Chính họ là chủ nhân của biết bao tác phẩm nghệ thuật và bản thân con người với thế giới tâm hồn phong phú của mình cũng là một biểu tượng kỳ diệu nhất cho cái đẹp trong cuộc đời.. Muố[r]
Trang 11
ĐÁP ÁN THI THỬ KỲ THI THPT QUỐC GIA LẦN 11
NĂM 2015 Môn: NGỮ VĂN
ĐÁP ÁN CHÍNH THỨC
(Đáp án gồm có 06 trang)
Ngày thi: tháng năm Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề
I
(2,0
điểm)
1 Thao tác lập luận và ý nghĩa của phương thức lập luận (1,0 điểm)
- Thao tác lập luận: Lập luận so sánh
+ So sánh sự nghiên cứu, hiểu biết của học giả phương Tây với phương Đông
về triết lý phương Đông qua các công trình của Khổng Tử - Mạnh Tử 0,25 + So sánh lối sống có truyền thống của phương Đông với xã hội phương Tây 0,25
- Ý nghĩa của thao tác so sánh:
+ Làm nổi bật hơn sự khác biệt trong nhận thức hiểu biết của học giả phương Đông so với học giả phương Tây về các giáo lý Khổng – Mạnh, không chỉ là
sự hiểu biết trên văn tự mà còn là mạch nguồn văn hóa truyền thống đã ăn sâu trong lối sống
0,25
+ Chỉ ra sự quý giá trong lối sống có gốc rễ, cội nguồn của người phương Đông, nhấn mạnh rằng đó cũng là lối sống nhiều người phương Tây mơ ước
mà không đạt được
0,25
2 Nội dung chính của đoạn văn thứ hai và suy nghĩ của anh chị về nhận định của tác giả (1,0 điểm)
- Nội dung chính: Khẳng định và ngợi ca truyền thống văn hóa của người phương Đông dù có hấp thụ chủ nghĩa tự do cá nhân của phương Tây nhưng cái tôi cá nhân ấy vẫn luôn gắn bó, hòa hợp với cộng đồng, đất nước, quê hương, có gốc, rễ, không quên đi cội nguồn của chính mình
0,25
- Suy nghĩ về nhận định:
+ Ý kiến của tác giả muốn nêu cao, khẳng định giá trị của lối sống phương Đông truyền thống tốt đẹp: Sống hòa hợp cái tôi cá nhân với cộng đồng, sống không quên cội nguồn, gốc rễ của mình
0,25
+ Ý kiến này hoàn toàn đúng đắn Đặc biệt trong thời kỳ hội nhập ngày nay, chúng ta đang đón nhận nhiều tư tưởng văn hóa từ nhiều nền văn minh khác nhau Để giữ gìn được văn hóa dân tộc thì trước tiên phải giữ gìn được cội rễ truyền thống của cha ông
0,25
+ Trong xã hội hiện đại, chúng ta đề cao quyền cá nhân, tự do của từng con người Nhưng sự tự do ấy không đồng nghĩa với lối sống ích kỷ, coi mình cao hơn tất thảy đến thành cực đoan Cần phải hiểu con người cá nhân ấy 0,25
Trang 2sinh ra và tồn tại đều nhờ vào cộng đồng Chính vì vậy cần có sự gắn bó, hòa hợp với gia đình, quê hương,, đất nước, cộng đồng của mình
II
(3,0
điểm)
1 Mở bài (0,25 điểm)
- Trong cuộc sống thường nhật, ta không ít lần được chiêm ngưỡng, thưởng thức những vẻ đẹp kì diệu do con người tạo tác Nhưng ít ai biết rằng, những tác phẩm ấy đã được làm nên bởi tâm sức, lòng nhiệt thành, sự sáng tạo và quyết tâm của bao người
- Câu chuyện về nhà điêu khắc và thiên sứ trong lòng ông đã mang đến cho chúng ta nhiều suy ngẫm về việc kiếm tìm và tạo ra những điều tốt đẹp trong cuộc đời
0,25
2 Thân bài (2,5 điểm)
a Cắt nghĩa (0,5 điểm)
- Hình ảnh tảng đá: Tượng trưng cho những thứ xấu xí, thô sơ của cuộc sống
