Văn 9 GAHD VIẾNG LĂNG BÁC

+ Mặt trời trên lăng: hình ảnh mặt trời thực +Mặt trời trong lăng: H/ảnh ẩn dụ thể hiện sự vĩ đại, cao cả của Bác.. Người như vầng?[r]

Ngữ văn 9

Giáo viên hướng dẫn : Lê Thị Cẩm Tú

Tiết 116+117:

Viễn Phương

HĐ 1:

* HD HS đọc: giọng trang nghiêm, thành

kính, tha thiết, xúc động

* HD HS tìm hiểu chú thích

H Nêu một vài nét chính về tác giả Viễn

Phương?

H.Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

(Dựa theo lời tâm sự của nhà thơ Viễn

Phương : Ra khỏi lăng trời bắt đầu mưa Tôi

đi trong mưa mà không biết đến gió mưa

Những ý thơ hình thành trong đầu…”)

* HD HS tìm hiểu từ khó ( kiểm tra xác

xuất)

* HD HS tìm hiểu khái quát

H Hãy xác định thể loại của bài thơ?

H Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?

H Theo em mạch cảm xúc bao trùm toàn

bài thơ và trình tự biểu hiện biểu hiện mạch

cảm xúc trong bài thơ được thể hiện như thế

nào? Cảm xúc ấy chi phối giọng điệu bài

thơ như thế nào?

-Mạch cảm xúc bao trùm: niềm xúc động

thiêng liêng, thành kính, lòng biết ơn và tự

hào pha lẫn nỗi xót đau khi t/g từ miền Nam

ra viếng lăng Bác

-Trình tự biểu hiện mạch cảm xúc: theo

trình tự cuộc viếng thăm: ngoài lăng, vào

trong lăng và ra khỏi lăng

H Từ đó, hãy xác định bố cục của bài thơ?

→ Bố cục: 4 phần

+ Khổ 1: Cảm xúc của nhà thơ khi đứng

trước lăng Bác

+ Khổ 2: Cảm xúc của nhà thơ khi nhìn

dòng người vào lăng viếng Bác

+ Khổ 3: Cảm xúc của tác giả khi ở trong

lăng

+ Còn lại: Nguyện ước của tác giả

HÑ2

I Đọc – hiểu chú thích:

1 Tác giả:

- Tên thật là Phan Thanh Viễn sinh 1928 quê ở huyện Chợ Mới tỉnh An Giang

- Ông là một trong những cây bút

có mặt sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng Miền Nam từ những ngày đầu

2 Tác phẩm:

a) Thể loại: Thơ tự do

b) Hoàn cảnh sáng tác: Năm

1976 khi tác giả lần đầu tiên ra thăm Hà Nội Lúc ấy, lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa mới khánh thành

c) Bố cục: 4 phần (SGK)

VIẾNG LĂNG BÁC

HS đọc khổ đầu

H Em cĩ nhận xét gì về câu thơ mở đầu và

cách xưng hơ của tác giả với Bác?

Cách xưng hơ “con”-“Bác” vừa biểu hiện sự

ngưỡng mộ, thành kính vừa gần gũi thân

thương như người thân trong gia đình

H Cách dùng từ ''thăm'' ở câu thơ đầu tiên

thể hiện điều gì? Qua đĩ câu thơ gợi cho em

suy nghĩ gì?

Cách dùng từ ''thăm'' đã tránh cảm giác đau

buồn khi Bác đã khơng cịn, đồng thời cịn

gợi cảm giác thân mật gần gũi cho thấy

trong tâm tưởng của nhà thơ Bác vẫn cịn

sống

H Sau bao năm mong mỏi giờ mới được ra

gặp Bác, hình ảnh đầu tiên và cĩ ấn tượng

đậm nét về cảnh quan quanh lăng là h/ả

nào? Hình ảnh đĩ được miêu tả qua những

chi tiết nào?

- Hình ảnh hàng tre - một h/ả hết sức quen

thuộc, gần gũi với làng quê VN: bát ngát,

xanh xanh, bão táp mưa sa đứng thẳng hàng

H Những biện pháp NT được sử dụng để

miêu tả? Ý nghĩa của cách miêu tả đĩ?

