– Với câu hỏi đã nêu, GV qui định mỗi bàn là một nhóm và yêu cầu HS độc lập suy nghĩ trước rồi cùng trao đổi với bạn bên cạnh trong nhóm Trong HĐ Quan sát và giúp đỡ khi HS không hiểu
Trang 1Tuần 1 Ngày soạn: 01/09/2020
Cụm tiết 1 - 2 Ngày dạy: 07/09/2020
Chủ đề 1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH
(Lớp 11, 2 tiết)
1 Thông tin bài học
- Loại giáo án: Giáo án lý thuyết
- Chủ đề lớn: Chủ đề F (Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính)
- Chủ đề con: Kĩ thuật lập trình (CS)
- Vị trí bài học: Đây là bài học đầu tiên về ngôn ngữ lập trình
- Thời lượng: 2 tiết
2 Mục tiêu
a) Kiến thức, kĩ năng
- Nêu được khái niệm về lập trình
- Giải thích được khả năng ngôn ngữ lập trình bậc cao, phân biệt được với ngôn ngữ máy và hợp ngữ
- Giải thích được ý nghĩa và nhiệm vụ của chương trình dịch Phân biệt được biên dịch và thông dịch.
- Nêu được ngôn ngữ lập trình có ba thành phần cơ bản là: bảng chữ cái, cú pháp và ngữ nghĩa
- Nêu được các khái niệm tên, tên chuẩn, tên dành riêng (từ khoá), hằng và biến.
- Trình bày được các quy định về tên, hằng và biến trong một ngôn ngữ lập trình cụ thể.
- Thực hiện được việc đặt tên đúng và nhận biết được tên sai quy định.
b) Năng lực được củng cố và phát triển cho HS
- NLc (Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông): HS được rèn luyện, bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề thông qua học lập trình, đồng thời được phát triển một số thao tác trí tuệ trong hoạt động lập trình
3 Nội dung bài học
- Tìm hiểu khái niệm lâp trình và ngôn ngữ lập trình
- Tìm hiểu hai loại chương trình dịch: thông dịch và biên dịch
- Tìm hiểu khái niệm lâp trình và ngôn ngữ lập trình
- Giới thiệu tên
- Giới thiệu hằng và biến
4 Phương pháp, kĩ thuật dạy học và thiết bị, phương tiện dạy học
- Phương pháp dạy học: Tự học và “Phát hiện và giải quyết vấn đề”
- Kĩ thuật dạy học: Thảo luận nhóm, vấn đáp
- Phương tiện dạy học: CT GDPT Tin học (12/2018); máy tính, máy chiếu; bài giảng điện tử; và một số chương trình minh họa
5 Tiến trình sư phạm (2 tiết)
1
1
Trang 2Tổng quát
1
HĐ1: Tìm hiểu khái niệm lâp trình và ngôn ngữ lập trình 10’
HĐ2: Tìm hiểu hai loại chương trình dịch: thông dịch và biên dịch 15’
HĐ3: Tìm hiểu khái niệm lâp trình và ngôn ngữ lập trình 20’
2
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm lâp trình và ngôn ngữ lập trình (10 phút, tiết 1)
a) Mục tiêu
- Nêu được khái niệm về lập trình
- Giải thích được khả năng ngôn ngữ lập trình bậc cao, phân biệt được với ngôn ngữ máy và hợp ngữ
b) Sản phẩm
- HS trình bày được khái niệm về lập trình, giải thích được khả năng của NNLT bậc cao, phân biệt được ngôn ngữ máy
và hợp ngữ
c) Nội dung hoạt động
GV hỏi cho học sinh: Hãy nêu các cách giải bài toán trên máy tính?
Gợi động cơ:
GV cho bài toán và yêu cầu biện luận để tìm nghiệm của phương trình
ax + b=0.
+ Hãy xác định Input, Output của bài toán trên.
+ Hãy xác định các bước để giải bài toán trên
HS suy nghĩ và trả lời:
- Có 5 bước giải bài toán trên máy tính
B1: Xác định bài toán (Xác đinh Input và Output)
B2: Lựa chọn và xây dựng thuật toán (Lựa chọn TT thích hợp)
B3: Viết chương trình (CTDL và NNLT diễn tả thuật toán)
B4: Hiệu chỉnh (Chạy thử, sửa sai)
B5: Viết chương trình (Mô tả CT, hướng dẫn sử dụng)
- Quan sát bài toán và trả lời câu hỏi.
+Input: a, b
+Output: x=-b/a, vô nghiệm, vô số nghiệm.
- Các bước để giải
B1: Nhập a, b.
B2: Nếu a ≠ 0 kết luận có nghiệm x = -b/a.
B3: Nếu a = 0 và b ≠ 0, kết luận vô nghiệm.
B4: Nếu a = 0 và b = 0, kết luận vô số nghiệm
GV yêu cầu 2 học sinh trên một bàn vào một nhóm, thảo luận trong 5 phút và ghi ra giấy để GV kiểm tra,
trả lời các câu hỏi sau:
-Hệ thống các bước này chúng ta gọi là thuật toán Làm thế nào để máy tính điện tử có thể hiểu được thuật toán này?
2
2
Trang 3-Các em hãy cho biết khái niệm về lập trình ?
- Kết quả của hoạt động lập trình ?
-Ngôn ngữ lập trình gồm những loại nào?
-Theo các em chương trình được viết bằng ngôn ngữ bậc cao và chương trình được viết bằng ngôn ngữ máy khác nhau như thế nào?
-Làm thế nào để chuyển một chương trình viết bằng ngôn ngữ bậc cao sang ngôn ngữ máy?
-Vì sao không lập trình trên ngôn ngữ máy để khỏi mất công chuyển đổi khi lập trình với ngôn ngữ bậc cao.
d) Tổ chức dạy học
Trước
HĐ
– GV đưa ra đưa ra hệ thống câu hỏi và yêu cầu HS tìm hiểu các câu hỏi đã cho
– Với câu hỏi đã nêu, GV qui định mỗi bàn là một nhóm và yêu cầu HS độc lập suy
nghĩ trước rồi cùng trao đổi với bạn bên cạnh trong nhóm Trong
HĐ
Quan sát và giúp đỡ khi HS không hiểu Độc lập suy đoán nhiệm vụ của từng câu
hỏi Trao đổi và thảo luận tong nhóm để trả lời các câu hỏi trên
Sau HĐ
– Khuyến khích HS xung phong trả lời câu
hỏi
– Chỉ định một số nhóm trả lời câu hỏi
– Cung cấp các kiến thức trong phần nội
- HS trình bày được ý nghĩa và nhiệm vụ của chương trình dịch Phân biệt được biên dịch và thông dịch
c) Nội dung hoạt động
Nêu vấn đề: Em muốn giới thiệu về trường mình cho một người khách du lịch quốc tế biết tiếng Anh, có hai cách
Tương tự chương trình dịch có hai loại là thông dịch và biên dịch.
-Các em hãy cho biết tiến trình của thông dịch và biên dịch.
+ Chương trình nguồn là chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao.
+ Chương trình đích là chương trình thực hiện chuyển đổi sang ngôn ngữ máy.
-Nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi:
+Thông dịch:
B1: Kiểm tra tính đúng đắn của câu lệnh tiếp theo trong chương trình nguồn;
B2: Chuyển lệnh đó thành ngôn ngữ máy
B3: Thực hiện các câu lệnh vừa được chuyển đổi.
3
3
Trang 4+Biên dịch:
B1: Duyệt, phát hiện lỗi, kiểm tra tính đúng đắn của các câu lệnh trong chương trình nguồn.
B2: Dịch toàn bộ chương trình nguồn thành một chương trình đích có thể thực hiện trên máy và có thể lưu trữ để
sử dụng lại khi cần thiết
– HS có thể còn lúng túng khi xác định thông dịch và biên dịch của bài toán
– Chưa phân biệt được thông dịch và biên dịch
Bước 2: Lựa chọn giải pháp (5 phút)
GV gợi ý cho HS lựa chọn giải pháp thông qua kĩ thuật “vấn đáp tìm tòi” Giải pháp ở đây gồm 2 công việc chính: Xác định thông dịch và biên dịch, phân biệt được hai chương trình dịch đó
Bước 3: Thực hiện giải pháp (5)
GV khuyến khích HS tự suy nghĩ và trả lời câu hỏi của giáo viên
Bước 4: Đánh giá, tìm kiếm sâu, mở rộng (2 phút)
Ở bước này, GV giới thiệu hoặc khuyến khích HS suy nghĩ và phân biệt thông dịch và biên dịch
Hoạt động 3 Tìm hiểu khái niệm lâp trình và ngôn ngữ lập trình (20 phút, tiết 1)
a) Mục tiêu
- Nêu được ngôn ngữ lập trình có ba thành phần cơ bản là: bảng chữ cái, cú pháp và ngữ nghĩa.
b) Sản phẩm
- HS trình bày được ba thành phần cơ bản là: bảng chữ cái, cú pháp và ngữ nghĩa
c) Nội dung hoạt động
Dẫn dắt vào bài:- Để diễn tả một ngôn ngữ tự nhiên ta cần phải biết những gì?
Giới thiệu bảng chữ cái: SGK Trang 9
Giới thiệu cú pháp
Ví dụ : Xét 2 biểu thức A+B (1) A,B là các số thực.
I+J (2) với I,J là các số nguyên
Gợi động cơ:
GV hỏi HS:
- Về ngữ nghĩa 2 biểu thức trên có khác nhau không?
- Mỗi ngôn ngữ khác nhau cũng có ngữ nghĩa khác nhau
- Các ngôn ngữ lập trình nói chung thường có chung một số thành phần như: Dùng những kí hiệu nào để viết chương trình, viết theo quy tắc nào? viết như vậy có ý nghĩa là gì? Mỗi ngôn ngữ lập trình có một quy định riêng về những thành phần này.
d) Tổ chức dạy học
Trước
HĐ
– GV đưa ra đưa ra hệ thống câu hỏi và yêu cầu HS tìm hiểu các câu hỏi đã cho
– Với câu hỏi đã nêu, GV qui định mỗi bàn là một nhóm và yêu cầu HS độc lập suy
nghĩ và trả lời
4
4
Trang 5- HS trình bày được khái niệm về tên, và phân biệt được các loại tên
c) Nội dung hoạt động
Thảo luận nhóm trong 10 phút, ghi vào giấy trả lời các câu hỏi của GV và cử đại diện nhóm trình bày khi giáo viên yêu cầu:
Tên là gì? Có mấy loại tên, cho ví dụ và phân biệt các loại tên đó
d) Tổ chức dạy học
Hoạt động này có thể được thực hiện theo phương pháp dạy học “Tự học” như sau:
Bước 1: Lập kế hoạch và mục tiêu (2 phút)
- Xác định thời gian cần hoàn thành hoạt động
- Xác định yêu cầu của giáo viên về khái niệm tên, tên dành riêng, tên chuẩn, tên do người lập trình đặt Phân biệt được các loại tên
Bước 2: Tìm kiếm tài liệu (5 phút)
- Tham khảo Internet và SGK để hoàn thành yêu cầu của GV
Bước 3: Tự kiểm tra kiến thức (2 phút)
- Thực hiện kiểm tra chéo theo yêu cầu của GV và chỉnh sửa nếu có sai sót
Bước 4: Học cách ghi nhớ (1 phút)
- Ghi nhớ nội dung kiến thức vừa học
Hoạt động 5 Giới thiệu hằng và biến (15 phút, tiết 2)
a) Mục tiêu
- Nêu được các khái niệm hằng và biến.
- Trình bày được các quy định về tên, hằng và biến trong một ngôn ngữ lập trình cụ thể.
b) Sản phẩm
- HS trình bày được khái niệm về hằng và biến Trình bày được các quy định về tên, hằng và biến trong một ngôn ngữ lập trình C++
c) Nội dung hoạt động
GV đưa ra ví dụ: Để viết một chương trình giải phương trình bậc hai ta cần khai báo những tên sau:
a,b,c là ba tên dùng để lưu ba hệ số của phương trình.
- x1,x2 là hai tên dùng để lưu nghiệm ( nếu có).
5
5
Trang 6- Delta là tên dùng để lưu giá trị của delta.
Vậy theo các em hằng là gì, biến là gì?
d) Tổ chức dạy học
Hoạt động này có thể được thực hiện theo phương pháp dạy học “Tự học” như sau:
Bước 1: Lập kế hoạch và mục tiêu (3 phút)
- Xác định thời gian cần hoàn thành hoạt động
- Xác định yêu cầu của giáo viên về khái niệm hằng và biến Phân biệt được hằng và biến
Bước 2: Tìm kiếm tài liệu (7 phút)
- Tham khảo Internet và SGK để hoàn thành yêu cầu của GV
Bước 3: Tự kiểm tra kiến thức (3 phút)
- Thực hiện kiểm tra chéo theo yêu cầu của GV và chỉnh sửa nếu có sai sót
Bước 4: Học cách ghi nhớ (3 phút)
- Ghi nhớ nội dung kiến thức vừa học
Hoạt động 6 Giới thiệu hằng và biến (15 phút, tiết 2)
a) Mục tiêu
- Nêu được các khái niệm hằng và biến.
- Trình bày được các quy định về tên, hằng và biến trong một ngôn ngữ lập trình cụ thể.
b) Sản phẩm
- HS trình bày được khái niệm về hằng và biến Trình bày được các quy định về tên, hằng và biến trong một ngôn ngữ lập trình C++
c) Nội dung hoạt động
GV đưa ra ví dụ: Để viết một chương trình giải phương trình bậc hai ta cần khai báo những tên sau:
a,b,c là ba tên dùng để lưu ba hệ số của phương trình.
- x1,x2 là hai tên dùng để lưu nghiệm ( nếu có).
- Delta là tên dùng để lưu giá trị của delta.
