Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ -1771 phong trào nông dân Tây Sơn bùng nổ do Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lãnh đạo lật đổ chính quyền họ Nguyễn đàng Trong 1783 lật đổ chính quyề
Trang 1LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÝ (thế kỉ XI - đầu thế kỉ XIII)
đô
Tên nước
Ngô Quyền - 938 đánh bại quân Nam Hán trên sông
Bạch Đằng
- 939 lập triều đại nhà Ngô
Cổ loa Âu Lạc
Đinh Bộ Lĩnh -967 dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất
đất nước -968 lập ra triều đại nhà Đinh
Hoa Lư
Đại Cồ Việt
Lê Hoàn - 979 lập ra triều đại Tiền Lê
- 981 đánh bại quân Tống trên sông Bạch Đằng
Lý Thường Kiệt, Tông
Đản, Lý Kế Nguyên …
- 1010 Lý Công Uẩn lập ra triều đại nhà Lý
- 1075-1077 đánh bại quân Tống
Thăng Long
Đại Việt
Trần Nhân Tông, Trần
Hưng Đạo, Trần Quang
Khải, Trần Khánh Dư,
Trần Nhật Duật, Phạm
Ngũ Lão, Trần Thủ Độ…
-1226 Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh, nhà Trần thành lập
-1258 -1288 ba lần đánh bại quân Mông –Nguyên
Hồ Qúy Ly -1400 lập ra triều đại nhà Hồ Cải cách
đất nước trên nhiều lĩnh vực
Đại Ngu
An Tôn (Tây đô – Thanh Hóa)
Lê Lợi, Nguyễn Trãi -1418-1427 đánh bại quân Minh
-1428 Lê Lợi lập ra triều đại Lê Sơ
Thăng Long
Đại Việt
Trang 2Nguyễn Nhạc, Nguyễn
Huệ, Nguyễn Lữ
-1771 phong trào nông dân Tây Sơn bùng nổ do Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lãnh đạo lật đổ chính quyền
họ Nguyễn đàng Trong (1783) lật đổ chính quyền Lê –Trịnh đàng ngoài (1786) đạt cơ sở thống nhất đất nước
- 1785 Nguyễn Huệ đánh bại 5 vạn quân Xiêm ở Rạch Gầm –Xoài Mút
- 1788 Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế -1789 Quang Trung (Nguyễn Huệ) đại phá 19 vạn quân Thanh
“Đánh cho để dài tóc Đánh cho để đen răng Đánh cho nó chích luân bất phản Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn Đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi hữu chủ.”
Bài thơ này nói lên:
-Ý chí đánh tan quân xâm lược, bảo vệ độc lập dân tộc, giữ gìn nền văn hóa và những phong thục tập quán lâu đời của nhân dân;
- Ý chí quyết tâm tiêu diệt giặc khiến cho quân thù mảnh giáp không còn, không một chiếc xe nào để trở về;
-Đánh cho chúng biết rằng nước Nam anh hùng là có chủ
2.Hoàn thành bảng theo các nội dung so sánh thời Lý –Trần
Chống
quân xâm
lược
Kháng chiến chống quân Tống (1075 – 1077)
Kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ (1258)
Kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên (1285)
Kháng chiến lần thứ ba chống quân xâm lược Nguyên (1287-1288)
Trang 3Đường lối
kháng
chiến
- Đánh vào âm mưu xâm lược của địch
- Phòng ngự và phản công địch ngay khi chúng vào nước ta, giành thắng lợi quyết đinh
- Vườn không nhà trống
- Đánh lâu dài làm cho địch suy yếu và đánh đòn quyết định
