11095 final draft report re vietnam from brian clark vn

 Du khách bước lên trên các lớp trầm tích và thạch nhũ trên nền hang Thiết kế và lắp đắt các lối đi treo bên trên nền hang  Thiệt hại từ Lampenflora một số loài thực vật như rêu tảo si

KẾ HOẠCH TÁI PHÁT TRIỂN CHO CÁC HANG ĐỘNG ĐÓN KHÁCH DU LỊCH CỦA VƯỜN QUỐC GIA PHONG NHA - KẺ BÀNG, TỈNH QUẢNG BÌNH - VIỆT NAM TÓM TẮT

Tài liệu này được xây dựng thể hiện tổng quát các vấn đề chính nảy sinh trong một lượt tham quan các hang động và một số hoạt động đề xuất để khắc phục những vấn đề đó

Động Phong Nha và động Tiên Sơn là những điểm thu hút khách du lịch của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Vườn quốc gia được công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới vào năm 2003) Trong năm 2008, Vườn đã đón khoảng 300.000 khách du lịch đến tham quan, tuy nhiên việc tham quan các hang động kỳ thú này chỉ có thể bền vững nếu các hành động khẩn cấp được đưa ra để thay đổi cách thức khách du lịch đi lại và hành xử trong các hàng động này

Một số vấn đề chính được xác định và đề xuất phương án giải quyết gồm:

 Thuyền bè chen chúc trong động

Lắp đặt đường đi bộ treo trên sông nối Hang Bi Ký với Động Tiên từ đó thiết lập một hệ thống “thuyền đưa khách vào - khách đi bộ ra”

 Khách du lịch chen chúc trong hang và thiếu biện pháp kiểm soát đám đông hiệu quả

Giới thiệu một hệ thống nhóm khách tối đa 15 người và TẤT CẢ các nhóm khách du lịch sẽ được giám sát bởi một hướng dẫn viên của Vườn đã hoàn tất khóa đào tạo về quản lý đám đông

 Lối đi chưa được xác định rõ

Ngay lập tức lắp đặt một hệ thống rào chắn tay vịn bằng dây thừng để xác định

rõ các lối đi trong các hang động để bảo vệ các trầm tích trong hang

 Du khách bước lên trên các lớp trầm tích và thạch nhũ trên nền hang

Thiết kế và lắp đắt các lối đi treo bên trên nền hang

 Thiệt hại từ Lampenflora (một số loài thực vật như rêu tảo sinh trưởng trong môi trường ánh sáng nhân tạo toả nhiệt) do hệ thống chiếu sáng trong hang không phù hợp

Sử dụng các biện pháp xử lý hóa học để diệt rêu tảo và sau đó thiết kế và lắp đặt một hệ thống chiếu sáng mới để hạn chế sự tăng trưởng của chúng

Dự toán chi phí cho các công việc trước mắt để ngăn ngừa sự xuống cấp hơn nữa của các hang động di sản thế giới sẽ vào khoảng 30.000 đến 40.000 USD cộng với nguồn nhân lực là các cán bộ hiện có của Vườn quốc gia

Tổng chi phí dự án (500.000 đến 850,000 USD cộng với công lao động) cho tái phát triển hệ thống cơ

sở hạ tầng phục vụ khách du lịch là một dự toán khá rộng với hệ số tin cậy +/- 25%

Brian D Clark (PSM – Aust)

Nguyên Chủ tịch và Thành viên suốt đời của Hội Quản lý địa hình Karst và Hang động Australia

1- GIỚI THIỆU

Động Phong Nha và động Tiên Sơn là những điểm thu hút khách du lịch của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Vườn quốc gia được công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới vào năm 2003)

Vai trò chủ chốt của một khu vực được xây dựng thành vườn quốc gia chính là bảo vệ các nét đặc trưng về tự nhiên và văn hóa trong Vườn quốc gia Các nét đặc trưng trên chính là một phần quan trọng của di sản

(những gì cha ông ta trao lại cho chúng ta, chúng ta phải giữ gìn và truyền lại cho con cháu)

của dân tộc ở quốc gia đó Là một phần di sản của nhân loại, mọi người phải được phép và khuyến khích đến tham quan và tìm hiểu về giá trị của di dản đó

Khi chúng ta đề cử một địa điểm là Di sản Thế giới, chúng ta luôn nói rằng địa điểm đó không chỉ quan trọng với người dân quốc gia đó mà còn quan trọng đối với cả các dân tộc khác trên thế giới và khách du lịch khắp thế giới nên đến địa điểm đó để tham quan vào tìm hiểu về di sản đó

