Câu phủ định | Ngữ văn, Lớp 8 - Ôn Luyện

- Đặt những câu không có từ ngữ phủ định mà có ý nghĩa tƣơng đƣơng với những câu trên. a)Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đƣờng, song vẫn có ý nghĩa. b)Tháng tám, hồng n[r]

CÂU PHỦ ĐỊNH

NGỮ VĂN 8

BÀI GIẢNG:

KIỂM TRA BÀI CŨ

Nêu đặc điểm hình thức và chức năng của câu trần thuật, cho ví dụ minh hoạ?

Ví dụ 1/ SGK 52

b) Nam đi Huế

c) Nam đi Huế

d) Nam đi Huế

không chẳng chƣa

Thông báo có sự việc đi Huế

a) Nam đi Huế

Từ phủ định

Câu khẳng định

Sự việc,

Câu phủ định

sự vắng mặt

Thông báo (miêu tả )

THẦY BÓI XEM VOI

Thầy sờ vòi bảo:

-Tưởng con voi như thế nào, hóa ra nó

sun sun như con đỉa

Thầy sờ ngà bảo:

nó chần chẫn như cái đòn càn Thầy sờ tai bảo:

Nó bè bè như cái quạt thóc

( Thầy bói xem voi)

Ví dụ 2/ SGK 52

- Không phải ,

- Đâu có!

Tìm câu có chứa từ ngữ phủ định trong đoạn trích sau?

Ví dụ 1:

Nam không đi Huế

Nam chưa đi Huế

Nam chẳng đi Huế

Ví dụ 2:

Không phải, nó

Đâu có !

Thông báo, xác nhận sự vắng mặt của sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó,

=> Phủ định miêu tả

Phản bác một ý kiến, một nhận định,

=> Phủ định bác bỏ

Những đặc điểm hình thức và chức năng câu phủ định ?

Ghi nhớ:

* Câu phủ định là câu có những từ ngữ phủ định như: không, chẳng, chả, chưa, không phải (là),

đâu có phải (là), đâu (có),

* Chức năng dùng để:

- Thông báo, xác nhận sự không có của sự việc

sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó ( phủ

định miêu tả )

- Phản bác một ý kiến, nhận định ( phủ định bác bỏ)

Câu phủ định miêu tả Câu phủ định bác bỏ

Nam học không giỏi môn toán

- Nam học rất giỏi

môn toán

- Đâu có! (Nam đâu

có giỏi toán.)

Nam học giỏi môn toán

- Nam học rất giỏi

môn toán

- Đâu có ! (Nam đâu

có giỏi toán.)

3

Nam học không giỏi

môn toán

VÍ DỤ

1 “Trẫm rất đau xót về việc đó, thể dời đổi.”

không không

Trẫm rất đau xót về việc đó, nên phải dời đổi

2 Câu chuyện ấy biết ai chẳng

Phủ định

(Chiếu dời đô,Lí Công Uẩn)

Câu chuyện ấy ai cũng biết

không

Thế mà hai nhà Đinh, Lê lại theo

ý riêng mình, khinh thường mệnh trời, noi theo dấu cũ của Thương, Chu, cứ đóng yên

đô thành ở nơi đây, khiến cho triều đại được lâu bền, số vận ngắn ngủi, trăm họ phải hao tốn, muôn vật được thích nghi.Trẫm rất đau xót về việc đó, thể dời đổi không

không

không

Tượng Lí Thái Tổ

Đoạn trích “Chiếu dời đô” của Lí Công Uẩn

không

bác bỏ? Vì sao?

a Tất cả quan chức nhà nước vào buổi sáng ngày khai

trường đều chia nhau đến dự lễ khai giảng ở khắp các

trường học lớn nhỏ Bằng hành động đĩ, họ muốn cam

kết rằng, khơng cĩ ưu tiên nào lớn hơn ưu tiên giáo dục

thế hệ trẻ cho tương lai ( Theo Lí Lan, Cổng trường mở ra)

Tơi an ủi Lão:

Vả lại ai

nuơi chĩ mà chả bán hay giết thịt! Ta giết nĩ chính là ta

hĩa kiếp cho nĩ đấy, hĩa kiếp để cho nĩ làm kiếp khác

( Nam Cao, Lão Hạc)

- Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nĩ chả hiểu gì đâu!

