Tên chuyên đề: Tiết 58. ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN

- Giúp học sinh cảm nhận được vẻ đẹp hào hùng, bi tráng của nhà nho yêu nước và cách mạng nước ta đầu thế kỷ XX- những người mang chí lớn cứu nước, dù trong hoàn cảnh tù đày khốc liệt vẫ[r]

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TAM ĐẢO

Năm học: 2018 - 2019

KẾ HOẠCH BÀI HỌC MINH HỌA (THEO 5 HĐ)

Học sinh hình thành và rèn luyện một số kĩ năng:

+ Rèn kỹ năng cảm thụ phân tích thơ thất ngôn bát cú Đường luật Củng cố

và nâng cao hiểu biết về đặc điểm của thể thơ như: cấu trúc và phép đối, thơ nóichí, tỏ lòng trong thời kỳ trung đại - hiện đại, tác dụng của lối nói khoa trương,phóng đại trong thể thơ này

+ Kỹ năng sống: Kĩ năng lập kế hoạch, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng giaotiếp, kĩ năng đồng cảm lắng nghe…

+ Rèn luyện kĩ năng đọc – hiểu thơ thất ngôn bát cú Đường luật

+ Rèn luyện năng lực xử lí, phân tích thông tin, biết vận dụng kiến thức liênmôn để giải quyết các vấn đề đặt ra trong bài học cũng như trong thực tế đời sống + Thực hành kĩ năng tự tìm hiểu, khám phá, đào sâu kiến thức

3 Thái độ

- Bồi dưỡng tinh thần tự hào và lòng kính trọng nhà yêu nước Phan ChâuTrinh

- Cẩn thận, trung thực, hợp tác trong các hoạt động

- Giáo dục, bồi dưỡng, tình yêu, niềm tự hào về quê hương đất nước

- Có ý thức gắn kết nội dung các môn học trong chương trình THCS, có ýthức học tập tích cực, hiểu biết toàn diện kiến thức phổ thông, tích cực và say mêhọc tập

4 Năng lực: Các năng lực cần hình thành cho học sinh

hỗ trợ của người khác khi gặp khó khăn trong học tập

- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo:

+ Phát hiện và làm rõ vấn đề: Phân tích được tình huống trong học tập;phát hiện và nêu được tình huống có vấn đề trong học tập

+ Đề xuất, lựa chọn giải pháp: Xác định được và biết tìm hiểu cácthông tin liên quan đến vấn đề; đề xuất được giải pháp giải quyết vấn đề

+ Thực hiện và đánh giá giải pháp giải quyết vấn đề: Thực hiện giảipháp giải quyết vấn đề và nhận ra sự phù hợp hay không phù hợp của giải phápthực hiện

- Năng lực giao tiếp:

+ Sử dụng tiếng Việt: Nghe hiểu nội dung chính hay nội dung chi tiết các đềbài, lời giải thích, cuộc thảo luận; có thái độ tích cực trong khi nghe; có phản hồi phù hợp,

+ Xác định mục đích giao tiếp: Bước đầu biết đặt ra mục đích giao tiếp

và hiểu được vai trò quan trọng của việc đặt mục tiêu trước khi giao tiếp

- Năng lực hợp tác:

+ Xác định mục đích và phương thức hợp tác: Chủ động đề xuất mụcđích hợp tác khi được giao các nhiệm vụ; xác định được loại công việc nào có thểhoàn thành tốt nhất bằng hợp tác theo nhóm với quy mô phù hợp

+ Đánh giá hoạt động hợp tác: Biết dựa vào mục đích đặt ra để tổngkết hoạt động chung của nhóm; nêu mặt được, mặt thiếu sót của cá nhân và của cảnhóm

II CHUẨN BỊ CỦA GV & HS

- Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học: Bài giảng Powerpoint

- Giao nhiệm vụ chung cho cả lớp và nhiệm vụ riêng cho từng nhóm:

+ Soạn bài, chuẩn bị dụng cụ học tập

+ Tìm đọc các tài liệu

2 Học sinh:

- Đọc bài và soạn bài

- Sưu tầm tư liệu liên quan đến nội dung bài học Thực hiện yêu cầu của giáoviên theo nhóm đã phân chia

- Sách vở, đồ dùng học tập

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Tổ chức:

2 Kiểm tra sự chuẩn bị bài ỏ nhà

3 Nội dung bài học

HOẠT ĐỘNG : KHỞI ĐỘNG

ĐẠT

- Mục tiêu, ý tưởng:

+ Nhận biết ban đầu về hình ảnh người chí

sĩ yêu nước đầu thế kỷ XX

+ Hoàn cảnh ra đời bài thơ

+ Tạo tâm thế học tập, giúp học sinh ý thức

được nhiệm vụ học tập, hứng thú học bài

mới

- Nội dung hoạt động: Quan sát và phát

biểu những hiểu biết liên quan

HS: Lắng nghe, trả lời câu hỏi theo hiểu

biết và cảm nhận củacá nhân

GV Dẫn dắt: Côn Đảo – nơi được coi là địa

ngục trần gian, nơi ghi lại những tội ác dã

man tàn bạo nhất của bọn thực dân xâm lược

hòng tiêu diệt ý chí niềm tin cách mạng

Nhưng cũng chính từ nơi đây đã tỏa sáng khí

phách của những anh hùng cách mạng, trong

đó có nhà chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh

- Phương tiên: Máy chiếu

HOẠT ĐỘNG : HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ

nhận ban đầu về văn bản

- Giúp HS nắm được kiến thức khái

- Nội dung hoạt động: GV tổ chức,

hướng dẫn học sinh đọc, sưu tầm

những bức ảnh về tác giả (nếu có) tái

hiện khái quát kiến thức về tác giả,

GV: Yêu cầu học sinh đại diện từng

nhóm trình bày những hiểu biết về

Phan Châu Trinh, về tác phẩm Đập

đá ở Côn Lôn qua tìm hiểu tư liệu từ

mạng intenet và các nguồn khác

HS: Trình bày những thông tin về

tác giả, tác phẩm mà mình đã tìm

hiểu bằng hình thức thuyết trình

GV: + Giới thiệu ảnh chân dung

Phan Châu Trinh, Chiếu một số hình

ảnh về nơi được coi là địa ngục trần

gian

+ Hoàn cảnh lịch sử của bài thơ

+ Chốt lại nội dung chính cần ghi

nhớ Phan Châu Trinh là nhà nho yêu

nước, nhà cách mạng lớn của nước ta

đầu thế kỷ 20 Sau vụ chống thuế ở

Trung Kỳ, tháng 4 năm 1908, Phan

a- Tác giả:

- Phan Châu Trinh (1872- 1926), hiệu làTây Hồ, biệt hiệu Hi Mã, quê Quảng Nam

- Đỗ phó bảng được bổ dụng làm chức quannhỏ, sau đó bỏ quan, chuyên tâm vào sựnghiệp cứu nước

- Là người đề xướng dân chủ sớm nhất ởViệt Nam

- Hoạt động cứu nước đa dạng phong phúsôi nổi

- Ông giỏi biện luận và có tài văn chương

c Giải nghĩa từ khó Chú ý chú thích : 1,2,5,6

Châu Trinh cùng với nhiều chí sỹ yêu

nước khắp Bắc Kỳ, Trung Kỳ bị thực

dân Pháp đày ra Côn Đảo Từ công

việc khổ sai nặng nhọc đập đá nơi điạ

ngục trần gian, bài thơ khắc họa khí

phách anh hùng, ý chí bất khuất và

tinh thần lạc quan của người tù- thi

sỹ, nhà yêu nước cách mạng lớn

người có tư tưởng dân chủ sớm nhất

ở Việt Nam- Phan Châu Trinh

`Hoạt động 2: Đọc và tìm hiểu văn

bản

Hoạt động 2.1 Xác định kiểu VB,

PTBĐ và bố cục bài thơ.

- Mục tiêu, ý tưởng: HS đọc và cảm

nhận ban đầu về văn bản Xác định

kiểu văn bản, bố cục và nội dung

chính của từng phần

- Nội dung hoạt động: GV tổ chức,

hướng dẫn học sinh đọc, tìm hiểu bố

cục, PTBĐ

- Cách thức thực hiện: GV dùng kĩ

thuật trình bày 1 phút

- Nêu thể thơ? Phương thức biểu đạt

của bài thơ này là gì?

- Nhắc lại đặc điểm thơ thất ngôn bát

2 Bố cục: 4 phần:

- Đề - Thực - Luận - Kết

Hoạt động 2.2 Phân tích văn bản.

- Mục tiêu, ý tưởng: HS đọc và cảm

nhận, phân tích được nội dung và

nghệ thuật của bài thơ

- Nội dung hoạt động: GV tổ chức,

hướng dẫn học sinh đọc, cảm thụ các

hình ảnh thơ dưới hình thức các

nhóm thảo luận

- Cách thức thực hiện: GV dùng kỹ

thuật thảo luận nhóm, mảnh ghép

- Phương tiện: Máy chiếu, phiếu

học tập

Nhóm 1: Hình ảnh nào làm em ấn

tượng trong 4 câu đầu? Vì sao? Các

hình ảnh đó khiến em liên tưởng đến

các bài thơ hoặc tác giả nào?