Vậy theo các em hằng là gì, biến là gì?
d) Tổ chức dạy học
Hoạt động này có thể được thực hiện theo phương pháp dạy học “Tự học” như sau:
Bước 1: Lập kế hoạch và mục tiêu (3 phút)
- Xác định thời gian cần hoàn thành hoạt động
- Xác định yêu cầu của giáo viên về khái niệm hằng và biến Phân biệt được hằng và biến
Bước 2: Tìm kiếm tài liệu (7 phút)
- Tham khảo Internet và SGK để hoàn thành yêu cầu của GV
Bước 3: Tự kiểm tra kiến thức (3 phút)
- Thực hiện kiểm tra chéo theo yêu cầu của GV và chỉnh sửa nếu có sai sót
Bước 4: Học cách ghi nhớ (2 phút)
- Ghi nhớ nội dung kiến thức vừa học
Hoạt động 6: Kiểm tra, đánh giá chủ đề (20 phút, tiết 2)
Trang 7- HS đạt đượcnội dung kiến thức cần đạt trong chủ đề 1
c) Nội dung hoạt động
Câu hỏi trắc nghiệm
Học sinh chọn một đáp án chính xác nhất
Câu 1: Ngôn ngữ lập trình là
A Phương tiện soạn thảo văn bản B Ngôn ngữ C, Pascal
C Phương tiện diễn đạt thuật toán D Phương tiện diễn đạt thuật toán để máy tính thực hiện công việc
Câu 2: Phát biểu sai là:
A Lập trình để giải bài toán là viết chương trình
B Lập trình và chương trình là hai khái niệm tương đương đều mô tả thuật toán bằng ngôn ngữ lập trình
C Chương trình được tạo thành từ tổ hợp các câu lệnh theo một trình tự nhất định.
D Chương trình chưa chắc chính xác nếu đúng trên một bộ test.
Câu 3: Ngôn ngữ gần với ngôn ngữ tự nhiên là
C Ngôn ngữ bậc thấp D Ngôn ngữ bậc cao
Câu 4: Phát biểu sai là
A Chương trình dịch cho phép chuyển chương trình viết bằng ngôn ngữ lập trình bậc cao sang chương trình trên ngôn ngữ máy để máy có thể thực hiện được mà vẫn bảo toàn ý nghĩa của chương trình nguồn.
B Chương trình dịch giúp người lập trình có thể lập trình trên một ngôn ngữ gần với tự nhiên hơn.
C Chương trình dịch giúp tìm ra các lỗi của chương trình nguồn.
D Một ngôn ngữ lập trình có thể có cả chương trình thông dịch và biên dịch.
Câu 5: Phát biểu sai về thông dịch và biên dịch là:
A Chương trình dịch của ngôn ngữ lập trình bậc cao gọi là biên dịch còn thông dịch là chương trình dịch của hợp ngữ.
B Một ngôn ngữ lập trình có thể có cả chương trình thông dịch và biên dịch.
C Biên dịch là dịch chương trình mà chưa thực hiện.
D Biên dịch và thông dịch đều kiểm tra tính đúng đắn của câu lệnh.
Câu 6: Chọn tên đúng
Câu 7: Tên dành riêng là
Câu 8: Tên chuẩn là
A được đặt trong cặp dấu nháy đơn B gồm các số thực và số nguyên
C Có 2 giá trị : true và false D là các ký tự
Trang 8Hoạt động này có thể được thực hiện theo phương pháp dạy học “Phát hiện và giải quyết vấn đề” như sau:
Bước 1: Tiếp cận vấn đề (3 phút)
GV nêu bài tập và yêu cầu HS cần thực hiện Tình huống có vấn đề trong bước này thể hiện ở những điểm sau:
– HS có thể còn lúng túng khi chưa quen với khâu xác định đáp án Các phương án trong câu gần giống nhau và gần giống nội dung kiến thức nên học sinh không biết đâp là đáp án chính xác nhất.
– Sau khi xác định được đáp án, HS khó khăn trong củng cố kiến thức bản than đã học và ghi nhớ nó
Bước 2: Lựa chọn giải pháp (7 phút)
GV gợi ý cho HS lựa chọn giải pháp thông qua kĩ thuật “vấn đáp tìm tòi” Giải pháp ở đây gồm 2 công việc chính: Xác định vấn đề và loại trừ đáp án sai.
Bước 3: Thực hiện giải pháp (7 phút)
GV khuyến khích HS tự thực hiện chọn đáp án GV gợi ý, hướng dẫn HS yếu kém Việc gợi ý, hướng dẫn này cũng có thể thực hiện bằng “vấn đáp tìm tòi” Bộ câu hỏi gợi ý, định hướng cho kĩ thuật thuật “vấn đáp tìm tòi” để giải quyết yêu cầu.
Bước 4: Đánh giá, tìm kiếm sâu, mở rộng giải pháp (5 phút)
GV giới thiệu hoặc khuyến khích HS tìm thêm các đáp án tương tự (nếu có).
8
8
Trang 9CHỦ ĐỀ I MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ LẬP TRÌNH VÀ NGÔN NGỮ
LẬP TRÌNH (tiếp theo)
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
- Biết ngôn ngữ lập trình có ba thành phần cơ bản.
- Biết một số khái niệm: tên, tên chuẩn, tên dành riêng (từ khóa), hằng và biến.
2 Về kĩ năng
- Phân biệt được tên, hằng, biến
- Biết đặt tên đúng
3 Về thái độ
- Chủ động tìm hiểu các khái niệm mới
4 Năng lực hướng tới
- Ham muốn học một ngôn ngữ lập trình cụ thể để có khả năng giải quyết các bài toántrên máy tính điện tử
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh trả lời được các câu hỏi của GV và mong muốn tìm hiểu các nộidung trong sơ đồ tư duy mà các nhóm đã chuẩn bị trước ở nhà
Nội dung hoạt động
9
9
Trang 10Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học
gì? Phân biệt thông dịch
và biên dịch? Cho biết tên
- Gợi nhớ và trả lời
- Nhận xét, bổ sung
-Lắng nghe, quan sát vàghi nhớ
- Treo kết quả
- Lắng nghe, ghi nhớ
- Ngôn ngữ lập trình
3.2.1 Các thành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình
(1) Mục tiêu: Giúp học sinh biết được các thành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình (2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết được các thành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình
Nội dung hoạt động
Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả
- Nhận xét và bổ sung
- Lắng nghe, ghi bài
4 Các thành phần cơ bản
Trang 11- Dựa vào sơ đồ giới thiệu
chi tiết về cú pháp trong
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Lắng nghe, quan sát và ghi nhớ
- Quan sát, lắng nghe và ghi bài
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Quan sát, ghi chú
- Suy nghĩ và cho
ví dụ tương tự
- Trả lời
- Lắng nghe và ghinhớ
được dùng để viếtchương trình
- Bảng chữ cái củaPascal gồm các chữ cáitiếng Anh hoa vàthường a, b, c, d,….Cácchữ số: 0, 1, 2, … Các
kí tự đặc biệt: + - * / = <
> [ ] …
b) Cú pháp
Là bộ quy tắc để viếtchương trình
c) Ngữ nghĩa
Xác định ý nghĩa thao
tác cần thực hiện, ứngvới tổ hợp kí tự dựa vàongữ cảnh của nó
3.2.2 Một số khái niệm a) Tên
(1) Mục tiêu: Giúp học sinh biết được khái niệm về tên, tên chuẩn, tên dành riêng (từ khóa), tên do người lập trình đặt
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết được khái niệm về tên, tên chuẩn, tên dành riêng (từ khóa), tên do người lập trình đặt
Nội dung hoạt động
11
11
Trang 12Hoạt động của giáo
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Quan sát và ghi bài
- Suy nghĩ và cho ví
dụ tương tự
- Lên bảng làm bài
- Lắng nghe và dựa vào sơ đồ trả lời
- Lắng nghe và ghi bài
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Lắng nghe, ghi bài
5 Một số khái niệm
a) Tên: Dùng để xác định
các đối tượng có trongchương trình
* Quy tắc trong Pascal
- Tên là dãy liên tiếp các
kí tự gồm: chữ cái, chữ số,dấu gạch dưới;
Tên dành riêng (từ khóa)
Là những tên đượcNNLT quy định dùng với
ý nghĩa xác định mà ngườilập trình không được dùngvới ý nghĩa khác
Ví dụ : Program, uses,const, type, var, begin,end
Tên chuẩn
Là tên do NNLT dùngvới ý nghĩa nào đó, ngườilập trình có thể dùng với ýnghĩa khác
Ví dụ: Byte, Real, Abs
Tên do người lập trình đặt
Dùng theo ý nghĩariêng, xác định bằng cáchkhai báo trước khi sửdụng
Ví dụ: Baitap, delta, x1,x2
12
12
Trang 13- Lắng nghe, ghi nhớ
3.2.3 Một số khái niệm b) Hằng và biến
(1) Mục tiêu: Giúp học sinh biết được khái niệm về hằng, các loại hằng và biến
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết được khái niệm về hằng, các loại hằng và biến
Nội dung hoạt động Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung trình bày
(?) Hằng là gì? Có mấy
loại hằng? Kể tên?