Là người quản lý các điểm di sản, chúng ta phải cung cấp cho khách du lịch một mức độ tiếp cận phù hợp trong quá trình sử dụng và thưởng lãm tại điểm di sản, nhưng chúng ta chỉ cho phép các hoạt động giúp khách du lịch hiểu rõ hơn về giá trị, mục đich và tầm quan trọng của Vườn quốc gia và các hoạt động như vậy phải được thực hiện sao cho các tác động của khách du lịch được duy trì ở mức bền vững

Mức độ tiếp cận và các hoạt động được cung cấp tại Động Phong Nha và Động Tiên Sơn tại thời điểm hiện tại được xem là chưa bền vững

Một điều chắc chắn là trong những năm tới, lượng khách du lịch trong nước và nước ngoài đến tham quan Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng sẽ gia tăng, và dĩ nhiên các tổn hại xảy ra như hiện nay trong các hang động cũng sẽ tăng đến một điểm mà tại đó khát khao được thưởng lãm vẻ đẹp di sản của du khách sẽ giảm sút do di sản liên tục bị phá hoại

Hướng giải quyết điển hình trong trường hợp này ở một số địa phương khác chính là tìm các hang động mới hơn và đẹp hơn để thu hút sự quan tâm của khách du lịch, nhưng dần dần theo thời gian,

Các hàng động mới cũng sẽ bị phá hoại do lượng du khách lớn (du lịch đại chúng)

Đây không phải là cách thức quản lý di sản của chúng ta

Lượng khách tham quan (ở mức hiện tại và mức tăng trưởng sau này) đến các hang động kỳ thú này CHỈ CÓ THỂ trở nên bền vững NẾU các hành động khẩn cấp được tiến hành để thay đổi cách thức khách du lịch đi lại trong các hang động cũng như cách hành xử họ trong các hang động

2 - THỰC TRẠNG HIỆN NAY

Khu vực tham quan chính bao gồm một khu vực đỗ tàu bè tại khu vực bãi đợi nơi những người bán hàng rong bán các loại đồ ăn thức uống và các loại hàng lưu niệm, các cầu thang dẫn lên Động TIên Sơn, lối đi trên sông dẫn vào động Phong Nha và hai lối đi trên cạn dẫn đến Hang Bi Ký và Động TIên/Động Cung Đình Một lối đi dành cho người đi bộ từ cửa động Phong Nha đi qua một ngôi chùa không rõ niên đại lên đến Động Tiên Sơn và đi xuống khu vực bãi dừng chân mà trong mấy tháng gần đây dường như không có người qua lại

Hình 1 bên dưới thể hiện bình đồ (không theo tỉ lệ) của khu vực

100% khách du lịch tham quan Động Phong Nha và ước tính khoảng 60% trong số đó cũng tham quan Động Tiên Sơn, tuy nhiên không có một mô hình được cụ thể hóa nào thể hiện xem động nào là điểm đến đầu tiên của khách du lịch

Việc tham quan diễn ra theo mùa du lịch trong đó đỉnh điểm một ngày có khoảng 10.000 lượt khách đến tham quan trong các khoảng thời gian có các ngày quốc lễ

Việc tiếp cận tuyến đường sông và Hang Bi Ký đôi lúc bị tạm ngừng trong mùa mưa vào tháng 8 hằng năm và rất may mắn khoảng thời gian này trùng với thời điểm có lượng khách du lịch thấp nhất

Hệ thống chiếu sáng trong các hang động đang tạo ra những tác động nghiêm trọng đến môi truờng hang động do cách bố trí các điểm chiếu sáng, loại đèn chiếu sáng được sử dụng và việc thiếu vắng một hệ thống tắt-bật hiệu quả có thể đảm bảo rằng chỉ khi có khách tham quan đèn mới được bật lên Chất lượng thuyết minh về điểm tham quan của các hướng dẫn viên - như ở phần lớn các địa điểm khác trên thế giới - không đồng đều và nhìn chung thường có sự gắn kết các giá trị về văn hóa và tự nhiên thiên về một thế giới huyền ảo Tất cả các yếu tố trên đều có trong phần thuyết minh song nên lưu ý rằng các giá trị địa chất là những giá trị thuộc về di sản thế giới đã được công nhận Các giá trị

về đa dạng sinh học (cả bên trên và bên dưới mặt đất) đều là những giá trị cốt yếu tạo nên giá trị của vườn quốc gia, chính vì vậy, phần thuyết minh cần nhấn mạnh nhiều hơn nữa về đặc điểm địa chất của điểm tham quan

