- GV: Khi tìm ra bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học được sắp xếp theo chiều tăng dần của nguyên tử khối nhưng có một số trường hợp ngoại lệ nên hiện nay sắp xếp theo chiều tăng dần của[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng: 9D1: 9D2: Tiết 39.
Bài 31: SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN
CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
A Mục tiêu:
1 Về kiến thức
- Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử
- Cấu tạo BTH mới ở lớp 9 gồm: ô nguyên tố, chu kì, nhóm
+ Ô nguyên tố cho biết: Số hiệu nguyên tử, KHHH, tên nguyên tố, NTK + Chu kì: Gồm các nguyên tố được xếp thành hàng ngang theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử
+ Nhóm gồm các nguyên tố mà nguyên tử được xếp thành 1 cột dọc theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử
2 Về kỹ năng
- Rèn cách tra bảng, xác định nhóm, chu kỳ, ô nguyên tố
3 Về tư duy
- Rèn khả năng quan sát, diễn đạt chính xác, rõ ràng ý tưởng của bản thân
và hiểu được ý tưởng của người khác
- Rèn khả năng tư duy linh hoạt, độc lập và sáng tạo
- Rèn khả năng khái quát hóa, trừu tượng
4 Về thái độ và tình cảm
- Có ý thức tự học, hứng thú và tự tin trong học tập
- Tôn trọng các nhà khoa học và các phát minh khoa học
5.Định hướng phát triển năng lực
* Năng lực chung: Năng lực giao tiếp, năng lực tự học
*Năng lực riêng: Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
1 Giáo viên:
bảng tuần hoàn phóng to, ô nguyên tố, sơ đồ cấu tạo nguyên tử của một số nguyên tố
2 Học sinh:
- Hs ôn lại kiến thức về cấu tạo nguyên tử lớp 8, xem trước bài 31
C Phương pháp
- Phương pháp vấn đáp – tìm tòi, giảng giải, trực quan
D Tiến trình giờ dạy– Giáo dục:
1 Ổn định lớp : ( 1 phút)
- Kiểm tra sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ :( Kiểm tra 15 phút)
Đề bài
Câu 1:
Cho các chất sau: Na 2 CO 3 , NaHCO 3 , MgCO 3
a/ Chất nào tan trong nước?
b/ Chất nào bị nhiệt phân hủy giải phóng CO2 và tạo ra oxit bazơ? c/ Chất nào tác dụng được với dung dịch muối canxi clorua?
Trang 2d/ Chất nào tác dụng được với dung dịch bari hidroxit?
Viết phương trình phản ứng xảy ra (nếu có)
b Đáp án – Biểu điểm
Câu
1
a/ Chất tan được trong nước là: Na2CO3, NaHCO3
b/ Chất bị nhiệt phân hủy là: MgCO3
MgCO3 ⃗t oMgO + CO2
c/ Chất tác dụng được với CaCl2: Na2CO3
Na2CO3 + CaCl2❑⃗CaCO3 + 2NaCl
d/ Chất tác dụng được với Ba(OH)2 : Na2CO3, , NaHCO3
Na2CO3 + Ba(OH)2❑⃗BaCO3 + 2NaOH
2NaHCO3 + Ba(OH)2❑⃗ BaCO3 + Na2CO3 + H2O
2.0 2.0 2.0 2.0 2.0
3 Giảng bài mới:( 25 phút)
* Giới thiệu:
Ngày nay người ta đã phát hiện khoảng 110 nguyên tố hóa học, chúng được sắp xếp trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học Các nguyên tố được sắp xếp trong bảng tuần hoàn theo nguyên tắc nào, quy luật biến đổi tính chất của chúng ra sao? Mối quan hệ giữa vị trí của nguyên tố trong bảng tuần hoàn với cấu tạo và tính chất của nguyên tố ra sao?
- Treo bảng tuần hoàn các nguyên tố
- Chúng ta sẽ nghiên cứu cấu tạo, ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên
tố hóa học
Hoạt động 1: Tìm hiểu nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng
tuần hoàn.(7 phút)
- Mục tiêu: HS nắm được nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn
- Tài liệu tham khảo và phương tiện: SGK, SGV, chuẩn KT-KN, bảng tuần hoàn các NTHH, máy chiếu
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật đặt câu hỏi,
? Ai là người xây dựng bảng tuần hoàn các
nguyên tố hóa học?
- Nhà bác học Nga Đ.I.Men-đê-lê-ép
(1834 -1907)
? Trước đó đã có ai tìm cách sắp xếp các
nguyên tố chưa?
- Có, nhưng chưa thành công
? Ban đầu có bao nhiêu nguyên tố?
I Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn
Trang 3-60 nguyên tố ? Hiện nay?
-Hơn 110 nguyên tố (118) (30/12/2015)
- GV chiếu bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa
học giới thiêu sơ lược, học sinh quan sát trên
máy chiếu và bảng tuần hoàn đã chuẩn bị
? Cách sắp xếp các nguyên tố?
- Sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích
hạt nhân nguyên tử
- GV: Khi tìm ra bảng tuần hoàn các nguyên
tố hóa học được sắp xếp theo chiều tăng dần
của nguyên tử khối nhưng có một số trường
hợp ngoại lệ nên hiện nay sắp xếp theo chiều
tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử
- G nhắc lại: Số p = số Z = số TT
- GV: Khi tìm ra bảng tuần hoàn các nguyên
tố hóa học, Men-đê-lê-ép đã dự đoán sẽ có
những nguyên tố mới được tìm ra Sau này,
những nguyên tố đó được các nhà khoa học
tìm ra và hợp với quy luật, dự đoán của ông
- GV: Tìm ra được quy luật các nguyên tố
trong bảng tuần hoàn là bước tiến lớn Vì vậy,
phải biết tôn trọng cống hiến của các nhà
khoa học
- Các nguyên tố trong BTH được sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử Z
Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo bảng tuần hoàn ( 18 phút)
- Mục tiêu: Biết được cấu tạo của bảng tuần hoàn, ý nghĩa của ô nguyên tố, chu
kì, nhóm
- Tài liệu tham khảo và phương tiện: Sgk, sgv, máy tính, máy chiếu
- Hình thức tổ chức: dạy học phân hóa
- Phương pháp dạy học: phương pháp thuyết trình, đàm thoại, phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: kĩ thuật đặt câu hỏi,
- Gv giới thiệu khái quát bảng tuần hoàn các
nguyên tố: ô nguyên tố, hàng (chu kì),
cột(nhóm)
+ Ô: 110 ô, mỗi nguyên tố chiếm một ô
+ Nhóm: 8 nhóm
+ Chu kì: 7 hàng trong đó có 3 chu kì
nhỏ và 4 chu kì lớn
- Gv y/c hs quan sát ô thứ 12
? Ô nguyên tố thứ 12 cho ta biết những gì?
II Cấu tạo bảng tuần hoàn
1 Ô nguyên tố
Trang 4(số hiệu nguyên tử là 12, kí hiệu hóa học là
Mg, tên nguyên tố là magiê, nguyên tử khối là
24)
? Các ô nguyên tố có đặc điểm gì giống
nhau?
(Số hiệu nguyên tử, Kí hiệu hóa học, Tên
nguyên tố, Nguyên tử khối)
? Số hiệu nguyên tử cho ta biết được những
gì?
? Quan sát ô 11 cho ta biết điều gì?
→ hs trả lời về thông tin ô 11
- Gv cho hs quan sát cấu tạo nguyên tử của
các nguyên tố trong 1 chu kỳ
? Cấu tạo nguyên tử của các nguyên tố này
có điểm gì giống nhau?
(có cùng số lớp e)
? Chu kì 1 có mấy nguyên tố? đó là những
nguyên tố nào?
? Các nguyên tố trong 1 chu kì có sự biến
thiên về điện tích như thế nào?
(điện tích tăng dần)
? Các nguyên tố trong 1 chu kì khác nhau ở
điểm nào?
- Gv y/c hs vẽ cấu tạo nguyên tử của một số
nguyên tố trong nhóm I và nhóm VII
? Cấu tạo nguyên tử của các nguyên tố
trong cùng một nhóm có điểm gì giống
nhau? Đặc điểm gì khác nhau?
(giống nhau ở số e lớp ngoài cùng, khác nhau
ở điện tích hạt nhân)
→ hs quan sát, thực hiện các lệnh của gv
→Gọi hs trả lời, hs khác nhận xét, bổ sung
→Gv nhận xét, kết luận
- Gồm các kí hiệu:
+ Số hiệu nguyên tử + Kí hiệu hóa học + Tên nguyên tố + Nguyên tử khối
- Số hiệu nguyên tử = Điện tích hạt nhân= số e trong nguyên tử= STT của nguyên tố trong bảng tuần hoàn
2 Chu kì
- Chu kì là dãy các nguyên tố: + Có cùng số lớp e
+ Sắp xếp theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần
- STT của chu kì = số lớp e
3 Nhóm
- Nhóm gồm các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có số e lớp ngoài cùng bằng nhau và
do đó có tính chất tương tự nhau được xếp thành cột theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử
- STT của nhóm = số e lớp ngoài cùng của nguyên tử
4 Củng cố : (3 phút)
- Trình bày cấu tạo BTH
Trang 5- Làm bài tập sau: cho các nguyên tố có số hiệu nguyên tử là 16, 19 trong bảng tuần hoàn, hãy cho biết:
1/ Vị trí của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn: STT, tên nguyên tố, kí hiệu hóa học, nguyên tử khối, chu kì
2/ đặc điểm cấu tạo nguyên tử: điện tích hạt nhân, số p trong hạt nhân, số e
5 Hướng dẫn học sinh học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau: ( 1 phút)
- Học bài
- Làm bài tập 2,7 sgk
- Chuẩn bị mục III
E Rút kinh nghiệm