ĐIỆN TRỞ CỦA KIM LOẠI Ở NHIỆT ĐỘ THẤP VÀ HIỆN TƯỢNG SIÊU DẪN IV.. Bản chất của dòng điện trong kim loại Theo thuyết electron về tính dẫn điện của kim loại, khi nhiệt độ tăng, chuyển độn
Trang 1Nguyeãn Anh Tuaán
Trang 5NỘI DUNG BÀI HỌC
I BẢN CHẤT CỦA DÒNG ĐIỆN TRONG KIM LOẠI
II SỰ PHỤ THUỘC CỦA ĐIỆN TRỞ SUẤT VÀO NHIỆT ĐỘ
III ĐIỆN TRỞ CỦA KIM LOẠI Ở NHIỆT ĐỘ THẤP VÀ
HIỆN TƯỢNG SIÊU DẪN
IV HIỆN TƯỢNG NHIỆT ĐIỆN
Tiết: 25
Trang 7CÂU 1 : Dòng điện là:
A dòng chuyển dời của các hạt mang điện
B dòng chuyển dời hỗn loạn của các hạt mang điện
C dòng chuyển dời có hướng của các nguyên tử
D dòng chuyển dời có hướng của các hạt mang điện
Trang 8KIẾN THỨC ĐÃ HỌC
CÂU 1 : Dòng điện là:
D dòng chuyển dời có hướng của các hạt mang điện
CÂU 2 : Điều kiện để có dòng điện là:
A giữa hai đầu vật dẫn có một hiệu điện thế.
B giữa hai đầu một vật có một hiệu điện thế.
C phải có một vật dẫn
D phải có một nguồn điện
Trang 9Trong kim loại, các nguyên tử bị mất electron hóa trị trở thành các iôn dương
Các iôn dương dao động nhiệt quanh các vị trí
cân bằng xác định, và liên kết với nhau một
cách trật tự tạo nên mạng tinh thể kim loại
Nhiệt độ càng cao, dao động nhiệt càng mạnh, mạng tinh thể càng trở nên mất trật tự
Các electron hóa trị tách khỏi nguyên tử trở
thành các electron tự do với mật độ n không
Trang 10Hỗn loạn không ngừng
Có hướng
Có dòng điện
Không có dòng điện
Điện trường ngoài làm các electron chuyển động có hướng (ngược hướng điện trường), tạo ra dòng điện.
Hãy quan sát và rút ra nhận xét.
Trang 11electron tự do, gây ra điện trở của kim loại
Chúng ta đều biết kim loại có điện trở Hãy quan sát và cho biết nguyên nhân nào gây ra điện trở của kim loại?
Trang 12kim loại cho thấy:
- Hạt tải điện trong kim loại là các electron tự
do
*Ngoài ra :
- Mật độ các electron tự do trong kim loại rất cao (khoảng 1028/m3) nên kim loại dẫn điện tốt
- Dòng điện trong kim loại tuân theo định luật
Ôm (nếu nhiệt độ kim loại được giữ không đổi)
- Dòng điện chạy qua dây dẫn kim loại gây ra tác dụng nhiệt
Trang 13trong kim loại
Dòng điện trong kim loại là dòng chuyển dời có hướng của các electron tự do dưới tác dụng của điện trường
E
Trang 15I Bản chất của dòng
điện trong kim loại
Theo thuyết electron về tính dẫn điện của kim loại, khi nhiệt độ tăng, chuyển động nhiệt của các ion trong mạng tinh thể tăng (biên độ dao động càng lớn), làm cho electron va chạm với ion càng nhiều, càng làm tăng sự cản trở
chuyển động của các electron tự do Vì vậy, khi nhiệt độ tăng thì điện trở kim loại tăng.
Khi nhiệt độ tăng, điện trở của kim loại
có thay đổi không?
Vì sao?
E
Trang 16Khi nhiệt độ tăng, điện trở suất của kim loại tăng.
α : hệ số nhiệt điện trở (K-1)
ρ0 : điện trở suất của kim loại ở t0 (0C)
ρ :điện trở suất của kim loại ở t (0C)
Trong đó:
* Hệ số nhiệt điện trở α của mỗi kim loại phụ thuộc vào:
- Nhiệt độ
- Độ sạch và chế độ gia công vật liệu đó
Sự biến thiên điện trở suất
I Bản chất của dòng
điện trong kim loại
II Sự phụ thuộc của
điện trở suất của
kim loại theo nhiệt độ
( ) Ω m
Trang 17I Bản chất của dòng
điện trong kim loại
II Sự phụ thuộc của
điện trở suất của
kim loại theo nhiệt độ
Kim loại
B¹c B¹ch kim
§ång Nh«m S¾t Constanta
n Vonfram
Bảng điện trở suất và hệ số nhiệt điện trở
của một số kim loại ở 20 0 C
Tại sao trong thực tế người ta thường dùng dây đồng để làm dây dẫn điện?