- Nhận xét, chốt nội
dung
- Cho ví dụ minh họa và
yêu cầu HS lên bảng cho
- Lắng nghe, ghi bài
- Cho ví dụ
- Nhận xét
- Lắng nghe, ghi chú
- Xem phim và suy nghĩ trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Cho ví dụ
- Lắng nghe, ghi chú
- Lắng nghe, ghi nhớ
b) Hằng và biến
Hằng: Là đại lượng có
giá trị không đổi trong quátrình thực hiện chươngtrình
+ Hằng số học: Là các số
nguyên hoặc số thực cóhoặc không có dấu
+ Hằng xâu: ‘Tin hoc 11’
Biến:
Là đại lượng được đặt
tên, dùng để lưu trữ giá trị
và giá trị có thể được thayđổi được trong quá trìnhthực hiện chương trình
Ví dụ: cv, x1, x2, dt là cácbiến
13
13
Trang 143.2.4 Một số khái niệm b) Chú thích
(1) Mục tiêu: Giúp học sinh biết cách chú thích khi lập trình
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết cách chú thích khi lập trình
Nội dung hoạt động Hoạt động giáo viên Hoạt động học
sinh Nội dung trình bày
- Cho HS xem một sơ đồ
tỷ lệ sinh nam nữ của
Việt Nam trong năm
- Nhận xét
- Lắng nghe, ghi nhớ., viết bài
- Tham khảo SGK và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Quan sát
c) Chú thích
Trong khi viết chương
trình có thể viết chú thíchcho chương trình, chúthích không làm ảnhhưởng đến chương trình
.(2) Phương pháp/kĩ thuật: Vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết vận dụng các kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi trắc nghiệm
Nội dung hoạt động 3.3.1 Hoạt động luyện tập
14
14
Trang 15- Biết ngôn ngữ lập trình có ba thành phần cơ bản.
- Biết một số khái niệm: tên, tên chuẩn, tên dành riêng (từ khóa), hằng và biến.
- Phân biệt được tên, hằng, biến
- Biết đặt tên đúng
3.3.2 Hoạt động vận dụng
Câu 1: Các thành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình là
A Cú pháp và ngữ nghĩa B Cú pháp
C Bảng chữ cái, cú pháp và ngữ nghĩa D Bảng chữ cái và ngữ nghĩa
Câu 2: Chọn cách đặt tên đúng của Pascal.
Câu 3: Chọn cách đặt tên sai của Pascal.
Câu 4: Hằng được định nghĩa như sau.
A Là đại lượng có giá trị không đổi trong quá trình thực hiện chương trình.
B Là đại lượng được đặt tên, dùng để lưu trữ giá trị và giá trị có thể được thay đổi được
trong khi thực hiện chương trình
C Là đại lượng số nguyên có giá trị không đổi khi thực hiện chương trình.
D Là đại lượng có giá trị thay đổi trong quá trình thực hiện chương trình.
Câu 5: Biến được định nghĩa như sau.
A Là đại lượng có giá trị không đổi trong quá trình thực hiện chương trình.
B Là đại lượng được đặt tên, dùng để lưu trữ giá trị và giá trị có thể được thay đổi.được
trong khi thực hiện chương trình
C Là đại lượng số nguyên có giá trị không đổi khi thực hiện chương trình.
D Là đại lượng có giá trị thay đổi trong quá trình thực hiện chương trình;
Câu 6: Trong Pascal, các đoạn chú thích được đặt trong cặp dấu:
Câu 7: Trong Pascal, phát biểu nào sau đây sai?
A “TIN HOC” là hằng xâu B 15 47 -13 là các hằng nguyên
C 4.0 3.0E-7 0.523 là các hằng thựcD ‘TIN HOC’ là hằng xâu
Câu 8: Có mấy loại hằng?
3.4 Hoạt động tìm tòi, mở rộng
(1) Mục tiêu: Giúp học sinh có nhu cầu mở rộng thêm kiến thức của mình
(2) Phương pháp/kĩ thuật: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Ngoài lớp học
(4) Phương tiện: SGK, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết mở rộng các kiến thức của mình thông qua một dự án thực tế
Nội dung hoạt động
15
15
Trang 16HS về nhà học bài, đọc xem trả lời các câu hỏi và bài tập trang 13.
CHỦ ĐỀ 2: CHƯƠNG TRÌNH ĐƠN GIẢN BÀI 3 CẤU TRÚC CHƯƠNG TÌNH BÀI 4 MỘT SỐ KIỂU DỮ LIỆU CHUẨN
BÀI 5 KHAI BÁO BIẾN
I MỤC TIÊU
1 Về kiến thức
- Biết cấu trúc của một chương trình đơn giản: cấu trúc chung và các thành phần.
- Biết một số kiểu dữ liệu chuẩn: nguyên, thực, kí tự, lôgic
- Biết cách khai báo biến
- Biết khai báo biến đúng
2 Về kĩ năng
- Nhận biết được thành phần của các chương trình đơn giản
- Khai báo biến đúng, khai báo kiểu dữ liệu cho phù hợp
3 Về thái độ
- Nghiêm túc, chủ động tiếp thu kiến thức mới.
4 Năng lực hướng tới
- Ham muốn học một ngôn ngữ lập trình cụ thể để có khả năng giải quyết các bài toántrên máy tính điện tử
Trang 173.1 Hoạt động khởi động.