- Khai thác chỗ yếu của địch và phát huy thế mạnh của ta
Những tấm
gương tiêu
biểu
Lý Thường Kiệt, Tông Đản, Lý Kế Nguyên …
Trần Nhân Tông, Trần Hưng Đạo, Trần Quang Khải, Trần Khánh Dư, Trần Nhật Duật, Phạm Ngũ Lão, Nguyễn Khoái, Trần Thủ Độ…
Nguyên
nhân thắng
lợi
- Do ý chí độc lập tự chủ của toàn thể nhân dân Đại Việt
- Do sức mạnh đoàn kết to lớn của dân tộc
- Do biết kế thừa và phát huy truyền thống đấu tranh bất khuất của dân tộc
- Do công lao và tài năng của anh hùng dân tộc Lý Thường Kiệt trong việc sử dụng lối đánh rất độc đáo
- Toàn dân tích cực tham gia kháng chiến
- Công cuộc chuẩn bị kháng chiến chu đáo, toàn diện, với hai hội nghị: Bình Than và Diên Hồng
- Có sự lãnh đạo tài tình của nhà quân sự thiên tài: Trần Hưng Đạo, vua nhà Trần, chiến lược, chiến thuật đúng đắn, sáng tạo
- Tinh thần quyết chiến, quyết thắng của toàn dân mà nòng cốt là quân đội nhà Trần
Ý nghĩa - Cuộc kháng chiến thắng lợi thể
hiện tinh thần chiến đấu dũng cảm, kiên cường của các tầng lớp nhân dân trong sự nghiệp đấu tranh chống xâm lược Tống bảo
vệ vững chắc nền độc lập của Tổ quốc, trong đó có đồng bào các dân tộc ít người
- Kháng chiến thắng lợi thể hiện tinh thần đoàn kết của nhân dân ta trên dưới một lòng, dưới sự chỉ huy tài giỏi của Lý Thường Kiệt
Chiến công của ông xứng đáng được sử sách dân tộc lưu mãi
- Đánh bại quân xâm lược hung tàn, bảo
vệ nền độc lập
- Khẳng định lòng yêu nước và ý chí quyết tâm bảo vệ đất nước của dân tộc ta
- Nâng cao lòng tự hào dân tộc
- Góp phần làm cho phong phú truyền thống quân sự của nhân dân ta
- Để lại bài học vô giá "Khoan thủ sức dân, để làm kế sâu rễ bền gốc
- Ngăn chặn ý đồ của nhà Nguyên trong việc xâm lược các nước khác
Trang 4muôn đời.
- Kháng chiến chống Tống thắng lợi đập tan ý chí xâm lược của giặc, buộc nhà Tống từ bỏ hoàn toàn mộng thôn tính Đại Việt Đất nước bước vào thời kì thái bình
3 Tại sao Lý Thường Kiệt lại chọn sông Như Nguyệt làm phòng tuyến chống quân Tống ?
- Sông Như Nguyệt bấy giờ khá sâu, rộng, lại là vị trí quan trọng trên đường Bắc – Nam Đây là con sông chặn ngang tất cả các ngả đường bộ từ Quảng Tây (Trung Quốc) vào Thăng Long
- Sông Như Nguyệt như một chiến hào tự nhiên rất khó có thể vượt qua
- Lực lượng chủ yếu của nhà Tống là bộ binh
Do vậy, Lý Thường Kiệt lại chọn sông Như Nguyệt làm phòng tuyến chống quân xâm lược Tống Phòng tuyến được đắp bằng đất cao, vững chắc, có nhiều lớp giậu tre dày đặc, dọc theo khúc sông từ Đa Phúc đến Phả Lại, dài khoảng 100 km
4 Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến trên phòng tuyến Như Nguyệt năm 1077 Tại sao nói trận đánh ở sông như Nguyệt là một trong những trận đánh tuyệt vời trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta?