Chất lượng kiểm soát đám đông và kiểm soát hành vi của khách du lịch cũng không đồng đều Trong những lần tham quan gần đây, một số hướng dẫn viên đã chủ động can thiệp khi khách hút thuốc trong hang động hoặc trèo lên các điểm trang trí của hang động trong khi những hướng dẫn viên khác làm ngơ trước những cách hành xử trên của khách du lịch Một số hướng dẫn viên cố gắng duy trì liên lạc và kiểm soát nhóm của họ - thông thường là quá đông - trong khi các nhóm khác lại không có hướng dẫn viên đi cùng

Không có phần giới thiệu ngắn gọn trước khi đoàn đi tham quan về những điều khách du lịch nên và không nên làm, những điều phải làm và cấm làm trong khi tham quan hang động

Tất cả các hang động khô bị xuống cấp nghiêm trọng do không có tuyến đường được xác định rõ ràng cho người đi bộ dẫn đến việc du khách, vì không được giám sát và quản lý, đã đi lại hoặc leo trèo thoải mái lên những nơi họ có thể tiếp cận được Trong khi một số tác động hẳn nhiên xảy ra trước khi ngành du lịch đưa các hang động vào sử dụng, không nên để cho các hang động tiếp tục bị xuống cấp và trên thực tế cần phải điều chỉnh để khôi phục giúp các hang động trở về lại với ví thế huy hoàng đã có trước đây

1

3

6

7

Đ á vôi sông

1 = khu vực dừng chân và nhà vệ sinh

2 = chùa

3 = sông

4 = Động Tiên

5 = Động Cung Đình

6 = Hang Bi Ký

7 = Động Tiên Sơn

SƠ ĐỒ KHU VỰC HANG ĐỘNG PHONG NHA PHỤC VỤ ĐÓN KHÁCH

2

Hình 1

2.1 - CÁC VẤN ĐỀ VÀ GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT

2.1.1 - Thuyền bè chen chúc trong động

Đi thuyền dọc theo con sông ngầm là một trải nghiệm rất thú vị đáng kể (có thể được cải thiện với việc điều chỉnh hệ thống chiếu sáng giúp giới thiệu tốt hơn về quá trình thành tạo của đá vôi và sự phát triển của hang động) nhưng trong mùa cao điểm việc có một số lượng lớn tàu thuyền đưa đón khách tại điểm dừng chân và tại Hang Bi Ký là một vấn đề chính cần phải giải quyết Hướng

xử lý cho vấn đề này được nêu ở phần 3.3 - hoạt động tái phát triển đề xuất

2.1.2 - Khách du lịch chen chúc trong hang và vấn đề kiểm soát đám đông

Mối đe dọa lớn nhất đối với hang động theo kinh nghiệm của chúng tôi chính là sự chen chúc của khách du lịch trong các hang động và cần điều tra nghiên cứu các chiến lược khác nhau để giải quyết vấn đề trên theo hướng kéo giãn lượng khách tham quan theo thời gian và không gian Tuy nhiên, vần đề tổng thể nói trên liên quan trực tiếp đến vấn đề kiểm soát đám đông của các hướng dẫn viên, quy mô nhóm khách du lịch, sự thiếu vắng các hàng rào chắn, và sự thiếu vắng các

tuyến đường cần thiết và được xác định rõ tại các điểm tham quan dành cho người đi bộ

2.1.3 - Các tuyến đường cho người đi bộ chưa được xác định rõ

2.1.3.1 - Hang Bi Ký

Đây là một tuyến đường khô ráo dài 125m chạy song song nhưng nằm phía trên dòng sông chảy bên trong Động Phong Nha Phần hang động mở cửa đón khách du lịch có các nét đặc trưng mà người hướng dẫn viên có thể khai thác để giải thích thêm về nguồn gốc bồi tích của đá vôi và sự tích tụ thành tạo can-xit Khu vực này cũng có những khu vực bồi tụ các trầm tích quan trọng có phạm vi lớn hiện thường bị các du khách dẫm đạp lên mỗi khi vào tham quan hang

Ngay bây giờ, một việc làm hết sức quan trọng cấn phải được thực hiện đó là xây dựng các chuẩn mực hành vi cho toàn bộ các nhóm khách tham quan bằng cách kiên cố hóa tuyến đường dành cho khách du lịch và các khu vực cấm-vào; và để làm được điều này chỉ cần bỏ ra một khoản chi phí rất nhỏ khoảng vài trăm USD

