Đề cương môn học

Mục tiêu của môn học là giúp học viên làm quen với những chủ đề chính của kinh tế học phát triển và khám phá những hàm ý chính sách của lý thuyết phát triển đương đại cho Việt Nam và c[r]

Trang 1

Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright

Thạc sĩ Chính sách Công Năm học 2011-2012 Học kỳ Xuân

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC Chính sách Phát triển

Tổ bộ môn

Đồng giảng viên: Jonathan Pincus (Email: jonathan.pincus@fetp.vnn.vn)

Châu Văn Thành (Email: thanhcv@fetp.vnn.vn) Đinh Vũ Trang Ngân (Email: ndinh@fetp.vnn.vn) Trần Tiến Khai (Email: khaitt@fetp.vnn.vn) Trợ giảng: Lê Thị Hồng Thư (Email: thulth@fetp.vnn.vn)

Phiên dịch: Nguyễn Quý Tâm (Email: quytam@fetp.vnn.vn)

Giờ trực văn phòng

Thứ hai Thứ ba Thứ tư Thứ năm Thứ sáu Thứ bảy

Châu Văn Thành

Jonathan Pincus 15:00 – 17:00 15:00 – 17:00

Đinh Vũ Trang Ngân 15:00 – 17:00 15:00 – 17:00

Trần Tiến Khai

Học viên được tự do tham vấn với thành viên tổ bộ môn trong giờ trực văn phòng hoặc qua hẹn trước

Mục tiêu môn học

Mục tiêu của môn học là giúp học viên làm quen với những chủ đề chính của kinh tế học phát triển và khám phá những hàm ý chính sách của lý thuyết phát triển đương đại cho Việt Nam và các nước khác Môn học giới thiệu nhiều chủ đề, vượt ra khỏi khuôn khổ kinh

tế học để giải thích những vấn đề liên quan đến nhân khẩu học, chính sách xã hội và sự ổn định môi trường Môn học sẽ chú trọng vào sự phức tạp của tiến trình phát triển, đồng thời cung cấp cho học viên những công cụ phân tích để hiểu được các tiến trình phát triển kinh tế

và thay đổi xã hội Môn học khuyến khích học viên suy nghĩ sâu sắc về tiến trình phát triển,

và thảo luận về những nhận định chưa chính xác của quá trình phát triển kinh tế

Mô tả môn học

Sẽ có 24 bài giảng và 7 buổi ôn tập trên lớp Mỗi tuần sẽ có một chủ đề mới với 2 bài giảng Các buổi ôn tập sẽ được thực hiện định kỳ để thảo luận về bài tập và giúp học viên chuẩn bị cho kỳ thi giữa kỳ và cuối kỳ

Một trong những chủ đề chính của môn học là chính sách phát triển nên dựa vào

Trang 2

bằng chứng Tất cả những mệnh đề hay giả định về mặt lý thuyết nên được phân tích

cặn kẽ theo kinh nghiệm thực tế Suốt môn học chúng ta sẽ thảo luận về những “huyền thoại phát triển”, là những ý tưởng tuy được rất nhiều người tin là có thật nhưng lại chưa hẳn đã được các dữ kiện hỗ trợ Học viên sẽ học cách xây dựng những giả thuyết có thể kiểm chứng được và đánh giá chứng cứ một cách khách quan trước khi chấp nhận hay bác bỏ một mệnh

đề Đây là bước chuẩn bị quan trọng cho quá trình viết luận văn thạc sĩ trong năm thứ hai của chương trình đào tạo Thạc sĩ Chính sách công

Bài đọc

Bài đọc yêu cầu được liệt kê theo mỗi bài giảng trong lịch học cụ thể bên dưới Học viên phải đọc những bài này trước khi lên lớp Những bài đọc bổ sung hay gợi ý (có thể bằng tiếng Việt hay tiếng Anh) sẽ được sử dụng liên quan đến các bài tập tiểu luận hay để chuẩn bị thi Những bài này thường không được dịch ra tiếng Việt và sẽ có sẵn trong thư viện Một số tài liệu có thể được tìm thấy trên trang: https://sites.google.com/site/jrpincus/