Diễn biến:
Chờ mãi không thấy quân thủy đến, quân Tống bắc cầu phao, đóng bè tiến qua sông đánh vào phòng tuyến của ta nhưng đều bị thất bại
Để khích lệ tinh thần chiến đấu của quân sĩ, đêm đêm Lí Thường Kiệt cho người vào ngôi đền bên bờ sông ngâm vang câu thơ:
"Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định phận tại thiên thư Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm, Nhữ đẳng hành khang thủ bại hư"
Thất vọng, Quách Qùy ra lệnh "Ai bàn đánh sẽ bị chém" và chuyển sang củng cố phòng ngự Quân sĩ ngày một chán nản, mệt mỏi, chết dần, chết mòn
Vào một đêm cuối xuân 1077, Lí Thường Kiệt chỉ huy đại quân bất ngờ đánh vào doanh trại giặc Quân Tống thua to bị tiêu diệt hơn quá nửa
Lí Thường Kiệt chủ động cho người sang đề nghị "giảng hòa" với Quách Quỳ, Quách Quỳ chấp nhận ngay Quân Tống vội vã rút về nước
Trận đánh ở sông như Nguyệt là một trong những trận đánh tuyệt vời trong lịch sử dân tộc vì:
Trang 5- Phòng tuyến Như Nguyệt thể hiện rõ tinh thần chủ động, quyết tâm kháng chiến của dân tộc ta và nghệ thuật lợi dụng địa hình cũng như tài chỉ huy quân sự của Lí Thường Kiệt
- Là một trong những công trình quân sự kiên cố, hội tụ 3 yếu tố "thiên thời địa lợi nhân hòa", cùng với quyết tâm chống giặc cứu nước của toàn dân tộc đã góp phàn làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến
5 Em hãy nêu những nét độc đáo trong cách đánh giặc của Lý Thường Kiệt.
- Chặn giặc ở chiến tuyến sông Như Nguyệt
- Diệt thủy quân của giặc, đẩy giặc vào thế bị động
- Mở cuộc tấn công khi thời cơ đến
- Giặc thua nhưng lại giảng hòa với giặc
6 Kế sách “vườn không nhà trống” được sử dụng đầu tiên ở triều đại nào? Chống quân xâm lược nào? Vì sao ta chủ trương thực hiện kế sách này? Trong thời kì chống Pháp, chống Mĩ, kế sách này có còn phù hợp không?
+ Kế sách “vườn không nhà trống” là một kế sách tuyệt vời được sử dụng đầu tiên vào thời nhà Trần chống quân MÔng cổ
+ Ta chủ trương sử dụng kế sách này vì:
- Ban đầu địch còn mạnh, ta chưa thể đánh giáp lá cà với địch
- Địch đem quân từ xa đến rất cần đến lương thực, giặc cứ nghĩ sang nước ta xâm lược rồi cướp lấy thực phẩm của nhân dân ta nhưng không ngờ nhà Trần đã biết trước được và cho thực hiện một kế hoạch vô cùng tuyệt vời Với kế sách này làm cho quân giặc rơi vào tình thế khó khăn, khốn đốn địch từ thế chủ động thành thế bị động, tạo thời
cơ thuận lợi để ta phản công tiêu diệt đuổi địch ra khỏi bờ cõi
+ Với lý do trên, kế sách này hoàn toàn phù hợp trong thời kì chống Pháp, chống Mĩ và trên thực tế ta đã thực hiện
7 Cách đánh giặc của nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần thứ ba có gì giống và khác so với lần thứ hai ?
* Giống nhau: Tránh thế giặc mạnh lúc đầu, ta chủ động rút lui để bảo toàn lực lượng, chờ thời cơ để phản công tiêu diệt giặc, thực hiện kế hoạch "vườn không nhà trống"
* Khác nhau:
+ Lần lần thứ ba tập trung tiêu diệt đoàn thuyền chở lương thực của Trương Văn Hổ
để quân Nguyên không có lương thảo nuôi quân, dồn chúng vào thế bị động, khó khăn + Chủ động bố trí trận địa bãi cọc trên sông Bạch Đằng để tiêu diệt thuyền chiến của giặc và đánh tan ý đồ xâm lược của nhà Nguyên đối với nước ta