Các vật liệu cần có bao gồm khoảng 85 đoạn dây thép nhẹ đường kính 10mm dài 1500mm và

khoảng 250/300m dây thừng polypropylene được lắp đặt trong Động như trình bày trong Hình 2

Hành động quan trọng tiếp theo - đòi hỏi chi phí tối thiểu song cộng việc khó khăn hơn đôi chút -

đó là phải minh họa rõ ràng phần lớn các thiệt hại đã xảy ra có thể khôi phục lại được Sẽ không thể có một hang động “đẹp như mới” song hang động sẽ trông đẹp hơn hiện trạng bây giờ và điều này cũng cho thấy chúng ta quan tâm đến sự thịnh vượng của hang động

Dỡ bỏ thanh chắn bằng thép

Cấn có hệ thống chiếu sáng cho khu vực này

Việc chùi rửa hang động cần thực hiện theo hai giai đoạn Thiết bị cần cho giai đoạn một là một chiếc máy bơm nước chạy điện đủ sức hút nước từ dòng sông lên đỉnh đoạn bờ dốc và 100m loại vòi chữa cháy cỡ 30 - 50mm Đây là lần bơm khối lượng cao - áp suất thấp để rửa cát và đất sét khỏi nền hang ở sâu bên trong hoặc ở các hố vành đá, các bờ thành hang động áp nền và các lớp can-xit bị tác động bởi sự bồi tụ và khoáng chất khác Việc quét sạch các loại vật liệu trên xuống sông cần một lượng lớn nước và sự kích thích cơ học đối với các lớp đất bẩn dính cứng trên nền mặt sẽ là rất cần thiết Công việc sẽ đạt hiệu quả cao nhất nếu làm ướt khu vực cần chùi rửa và

cọ rửa bằng chổi hoặc bàn chải lông cứng

Giai đoạn hai đòi hỏi bơm khối lượng thấp - áp suất cao để thổi sạch các bề mặt nơi các lớp đất bẩn và các vết bạc màu nhân tạo còn bám lại sau khi đã sử dụng chổi quét

Việc chùi rửa hang động sẽ khiến sông bị đục bẩn do đó việc chùi rửa hang động nên được tiến hành vào thời điểm có dòng chảy vừa phải

Trong quá trình chùi rửa phần hang động này vẫn có thể mở cửa đón khách tham quan

Cần tổ chức một khóa tập huấn ngắn cho tất cả cáchướng dẫn viên để họ hiểu rõ tầm quan trọng của dự án và trách nhiệm củahọ là giữ cho TẤT CẢ khách tham quan đều dừng chân bên ngoài khu vức đã chăng dây thừng

Với một số công việc nhỏ khác được thực hiện để sửa các bậc tam cấp hiện có, các hoạt động này sẽ giúp khôi phục và bảo vệ phần hang này trước tình hình tham quan hang động hiện nay Tuy nhiên, tiêu chuẩn quốc tế về quản lý hang động đón khách tham quan đòi hỏi phần đường đi

bộ cho khách tham quan phải được treo bên trên nền hang nếu có thể và với lượng khách tham quan động Phong Nha chắc chắn sẽ tăng thêm trong tương lai gần, chúng tôi đề xuất lắp đặt một tuyến đường phù hợp cho khách tham quan trong Hang Bi Ký càng sớm càng tốt

Nên lựa chọn các điểm dừng chân chính cho khách tham quan thưởng lãm các nét đặc trưng của hang và có cơ hội nghe phần thuyết minh của hướng dẫn viên và/ hoặc các bảng chỉ dẫn giới thiệu

2.1.3.2 – Tuyến đường trên cạn trong Động Phong Nha (Động Tiên và Động Cung Đình)

Phần hang động thực sự kỳ ảo này sẽ cho ta một cơ hội tuyệt vời để thuyết minh làm cơ sở giúp đưa các hang động ở đây vào danh sách di sản thế giới Ở đây có vô số các ví dụ tuyệt vời về các đặc điểm karst minh họa nguồn gốc của đá vôi và các hang động - nhưng hiện nay đá vôi và các hang động này cũng đang bị tác động một cách nghiêm trọng trong quá trình tham quan của khách

du lịch do không có một tuyến đường được thiết kế dành cho khách bộ hành và do hệ thống chiếu sáng trong các hang động này không được lắp đặt hợp lý

Việc bảo vệ và cải thiện bộ mặt của khu vực này đòi hỏi phải thực hiện các biện phấp gần như tương tự với biện pháp được sử dụng cho Hang Bi Ký