(1) Mục tiêu: Giúp học sinh hệ thống lại kiến thức của chủ đề I và có nhu cầu tìm hiểucác nội dung trong sơ đồ tư duy mà các nhóm đã chuẩn bị trước ở nhà
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Thảo luận nhóm
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh trình bày được các nội dung chính của chủ đề I thông qua sơ đồlogic và mong muốn tìm hiểu các nội dung trong sơ đồ tư duy mà các nhóm đã chuẩn bị trước ở nhà
Nội dung hoạt động
Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học
sinh
Nội dung
(?) Nêu nội dung chính
của chủ đề I thông qua sơ
- Nhận xét, bổ sung
-Lắng nghe, quan sát vàghi nhớ
- Treo kết quả
- Lắng nghe, ghi nhớ
CHỦ ĐỀ I
- Ngôn ngữ lập trình
- Lập trình
- Chương trình dịch:
Thông dịch, biên dịch
- Các thành phần cơbản của NNLT
- Các khái niệm:
Tên, hằng và biến, chú thích
3.2 Hình thành kiến thức
3.2.1 I CẤU TRÚC CHƯƠNG TRÌNH
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu cấu trúc chung và các thành phần của một chương trình
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện, vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết được các thành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình cấu trúc chung và các thành phần của một chương trình
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả
- Lấy một sơ đồ đúng treo - Quan sát và trả 1 Cấu trúc chung
17
17
Trang 18lên và (?) Cấu trúc chung
- Cho ví dụ minh họa
- Dựa vào sơ đồ giới thiệu
chi tiết về cú pháp khai
báo thư viện trong Pascal,
- Lắng nghe, ghi bài
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Lắng nghe, ghi nhớ
- Quan sát và trả lời
- Lắng nghe, ghi nhớ
- Quan sát và trả lời
- Lắng nghe, ghi nhớ
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Quan sát, ghi chú
- Quan sát, lắng nghe và ghi bài
- Tham khảo SGK,
* Cấu trúc chương trình gồm:
[< phần khai báo>]
<phần thân>
* Lưu ý: Phần khai báo
có hoặc không, phần thân bắt buộc phải có
2 Các thành phần của chương trình
Ví dụ: Program baitap1;
Program giai_ptb1;
-> Phần không bắt buộc có
* Khai báo thư viện
- Cú pháp: Uses <tên thư viện>;
Ví dụ: Uses crt;
Uses graph;
* Khai báo hằng
- Cú pháp: Const <tên hằng> = <giá trị hằng>;
- Trong đó:
+ Const là từ khóa.
+ Tên hằng do người lậptrình đặt
+ Giá trị hằng: Hằng số, logic, kí tự, xâu
18
18
Trang 19- Nhận xét.
- Giới thiệu chi tiết về cú
pháp khai báo biến trong
Pascal (SGK trang 22,
23)
- Cho ví dụ minh họa
- Nêu một số lưu ý khi
khai báo biến (SGK trang
- Suy luận, gợi nhớ
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Quan sát, ghi chú
- Suy nghĩ và cho
ví dụ tương tự
- Trả lời
- Lắng nghe, ghi nhớ
- Lắng nghe, quan sát, ghi bài
- Quan sát, ghi chú
- Lắng nghe, ghi nhớ
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Lắng nghe, ghi nhớ
- Quan sát
Ví dụ Const kt = ‘*’;
Pi = 3.14;
Kq = ‘ket qua’;
* Khai báo biến
- Cú pháp: Var <danh
sách biến>: <kiểu dữ liệu>;
Trong đó:
+ Var là từ khóa
+ DS biến: là một
hoặc nhiều biến viết
cách nhau dấu phẩy “,”.
+ Kiểu dữ liệu: là các
kiểu dữ liệu chuẩn hoặc kiểu do người LT định nghĩa
Ví dụ: Var x: real; y, z:
integer;
b) Phần thân chương trình
Bao gồm dãy lệnh đượcđặt trong cặp từ khóa begin, end
Begin
[<dãy lệnh>]
End.
3 Ví dụ chương trình đơn giản
Trang 20- Lắng nghe, ghi nhớ.
3.2.2 II MỘT SỐ KIỂU DỮ LIỆU CHUẨN
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu một số kiểu dữ liệu chuẩn
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết được một số kiểu dữ liệu chuẩn
Nội dung hoạt động
Hoạt động của giáo
tên một số kiểu dữ liệu
chuẩn của Pascal?
(?) Kiểu nguyên bao
.- Lắng nghe, ghi bài
-
- Lắng nghe, ghi nhớ
Trang 21(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm.
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Nhận biết được thành phần của các chương trình đơn giản; khai báo biến
đúng, khai báo kiểu dữ liệu cho phù hợp.
Nội dung hoạt động 3.3.1 Hoạt động luyện tập
- Biết cấu trúc của một chương trình đơn giản: cấu trúc chung và các thành phần.
- Biết một số kiểu dữ liệu chuẩn: nguyên, thực, kí tự, lôgic
- Biết cách khai báo biến
- Biết khai báo biến đúng
3.3.2 Hoạt động vận dụng
Câu 1: Cấu trúc một chương trình được chia làm mấy phần?
Câu 2: Trong Pascal, khẳng định nào sau đây là sai?
A Phần khai báo có thể có hoặc không
B Phần khai báo thư viện có thể có hoặc không
C Phần tên chương trình không nhất thiết phải có
D Phần thân chương trình có thể có hoặc không
Câu 3: Khai báo nào trong các khai báo sau là hợp lệ?
A Const: n =10; B Const n=10; C Const n:=10; D Const n: real;
Câu 4: Cách khai báo biến nào đúng là:
A Var x, y : real; B Var : x, y : real;
3.4 Hoạt động tìm tòi, mở rộng
(1) Mục tiêu: Giúp học sinh có nhu cầu mở rộng thêm kiến thức của mình
(2) Phương pháp/kĩ thuật: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Ngoài lớp học
(4) Phương tiện: SGK, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết mở rộng các kiến thức của mình thông qua một dự án thực tế
Nội dung hoạt động
HS về nhà học bài, xem lại các ví dụ và cho thêm một số ví dụ khác, đọc và xây dựng
sơ đồ tư duy cho bài 6
21
21
Trang 22CHỦ ĐỀ 2: CHƯƠNG TRÌNH ĐƠN GIẢN BÀI 6 PHÉP TOÁN, BIỂU THỨC, CÂU LỆNH GÁN
- Viết được các biểu thức số học và logic với các phép toán thông dụng.
- Viết được câu lệnh gán
3 Về thái độ
- Nghiêm túc, chủ động tìm hiểu kiến thức mới.
4 Năng lực hướng tới
- Vận dụng được các biểu thức số học và logic với các phép toán thông dụng để giảiquyết các bài toán trên máy tính điện tử
Trang 23(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm.