Không, chúng con không đói đâu Hai đứa ăn hết ngần

kia củ khoai thì no mịng bụng ra rồi cịn đĩi gì nữa ( Ngơ

Tất Tố, Tắt đèn)

Phản bác lại suy nghĩ của Lão Hạc

Phản bác lại điều mà Cái Tí cho là mẹ nĩ đang nghĩ

b

c

2.Đọc các đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi

a)Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường,

song không phải là không có ý nghĩa

b)Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng hạc vàng, không ai

không từng ăn trong Tết Trung thu, ăn nó như ăn cả mùa

thu vào lòng vào dạ

c) Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai chẳng có một lần nghển cổ nhìn lên tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách

ước ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm

nháp món sấu dầm bán trước cổng trường

Những câu trên có ý nghĩa khẳng định:(phủ định+ phủ

định hoặc + từ nghi vấn)

-Những câu trên có ý nghĩa phủ định không? Vì sao?

- Đặt những câu không có từ ngữ phủ định mà có ý nghĩa

tương đương với những câu trên

a)Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường,

song vẫn có ý nghĩa

b)Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng hạc vàng, ai cũng từng

ăn trong Tết Trung thu, ăn nó như ăn cả mùa thu vào

lòng vào dạ

c) Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai cũng có một lần nghển cổ nhìn lên tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách

ước ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm

nháp món sấu dầm bán trước cổng trường

(Hoài Thanh, Ý nghĩa văn chương.)

(Băng Sơn, Quả thơm)

(Tạ Việt Anh, Cây sấu Hà Nội)

3 Xét câu văn sau và trả lời câu hỏi

Choắt không dậy được nữa, nằm thoi thóp

( Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

Nếu Tô Hoài thay từ phủ định không bằng chưa thì

nhà văn phải viết lại câu văn này như thế nào? Nghĩa

của câu có thay đổi không? Câu nào phù hợp với câu

chuyện hơn, vì sao?

ý nghĩa của câu thay đổi

Choắt chưa dậy được, nằm thoi thóp

Câu văn của Tô Hoài thích hợp với mạch của câu chuyện

4.Các câu sau đây có phải là câu phủ định không? Những câu này dùng để làm gì? Đặt những câu có ý nghĩa tương đương

a) Đẹp gì mà đẹp!

b) Làm gì có chuyện đó!

c) Bài thơ này mà hay à?

d) Cụ tưởng tôi sung sướng hơn chăng?

- Các câu trên không phải câu phủ định

-> Không đẹp

-> Chuyện đó không có

-> Bài thơ này không hay

-> Tôi cũng không sung sướng

- Nhưng được dùng để biểu thị ý phủ định ( phản bác

ý kiến, nhận định trước đó)

( Nam Cao, Lão Hạc)

Bài tập 5: Hoàn thiện sơ đồ sau:

CÂU PHỦ ĐỊNH

Chức năng

Đặc điểm

hình thức

Miêu tả sự vắng mặt của sự vật, sự việc …

Bác bỏ một ý kiến, nhận định

Có từ ngữ

phủ định:

chƣa, không, chẳng…

Câu phủ định miêu tả

Câu phủ định bác bỏ

TR Ò CHƠI

“AI TINH H ƠN, NHANH HƠN”

Cả lớp chia thành 2 nhóm, theo

dõi đoạn băng rồi ghi lại đầy đủ,

chính xác những câu phủ định

trong lời thoại của các nhân vật

trong đoạn băng Nhóm nào ghi

đƣợc nhiều câu chính xác, nhóm

ấy sẽ là nhóm thắng cuộc

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Làm bài tập số 5 (SGK/ 54).Trả lời câu hỏi có thể thay từ: quên = không; chưa = chẳng được không? Vì sao?

(Tương tự bài tập 3)

Làm bài tập số 6 (SGK/ 54) Viết đoạn văn đối thoại

có sử dụng câu phủ định miêu và câu phủ định bác bỏ

Chuẩn bị bài mới tiết 92 (Chương trình địa phương

phần tập làm văn): Điều tra tìm hiểu, nghiên cứu về một

di tích, thắng cảnh ở địa phương em Viết một bài văn

thuyết minh không quá 100 chữ