Trang 18I Bản chất của dòng
điện trong kim loại
II Sự phụ thuộc của
điện trở suất của
kim loại theo nhiệt độ
Kim loại
B¹c B¹ch kim
§ång
Nh«m S¾t Constanta
n Vonfram
Trang 19I Bản chất của dòng
điện trong kim loại
II Sự phụ thuộc của
điện trở suất của
kim loại theo nhiệt độ
Khi nhiệt độ giảm thì điện trở suất của kim loại thay đổi như thế
Trang 20I Bản chất của dòng
điện trong kim loại
II Sự phụ thuộc của
điện trở suất của
kim loại theo nhiệt độ
III Điện trở của kim
loại ở nhiệt độ thấp và
hiện tượng siêu dẫn
Hãy quan sát đồ thị thu được về sự phụ thuộc của điện trở của cột thuỷ ngân vào nhiệt độ, sau đó nêu nhận xét sự thay đổi điện trở của cột thuỷ ngân ở lân cận nhiệt độ
4 K ?
- Khi nhiệt độ càng giảm, điện trở suất của kim loại cũng giảm liên tục
Trang 21R( )Ω
T( K )
4 2
Trang 22I Bản chất của dòng
điện trong kim loại
II Sự phụ thuộc của
điện trở suất của
kim loại theo nhiệt độ
III Điện trở của kim
loại ở nhiệt độ thấp và
hiện tượng siêu dẫn
- Khi nhiệt độ giảm xuống thấp (gần 0 K) (gần 0 K)
điện trở của kim loại đột ngột giảm mạnh
Nhiều tính chất khác như từ tính và nhiệt dung cũng thay đổi đột ngột ở nhiệt độ này
Ta nói rằng các vật liệu ấy đã chuyển sang trạng thái siêu dẫn
- Khi nhiệt độ thấp hơn một nhiệt độ tới hạn Tcthì điện trở của một số kimloại và một số chất giảm xuống bằng 0
Thế nào là hiện tượng siêu dẫn?
Trang 23I Bản chất của dòng
điện trong kim loại
II Sự phụ thuộc của
điện trở suất của
kim loại theo nhiệt độ
III Điện trở của kim
loại ở nhiệt độ thấp và
hiện tượng siêu dẫn
Hiện tượng siêu dẫn là hiện tượng điện trở suất của một số vật liệu giảm đột ngột xuống bằng 0 khi nhiệt độ của vật liệu giảm xuống thấp hơn một giá trị Tc nhất định, gọi là nhiệt độ tới hạn
Giá trị này phụ thuộc vào bản thân vật liệu
Nhôm Thủy ngân Chì
Thiếc Kẽm HgBa2Ca2Cu3O8
1,19 4,15 7,19 3,72 0,85 134
Nhiệt độ tới hạn của một số chất siêu dẫn
Trang 24I Bản chất của dòng
điện trong kim loại
II Sự phụ thuộc của
điện trở suất của
kim loại theo nhiệt độ
III Điện trở của kim
loại ở nhiệt độ thấp và
hiện tượng siêu dẫn
Các em đã biết, muốn có dòng điện phải có một hiệu điện thế đặt vào hai đầu vật dẫn Mà muốn có hiệu điện thế cần phải có một nguồn điện để tạo
ra hiệu điện thế đó
Vậy, có cách nào tạo ra hai đầu mạch kín một hiệu điện thế mà không cần đến một nguồn điện
hay không?
Các em quan sát thí nghiệm sau.
Trang 25I Bản chất của dòng
điện trong kim loại
II Sự phụ thuộc của
điện trở suất của
kim loại theo nhiệt độ
III Điện trở của kim
loại ở nhiệt độ thấp và
hiện tượng siêu dẫn
IV Hiện tượng
Trang 26T 1 2
= α (T -T )
E
* Suất điện động nhiệt điện:
T1 : nhiệt độ ở đầu có nhiệt độ cao hơn (K)
T
α : hệ số nhiệt điện động (V/K)
T2 : nhiệt độ ở đầu có nhiệt độ thấp hơn (K)
I Bản chất của dòng
điện trong kim loại.