8 Em hãy nêu một số dẫn chứng để thấy các tầng lớp nhân dân thời Trần đều tham gia kháng chiến chống quân Mông – Nguyên.
Trang 6- Khi được tin quân Mông Cổ chuẩn bị đánh nước ta, theo lệnh vua Trần, cả nước sắm sửa vũ khí, các đội dân binh được thành lập, ngày đêm luyện tập võ nghệ, sẵn sàng chiến đấu
- Khi giặc tấn công, cả ba lần nhân dân đều thực hiện "vườn không nhà trống" để làm cho địch gặp nhiều khó khăn và bị động
- Ý chí quyết tâm đánh giặc thể hiện rất cao tại Hội nghị Diên Hồng, các bậc phụ lão đều quyết tâm "đánh", quân sĩ đều khắc vào tay hai chữ "Sát Thát"
- Vua tôi nhà Trần quyết tâm đánh giặc:vua trực tiếp chỉ huy, cận thần cương quyết đánh giặc, Trần Thủ Độ nói :" Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo", Trần Hưng Đạo nói :"Nếu bệ hạ muốn hàng giặc thì trước hết hãy chém đầu thần rồi hãy hàng"
- Quân dân một lòng bố trí trận địa cộc ngầm để mai phục địch trên sông Bạch Đằng
9 Đóng góp của Trần Quốc Tuấn trong ba lần kháng chiến chống quân Mông – Nguyên.
- Ông được vua Trần giao cho trọng trách Quốc công Tiết chế - chỉ huy cuộc kháng chiến, soạn "Hịch tướng sĩ" để động viên tinh thần chiến đấu của quân đội
- Trần Quốc Tuấn là một nhà Lý luận quân sự tài ba, ông là tác giả của bộ binh thư nổi tiếng: Binh thư yếu lược, Vạn kiếp tông bí truyền thư
- Trước thế giặc mạnh ông đều cho lui binh để đảm bảo lực lượng chờ thời cơ để đánh
- Khi quân địch ở Thăng Long gặp khó khăn, tuyệt vọng phải rút quân, Trần Quốc Tuấn mở cuộc phản công và tiến hành trận mai phục trên sông Bạch Đằng, tạo nên chiến thắng quyết định trước quân xâm lược
10 Nước Đại Việt thời Lý – Trần đã đạt được những thành tựu nổi bật gì ?
Thành
tựu
Kinh tế * Nông nghiệp:
- Nông dân: có ruộng cày cấy
- Nhà nước khuyến khích khai hoang, công tác thủy lợi được chú ý
* Thủ công nghiệp: có nhiều nghề
* Nông nghiệp: khuyến khích sản xuất,
mở rộng diện tích trồng trọt, công cuộc khai hoang, đắp đê được củng cố, ruộng đất làng xã nhiều
* Thủ công nghiệp: do nhà nước quản
Trang 7* Thương nghiệp: buôn bán, trao đổi trong nước và ngoài nước được mở mang
lí có nhiều ngành nghề, thủ công nghiệp trong nhân dân rất phổ biến và phát triển
* Thương nghiệp: chợ mọc lên ngày càng nhiều, trao đổi buôn bán trong và ngoài nước được đẩy mạnh
Văn hóa - Đạo Phật phát triển mạnh nhất Các
hình thức sinh hoạt văn hóa phong
phú, đa dạng Nhiều trò chơi dân
gian được dân chúng ham thích
- Tín ngưỡng cổ truyền phổ biến Đạo Phật phát triển Nho giáo ngày càng phát triển Các hình thức sinh hoạt văn hóa đa dạng, phong phú
Giáo dục - Xây dựng Văn Miếu để thờ Khổng
Tử và dạy học cho con vua
- Mở khoa thi tuyển chọn quan lại
- Văn học chữ Hán bắt đầu phát triển
- Quốc Tử Giám mở rộng để đào tạo con em quý tộc, quan lại
- Các lộ, phủ có trường học, trong nhân dân ở làng xã có trường tư
- Các kì thi được tổ chức ngày càng nhiều
Khoa học
– kĩ thuật
- Nghệ thuật điêu khắc rất phát triển
- Một số công trình nghệ thuật có giá trị được xây dựng
- Trình độ điêu khắc tinh vi, thanh thoát Phong cách nghệ thuật đa dạng, độc đáo và linh hoạt
- Y học có thầy thuốc Tuệ Tĩnh nghiên cứu thuốc nam để chữa bệnh cho nhân dân Thiên văn học có những đóng góp đáng kể