Nhóm 2: Em hiểu gì về quan niệm

chí làm trai? Những biểu hiện của nó

trong thơ văn?

Nhóm 3: Chỉ ra các phép tu từ và

nêu tác dụng của nó trong 4 câu thơ

đầu?

Sau khi mỗi nhóm trình bày, GV

cho các nhóm khác bổ sung, cuối

cùng ghép lại để học sinh cảm nhận

được giá trị của 4 câu đầu

3 Phân tích

a Bốn câu thơ đầu: Công việc đập đá

- Nổi bật trong bốn câu đầu là hình ảnhcon người đang làm một công việc nặngnhọc lớn lao: đập đá

- Tác giả nhắc đến chí “làm trai” Đây làquan niệm sống rất tích cực của con người,đặc biệt trong những thời kỳ đất nước gặp

gian nguy( Làm trai phải lạ ở trên đời Phan Bội Châu; Làm trai đứng ở trong trời

-đất/ phải có danh gì với núi sông- Nguyễn

Công Trứ, )

=>Đó là lòng kiêu hãnh của một con người

có ý thức trách nhiệm với chính bản thânmình

- Câu thơ đầu dựng lại một đấng nam nhi

đứng giữa một không gian hùng vĩ núi cao,biến rộng đầu đội trời, chân đạp đất sừng

sững hiên ngang, toát lên một vẻ đẹp hùng

-Với cách nói khoa trương : Làm cho lở núi

GV chốt: Câu thơ vừa hiện thực trần

trụi vừa toát lên vẻ lãng mạn tuyệt

đẹp thể hiện được khí phách vững

vàng của người chiến sĩ cách mạng

xả thân khi tổ quốc lâm nguy

GV chuyển ý và hướng dẫn HS các

câu còn lại

GV Nhận xét về nghệ thuật đối

trong câu 5,6 ? Nêu tác dụng? So

sánh với nghệ thuật đối trong bài thơ

Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác

để hiểu hơn về nét riêng trong thơ

thất ngôn bát cú

HS suy nghĩ và trả lời

GV bình: Với nghệ thuật đối, tác giả

đã khẳng đinh, mặc dù thân xác phải

chịu đựng cái khắc nghiệt nắng mưa,

không phải một sớm một chiều mà

dầm rãi trong tháng ngày vô tận,

nhưng tinh thần và ý chí của họ lại

càng được tôi luyện vững bền, sành

sỏi, sắt son Như vậy những người

yêu nước đã biến nhà tù Côn Đảo

-nơi kẻ thù muốn là địa ngục trần gian

- thành một trường học tôi luyện ý

chí và tinh thần đấu tranh cách mạng

non/đánh tan năm bảy đống/đập vỡ mấy trăm hòn, với nhiều động từ diễn tả những

hành động mạnh mẽ: xách búa, ra tay,lừng

lẫy, phép đối câu 3,4

=> gợi tả công việc đập đá đã làm nổi bậtdáng vóc phi thường, sức mạnh ghê gớmđến mức thần kỳ của người anh hùng

b- Bốn câu thơ cuối: Cảm nghĩ từ công việc đập đá

- Nghệ thuật đối nhau rất chặt chẽ về câu

chữ: tháng ngày/ mưa nắng

thân sành sỏi/ dạ sắt son

->để nói lên một sự đối chọi mãnh liệt giữanhững gian nan vất vả mà người tù phảichịu đựng với ý chí của người cách mạng

GV Từ công việc khổ sai đập đá

khiến người tù liên tưởng đến điều

gì? Phân tích giá trị của phép liên

- Mục tiêu, ý tưởng: HS nhận biết

được ý nghĩa của văn bản

- Nội dung hoạt động: HS Phát biểu

với lối nói khoa trương: Vá trời/ việc con

đá chỉ là việc nhỏ bé ( con con)

 Bốn câu cuối trào dâng một cảm xúc

lãng mạn cách mạng, đây là sức mạnh là

nghị lực để các nhà yêu nước như cụ PhanChâu Trinh bất chấp mọi thử thách nặng nề,hơn nữa giữa chốn tù ngục “không rượucũng không hoa” mà đôi cánh thơ vẫn baybổng diệu kỳ, vẫn tạo ra những vần thơ cósức sống muôn đời

4 Tổng kết

a Nội dung Bài thơ giúp ta cảm nhận một hình tượngđẹp lẫm liệt, ngang tàng của người anhhùng cứu nước dù gặp bước nguy nannhưng vẫn không sờn lòng đổi chí