Một yêu cầu cần phải thực hiện ngay lập tức đòi hỏi chi phí thấp đó là xác định một tuyến đi có thể chấp nhận được và lắp đặt hàng rào chắn gồm dây thừng và trụ thép được các hướng dẫn viên và những cán bộ khác làm việc tại hang động này nghiêm ngặt giám sát

Việc chùi rửa thạch nhũ có thể được thực hiện với việc sử dụng biện pháp phun nước khối lượng lớn/áp suất thấp sau đó phun nước khối lượng ít/áp suất cao để thổi bay các vật liệu còn bám lại sau đợt phun nước thứ nhất

Trong quá trình chùi rửa vẫn có thể đón khách tham quan song cần lưu ý điều chỉnh hướng chảy của dòng nước hoặc dựng nên các đoạn đường tạm được nâng cao khỏi nền hang cho khách tham quan để khách không đi vào các khu vực được phun nước

Tại điểm cuối của tuyến đường băng qua khu vực một loạt các hố vành đá bị tác đông một cách nghiêm trọng gần cuối phần hang Cung Đình có một lối ra thay thế (xem vị trí # trong hình 3) cần đưa vào sử dụng trong khi phần đắp thêm bằng bê tông và đất phải được dỡ bỏ Các nét đặc trưng có vai trò quan trọng trên sẽ khôi phục được vẻ đẹp ban sơ của chúng và trong giai đoạn tiếp theo khi một hệ thống cầu thang và điểm dừng chân ngắm cảnh phù hợp được lắp đặt sẽ góp phần làm tăng số lượng khách tham quan hang động trong thời gian tới

Việc thực hiện giai đoạn tiếp theo - lắp đặt một tuyến đường đi bộ rộng 2400mm với các điểm dừng chân ngắm cảnh tại các điểm tham quan khác nhau - sẽ giúp khép kín từng phần các khu vực ngắm cảnh trong hang Hình 3 cung cấp phác thảo trên lý thuyết tuyến đường dự kiến và phân chia giai đoạn lắp đặt

Như đã nêu ở trên, phần hang đầu tiên cần lắp đặt một hệ thống đường dành cho người đi bộ đáp ứng tiêu chuẩn chính là đoạn 50m cuối cùng của Động Cung Đình Việc lắp đặt ở phần hang này

sẽ không ảnh hưởng đến cách thức hướng dẫn tham quan hang hiện nay ngoại trừ việc khách sẽ không được tham quan phần hang này trong quá trình đóng cửa để thi công Tuy nhiên, việc này không gây ra vấn đề đáng quan ngại nào do ngoại trừ nhũng khách du lịch đã tham quan phần hang này trước đó, các du khách sẽ không nhận ra còn có một phần hang khác (hiện ngừng phục vụ) để tham quan

Phần tiếp theo được lắp đặt sẽ bắt đầu từ cầu thang tại lối ra thay thế kéo đến một phần hang hẹp dài khoảng 50m bên trong hang Điều này đòi hỏi khách tham quan sẽ được dẫn tham quan Động Tiên đến điểm này và quay ngược lại lối vào Động Tiên Tại điểm này của Động Tiên, khách tham quan vẫn có thể có những trải nghiệm tuyệt với với vẻ đẹp của phần hang này

Phần lắp đặt thứ ba sẽ được áp dụng cho phần còn lại của hang (khoảng 200m) và phần hang này sẽ ngừng phục vụ đón khách trong quá trình thi công Khách tham quan Động Tiên sẽ được dẫn vào từ điểm kết thúc hiện nay và đưa dọc theo tuyến đường mới được lắp đặt và quay ngược trở ra thông quan lối ra thay thế

Nhu cầu đóng cửa các phần hang động trong quá trình thi công cộng với việc khách phải quay trở

ra theo lối mà họ đi vào trong một thời gian ngắn sẽ làm tăng các vấn đề liên quan đến sự chen chúc của khách tham quan trong hang do đó cần áp dụng một chính sách quan trọng đó là tất cả các nhóm khách tham quan PHẢI có một hướng dẫn viên của Trung tâm Du lịch đi kém và mỗi nhóm tối đa chỉ có 15 khách tham quan