II Sự phụ thuộc của
điện trở suất của
kim loại theo nhiệt độ
III Điện trở của kim
loại ở nhiệt độ thấp và
hiện tượng siêu dẫn
IV Hiện tượng
nhiệt điện Cặp kim loại αT ( V/K)
µ
Trang 27* Ứng dụng:.
- Nhiệt kế nhiệt điện
- Pin nhiệt điện
I Bản chất của dòng
điện trong kim loại
II Sự phụ thuộc của
điện trở suất của
kim loại theo nhiệt độ
III Điện trở của kim
loại ở nhiệt độ thấp và
hiện tượng siêu dẫn
IV Hiện tượng
nhiệt điện
Trang 28KIẾN THỨC CẦN NHỚ
Hạt tải điện trong kim loại là các electron tự do
Dòng điện trong kim loại là dòng chuyển dời có hướng của các electron tự do dưới tác dụng của điện trường
Chuyển động nhiệt của mạng tinh thể làm cản trở chuyển động của các electron tự do, làm điện trở kim loại phụ thuộc vào nhiệt
độ Nhiệt độ gần giá trị 0 K thì điện trở của kim loại sạch đều rất nhỏ
Vật liệu siêu dẫn có điện trở đột ngột giảm đến 0 khi ở nhiệt
độ nhỏ hơn (hoặc bằng) nhiệt độ tới hạn TC
Cặp nhiệt điện là hai dây dẫn kim loại khác bản chất, hai đầu hàn vào nhau Khi nhiệt độ hai mối hàn khác nhau, trong mạch có suất điện động nhiệt điện ξ = α (T –T ) , α là hệ số nhiệt điện động
Trang 29A nhiệt độ thấp hơn ở một trong hai đầu cặp.
B nhiệt độ cao hơn ở một trong hai đầu cặp.
C hiệu nhiệt độ hai đầu cặp.
D bản chất của chỉ một trong hai kim loại cấu tạo nên cặp.
Trang 302) Hiện tượng siêu dẫn là hiện tượng
A điện trở của vật dẫn giảm xuống giá trị rất nhỏ khi nhiệt độ giảm xuống thấp.
C điện trở của vật dẫn giảm xuống rất nhỏ khi nhiệt độ của nó đạt giá trị đủ cao.
B điện trở của vật dẫn giảm xuống bằng không khi nhiệt độ của nó nhỏ hơn giá trị nhiệt độ tới hạn.
D điện trở của vật dẫn bằng không khi nhiệt độ bằng 0(K).
Trang 324) Hạt tải điện cơ bản trong kim loại là
A Các electron tự do.
B Các ion âm.
C Các ion dương.
D Các nguyên tử.
Trang 33- Học bài, làm bài tập 5, 6, 7, 8, 9 trang 78 SGK
- Đọc trước bài “ Dòng điện trong chất điện phân”
- Ôn lại nội dung thuyết điện li.
Trang 35Ion dương
Electron tự do Electron trong nguyên tử
Proton
Trang 36Mô hình mạng tinh thể đồng
Trang 37E
Trang 38= 1 ┴
0 100 200 300 400 500 600
0 10 20 30 40 50 60 70 80 90
Trang 40chiều rộng 4cm (công ty American Superconductor sản xuất)
Ứng dụng thành công lớn nhất hiện nay của chất siêu dẫn là trong lĩnh vực giao thông, cụ thể là các con tàu
có thể “lướt” trên đệm từ trường Vào tháng 12 năm
2003, tàu Yamanashi MLX01 đã được thử nghiệm với vận tốc 581km/giờ
Trang 41dụng trong nhiệt kế
điện tử
Trang 425 (
Một mối hàn của một cặp nhiệt điện có hệ số nhiệt điện động
6,5 (µV/K) được đặt trong không khí ở 20 0 C, còn mối hàn kia
được nung nóng đến nhiệt độ 232 0C Tính suất điện động nhiệt điện của cặp nhiệt điện khi đó
6) Ở 200C, cho điện trở suất của bạc là 1,62.10-8 Ωm, và hệ số nhiệt điện trở của bạc là 4,1.10-3 K-1. Ở 320 K thì điện trở suất của bạc là bao nhiêu?
ĐS: 1,378 mV
ĐS: 1,8.10 -8 Ωm