Nhìn vào những hình ảnh đó, con người khó có thể hình dung rằng nó có thể tạo ra những vẻ đẹp diệu kỳ
- Hình ảnh thiên sứ: Là tác phẩm nghệ thuật, cao hơn nữa, là những vẻ đẹp đáng ngưỡng mộ mà con người có thể tạo ra trong cuộc đời này
→ Mối liên hệ giữa hai hình ảnh: Thiên sứ trong câu chuyện không được tạo
ra từ những chất liệu đẹp đẽ, kỳ diệu mà được tạo ra từ những tảng đá xù xì, thô sơ Cái đẹp không phải xuất phát từ những điều cao siêu mà xuất phát ngay trong chính cuộc sống đời thường giản dị
0,25
- Hình ảnh nhà điêu khắc: Là người tạo ra cái đẹp, tạc ra thiên sứ từ đá Đây cũng là người có vai trò quan trọng nhất trong việc thay đổi phiến đá thành thiên sứ Câu nói của nhà điêu khắc muốn chỉ ra rằng, trong phiến đá không
có thiên sứ, mà thiên sứ được tạo ra từ tâm hồn, bàn tay tài giỏi, tâm huyết của người nghệ sĩ
- Ý nghĩa chung Cái đẹp nằm trong chính tâm hồn suy nghĩ của mỗi chúng ta nhưng những điều tốt đẹp trong cuộc sống không tự nhiên xuất hiện Con người phải biết kiếm tìm, phải có khát khao và phải tự tay mình gây dựng thì mới có thể tạo
ra được những vẻ đẹp đó
0,25
b Lý giải (1,75 điểm)
- Cái đẹp có thể xuất hiện ở đâu trong cuộc sống? (0,5 điểm)
Trang 33
+ Những vẻ đẹp trong cuộc sống không chỉ nằm ở những tác phẩm nghệ thuật, các công trình, kì quan Vẻ đẹp được nhắc tới ở đây còn có thể là vẻ đẹp của tâm hồn, văn hóa, lối sống, đạo đức
+ Cuộc sống của chúng ta là muôn hình vạn trạng, nhiều màu sắc, dáng vẻ khác nhau Cái đẹp có thể hiển hiện cụ thể rõ ràng, trực tiếp trước mắt mọi người, nhưng cũng có thể lẩn khuất không dễ gì trông nhìn và thưởng thức
+ Có trường hợp, cái đẹp nằm trong những thứ xù xì, thô nhám, đơn sơ, xuất phát từ trong những hoàn cảnh éo le, ở những nơi ta không bao giờ có thể ngờ được
→ Giống như tảng đá có thể tạc thành thiên sứ Cái đẹp kỳ diệu có thể được tạo tác và hình thành ngay từ những nơi ít ai ngờ tới, trong những thứ tầm thường nhất
+ Lấy ví dụ minh họa
0,5
- Con người có vai trò như thế nào trong việc tạo ra những điều tốt đẹp cho cuộc
sống? (0,75 điểm)
+ Từ xa xưa đến nay, con người luôn giữ vai trò quan trọng trong việc tạo dựng cuộc sống tốt đẹp Chính họ là chủ nhân của biết bao tác phẩm nghệ thuật và bản thân con người với thế giới tâm hồn phong phú của mình cũng
là một biểu tượng kỳ diệu nhất cho cái đẹp trong cuộc đời
0,25
+ Cái đẹp có mặt ở khắp nơi những không dễ dàng gì hiển hiện trước mắt chúng ta Muốn tạo tác ra chúng, con người cần có đủ sự tinh tế, tài hoa, tâm huyết Và hơn thế nữa là quyết tâm, chấp nhận gian khổ để làm việc, suy
ngẫm, lao động nhằm tạo ra một tác phẩm tuyệt vời nhất
0,25
+ Đôi khi, cái đẹp không ở đâu xa xôi, nó nằm trong chính tâm hồn con người, ở cách sống, lối suy nghĩ, cách hành xử Và một tâm hồn đẹp chính là
cơ sở để tạo ra những điều diệu kỳ cho cuộc sống
0,25
- Làm thế nào để có thể tạo dựng những vẻ đẹp như thế?(0,5 điểm) + Trước hết, chúng ta cần có một tâm hồn đẹp, một lối sống đẹp, một con