Tài liệu đọc trích dẫn trong các bài giảng cũng nhằm mục đích giới thiệu những nghiên cứu quan trọng cho mỗi đề tài Các bạn học viên muốn tìm hiểu sâu hơn có thể đọc thêm các bài đọc được trích dẫn trong bài giảng Nếu gặp khó khăn trong việc tìm kiếm các tài liệu này các bạn hãy đừng ngần ngại liên hệ với một trong số các giảng viên

Sách giáo khoa chính

Perkins, Dwight, Steven Radelet và David Lindauer, Kinh tế Phát triển (Sixth Edition), New

York: WW Norton và Company, 2006 (từ này được gọi tắt là Perkins et al 2006)

Trang Web tham khảo

Asian Development Bank: http://www.adb.org/

Center for Global Development: http://www.cgdev.org/

ELDIS: http://www.eldis.org/

IDEAs: http://www.ideaswebsite.org/

International Monetary Fund: http://www.imf.org/

National Bureau of Economic Research: http://www.nber.org/

Vietnamese language website of UNDP: http://www.undp.org.vn/

Vietnamese language website of the World Bank: http://www.worldbank.org.vn/

World Development Indicators: http://data.worldbank.org/data-catalog/world-development-indicators

Ôn tập

Những buổi ôn tập sẽ bắt đầu từ 8:30 sáng vào những ngày sau đây:

 17/2

 2/3

 16/3

 13/4

 27/4

 18/5

Trang 3

Yêu cầu của môn học

Học viên phải dự lớp đầy đủ, đọc bài qui định trước giờ lên lớp, tham gia thảo luận tích cực và hoàn thành tất cả bài tập được giao Học viên có thể tiếp xúc với bất kỳ thành viên nào trong bộ môn để thảo luận những khía cạnh liên quan đến môn học

Đánh giá học tập

Để hoàn tất môn học, sẽ có 3 bài viết chính sách ngắn, một bài nghiên cứu chính sách

dài hơn, một bài thi giữa kỳ và một bài thi cuối kỳ Sự tham gia tích cực trên lớp sẽ được tính

1/5 của tổng số điểm Các bài thi sẽ dựa vào những thông tin đã được chuyển tải trong tất cả

bài giảng, bài đọc yêu cầu, và những bài thảo luận nhóm Trong khi thi, học viên không được mang theo bất kỳ tài liệu liên quan nào vào phòng thi

Bài viết chính sách ngắn: Học viên sẽ trả lời các câu hỏi mở được soạn thảo để giúp

hiểu sâu hơn các vấn đề và chủ đề được đề cập trên lớp Học viên phải đọc bài đọc yêu cầu

và đúc kết từ các bài đọc gợi ý và tài liệu khác ở thư viện và trên internet nếu cần

Bài nghiên cứu chính sách: Mỗi bài nghiên cứu sẽ dài tối đa 5 trang đánh máy A4 Bài

nghiên cứu chính sách là bài tập nhóm, mỗi nhóm sẽ có 3 học viên được phân công Nhóm

sẽ quyết định chủ đề liên quan đến các bài giảng của môn học và nộp đề xuất cho các đồng giảng viên để duyệt Hình thức bài nghiên cứu sẽ như một báo cáo chính thức, trong đó phân

tích vấn đề được nêu và đưa ra những khuyến nghị chính sách thực tế và logic Hai bài viết

tốt nhất sẽ được đăng tải lên website của chương trình

Cơ cấu điểm:

Bài viết chính sách

ngắn 1

ngắn 2

Bài nghiên cứu chính

sách (dàn ý)

6/3 Bài nghiên cứu chính

sách (bản thảo)

17/4

Bài nghiên cứu chính

Trang 4

Lịch học

TUẦN 1: GIỚI THIỆU (6 - 10/2, 2012)

Bài giảng 1: Các mô thức phát triển

Châu Văn Thành

Bài đọc thêm:

Michael P Todaro và Stephen C Smith, Economic Development, Chương 1: Kinh tế học, thể

chế và Phát triển: Cái nhìn toàn cầu (10th

Edition), London: Pearson Education, 2009

Bài giảng 2: Đo lường tăng trưởng kinh tế và phát triển

Báo cáo phát triển con người 2010, Của cải thực của các quốc gia: con đường phát triển con

người 20th

Anniversary Edition Bản tiếng Anh: http://hdr.undp.org/en/ Bản tiếng Việt: http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_VT_Summary.pdf

TUẦN 2: DÂN SỐ (13 - 17/2, 2012)

Bài giảng 3: Tăng trưởng dân số

Huyền thoại phát triển 1: Nghèo vẫn hoàn nghèo khi dân số tăng nhanh

Đinh Vũ Trang Ngân

Bài đọc yêu cầu:

William Easterly (2001) Truy tìm căn nguyên tăng trưởng, Cambridge: MIT Press Chương

5: “Trợ giá bao cao su?”

Bài giảng 4: Di cư

Huyền thoại phát triển 2: Di cư dẫn tới sự chảy máu chất xám nên cần phải hạn chế

Corydon Irelvà (2010) “Chảy máu chất xám: Trung Quốc hân hoan chào đón người tài trở

về,” Harvard Gazette, July 20

Bài đọc thêm

John Page và Sonia Plaza (2006) “Tiền gửi từ di cư và phát triển: các bằng chứng quốc tế,”

Journal of African Economies, 15:2, p 245-336

Trang 5

TUẦN 3: GIÁO DỤC VÀ Y TẾ (20 - 24/2, 2012)

Bài giảng 5: Chính sách giáo dục

Huyền thoại phát triển 3: Trường học ở các nước đang phát triển không phát huy hiệu quả vì không đủ chi tiêu cho giáo dục

Abhijit Banerjee và Esther Duflo (2011), Kinh tế học về nghèo, Một cách nhìn mới về con

đường chống đói nghèo toàn cầu, Public Affairs Chương 4: “Đỉnh cao của một tầng lớp”

Richard Wilkinson và Kate Pickett (2010), Cân bằng tinh thần, tại sao sự bình đẳng lại tốt

hơn cho tất cả mọi người, Chương 8, “Thành tựu về giáo dục,” Penguin Books

Paul Glewwe và Michael Kremer (2006), “Trường học, giáo viên, và kết quả giáo dục ở các nước đang phát triển,”

http://www.hks.harvard.edu/var/ezp_site/storage/fckeditor/file/pdfs/centers-programs/centers/cid/publications/faculty/wp/122.pdf

Bài giảng 6: Chính sách y tế

Huyền thoại phát triển 4: Các nước nghèo không thể đủ nguồn lực để cung cấp dịch vụ y

tế phổ cập

Abhijit Banerjee và Esther Duflo (2011) Kinh tế học về nghèo, Một cách nhìn mới về con

đường chống đói nghèo toàn cầu, Public Affairs Chương 3: “Những trái cây trong tầm hái

cho một nền y tế toàn cầu tốt đẹp hơn.”

Eddy van Doorslaer, et al (2006) “Tác động của việc tính gộp các chi phí y tế lên các đo lường về mức độ nghèo ở 11 quốc gia Châu Á: Phân tích số liệu hộ gia đình”, Lancet, 368,

1357-64

Hsiao et al (2007), “Bảo hiểm y tế xã hội cho các nước đang phát triển,” WBI Development

Studies, The World Bank, Washington, D.C http://harvardschoolofpublichealth.com/health-care-financing/files/hsiao_và_shaw_2007_-_shi_for_developing_nations.pdf

TUẦN 4: NGHÈO VÀ BẤT BÌNH ĐẲNG (27/2 - 2/3, 2012)

Bài giảng 7: Tăng trưởng thì tốt cho người nghèo?