- Nhiều công trình kiến trúc mới ra đời
11 Nhà nước thời Lê sơ và nhà nước thời Lý – Trần có điểm gì khác nhau?
- Nhà nước tổ chức theo chế độ quan chủ tập
quyền ( vua nắm mọi quyền hành) nhưng
không sát bằng thời Lê sơ
- Nhà nước quân chủ quý tộc
- Vua là người trực tiếp nắm mọi quyền hành, kể cả trong chỉ huy quân đội
- Nhà nước quân chủ quan liêu chuyên chế
12.Luật pháp thời Lê sơ có điểm gì giống và khác thời Lý – Trần?
- Bộ luật thời Lý: Hình Thư
- Bộ luật thời Trần: Quốc triều hình luật
- Bộ luật thời Lê Sơ: Quốc triều hình luật hay Luật Hồng Đức
- Giống nhau:
+ Pháp luật bảo vệ quyền lợi của vua và các quan đại thần
+ Cấm việc giết mổ trâu, bò
Trang 8- Khác nhau:
- Bảo vệ quyền lợi tư
hữu
- Chưa bảo vệ quyền lợi
của phụ nữ
- Bảo vệ quyền lợi của quốc gia, khuyến khích phát triển kinh tế
- Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc
- Bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ
- Hạn chế phát triển nô tì
- Pháp luật thời Lê sơ đầy đủ, hoàn chỉnh hơn thể hiện ở
"Luật Hồng Đức"
12 Xã hội thời Lý – Trần và thời Lê sơ có những giai cấp, tầng lớp nào? Có gì khác nhau ?
- Xã hội thời Lý – Trần và thời Lê sơ có những giai cấp, tầng lớp:
+ Vua – vương hầu, quý tộc, quan lại, địa chủ
+ Nông dân – thương nhân, thợ thủ công – nô tì
+ Thời Lý – Trần: tầng lớp quý tộc, vương hầu rất đông đảo, nắm mọi quyền hành, tầng lớp nông nô, nô tì chiếm số đông
- Khác nhau:
Thời Lê sơ số lượng nô tì giảm dần và được giải phóng cuối thời Lê sơ, tầng lớp địa chủ rất phát triển do pháp luật nhà Lê hạn chế nghiêm ngặt việc bán mình làm nô hoặc bức dân tự do là nô tì
13.Trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục thời Lê sơ có gì khác thời Lý – Trần ?
- Giáo dục thời Lê sơ phát triển mạnh mẽ do sự quan tâm của nhà nước với những chủ trương, biện pháp tích cực
- Thời Lý – Trần muốn được bổ nhiệm chức quan thì phải xuất thân từ quý tộc, còn thời
Lê sơ đa số dân đều đi học và được phép dự thi và thi đỗ đều được bổ nhiệm làm quan
và được vinh quy bái tổ
- Thời Lý – Trần đạo Phật rất được trọng dụng Thời Lê sơ, Nho giáo chiếm vị trí độc tôn, chi phối trên lĩnh vực văn hóa, tư tương
14.Tình hình kinh tế thời Lê sơ có gì giống và khác thời Lý – Trần ?