Ngoài ra, chúng tôi đề xuất rằng công tác thi công cần phải được lập kế hoạch cụ thể, rõ ràng, vật liệu và thiết bị thi công phải sẵn sàng tại điểm thi công, lực lượng thi công phải được đào tạo phù hợp và được giám sát một cách hợp lý và nên tiến hành thi công lắp đặt vào cuối mùa cao điểm

về du lịch

1

2

3 Tuyến đường và

điểm dừng chân Figure 3

2.1.3.3 - Động Tiên Sơn

Các giá trị và vẻ đẹp của Động TIên Sơn cũng cần phải được bảo vệ tránh bị hủy hoại bằng cách lắp đặt một tuyến đường bộ nâng cao khỏi mặt đất dọc theo tuyến đường được chọn xuyên qua lòng hàng với lưu ý rằng khách tham quan khồng cần phải xem hết toàn bộ hang khi chỉ còn khoảng vài mét cuối cùng

Hoàn toàn giống như yêu cầu thực hiện đối với các tuyến đường trên cạn của Động Phong Nha, việc cần làm ngay đối với Động Tiên Sơn đó là ngăn chặn sự hủy hoại đang xảy ra bằng cách căng dây thừng tách biệt lối đi dành cho khách tham quan

Do tuyến đường được xác định mơ hồ hiện nay đi xuyên qua lòng hang nằm khá gần với nhiều quần thể thạch nhũ, nên rất nhiều trong số các quần thể này trở thành các đối tượng để khách tham quan sờ nắm lấy Điều này đặc biệt rất có hại do các acid béo truyền từ tay khách tham quan sang các thạch nhũ sẽ tạo ra một phản ứng làm bạc màu của chùng

Một tuyến đường đi bộ rộng 1800m với các điểm dừng chân ngắm cảnh mở rộng thêm tại các vị trí đã lựa chọn nên được lắp đặt và sau đó cần tiến hành chùi rửa toàn bộ để trả lại vẻ đẹp tự nhiên của hang Tuyến đường này nên có chiều dài khoảng từ 100 đến 150m và các đợt tham quan hang động vẫn có thể tiếp tục như chương trình hiện có (ngoại trừ việc các đoàn tham quan luôn phải có hướng dẫn viên của TTDL đi kèm) hoặc có thể xây dựng chương trình tham quan trên cơ sở “tự do tham quan” để tạo ra một trải nghiệm mới cho khách du lịch khi đến tham quan Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng Theo hướng này, khách tham quan được phép thưởng ngoạn vẻ đẹp của hang theo cách của họ Các hướng dẫn viên sẽ có mặt tại các điểm dừng chân dọc theo tuyến đường để trả lời các câu hỏi của khách

Cần lưu ý đến việc giảm tiếng ồn trong hang Khách tham quan được lưu ý về việc hạn chế tạo ra tiếng ồn và các hướng dẫn viên không được phép sử dụng loa trong khi thuyết minh

2.1.4 - Hệ thống chiếu sáng không hợp lý

Hệ thống chiếu sáng hiện tại đang gây ra một mối đe dọa về môi trường đối với các hang động TẤT CẢ hệ thống chiếu sáng lắp đặt trong hang sẽ tạo cơ hội cho rêu tảo phát triển Giai đoạn đầu của rêu tảo biểu hiện bởi quá trình làm phai màu thành, nền, trần hang và quần thể thạch nhũ cùng với sự phát triển của tảo chuyển hang động sang màu xanh, xám và dần dần sang màu đen Trong nhiều trường hợp, tảo được thay thế bởi rêu, địa y và sau đó là cây dương xỉ - ví dụ như tại các hang động đón khách tham quan của HNKP

Các ý kiến ban đầu đều cho rằng đều cho rằng đây chỉ là vấn đề về thẩm mỹ, song trên thực tế vấn đề không phải như vậy Tất cả các loài thực vật tạo ra carbon dioxide tại điểm tiếp xúc với hang động, và carbon dioxide làm phân huỷ nhanh và làm giảm giá trị của đá vôi và quần thể thạch nhũ nơi rêu tảo đang phát triển

Việc cung cấp hệ thống chiếu sáng nhân tạo là một phần của công tác quản lý song trong trường hợp này nó tỏ ra không phù hợp do gây ra các thiệt hại cho hang động

Định nghĩa của ‘hang động đón khách’ đó là chúng CÓ hệ thống chiếu sáng nhân tạo, việc quản lý

hệ thống chiếu sáng có thể và nhất thiết phải được quản lý để hạn chế tối đa sự tăng trưởng của rêu tảo