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh trả lời được các câu hỏi của trò chơi ô chữ và mong muốn tìm hiểu các nội dung trong sơ đồ tư duy mà các nhóm đã chuẩn bị trước ở nhà
Nội dung hoạt động
Thể lệ: GV lần lượt đưa ra các câu hỏi và gợi ý Các nhóm có 15s để thảo luận và sau
đó giơ tay dành quyền trả lời Nếu nhóm nào trả lời đúng câu hỏi, một mảnh ghép của bứchình gợi ý mở ra và một số kí tự của từ khóa được lật đồng thời nhóm đó được cộng 1 điểmvào bài kiểm tra thường xuyên Nhóm nào tìm được từ khóa ở câu đầu tiên được 10 điểmvào bài kiểm tra thường xuyên và là đội thắng cuộc Nhóm nào tìm được từ khóa ở câu thứ 2được 9 điểm vào bài kiểm tra thường xuyên và là đội thắng cuộc Nhóm nào tìm được từkhóa ở câu thứ 3 được 8 điểm vào bài kiểm tra thường xuyên và là đội thắng cuộc Nhómnào tìm được từ khóa ở câu thứ 4 được +4 điểm vào bài kiểm tra thường xuyên và là độithắng cuộc Nhóm nào tìm được từ khóa ở câu thứ 5 được cộng +3 điểm vào bài kiểm trathường xuyên và là đội thắng cuộc Nhóm nào tìm được từ khóa ở câu thứ 6 được cộng +2điểm vào bài kiểm tra thường xuyên và là đội thắng cuộc Nhóm nào tìm được từ khóa ở câucuối cùng được cộng +1 điểm vào bài kiểm tra thường xuyên và là đội thắng cuộc
Các câu hỏi như sau:
Câu 1: Cấu trúc chung của chương trình gồm những phần nào?
-> PHẦN KHAI BÁO VÀ PHẦN THÂN
Câu 2: Cho biết cú pháp khai báo tên chương trình?
->PROGRAM <TÊN CHƯƠNG TRÌNH>;
Câu 3: Cho biết cú pháp sau dùng để làm gì? Uses <tên thư viện>;
-> KHAI BÁO THƯ VIỆN
Câu 4: Cho biết cú pháp sau dùng để làm gì? Const <tên hằng> = <giá trị hằng>;
-> KHAI BÁO HẰNG
Câu 5: Cho biết cú pháp khai báo biến?
-> VAR <DANH SÁCH BIẾN>: <KIỂU DỮ LIỆU>;
Câu 6: Cho biết các kiểu dữ liệu sau thuộc kiểu nào? Byte, integer, word, longint.
-> KIỂU NGUYÊN
Câu 7: Kể tên các kiểu dữ liệu đã học?
NGUYÊN, THỰC, KÍ TỰ, LOGIC, XÂU.
* CÂU HỎI GỢI Ý: Đây là phần bắt buộc phải có khi viết chương trình.
Đáp án: PHẦN THÂN
23
23
Trang 24- GV: Nhận xét, cho điểm các nhóm trả lời đúng và (?) Nội dung chính sẽ tìm hiểutrong bài 6?
- Dựa vào sơ đồ tư duy đã chuẩn bị và trình bày các nội dung chính sẽ tìm hiểu trongbài 6
- GV: Nhận xét và dẫn dắt vào bài 6
- HS: Lắng nghe, ghi nhớ
3.2 Hình thành kiến thức
3.2.1 Phép toán
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu các phép toán trong Pascal
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện, vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết các phép toán được sử dụng khi viết chương trình trong Pascal
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học sinh Nội dung
(?) Kể tên các phép toán
số học đã học?
- Nhận xét và giới thiệu
thêm div, mod
- Giới thiệu các phép toán
quan hệ và (?) kết quả của
- Lắng nghe, ghi bài
- Lắng nghe, tham khảo SGK và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Quan sát, ghi chú
- Lắng nghe, ghi nhớ
Trang 25(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính.
(5) Kết quả: Học sinh biết cách chuyển đổi các biểu thức trong toán học sang Pascal
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học sinh Nội dung
- Cho ví dụ và yêu cầu HS
chuyển sang Pascal?
- Lắng nghe, ghi bài
- Tham khảo SGK
và suy luận trả lời
- Lắng nghe, ghi nhớ
- Quan sát, ghi chú
- Lắng nghe, ghi nhớ
- Làm ví dụ
- Lắng nghe, ghi nhớ
2 Biểu thức số học
- Quy tắc khi viết:
+ Chỉ dùng cặp () trong trường hợp cần thiết;
+ Viết lần lượt từ trái sang phải;
+ Không bỏ quan dấu nhân (*) trong tích
- Thứ tự thực hiện tương
tự toán học
Ví dụ:
(x-y)*x(x-a)2
ab
3.2.3 Hàm số học chuẩn
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu các hàm số học chuẩn Pascal
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện, vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết cách chuyển đổi các hàm trong toán học sang Pascal
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học sinh Nội dung
- Chiếu bảng một số hàm
số học chuẩn và giới
thiệu
- Lắng nghe, ghi bài
3 Hàm số học chuẩn
Một số hàm số học chuẩn
25
25
Trang 26- Cho ví dụ minh họa.
- Làm ví dụ
- Lắng nghe, ghi nhớ
Ví dụ: X2 + 2 X-> Sqr(X) + 2*Sqrt(X)(x-a)2
|y|
3.2.4 Biểu thức quan hệ
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu biểu thức quan hệ trong Pascal
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện, vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết thế nào là biểu thức quan hệ, trình tự thực hiện và kết quả của biểu thức quan hệ trong Pascal
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học sinh Nội dung
(?) Khi nào ta có biểu thức
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Quan sát, ghi chú
- Tham khảo SGK
4 Biểu thức quan hệ
- Hai biểu thức cùng kiểu liên kết với nhau bởi phép toán quan hệ
cho ta biểu thức quan
hệ.
- Biểu thức quan hệ có dạng:
<biểu thức 1> <phép toán quan hệ> <biểu thức 2>
Ví dụ: x < 5 i+1>= 2*j
- Trình tự thực hiện:
+ Tính giá trị các biểu thức
26
26
Trang 27- Lắng nghe, ghi nhớ.
+ Thực hiện phép toánquan hệ
- Kết quả là giá trị logic:
True hoặc False
3.2.5 Biểu thức lôgic
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu biểu thức logic trong Pascal
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện, vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết thế nào là biểu thức logic và kết quả của biểu thức logic trong Pascal
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học sinh Nội dung
(?) Khi nào ta có biểu thức
phải đặt trong dấu ( và )
- Cho ví dụ minh họa
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Quan sát, ghi chú
- Lắng nghe, ghi nhớ
5 Biểu thức lôgic
- Các biểu thức quan hệ liên kết với nhau bởi phép toán lôgic ta được
biểu thức lôgic.
- Biểu thức lôgic đơn giản là biến hoặc hằng lôgic
- Giá trị biểu thức lôgic
là True hoặc False
- Các biểu thức phải đặt trong dấu ngoặc ( và )
Ví dụ: 5≤
x≤
11 (5≤x)and (x≤
11)(x≤
9) not(x>9)
3.2.6 Câu lệnh gán
27
27
Trang 28(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu câu lệnh gán trong Pascal.
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện, vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh hiểu câu lệnh gán và sử dụng được trong Pascal
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học sinh Nội dung
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Quan sát, ghi chú
- Lắng nghe, ghi nhớ
6 Câu lệnh gán
- Dùng để gán giá trị cho một biến đơn
- Dạng:
<tên biến> := <biểu thức>;
+ Tên biến là biến đơn;
+ Kiểu của biểu thức phải cùng kiểu với kiểu của biến
(2) Phương pháp/kĩ thuật: Vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Vận dụng các kiến thức đã học để viết đúng các biểu thức trong Pascal.