Giống - Nông nghiệp:
+ Thực hiện chính sách khai hoang để mở rộng diện tích trồng trọt
+ Chăm lo đắp đê phong lũ lụt, đào vét kênh mương đưa nước vào ruộng + Cấm giết hại trâu bò, bảo vệ sức kéo cho nông nghiệp
- Thủ công nghiệp: phát triển nghề thủ công truyền thống
Trang 9- Thương nghiệp: mở chợ, mở cửa biển buôn bán với nước ngoài.
Khác
Nông
nghiệp
- Thời Lý tổ chức cày ruộng tịch điền
- Thời Trần vua cho vương hầu, công chúa, phò mã lập điền trang
- Đặt một số chức quan chuyên về nông nghiệp
- Có 25 vạn lính về quê cày ruộng sau chiến tranh
- Thực hiện phép quân điền
Thủ
công
nghiệp
Thời Lý vua dạy cung nữ dệt vải
- Có các làng nghề thủ công, phường thủ công
- Các xưởng do nhà nước quản lí, gọi là cục bách tác
Thương
nghiệp
Khuyến khích lập chợ mới và họp chợ
→ Thời Lê sơ, kinh tế phát triển mạnh mẽ
Nhà Lý đã đẩy mạnh công cuộc xây dựng đất nước như thế nào?
Tổ chức bộ máy nhà nước thời Lý:
- Năm 1054, nhà Lý đổi tên nước là Đại Việt và tiến hành xây dựng chính quyền quân chủ bằng cách tổ chức bộ máy nhà nước gồm :
- Chính quyền TW: đứng đầu là vua, dưới có quan đại thần và các quan ở hai ban văn, võ
- Chính quyền địa phương: cả nước được chia thành 24 lộ, dưới lộ là phủ, dưới phủ là huyện, dưới huyện là hương, xã
Trình bày những nét chính về luật pháp, quân đội và chính sách đối nội, đối ngoại thời Lý: Luật pháp:
Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ luật thành văn đầu tiên của nước ta có tên là bộ Luật Hình thư.
Bao gồm những quy định chặt chẽ việc bảo vệ nhà vua và cung điện, xem trọng việc bảo vệ của công và tài sản của nhân dân; nghiêm cấm việc giết mổ trâu bò, bảo vệ sản xuất nông nghiệp Người phạm tội bị xử phạt nghiêm khắc
Quân đội:
- Quân đội thời Lý bao gồm có quân bộ và quân thủy Vũ khí có giáo mác, dao, kiếm, cung, nỏ, máy bắn đá Trong quân còn chia làm hai loại: cấm quân và quân địa phương
- Quân đội nhà Lý được tổ chức có quy mô Dưới đời Lý Thánh Tông, tổ chức quân đội được chia làm bốn lộ là tả, hữu, tiền, hậu Tất cả gồm có 100 đội, mỗi đội có lính kị và lính bắn đá Binh pháp nhà Lý rất nổi tiếng, nhà Tống bên Trung Hoa đã từng bắt chước, áp dụng binh pháp này cho quân đội của mình Đến thời Lý Thần Tông có một ít thay đổi trong cơ chế quân đội Quân lính được sáu tháng một lần đổi phiên nhau về làm ruộng Nhờ thế, nhân lực cho nền nông nghiệp vẫn được bảo đảm
Chính sách đối nội, đối ngoại:
Về đối nội, nhà Lý coi trọng củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Về đối ngoại, đặt quan hệ ngoại giao bình thường với nhà Tống và Cham-pa Kiên quyết bảo toàn chủ quyền, lãnh thổ
Trình bày những chuyển biến về kinh tế, xã hội, văn hóa thời Lý:
Trang 10Về kinh tế:
Do đất nước đã độc lập, hòa bình và ý thức dân tộc cùng những chính sách quản lí, điều hành phù hợp của nhà Lý nên kinh tế đã có bước phát triển
Nông nghiệp: Nhà nước có nhiều biện pháp quan tâm sản xuất nông nghiệp (lễ cày tịch
điền, khuyến khích khai hoang, đào kênh mương, đắp đê phòng lụt, cấm giết hại trâu bò ), nhiều năm mùa màng bội thu
Thủ công nghiệp và xây dựng: nghề dệt, làm đồ gốm, xây dựng chùa chiền, cung điện, nhà
cửa rất phát triển Các nghề làm đồ trang sức bằng vàng, bạc; làm giấy, đúc đồng, rèn sắt đều được mở rộng Nhiều công trình nổi tiếng đã được các thợ thủ công dựng nên như chuông Quy Điền, tháp Báo Thiên (Hà Nội), vạc Phổ Minh (Nam Định)
Thương nghiệp: việc mua bán trong nước và với nước ngoài được mở mang hơn trước.