GV: Hãy nêu khái quát nội dung và

nghệ thuật của bài thơ?

b Nghệ thuật Thể thơ thất ngôn bát cú, phép đối, lối nóikhoa trương (nói quá)…

HOẠT ĐỘNG : LUYỆN TẬP HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ

TRÒ

NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN ĐẠT

Hoạt động 1: Tái hiện kiến thức

- Mục tiêu, ý tưởng: Khắc sâu ý

nghĩa tư tưởng của bài thơ có sự so

sánh tương quan với bài thơ khác,

củng cố phương pháp đọc hiểu văn

thời gian 5 phút để tất cả HS chuẩn

bị Gọi 3 em ngẫu nhiên lên trình

bày

- Phương tiện: Máy chiếu

GV chốt ý và khẳng định: Tinh

thần yêu nước là sợi chỉ đỏ xuyên

suốt qua các thời kì lịch sử Tinh

thần ấy đã được khẳng định trong

công cuộc dựng xây và bảo vệ Tổ

- Vẻ đẹp khẩu khí của những người anh

hùng hào kiệt thất thế nhưng vẫn hiênngang

- Vẻ đẹp của khí phách bất khuất vượt lên

mọi gian lao

- Vẻ đẹp của niềm tin bất diệt ở sự nghiệp

cứu nước của dân tộc

Hoạt động 2: Trả lời nhanh câu

hỏi trắc nghiệm

HS chọn đáp án đúng

Mục tiêu, ý tưởng: Khắc sâu kiến

Câu 1: Bài thơ Đập đá ở Côn Lôn là sáng tác của nhà thơ nào?

C Phan Châu Trinh D Nguyễn Khuyến

Câu 2: Bài thơ Đập đá ở Côn Lôn được sáng tác trong hoàn cảnh nào?

A Khi tác giả chuẩn bị đi tìm đường cứu nước ở nước ngoài

B Khi tác giả đang hoạt động ở nước ngoài

C Khi tác giả đang bị giam hãm trong tù ngục

D Khi tác giả đang lãnh đạo các cuộc khởi nghĩa ở trong nước

Câu 3: Việc đập đá ở Côn Lôn được tái hiện trong bài thơ Đập đá ở Côn Lôn

là một công việc như thế nào ?

A Là một công việc chinh phục thiên nhiên

B Là công việc lao động khổ sai, năng nhọc

C Là việc làm tầm thường

D Là công việc nhàm chán

Câu 4: Hai câu mở đầu bài thơ Đập đá ở Côn Lôn nói về vấn đề gì?

A Vai trò của kẻ làm trai

B Lợi thế của kẻ làm trai

C Nhiệm vụ của kẻ làm trai

D Tư thế của kẻ làm trai

Câu 5: Hình ảnh “đá” trong bài thơ tượng trưng cho điều gì?

A Những khó khăn, ngáng trở mà con người phải khắc phục

B Những thuận lợi mà con người có được trên đường đời

C Những mối hận thù với bọn thực dân

D Bè lũ bán nước và cướp nước

Câu 6: Những từ: xách, ratay, đánh tan, đập bể thuộc từ loại nào?

A Danh từ

B Động từ

A Có tư thế ngạo nghễ, lẫm liệt.

B Không chịu khuất phục trước mọi hoàn cảnh

C Luôn giữ vững niềm tin và ý chí chiến đấu sắt son

D Kết hợp cả ba nội dung trên

NỘI DUNG KIẾN THỨC CẦN ĐẠT

GV giao nhiệm vụ cho HS thực

hiện ở nhà với các vấn đề sau:

Hoạt động 1:

Vẻ đẹp tâm hồn của người chí sĩ

cách mạng gợi cho em suy nghĩ gì

về tinh thần yêu nước?

Hoạt động 2: HS vận dụng kiến

thức về văn thuyết minh giới thiệu

về thể thơ thất ngôn bát cú đường

luật

- HS trình bày cảm nhận về tình yêu quê

hương đất nước

-HS huy động KT liên môn và hiểu biết thực

tế để giải quyết yêu cầuViết một đoạn văn từ 5 đến 7 câu nêu cảm nhận về lòng yêu nước của con người Việt Nam và thế hệ trẻ ngày hôm nay?

HOẠT ĐỘNG MỞ RỘNG, SÁNG TẠO

GV yêu cầu HS

- Tìm những tác phẩm được ra đời trong hoàn cảnh tù ngục

- GV trình chiếu một số hình ảnh về vẻ đẹp của Côn Đảo ngày nay từ đó HS

có những liên tưởng để vẽ tranh

- Vẽ 1 bức tranh với chủ đề em yêu biển đảo quê hương