Các vấn đề chính cần quan tâm:

 số lượng đèn chiếu sáng

 loại đèn chiếu được sử dụng (đèn neon - đèn dây tóc - đèn LED)

 việc lắp đặt hệ thống đèn chiếu trong hang

 khoảng thời gian đèn được bật sáng

Tại thời điểm hiện tại, lựa chọn tốt nhất trong việc chiếu sáng hang động song vẫn hạn chế sự phát triển rêu tảo đó là sử dụng đèn có điện áp thấp và tốn điện năng rất nhỏ như hệ thống đèn halogen lưỡng sắc 12volt được kiểm soát bằng cách tắt bật thủ công hoặc sử dụng hệ thống cảm ứng chuyển động sao cho đèn chỉ được bật sáng khi có khách tham quan trong phạm vi chiếu sáng của đèn chiếu Tuy nhiên, hiện nay có một xu hướng mới đó là sử dụng đèn LED cực sáng mới được sáng chế với các kiểu chụp đèn khác nhau cho phép thiết kế các phương án chiếu sáng hang động một cách kỳ ảo

Hiện nay cũng có một xu hướng mới khác đó là lắp đặt một hệ thống tắt-bật đèn được kiểm soát qua máy vi tính giúp xây dựng sẵn kế hoạch tắt-bật đền chiếu và ấn định sẵn các hiệu ứng đèn chiếu phù hợp với việc tham quan theo nhóm tại điểm tham quan ấn định sẵn tại từng thời điểm định sẵn

Đối với các hang động có tần suất tham quan lớn, hệ thống phù hợp hơn cả cần được áp dụng đó

là lắp đặt các hệ thống cảm ứng theo chuyển động để kích hoạt ánh sáng trong các phần khác nhau của hang Nếu không có tác động nào khởi động bộ cảm ứng chuyển động trong một khoảng thời gian được ấn định - giả sử 10 phút - hệ thống chiếu sáng trong phần hang đó sẽ tự động tắt Đây là hệ thống được đề xuất áp dụng thực hiện cho động Phong Nha và động Tiên Sơn và trên thực tế cần tiến hành lắp đặt ngay hệ thống này để bổ sung vào hệ thống đèn chiếu sáng hiện có với mức chi phí rất thấp

Khi có nguồn kinh phí đủ để nâng cấp hệ thống chiếu sáng, chúng tôi đề xuất sử dụng hệ thống đèn LED theo hướng tiếp tục sử dụng đèn màu truyền thống ở mốt số hang động trong khi tại các hang chính hệ thống chiếu sáng nên được lắp đặt lại phù hợp với xu hướng hiện này về việc sử dụng đèn chiếu sáng có thể trả lại màu tự nhiên của hang động Trong trường hợp này, chúng tôi nghĩ rằng việc sử dụng các bóng đèn LED cực sáng mới sẽ là phương án tốt nhất

2.1.5 - Hành vi không được kiểm soát trong các hang động đón khách

Trong 3 lần thị sát tại các hang động trong tháng 3, chúng tôi thấy rằng hầu hết (không phải là tất cả) các nhóm khách tham quan đều có hướng dẫn viên đi kèm và các nhân viên bảo vệ đều có mặt tại các điểm chính của các hang, động Tuy nhiên, một vấn đề đáng quan tâm đó là các hướng dẫn viên không có một bộ đồng phục có thể giúp nhận ra họ trong đám đông

Khi khách du lịch bắt đầu tham quam một khu vực nào đó, họ thuờng di chuyển thành các đoàn lớn đến mọi bề mặt phẳng của hang, hò hét, hút thuốc, khạc nhổ, vứt rác bừa bãi và chạm tay vào các cụm thạch nhũ Các hàng rào chắn tỏ ra vô dụng khi khách du lịch trèo qua cả rào chắn Một vấn đề khá phiền nhiễu đó là thói quen mang tính văn hoá trèo lên các cụm thạch nhũ để đặt tiền

“cầu may” hay đơn giản hơn là để chụp ảnh lưu niệm

Một số hướng dẫn viên và bảo vệ đã cố gắng ngăn ngừa các hành vi này trong khi một số khác chỉ đơn giản là đứng lùi lại và để mặc cho các hành vi trên diễn ra

Việc cần làm đó là cung cấp cho khách du lịch các thông tin về những yêu cầu trong hành vi cần tuân thủ chung cho phần lớn các hang động đón khách du lịch khác trên thế giới và đặc biệt là cho các hang động thuộc di sản thế giới Các hành vi này bao gồm không hút thuốc lá trong hang động, không khạc nhổ trong hang động, không sờ tay vào các mô thạch nhũ trong hang động, không tạo ra tiếng ồn quá mức và phải luôn di chuyển trên các tuyến đường thiết lập sẵn trong hang động

