(Câu hỏi tham khảo: em hãy cho biết bộ luật thời Lê Sơ ban hành là bộ luật nào? Nội dung là gì? Theo em, luật pháp có quan trọng với cuộc sống hàng ngày không? Vì sao?).. II.TÌNH HÌNH [r]
Trang 1(Lưu ý: HS ghi nội dung bài học vào vở Chỉ ghi phần nội dung, không ghi phần câu hỏi tham khảo Đi học, giáo viên sẽ giảng lại bài cho HS dễ hiểu.
Phần câu hỏi để HS tham khảo kiểm tra 15 phút và 1 tiết)
BÀI 20 NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428 - 1527)
I.TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SỰ, PHÁP LUẬT
1.Tổ chức bộ máy chính quyền
Nhà nước quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền
Đứng đầu nhà nước là vua, nắm mọi quyền hành Giúp việc cho vua là các quan đại thần, 6 bộ (bộ lại, lễ, binh, hình, công, hộ) và một số cơ quan chuyên môn
Ở địa phương Cà nước chia làm 13 đạo thừa tuyên, dưới đạo là phủ, châu, huyện, xã
( Câu hỏi tham khảo: em hãy lập sơ đồ bộ máy chính quyền thời Lê Sơ?)
2.Tổ chức quân đội
Thực hiện chính sách ngụ binh ư nông
Quân đội bao gồm cấm quân và quân địa phương
3.Luật pháp
Ban hành bộ luật Hồng Đức
Nội dung:
Bảo vệ quyền lợi của Vua và hoàng tộc
Bảo vệ giai cấp thống trị, bảo vệ phụ nữ…
(Câu hỏi tham khảo: em hãy cho biết bộ luật thời Lê Sơ ban hành là bộ luật nào? Nội dung là gì? Theo em, luật pháp có quan trọng với cuộc sống hàng ngày không? Vì sao?)
II.TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI
1.Kinh tế
a.Nông nghiệp
Giải quyết ruộng đất cho dân, bảo vệ sản xuất, ban hành phép quân điền
Nông nghiệp phục hồi nhanh chóng và phát triển
b.Công thương nghiệp
Thủ công nghiệp: phát triển các ngành thủ công ở làng xã và kinh đô như
làm giấy, rèn sắt, dệt lụa, làm gốm…
Thương nghiệp: nội thương phát triển, ngoại thương hạn chế.
2.Xã hội
Có 2 giai cấp cơ bản: nông dân và địa chủ (vua, quan, địa chủ)
4 tầng lớp: thị dân, thương nhân, thợ thủ công và nô tỳ
Trang 2(Câu hỏi tham khảo: em hãy kể tên các giai cấp và tầng lớp trong xã hội thời
Lê Sơ và cho biết công việc của mỗi giai cấp, tầng lớp đó là gì?)
III.TÌNH HÌNH VĂN HÓA, GIÁO DỤC
1.Tình hình giáo dục và khoa cử
Dựng lại Quốc Tử Giám, mở nhiều trường học
Thi cử chặt chẽ qua 3 kì
Nho giáo chiếm địa vị độc tôn
2.Văn học, khoa học, nghệ thuật.
Văn học: nội dung yêu nước
Khoa học: nhiều tác phẩm nổi tiếng ở các ngành sử học, y học, toán học…
Nghệ thuật: nghệ thuật sân khấu (chèo, múa) và nghệ thuật kiến trúc điêu khắc đồ sộ, điêu luyện
(Câu hỏi tham khảo: Em hãy nêu những thành tựu chủ yếu về giáo dục, văn hóa của Đại Việt thời Lê Sơ?)
IV.MỘT SỐ DANH NHÂN VĂN HÓA XUẤT SẮC CỦA DÂN TỘC 1.Nguyễn Trãi (1380 - 1442)
Là nhà chính trị, quân sự đại tài, danh nhân văn hóa thế giới
Tác phẩm: Bình ngô đại cáo, Dư địa chí…
Tư tưởng: yêu nước, thương dân
2.Lê Thánh Tông (1442 - 1497)
Là vị vua anh minh, nhà văn, nhà thơ lớn của dân tộc
Tư tưởng: yêu nước với các tác phẩm như Quỳnh Uyển cửu ca, hội Tao Đàn
3.Ngô Sĩ Liên (thế kỉ XV)
Là nhà sử học nổi tiếng
Tác phẩm: Đại Việt Sử Kí Toàn Thư
4.Lương Thế Vinh (1442 - ?)
Là nhà Toán học nổi tiếng
Tác phẩm: Đại Thành Toán Pháp, Hí Phường Phả Lục
Được gọi là Trạng Lường
………
CHƯƠNG V: ĐẠI VIỆT Ở CÁC THẾ KỈ XVI – XVIII
BÀI 22: SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
(THẾ KỈ XVI - XVIII) I.TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
1.Triều đình nhà Lê
Trang 3 Vua quan ăn chơi, lãng phí tiền của của nhân dân
Nội bộ tranh giành quyền lực
Quan lại ức hiếp nhân dân
2.Phong trào nông dân ở đầu thế kỉ XVI
a.Nguyên nhân
Đời sống nhân dân lâm vào cảnh khốn cùng
Mâu thuẫn giữa nông dân và địa chủ ngày càng gay gắt
b.Các cuộc khởi nghĩa: Tiêu biểu có khởi nghĩa của Trần Cảo ở Đông Triều
=> góp phần làm cho triều đình nhà Lê ngày càng suy yếu
(Câu hỏi tham khảo: Em hãy trình bày tình hình suy sụp của nhà Lê ở thế kỉ XVI
và cho biết tình hình đó dẫn tới hậu quả gì?)
II.CÁC CUỘC CHIẾN TRANH NAM – BẮC TRIỀU VÀ TRỊNH NGUYỄN
1.Chiến tranh Nam - Bắc triều
Năm 1527 Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê lập ra nhà Mạc, gọi là Bắc Triều
Năm 1533 Nguyễn Kim cát cứ ở Thanh Hóa gọi là Nam Triều
Hai thế lực đánh nhau liên miên, cuối cùng Nam triều thắng thế, chiến tranh kết thúc 1592
2.Chiến tranh Trịnh – Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong, Đàng Ngoài.
Đất nước bị chia cắt Đàng Trong ( họ Nguyễn) và Đằng Ngoài (họ Trịnh)
Từ 1627 – 1672 hai đàng đánh nhau liên miên, cuối cùng lấy sông Gianh (Quảng Bình) làm giới tuyến Đất nước bị chia cắt
(Câu hỏi tham khảo: thế kỉ XVI –XVII xảy ra những cuộc chiến tranh nội bộ nào? Những cuộc chiến tranh đó gây ra hậu quả gì đối với dân tộc?).