Nội dung hoạt động 3.3.1 Hoạt động luyện tập
- Biết các khái niệm: Phép toán, biểu thức số học, hàm số học chuẩn, biểu thức quan hệ,biểu thức lôgic
- Hiểu lệnh gán
3.3.2 Hoạt động vận dụng
28
28
Trang 29Câu 1: Trong Pascal, biểu thức số học nào sau đây là đúng?
Câu 4: Biểu thức sqr(b) – 4*a*c viết trong toán học sẽ là biểu thức nào?
Câu 5: Trong Pascal Cho a = 3, b = 2 Giá trị của biểu thức boolean a + b = 0 là:
Câu 6: Trong Pascal, với x, y, z thuộc kiểu integer, lệnh gán nào sau đây sai?
A z:=x+2*y; B z:= x/y; C z:= x+2*y-5; D
(1) Mục tiêu: Giúp học sinh có nhu cầu mở rộng thêm kiến thức của mình
(2) Phương pháp/kĩ thuật: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Ngoài lớp học
(4) Phương tiện: SGK, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết mở rộng các kiến thức của mình thông qua một dự án thực tế
Nội dung hoạt động
HS về nhà học bài, xem lại các ví dụ và cho thêm một số ví dụ khác, đọc và xây dựng
sơ đồ tư duy cho bài 7
29
29
Trang 30CHỦ ĐỀ 2: CHƯƠNG TRÌNH ĐƠN GIẢN BÀI 6 PHÉP TOÁN, BIỂU THỨC, CÂU LỆNH GÁN
- Viết được các biểu thức số học và logic với các phép toán thông dụng.
- Viết được câu lệnh gán
3 Về thái độ
- Nghiêm túc, chủ động tìm hiểu kiến thức mới.
4 Năng lực hướng tới
- Vận dụng được các biểu thức số học và logic với các phép toán thông dụng để giảiquyết các bài toán trên máy tính điện tử
Trang 313 Tiến trình bài học
3.1 Hoạt động khởi động.
(1) Mục tiêu: Giúp học sinh hệ thống lại kiến thức của bài 3, 4, 5 và có nhu cầu tìm hiểu các nội dung trong sơ đồ tư duy của bài 6 mà các nhóm đã chuẩn bị trước ở nhà
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh trả lời được các câu hỏi của trò chơi ô chữ và mong muốn tìm hiểu các nội dung trong sơ đồ tư duy mà các nhóm đã chuẩn bị trước ở nhà
Nội dung hoạt động
Thể lệ: GV lần lượt đưa ra các câu hỏi và gợi ý Các nhóm có 15s để thảo luận và sau
đó giơ tay dành quyền trả lời Nếu nhóm nào trả lời đúng câu hỏi, một mảnh ghép của bứchình gợi ý mở ra và một số kí tự của từ khóa được lật đồng thời nhóm đó được cộng 1 điểmvào bài kiểm tra thường xuyên Nhóm nào tìm được từ khóa ở câu đầu tiên được 10 điểmvào bài kiểm tra thường xuyên và là đội thắng cuộc Nhóm nào tìm được từ khóa ở câu thứ 2được 9 điểm vào bài kiểm tra thường xuyên và là đội thắng cuộc Nhóm nào tìm được từkhóa ở câu thứ 3 được 8 điểm vào bài kiểm tra thường xuyên và là đội thắng cuộc Nhómnào tìm được từ khóa ở câu thứ 4 được +4 điểm vào bài kiểm tra thường xuyên và là độithắng cuộc Nhóm nào tìm được từ khóa ở câu thứ 5 được cộng +3 điểm vào bài kiểm trathường xuyên và là đội thắng cuộc Nhóm nào tìm được từ khóa ở câu thứ 6 được cộng +2điểm vào bài kiểm tra thường xuyên và là đội thắng cuộc Nhóm nào tìm được từ khóa ở câucuối cùng được cộng +1 điểm vào bài kiểm tra thường xuyên và là đội thắng cuộc
Các câu hỏi như sau:
Câu 1: Cấu trúc chung của chương trình gồm những phần nào?
-> PHẦN KHAI BÁO VÀ PHẦN THÂN
Câu 2: Cho biết cú pháp khai báo tên chương trình?
->PROGRAM <TÊN CHƯƠNG TRÌNH>;
Câu 3: Cho biết cú pháp sau dùng để làm gì? Uses <tên thư viện>;
-> KHAI BÁO THƯ VIỆN
Câu 4: Cho biết cú pháp sau dùng để làm gì? Const <tên hằng> = <giá trị hằng>;
-> KHAI BÁO HẰNG
Câu 5: Cho biết cú pháp khai báo biến?
-> VAR <DANH SÁCH BIẾN>: <KIỂU DỮ LIỆU>;
Câu 6: Cho biết các kiểu dữ liệu sau thuộc kiểu nào? Byte, integer, word, longint.
-> KIỂU NGUYÊN
31
31
Trang 32Câu 7: Kể tên các kiểu dữ liệu đã học?
NGUYÊN, THỰC, KÍ TỰ, LOGIC, XÂU.
* CÂU HỎI GỢI Ý: Đây là phần bắt buộc phải có khi viết chương trình.
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu các phép toán trong Pascal
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện, vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết các phép toán được sử dụng khi viết chương trình trong Pascal
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học sinh Nội dung
(?) Kể tên các phép toán
số học đã học?
- Nhận xét và giới thiệu
thêm div, mod
- Giới thiệu các phép toán
quan hệ và (?) kết quả của
- Lắng nghe, ghi bài
- Lắng nghe, tham khảo SGK và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Quan sát, ghi chú
- Lắng nghe, ghi nhớ
Trang 333.2.2 Biểu thức số học
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu các biểu thức số học trong Pascal.(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện, vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết cách chuyển đổi các biểu thức trong toán học sang Pascal
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học sinh Nội dung
(?) Biểu thức số học là gì?
- Nhận xét và (?) dấu nhân trong
Pascal có được bỏ qua không?
- Cho ví dụ và yêu cầu HS
chuyển sang Pascal?
- Lắng nghe, ghi chú
- Tham khảo SGK
và suy luận trả lời
- Lắng nghe, ghi nhớ
- Quan sát, ghi bài
- Lắng nghe, ghi nhớ
- Làm ví dụ
- Lắng nghe, ghi nhớ
2 Biểu thức số học
Ví dụ:
(x-y)x -> (x-y)*x x-a -> (x-a)/
(a*b) ab
3.2.3 Hàm số học chuẩn
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu các hàm số học chuẩn Pascal
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện, vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết cách chuyển đổi các hàm trong toán học sang Pascal
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học sinh Nội dung
33
33
Trang 34- Quan sát, ghi chú.
