- Mô tả được các bộ phận của hạt: hạt gồm vỏ, phôi và chất dinh dưỡng dự trữ.. Phôi gồm rễ mầm, thân mầm, lá mầm và chồi mầm.[r]
Trang 1PHÒNG GD&ĐT HƯNG HÀ
HỌC LIỆU MỞ MÔN SINH HỌC 6
CHỦ ĐỀ: QUẢ VÀ HẠT
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Nêu được các đặc điểm hình thái, cấu tạo của quả: quả khô, quả thịt
- Mô tả được các bộ phận của hạt: hạt gồm vỏ, phôi và chất dinh dưỡng dự trữ Phôi gồm rễ mầm, thân mầm, lá mầm và chồi mầm Phôi có 1 lá mầm (ở cây 1
lá mầm) hay 2 lá mầm (ở cây 2 lá mầm)
- Giải thích được vì sao ở một số loài thực vật, quả và hạt có thể được phát tán xa
- Nêu được các điều kiện cần cho sự nảy mầm của hạt (nước, nhiệt độ…)
2 Kĩ năng:
Làm thí nghiệm về những điều kiện cần cho hạt nảy mầm
II KIẾN THỨC TRỌNG TÂM:
- Quả khô:
Đặc điểm vỏ quả khi chín
Ví dụ: quả chò, quả cải
- Quả thịt:
Đặc điểm vỏ quả khi chín
Ví dụ: quả cà chua, quả xoài
- Các bộ phận của hạt: vỏ, phôi, chất dinh dưỡng dự trữ:
+ Vỏ hạt: Vị trí, chức năng
+ Phôi: Các bộ phận của phôi, số lá mầm của phôi, chức năng của phôi
+ Chất dinh dưỡng dự trữ: Vị trí, chức năng
- Cách phát tán: nhờ gió, nhờ động vật, nhờ người, tự phát tán
- Đặc điểm của quả phù hợp với cách phát tán
+ Ví dụ: hạt hoa sữa thích nghi với cách phát tán nhờ gió, quả ké thích nghi với lối phát tán nhờ động vật…
- Điều kiện bên trong: chất lượng hạt giống
- Điều kiện bên ngoài: nước, không khí, nhiệt độ…
- Vận dụng trong sản xuất
Các bước làm thí nghiệm:
+ Chọn hạt thí nghiệm: chắc mẩy, không sâu, mọt…
+ Chuẩn bị dụng cụ
+ Cách tiến hành
Trang 2+ Kết quả.
+ Phân tích kết quả và rút ra nhận xét
+ Kết luận
III HỆ THỐNG CÂU HỎI ÔN TẬP:
Câ
u
1 - Dựa vào đặc điểm
nào để phân biệt quả
khô và quả thịt? Quả
mọng với quả hạch?
- Mỗi loại quả lấy 3 ví
dụ có ở địa phương
em?
- Dựa vào đặc điểm của vỏ quả để phân biệt: + Quả khô: khi chín vỏ quả khô, cứng, mỏng (có hai loại quả khô là quả khô nẻ và quả khô không nẻ)
- Quả thịt: khi chín thì mềm, vỏ dày chứa đầy thịt quả (Quả mọng: gồm toàn thịt quả, Quả hạch: có hạch cứng bọc lấy hạt)
- Ví dụ: Hs tự kể
2 -Vì sao người ta phải
thu hoạch đỗ xanh và
đỗ đen trước khi quả
chín khô?
- Người ta đã có những
cách gì để bảo quản và
chế biến các loại quả
thịt?
- Vì nếu để đợi đến lúc chín khô quả tự mở, hạt sẽ rơi hết xuống ruộng không thể thu hoạch được
- Có nhiều cách: Rửa sạch cho vào túi ni lon
để ở nhiệt độ lạnh, phơi khô, đóng hộp, ép lấy nước, chế tinh dầu…
3 Tìm những điểm giống
nhau và khác nhau giữa
hạt của cây Hai lá mầm
và hạt của cây một lá
mầm?
- Giống nhau: đều gồm vỏ, phôi (chồi mầm,
lá mầm, thân mầm, rễ mầm), chất dinh dưỡng
dự trữ
- Khác nhau:
+ Cây hai lá mầm: Phôi của hạt có hai lá mầm + Cây một lá mầm: Phôi của hạt chỉ có một lá mầm
4 Vì sao người ta chỉ giữ
lại làm giống các hạt
to, chắc, mẩy, không bị
sứt sẹo và không bị sâu
bệnh?
Vì:
- Hạt to, chắc, mẩy sẽ có nhiều chất dinh dưỡng và có bộ phận phôi khỏe
- Hạt không sứt sẹo: Các bộ phận của hạt còn nguyên vẹn mới đảm bảo cho hạt nảy mầm thành cây con phát triển bình thường
- Hạt không bị sâu: sẽ tránh được những yếu
tố gây hại cho cây non khi mới hình thành
5* Sau khi học xong bài”
Hạt và các bộ phận của
hạt” Có bạn nói rằng:
Hạt lạc gồm ba phần là
vỏ, phôi và chất dinh
dưỡng dự trữ Theo em
Hạt lạc có cấu tạo giống như hạt đỗ đen chỉ gồm có hai bộ phận là vỏ và phôi Vì chất dinh dưỡng dự trữ của hạt không tạo thành một bộ phận riêng mà được chứa trong hai lá mầm Vì vậy, câu nói của bạn đó chưa chính xác
Trang 3u
câu nói của bạn có
chính xác không? Vì
sao?
6 Có thể dùng những
cách nào để xác định
các hạt nhãn, mít là hạt
của cây hai lá mầm?
Có hai cách:
- Bóc tách hạt tìm bộ phận phôi của hạt để quan sát được hai lá mầm của phôi
- Gieo cho hạt nảy thành cây mầm để có thể quan sát số lá mầm ở cây mầm
7 Những đặc điểm của
quả và hạt phát tán nhờ
gió và nhờ động vật?
Kể tên những quả và
hạt có thể tự phát tán
mà em biết?
- Đặc điểm của quả và hạt phát tán nhờ gió:
Có cánh hoặc có túm lông nên có thể bị gió thổi đi rất xa
- Đặc điểm cuả và hạt phát tán nhờ động vật:
Có nhiều gai hoặc nhiều móc dễ vướng vào lông hoặc da của động vật đi qua hoặc đó là những quả được động vật thường ăn
- Những quả tự phát tán; Quả cải, quả đậu
8* Người ta nói rằng
những hạt rơi chậm
thường được gió mang
đi xa hơn Hãy cho biết
điều đó đúng hay sai?
Vì sao?
- Những hạt có khối lượng nhẹ thường rơi chậm và do đó dễ bị gió thổi đi xa hơn những hạt có khối lượng lớn
Vậy điều đó là đúng
9 Những diều kiện bên
ngoài và bên trong nào
cần cho hạt nảy mầm?
- Điều kiện bên ngoài: Độ ẩm, không khí và nhiệt độ thích hợp
- Điều kiện bên trong: Chất lượng hạt giống
(chắc, mẩy, không bị sứt sẹo…)
10 Học sinh làm thí nghiệm kiểm chứng về những điều kiện cần cho
hạt nảy mầm: Làm thí nghiệm 1 (SGK trang 113) và thí nghiệm 2 (SGK trang 114)