mắt nhìn cuộc sống trong sáng và tích cực Không nên coi thường những điều nhỏ bé, có hình thức xấu xí, đơn sơ, giản dị Có như vậy ta mới có thể
tìm thấy những điều tốt đẹp ngay cả trong những thứ tầm thường
0,25
+ Chỉ cảm nhận cái đẹp bằng tâm hồn thì chưa đủ Chúng ta còn cần phải biết hành động, phải có đủ say mê, nhiệt huyết và tài năng để tạo dựng những điều tốt đẹp ấy Vì thế cần phải trau dồi, rèn luyện mình, làm cho bản thân có đủ hiểu biết, kĩ năng để thực hiện những mục tiêu cao đẹp trong cuộc sống
0,25
c Đánh giá (0,25 điểm)
Trang 4- Câu chuyện giản dị, súc tích nhưng hàm chứa nhiều ý nghĩa sâu sắc Nó đã
dạy cho ta một cách nhìn cuộc đời thật tích cực: Hãy biết tự tạo ra cho mình những điều tốt đẹp bằng tài năng và tâm huyết
- Không có thứ gì giá trị mà lại đến với ta một cách dễ dàng Giống như nhà điêu khắc kia, chúng ta phải cần mẫn, chăm chỉ, kiên nhẫn lao động mới có thể tạo ra thành quả tốt đẹp
0,25
3 Kết bài (0,25 điểm)
- Khẳng định lại ý kiến bản thân về câu chuyện
III
(5,0
điểm)
1 Mở bài (0,5 điểm)
Giới thiê ̣u đoạn trích Vĩnh biệt Cửu Trùng đài và nhân vật Vũ Như Tô 0,5
2 Thân bài (4,0 điểm)
2.1 Nhân vật Vũ Như Tô (2,5 điểm)
- Người nghệ sĩ tài hoa với tấm lòng cao cả (1,25 điểm)
+ Người nghệ sĩ tài hoa: Vũ Như Tô được miêu tả là kiến trúc sư tài ba
“ngàn năm chưa dễ có một”, có tài năng “sai khiến gạch đá như viên tướng
cầm quân, có thể xây những tòa đài cao cả, nóc vờn mây mà không hề tính sai một viên gạch nhỏ”, “chỉ vẩy bút là chim hoa đã hiện trên mảnh lụa thần tình…” → Tài năng vượt trội, xuất chúng, hiếm có trên đời, đáng để ta
ngưỡng mộ và trân trọng
0,25
+ Con người có khí phách: Từ chối lời mời của nhà vua, bất chấp sự đe dọa tính mạng xây Cửu Trùng đài vì biết rằng vua xây chỉ với mục đích ăn chơi
hưởng lạc → Ý thức rõ về cái thiện, cái đúng – sai trong cuộc đời
0,25
+ Con người có mục đích cao cả: Nhận xây đài không phải vì tiền bạc, chức tước, danh lợi mà vì muốn tô điểm cho non sông, đất nước, muốn để lại cho đời một công trình tuyệt mĩ → Khát vọng chính đáng và cần được trân trọng
0,25
+ Hành động cao cả: Có tiền bạc vua ban đều thưởng cả cho thợ, say mê công việc đến mức quên mình, quên cả hạnh phúc cá nhân.→ Người nghệ sĩ say mê trong khát vọng nghệ thuật, cống hiến hết mình cho đam mê nghệ
thuật
0,25
→ Vũ Như Tô là kiểu nhân vật nghệ sĩ hội tụ đầy đủ tài năng, phẩm chất, niềm đam mê cần thiết Đây cũng là kiểu người nghệ sĩ cần thiết cho đời để làm nên những tác phẩm lớn lao
0,25
- Người nghệ sĩ với những lầm lạc (1,25 điểm)
Trang 55
+ Khi xây Cửu Trùng Đài, Vũ Như Tô quá say đắm với công trình này mà quên đi cả bản thân, gia đình, cha mẹ già, con thơ Ông không còn quan tâm đến bất cứ ai ngoài Cửu Trùng đài → Con người vì cái đẹp mà đánh mất đi những giá trị của tình thân
0,25
+ Vũ Như Tô trừng phạt những người thợ bỏ trốn bằng cách chém đầu họ thị
+ Vì xây Cửu Trùng đài xa hoa mà nhân dân khắp nơi lầm than đói khổ, ai ai cũng oán trách Vũ Như Tô như oán quỷ → Vì cái đẹp mà quên mất giá trị của cái Thiện