Các yêu cầu này cần được thể hiện trong các bảng ký hiệu đặt tại cống chính của Vườn quốc gia

và được hướng dẫn viên thông báo cho khách du lịch trên thuyền trước khi khách đến khu vực cửa động và tại khu vực bãi đợi cũng cần phải lắp đặt bảng ký hiệu trên Tại các điểm bắt đầu của tour tham quan, hướng dẫn viên cần phải nhắc cho đoàn nhớ về các yêu cầu này

Việc thiết kế và tổ chức khoá tập huấn cho các cán bộ của Vườn quốc gia là một việc làm hết sức quan trọng giúp cho các cán bộ của Vườn hiểu được các hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra nếu không kiểm soát các hành vi gây ảnh hưởng đến môi trường hang động

Sau đây là phần tóm tắt quy mô công việc cần thực hiện (theo thứ tự ưu tiên), các nguồn lực/thiết

bị cần có và địa điểm phù hợp, dự toán chi phí để hoàn thành từng phần công việc dự kiến Lưu ý rằng những nội dung trên sẽ là những nội dung chính của quy trình được chi tiết hoá hơn liên quan đến khảo sát chất lượng và đo đạc

3.1 Các yêu cầu phải thực hiện ngay

3.1.1 Xây dựng và tổ chức lớp tập huấn

Điều này được xem là cần thiết giúp các cán bộ của vườn hiểu được các hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra nếu không kiểm soát các hành vi xảy ra trong các hang động

a chuẩn bị cho khoá tập huấn bao gồ chuẩn bị tài liệu và đánh giá khoá tập huấn

i cử 2 cán bộ (với thời hạn 30 người-ngày) để xây dựng nội dung và kết cấu khoá

tập huấn (2 ngày cho hướng dẫn và đánh giá khoá tập huấn), một bộ tài liệu tập huấn

vf một bài trình bày Power-point Dự kiến USD5.000

b Tổ chức và đánh giá khoá tập huấn

i dự kiến khoảng 200 cán bộ của Vườn sẽ là đối tượng được tập huấn, do đó

chương trình sẽ gồm 10 nhóm (20 người/nhóm) = 400 người-ngày cho đội ngũ cán

bộ và 50 đến 60 người-ngày cho 2 điều phối viên lập kế hoạch, tổ chức và báo cáo khoá tập huấn Dự kiến USD10.000 => tổng chi phí USD15.000

Chúng tôi đề xuất thưởng cho các thành viên đạt kết quả tốt trong quá trình tập huấn Phần thưởng cho họ có thể bằng tiền hoặc bằng hiện vật tượng trưng Thí dụ: các thành viên tham gia thành công được nhận ra thông qua huy hiệu “người bảo vệ hang động” gắn trên bộ đồng phục có thể dễ dàng nhận ra - có thể chỉ là một bộ vest có tên Vườn quốc gia và vị trí của thành viên đó (hướng dẫn viên của Vườn hoặc Hướng dẫn viên hang động/lái đò/nhân viên an ninh hang động,

v.v ) Cho phép USD15/người x 200 = $3.000

3.1.2 Cung cấp biển hiệu điều chỉnh hành vi ứng xử

Biển hiệu trong các vườn quốc gia luôn là một vấn đề lớn

Không đủ biển hiệu và lời bào chữa luôn luôn là: “Không có biển báo nào nói về việc không được làm và cũng không có ai nói với tôi về việc đó Đó không phải là lỗi của tôi”

Quá nhiều biển hiệu và không ai chú ý đọc do có quá nhiều biển hiệu

Nên trình bày ngôn ngữ nào trong biển hiệu?

Trước khi vào động Phong Nha, tất cả các thuyền bè phải dừng lại tại khu vực dừng chân nơi lắp đặt một loạt các biển hiệu (được lặp lại tại ba đến bốn trạm trong phạm vi khu vực dừng chân để khách tham quan có thể tiếp cận dễ dàng trong mùa du lịch cao điểm) giới thiệu tổng quát về quá trình hoạt động địa chất tạo nên núi đá vôi Phong Nha, giải thích các đặc điểm được xét là di sản thế giới và các nguyên tắc khách du lịch phải tuân theo khi tham quan các hang động Quan trọng hơn cả, các nguyên tắc không chỉ nêu chung chung “không được làm cái này - không được làm cái kia” mà phải có thêm phần giải thích sơ lược nguyên nhân đặt ra các nguyên tắc như vậy