- Làm ví dụ
- Lắng nghe, ghi nhớ
3 Hàm số học chuẩn
Một số hàm số học chuẩn
Ví dụ: X2 + 2 X-> Sqr(X) + 2*Sqrt(X)(x-a)2
|y|
3.2.4 Biểu thức quan hệ
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu biểu thức quan hệ trong Pascal
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện, vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết thế nào là biểu thức quan hệ, trình tự thực hiện và kết quả của biểu thức quan hệ trong Pascal
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học sinh Nội dung
(?) Khi nào ta có biểu thức quan
- Lắng nghe, ghi chú
- Tham khảo SGK và trả lời
- Lắng nghe, ghi chú
- Quan sát, ghi bài
- Tham khảo SGK và trả lời
- Lắng nghe, ghi chú
- Lắng nghe, ghi nhớ
4 Biểu thức quan hệ
Ví dụ: x < 5 i+1>=
2*j
34
34
Trang 35- Tóm tắt nội dung phần 4 và
dẫn dắt vào phần 5
3.2.5 Biểu thức lôgic
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu biểu thức logic trong Pascal
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện, vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết thế nào là biểu thức logic và kết quả của biểu thức logic trong Pascal
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học
(?) Khi nào ta có biểu thức
- Lắng nghe, ghi chú
- Tham khảo SGK và trả lời
- Lắng nghe, ghi chú
- Tham khảo SGK và trả lời
- Lắng nghe, ghi chú
- Quan sát, ghi chú
- Lắng nghe, ghi nhớ
5 Biểu thức lôgic
- Các biểu thức logic phải đặt trong dấu ngoặc ( và )
Ví dụ: 5≤
x≤
11 (5=<x) and
(x<=11)(x≤9) not(x>9)
3.2.6 Câu lệnh gán
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm hiểu câu lệnh gán trong Pascal
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, phát hiện, vấn đáp
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh hiểu câu lệnh gán và sử dụng được trong Pascal
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học sinh Nội dung
- Tham khảo SGK
6 Câu lệnh gán
- Dùng để gán giá trị cho một biến đơn
- Dạng:
<tên biến> := <biểu
35
35
Trang 36- Quan sát, ghi bài.
- Lắng nghe, ghi nhớ
thức>;
+ Tên biến là biến đơn;
+ Kiểu của biểu thức phải cùng kiểu với kiểu của biến
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Vận dụng các kiến thức đã học để viết đúng các biểu thức trong Pascal.
Nội dung hoạt động 3.3.1 Hoạt động luyện tập
- Biết các khái niệm: Phép toán, biểu thức số học, hàm số học chuẩn, biểu thức quan hệ,biểu thức lôgic
Câu 4: Biểu thức sqr(b) – 4*a*c viết trong toán học sẽ là biểu thức nào?
Câu 5: Trong Pascal Cho a = 3, b = 2 Giá trị của biểu thức boolean a + b = 0 là:
Câu 6: Trong Pascal, với x, y, z thuộc kiểu integer, lệnh gán nào sau đây sai?
A z:=x+2*y; B z:= x/y; C z:= x+2*y-5; D
Trang 37Var m, n: integer; x,y: real;
3.4 Hoạt động tìm tòi, mở rộng
(1) Mục tiêu: Giúp học sinh có nhu cầu mở rộng thêm kiến thức của mình
(2) Phương pháp/kĩ thuật: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Ngoài lớp học
(4) Phương tiện: SGK, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết mở rộng các kiến thức của mình thông qua một dự án thực tế
Nội dung hoạt động
HS về nhà học bài, xem lại các ví dụ đặc biệt là phần 6 và cho thêm một số ví dụ khác,đọc và xây dựng sơ đồ tư duy cho bài 7
CHỦ ĐỀ 2: CHƯƠNG TRÌNH ĐƠN GIẢN
§7 CÁC THỦ TỤC CHUẨN VÀO/ RA ĐƠN GIẢN §8 SOẠN THẢO, DỊCH, THỰC HIỆN VÀ HIỆU CHỈNH CHƯƠNG
- Biết được cách: soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh chương trình.
- Biết một số công cụ của môi trường lập trình cụ thể.
2 Về kĩ năng
- Viết được thủ tục vào/ra
- Bước đầu sử dụng được chương trình dịch để phát hiện lỗi
37
37
Trang 38- Bước đầu chỉnh sửa được chương trình dựa vào thông báo lỗi của chương trình dịch
và tính hợp lý của kết quả thu được
3 Về thái độ
- Nghiêm túc, chủ động tìm hiểu kiến thức mới.
4 Năng lực hướng tới
- Vận dụng được các kiến thức đã học để thực hành thành thạo
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Nêu và giải quyết vấn đề
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh trả lời được các câu hỏi của trò chơi ô chữ và mong muốn tìm hiểu các nội dung trong sơ đồ logic mà các nhóm đã chuẩn bị trước ở nhà
Nội dung hoạt động
- GV: Nhận xét, cho điểm các nhóm trả lời đúng và (?) Nội dung chính sẽ tìm hiểutrong bài 7, 8?
- Dựa vào sơ đồ logic đã chuẩn bị và trình bày các nội dung chính sẽ tìm hiểu trong bài
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh nhập được dữ liệu vào từ bàn phím
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả học sinh Nội dung
38
38
Trang 39chuẩn vào/ra đơn giản?
(?) Cho biết sự khác nhau
giữa read và readln?
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Quan sát, ghi chú
- Lắng nghe, ghi nhớ
vào/ra đơn giản
1 Nhập dữ liệu vào từ bàn phím
- Cú pháp:
Read/Readln (V1, V2, , Vn);
* Trong đó:
+ V1, V2,… là một hoặc nhiều biến đơn
+ Read, readln: là từ khóa
+ Thủ tục Readln
không có tham số dùng
để tạm dừng màn hình
- Chức năng: Lệnh cho phép nhập dữ liệu từ bàn phím Dữ liệu sau khi nhập được lưu vào các biến V1, V2,…Nếu
sử dụng lệnh read thì sau khi nhập con trỏ không xuống dòng, ngược lại con trỏ xuống dòng
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm cách đưa dữ liệu ra màn hình
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Nêu và giải quyết vấn đề
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết đưa dữ liệu ra màn hình
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả Nội dung
39
39
Trang 40(?) Cho biết sự khác nhau
giữa read và readln?
- Nhận xét và đưa ra chức
năng của thủ tục write,
writeln
- Cho ví dụ minh họa
- Giới thiệu quy cách khi
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Tham khảo SGK
và trả lời
- Lắng nghe, ghi bài
- Quan sát, ghi chú
- Lắng nghe, ghi nhớ
- Lắng nghe, ghi nhớ
2 Đưa dữ liệu ra màn hình
+ write, readln: là từ khóa
- Chức năng: Lệnh cho phép in nội dung của X1,
X2, , Xn ra màn hình
Nếu sử dụng lệnh write thì sau khi in thông tin con trỏ không xuống dòng, ngược lại con trỏ xuống dòng
- Ví dụ:
Write(‘lop 11’);
Writeln(‘Tong 2 so = ’, a+b);
3.2.3 Soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh chương trình
(1) Mục tiêu: Học sinh có mong muốn tìm cách thức để soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh chương trình
(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Nêu và giải quyết vấn đề
(3) Hình thức tổ chức hoạt động: Làm việc cá nhân
(4) Phương tiện dạy học: SGK, Projector, máy tính
(5) Kết quả: Học sinh biết được thế nào là soạn thảo, thực hiện, hiệu chỉnh chương trình
Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động cuả Nội dung
40
40