- BPNT: Tả thực kết hợp ẩn dụ, nhân hố,

tính từ, thành ngữ

→ Biểu tượng của vẻ đẹp thanh cao, sức

sống bền bỉ, bất khuất, kiên cường của dân

tộc

H Nhìn hàng tre tác giả liên tưởng tới điều

gì? Từ sự liên tưởng đĩ của tác giả cho ta

thấy được điều gì?

(Từ h/ả "cây tre" mà tác giả nghĩ tới đất

nước và con người VN, tới Bác Hồ, suy

nghĩ rất tự nhiên, lơgic Cây tre - VN – Hồ

Chí Minh đã trở thành những biểu tượng

quen thuộc đối với nhân dân.)

HS đọc khổ 2

H Khổ thơ thứ hai được tạo nên bởi hai cặp

câu với những nét nghệ thuật đặc sắc Hãy

chỉ ra và phân tích nét đặc sắc của nghệ

thuật đĩ?

- Cặp câu 1

+ Mặt trời trên lăng: hình ảnh mặt trời thực

+Mặt trời trong lăng: H/ảnh ẩn dụ thể hiện

sự vĩ đại, cao cả của Bác Người như vầng

II Đọc – hiểu văn bản

1 Cảm xúc của nhà thơ khi

đứng trước lăng Bác: ( Khổ 1)

Con ở miền Nam ra thăm…Bác …thấy… hàng tre bát ngát Ơi! Hàng tre xanh xanh Việt NamBão táp mưa sa đứng thẳng hàng

(Nĩi giảm nĩi tránh, ẩn dụ, thành ngữ, nhân hĩa, từ láy, câu cảm thán )

→ Tâm trạng xúc động của tác giả khi được ra viếng Bác và khẳng định vẻ đẹp thanh cao, sức sống bền bỉ, bất khuất, kiên cường của dân tộc

 Niềm tự hào đối với đất nước, dân tộc

2 Cảm xúc của nhà thơ khi nhìn dịng người vào lăng viếng Bác: (Khổ 2)

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng

mặt trời đỏ chĩi ánh hào quang Cách mạng,

mang lại sự sống cho đất nước, con người

-Cặp câu 2:

+Câu trên: hình ảnh thực về dịng người vào

lăng viếng Bác

+Câu dưới: H/ảnh ẩn dụ kép

Dịng người vào lăng viếng Bác được ví

như “tràng hoa” dâng lên Người

79 mùa xuân: cuộc đời Bác tươi đẹp như

mùa xuân, 79 tuổi của Bác là 79 mùa xuân

Bác mang lại hạnh phúc, tự do, mùa xuân

vĩnh viễn cho dân tộc

HS đọc khổ 3

H Hai câu thơ “Bác nằm dịu hiền” gợi

khơng khí trong lăng như thế nào? Nhận xét

sự diễn tả của nhà thơ trong 2 câu thơ đĩ?

H Hình ảnh “vầng trăng sáng dịu hiền” gợi

cho ta liên tưởng đến những gì?

H Em hiểu như thế nào về hình ảnh ''trời

xanh'' trong hai câu thơ cuối của khổ này?

("Trời xanh'': H/ảnh ẩn dụ Bác được ví như

trời xanh Bác vẫn cịn mãi với non sơng đất

nước như bầu trời xanh hịa bình vĩnh hằng

Người đã hố thân thành thiên nhiên, đất

nước, dân tộc Việt Nam.)

H Tại sao tác giả bỗng nhiên lại ''nghe nhĩi

trong tim''?

(Nhĩi trong tim: vơ cùng đau xĩt bởi một sự

thật: Bác đã ra đi, đĩ là một tiếng nấc nghẹn

ngào, xĩt xa.)

rất đỏ (hình ảnh sĩng đơi, ẩn dụ, nhân hĩa)

→ Thể hiện sự tơn kính Bác

Ngày ngày dịng người đi trong thương nhớ

Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân

(điệp ngư, hình ảnh ẩn dụ sáng tạo)

->Thể hiện tấm lịng thành kính của nhà thơ

 Tình cảm chân thành của mọi người dành cho Bác

3 Cảm xúc của nhà thơ khi ở

trong lăng: (Khổ 3)

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên

Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền

Vẫn biết … trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhĩi ở trong tim (hình ảnh gợi tả, nhân hĩa, ẩn dụ, câu cảm thán)

→ Nỗi đau đớn, xĩt xa khi mất Bác và lịng biết ơn

 Nĩi lên tình cảm mãnh liệt, đầy xúc động dành cho Bác

Học sinh đọc khổ cuối:

H Với cảm xúc trào dâng “thương trào

nước mắt” tác giả ước nguyện điều gì? Em

có nhận xét gì về nghệ thuật của khổ thơ?

