cau cau khien thcs đức giang

ViÖc nµo cÇn tr íc lµm tr íc... Gi¶i thÝch ý kiÕn nµy.[r]

C©u cÇu khiÕn

!

Ví dụ 1:

a Ông lão chào con cá và nói:

- Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi Nó không muốn làm bà

nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng.

Con cá trả lời:

- Thôi đừng lo lắng Cứ về đi Trời phù hộ lão Mụ già

sẽ là nữ hoàng.

(Ông lão đánh cá và con cá vàng)

b Tôi khóc nấc lên, Mẹ tôi từ ngoài đi vào Mẹ vuốt tóc tôi và nhẹ nhàng dắt tay em Thuỷ:

VD 2

Hai câu “Mở cửa” đ ợc đọc với giọng Khác nhau Đó là do ngữ điệu khác nhau Câu a là câu trần thuật, b là câu cầu khiến nên giọng đ ợc nhấn mạnh

VD2:

a – Anh làm gì đấy?

- Mở cửa Hôm nay nóng quá.

b Đang ngồi viết th , tôi bỗng nghe tiếng ai đó vọng vào:

- Mở cửa!

Qua các ví dụ trên em rút ra nhận xét gì về những câu có mục đích yêu cầu, thúc giục, ra

các câu đó là gì?

Ghi nhớ SGK trang 31

II Luyện tập:

Bài 1: Xét các câu sau và trả lời câu hỏi:

a Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ tiên v ơng

(Bánh ch ng, bánh giầy)

b Ông giáo hút tr ớc đi

(Nam Cao Lão Hạc)

c Nay chúng ta đừng làm gì nữa, thử xem lão Miệng có sống đ ợc không

(Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng)

Bài 2: Trong những đoạn trích sau, câu nào là câu cầu

khiến? Nhận xét sự khác nhau về hình thức biểu hiện ý

nghĩa cầu khiến giữa những câu đó.

a, Thôi, im cái điệu hát m a dầm sụt sùi ấy đi Đào tổ nông thì cho chết!

b, Ông đốc t ơi c ời nhẫn nại chờ chúng tôi:

-Các em đừng khóc Tr a nay các em đ ợc về nhà cơ mà Và

ngày mai lại đ ợc nghỉ cả ngày nữa

• Thôi, im cái điệu hát m a dầm sụt

sùi ấy đi (vắng chủ ngữ)

• Các em đừng khóc (chủ ngữ là

ngôi thứ hai, số nhiều)

• “Đ a tay cho tôi mau!” và “Cầm lấy tay tôi này!”.(không có từ ngữ cầu khiến, chỉ có ngữ điệu cầu khiến

Vắng chủ ngữ) Bài 2

Bài 3: So sánh hình thức và ý nghĩa của hai câu sau:

a Hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột!

b Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột

T×nh huèng ® îc m« t¶

trong truyÖn vµ h×nh thøc v¾ng chñ ng÷ trong hai c©u cÇu khiÕn nµy cã liªn quan g× tíi nhau kh«ng?

Có liên quan Trong tình huống cấp bách đòi hỏi phải hành động nhanh, nói gọn, dễ hiểu

Bài 4

Dế Choắt tự coi mình là vai d ới so với Dế Mèn và lại là ng ời yếu đuối, nhút nhát vì vậy ngôn từ của Dế Choắt th ờng khiêm

nh ờng, có sự rào tr ớc đón sau

Mục đích của Dế Choắt là nhờ Dế Mèn đào giúp một cái ngách thông giữa hai “nhà” nh ng Dế Choắt không dùng câu cầu khiến trực tiếp mà dùng

câu nghi vấn (hay là) làm cho ý cầu

khiến nhẹ hơn, ít rõ ràng hơn Cách dùng lời nh vậy rất phù hợp với tính cách và vị thế của Dễ Choắt

2 Bµi tËp më réng

NhÆt rau nhanh Muén råi

NhÆt rau nÊu c¬m ®i

nÊu c¬m vµ nhÆt rau vËy

Bµi 1

Yêu cầu

1 Chỉ ra những câu cầu khiến và nêu đặc điẻm của những câu đó

2 Nhận xét về ngữ điệu

và thái độ của B2 và A3

Bµi 2

Tù viÕt mét ®o¹n v¨n ng¾n sö dông c©u cÇu khiÕn (v¾ng chñ ng÷, cã ng÷ ®iÖu cÇu khiÕn)

Dãy A: 1.Chức năng cầu khiến có thể

đạt đ ợc bằng các kiểu câu nào?

Dãy B: 2.Có ý kiến cho rằng không nên xếp câu cầu khiến là một kiểu câu riêng, coi nó chỉ là một dạng của câu trần

thuật Giải thích ý kiến này

Cả lớp: ý kiến của em về nhận định 2 thế nào

Câu hỏi nâng cao

Chức năng cầu khiến có thể đạt đ ợc bằng các

thức của câu cầu khiến không đ ợc thể hiện thật

rõ, dễ lẫn với câu trần thuật nên có ng ời xếp nó

khiến là một dạng riêng hay thuộc câu trần

thuật cũng có thể chấp nhận đ ợc nếu đ a ra lí do thuyết phục, song, nên tách thành một dạng