên đây là một vài gợi ý về thang điểm, giám khảo cần cân nhắc trong bài làm của học sinh để cho điểm phù hợp, cần phát hiện và trân trọng những bài viết sáng tạo và có chất văn.