0,25
+ Khi bị quân phản loạn đánh đến nơi, bắt trói, đưa lên pháp trường, Vũ Như
Tô vẫn mê muội, không ý thức được thực tế, vẫn không hiểu vì sao nhân dân oán mình, không hiểu sai lầm của mình là gì → Vì cái đẹp mà mất ý thức về hiện thực cuộc sống
0,25
Vũ Như Tô là hình tượng người nghệ sĩ có tài có tâm nhưng lầm lạc trong đam mê cái Đẹp Ông đã đặt cái đẹp lên vị trí tối thượng, để nó lấn át cả cái thiện và những giá trị tình thân khác Vì thế cái đẹp ấy trở thành cái ác, cái bạo tàn để người ta căm ghét → Nhân vật rơi vào bi kịch không có lối thoát
Cái chết của Vũ NHư Tô là minh chứng cho việc nếu cái đẹp và nghệ thuật không đi liền với cuộc đời, nó không thể nào tồn tại
0,25
2.2 Vai trò và trách nhiệm của người nghệ sĩ với cuộc đời (1,5 điểm)
a Vai trò (0,5 điểm)
- Người nghệ sĩ là người có tài năng để tô điểm cho cuộc đời, làm cuộc sống thêm tươi đẹp và phong phú hơn
- Những tác phẩm nghệ thuật của người nghệ sĩ chân chính sáng tạo ra đều là những giá trị cao cả, đáng trân trọng trong cuộc sống Nó là những giá trị vô giá cho muôn đời, làm cho tâm hồn chúng ta cao cả , tốt đẹp hơn
0,5
b Trách nhiệm của người nghệ sĩ (0,5 điểm)
-Người nghệ sĩ trong sáng tạo nghệ thuật cần đam mê hết mình, có trách nhiệm với công việc, bồi dưỡng cho tài năng của mình để tạo ra những tác phẩm thực sự có giá trị nghệ thuật
- Sáng tạo nghệ thuật đòi hỏi người nghệ sĩ phải đề cao cái tôi cá nhân, nhưng không nên vì thế mà lãng quên cuộc đời Nghệ thuật phải gắn bó và phục vụ cuộc đời mới là những tác phẩm thực sự có ý nghĩa và đáng trân trọng
0,5
2.3 Mở rộng vấn đề (0,5 điểm)
Trang 6- Cần biết trân trọng người nghệ sĩ có tài và có tâm, cộng đồng nên bao dung,
độ lượng với cái tôi của nghệ sĩ Không nên vì họ khác biệt mọi người mà kì thị, xa lánh và ghét bỏ
- Cộng đồng cần tạo điều kiện cho nghệ sĩ phát huy tối đa tài năng của mình
và mang tài năng đó ra để phục vụ cho cuộc đời, cũng cần biết giữ gìn, trân trọng nâng niu những di sản nghệ thuật do họ tạo dựng nên
0,5
3 Kết bài (0,5 điểm)
- Tác phẩm đặt ra vấn đề muôn thủa: Nghệ thuật và cuộc đời thông qua hình thượng bi kịch Vũ Như Tô
- Tác phẩm thể hiện tài năng xây dựng xung đột kịch và miêu tả tâm lý nhân vật của Nguyễn Huy Tưởng
- Tác phẩm thể hiện lòng yêu mến trân trọng của tác giả với người nghệ sĩ tài hoa và nỗi day dứt trước những mâu thuẫn của nghệ thuật và cuộc đời
→ Những trăn trở đầy tính nhân văn
0,5
Lưu ý:
- Chỉ cho điểm tối đa theo thang điểm với những bài viết đáp ứng đầy đủ những yêu cầu đã nêu ở mỗi câu, đồng thời phải được triển khai chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, có cảm xúc
- Khuyến khích những bài viết có sáng tạo Chấp nhận bài viết không giống đáp án nhưng phải
có căn cứ xác đáng và lí lẽ thuyết phục
- Không cho điểm cao đối với những bài viết chỉ nêu chung chung, sáo rỗng
- Cần trừ điểm đối với những lỗi về hành văn, ngữ pháp và chính tả
- HẾT -
Chúc mừng các em đã hoàn thành tốt bài thi !!!