Cảng Vân Đồn (Quảng Ninh) là nơi giao thương buôn bán với nước ngoài rất sầm uất
Về xã hội:
Vua quan là bộ phận chính trong giai cấp thống trị, một số quan lại, một số ít dân thường
có nhiều ruộng cũng trở thành địa chủ
Thành phần chủ yếu trong xã hội là nông dân gắn bó với làng, xã; họ phải làm các nghĩa
vụ với nhà nước và nộp tô cho địa chủ; một số đi khai hoang lập nghiệp ở nơi khác Những người làm nghề thủ công sống rải rác ở các làng, xã phải nộp thuế và làm nghĩa vụ đối với nhà vua Nô tì phục vụ trong cung điện, các nhà quan
Về văn hóa, giáo dục:
Năm 1070, Văn Miếu được xây dựng ở Thăng Long, năm 1076, mở Quốc tử giám Nhà nước rất quan tâm giáo dục, khoa cử Văn học chữ Hán bước đầu phát triển
Các vua Lý rất sùng đạo Phật, khắp nơi đều dựng chùa, tô tượng, đúc chuông
Ca hát, nhảy múa, trò chơi dân gian; kiến trúc, điêu khắc đều phát triển với phong cách nghệ thuật đa dạng, độc đáo và linh hoạt; tiêu biểu là chùa Một Cột, tượng Phật A-di-đà, hình rồng thời Lý,
Việc xây dựng Văn Miếu, Quốc tử giám đánh dấu sự ra đời của nền giáo dục Đại Việt Những thành tựu về văn hóa - nghệ thuật đã đánh dấu sự ra đời của một nền văn hóa riêng của dân tộc - văn hóa Thăng Long
Trình bày diễn biến cuộc kháng chiến chống Tống ở giai đoạn 2 (1076 - 1077) của quân dân Đại Việt?
Lý Thường Kiệt cho xây dựng các tuyến phòng thủ ở các vị trí hiểm yếu, chiến lược gần biên giới phía Bắc Đặc biệt là tuyến phòng thủ chủ yếu trên bờ Nam sông Như Nguyệt
Sông Như Nguyệt là đoạn sông có vị trí rất quan trọng, vì nó án ngữ mọi con đường từ phía Bắc chạy về Thăng Long Phòng tuyến dài gần 100 km, được đắp bằng đất, cao, vững chắc; bên ngoài còn có mấy lớp giậu tre dày đặc Quân chủ lực của ta do Lý Thường Kiệt chỉ huy trực tiếp đóng giữ phòng tuyến quan trọng này
Cuối năm 1076, nhà Tống cử một đạo quân lớn theo hai đường thủy, bộ tiến hành xâm lược Đại Việt
Tháng 1 - 1077, 10 vạn quân bộ do Quách Quỳ, Triệu Tiết chỉ huy vượt biên giới qua Lạng Sơn tiến xuống Quân ta chặn đánh, đến trước bờ Bắc sông Như Nguyệt quân Tống bị quân ta chặn lại