Qua đó em cảm nhận được điều gì về ước

nguyện đó?

H Ước muốn đó thể hiện tâm trạng gì của

tác giả?

HĐ3 Tổng kết

H Em có nhận xét gì về giọng điệu của bài

thơ? Những yếu tố nghệ thuật chính nào góp

phần thể hiện giọng điệu đó?

H (Liên hệ: Bài thơ “Viếng lăng Bác” đã

nói hộ lòng ta những tình cảm nào với Bác

Hồ?

HĐ4 : LUYỆN TẬP

* Tích hợp giáo dục ANQP: Em có cảm

nhận gì về tình cảm mà nhà thơ cũng như

nhân dân dành cho Bác?

* CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM:

Câu 1: Ý nào sau đây nhận xét đúng về

bài thơ?

A: Thể thơ 5 chữ, giọng điệu tha thiết, rạo

rực

B: Thể thơ tự do, hình thức đối thoại lồng

trong độc thoại

C: Thể thơ 8 chữ, giọng điệu trang trọng,

thiết tha, thành kính, lời thơ bình dị , gợi

cảm

D: Thể thơ 5 chữ, nhạc điệu trong sáng, thiết

tha, gần gũi với dân ca

Câu 2: Tác giả sử dụng phép tu từ nào

trong hai câu thơ:

4 Cảm xúc của nhà thơ khi rời lăng:

Mai về miền Nam thương trào nước mắt

Muốn làm con chim hót

Muốn làm đóa hoa tỏa hương… Muốn làm cây tre trung hiếu… (điệp ngữ, liệt kê, nhân hóa)

→ Thể hiện sự lưu luyến và ước nguyện được cống hiến, hy sinh vì lãnh tụ, vì Tổ quốc

 Ca ngợi sự cống hiến, hy sinh

và niềm tự hào về truyền thống dân tộc

III Tổng kết:

Ghi nhớ: SGK/60

IV Luyện tập:

HS làm một số bài Luyện tập

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

A: So sánh B: Ẩn dụ

C: Điệp ngữ D: Hoán dụ

Câu 3: Hiệu quả của phép tu từ tìm được

trong hai câu trên là gì?

A: Ca ngợi sự trường tồn, vĩnh hằng của

hình ảnh Bác

B: Ca ngợi sự cao quí của hình ảnh Bác

C: Ca ngợi vẻ đẹp diệu kì của hình ảnh Bác

D: Ca ngợi công lao to lớn của Bác

Câu 4: Nội dung chính của văn bản là?

A: Thể hiện tình cảm nhớ nhung của nhà thơ

đối với Bác

B: Thể hiện tình cảm xót thương, tự hào của

tác giả

C: Thể hiện tấm lòng thành kính biết ơn

Người

D: Thể hiện lòng thành kính và niềm xúc

động sâu sắc của nhà thơ cũng như mọi

người đối với Bác khi vào lăng viếng Bác

*BT nối cột: Hãy nối hình ảnh thơ ở cột A với nhận xét ở cột B cho phù hợp”

Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam

Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng

Vẻ đẹp cao cả, trường tồn, vĩnh hằng

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

Vẻ đẹp sáng trong, thanh bình, gợi cảm

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên

Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền

Vẻ đẹp của niềm khát vọng hoà nhập, hoá thân

Muốn làm cây tre trung hiếu chốn

này

Vẻ đẹp kiên trung, bất khuất

HÑ5

Dặn dò:

+Thuộc bài thơ và ghi nhớ

+ Soạn bài “Nghị luận về tác phẩm truyện”/63

Nhắc nhở:

- Khuyến khích các em học sinh ghi chép và làm bài tập vào vở bài

soạn

- Khi đi học lại các em sẽ nộp vở cho giáo viên bộ môn để được điểm

cộng

- Các em cứ chép tiết tiếp theo như giáo viên trên mỗi lớp

- Bài học nào chưa học thầy cô sẽ điều chỉnh sau