Huyền thoại phát triển 5: Tăng trưởng kinh tế là tất cả những gì chúng ta cần để giảm nghèo

Jonathan Pincus

Wuyts, Marc (2011) “Tăng trưởng, việc làm, và khoảng cách năng suất – tiền lương: Xem xét

lại mối quan hệ giữa tăng trưởng và nghèo,” Development và Change, 42:1, 437-447

Trang 6

Dollar, David và Aart Kraay (2002) “Tăng trường là TỐT cho người nghèo,” http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/2001/05/11/000094946_010428063 83524/Rendered/PDF/multi0page.pdf

Foster, James và Miguel Szekely (2008) “Tăng trưởng thu nhập có phải là tốt cho người

nghèo? Xem xét các nước thu nhập thấp sử dụng phương pháp tổng quát,” International

Economic Review, 49:4, p 1143-1172

Bài giảng 8: Tăng trưởng và phân phối thu nhập

Huyền thoại phát triển 6: Khi một nước ngày càng giàu lên, phân phối thu nhập sẽ ngày càng tệ đi

Jonathan Pincus

Bowman, Kirk (1997) “Chúng ta có nên dựa vào đường cong Kuznets để tạo ra tăng trưởng

bình đẳng không? Bằng chứng từ quá trình phát triển sau năm 1950t,” World Development,

25:1, pp 127-143

Miguel Szekely và Marianne Hilgert (1999) “Điều gì đằng sau số liệu về bất bình đẳng: điều tra số liệu Châu Mỹ La-tinh,” Inter-American Development Bank, Research Department Working Paper No 409, (December), http://www.iadb.org/res/publications/pubfiles/pubWP-409.pdf

TUẦN 5: CÔNG NGHIỆP HÓA (5-9/3, 2012)

Bài giảng 9: Chính sách công nghiệp

Huyền thoại phát triển 7: Chính sách công nghiệp là bất khả thi vì nhà nước không thể xác định người thắng cuộc

Dani Rodrik (2008), “Hiểu về chính sách công nghiệp,” Commission on Growth and

Development, World Bank Working Paper No 3

“Đã đến lúc lại phải tìm người thắng cuộc?”Public Policy Research, December-February

2011

Bài giảng 10: Nghiên cứu và phát triển (R&D) toàn cầu

Huyền thoại phát triển 8: Chỉ có nước giàu mới có thể nghiên cứu và phát triển

Trang 7

Athukorala và Kohpaiboon (2010), “Sự toàn cầu hóa R&D của các tập đoàn đa quốc gia tại

Mỹ,” Research Policy 39, 1335-1347

TUẦN 6: CÔNG NGHIỆP HÓA (tiếp) (12-16/3, 2012)

Bài giảng 11: Các ngành công nghiệp vừa và nhỏ

Huyền thoại phát triển 9: Nhỏ là đẹp

Jonathan Pincus

Thorstein Beck, Asli Demirgüç-Kunt và Ross Levine (2005) “SMEs, Tăng trưởng và giảm nghèo,” National Bureau of Economic Research Working Paper 11224, March,

http://www.nber.org/papers/w11224.pdf?new_window=1

Bennett Harrison (1994) “Huyền thoại về doanh nghiệp nhỏ là nơi tạo việc làm chủ yếu,”

Economic Development Quarterly, vol 8, p 13-18

Bài giảng 12: Cuộc cách mạng kinh doanh toàn cầu

Huyền thoại phát triển 10: “Thế giới là phẳng”

Jonathan Pincus

Peter Nolan, Jin Zhang và Chunhang Liu (2008) “Cuộc cách mạng kinh doanh toàn cầu, hiệu

ứng lan tỏa, và thách thức cho các doanh nghiệp ở các nước đang phát triển,” Cambridge

Journal of Economics, 32, p 29-47

Daniel Pink (2005) “Tại sao thế giới là phẳng,” Wired, May

http://www.wired.com/wired/archive/13.05/friedman.html

Thomas Friedman (2005) Thế giới là phẳng: lược sử thế kỷ 21, New York: Farrar, Straus &

Giroux

TUẦN 7: TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN VÀ PHÁT TRIỂN (19-23/3, 2012)

Bài giảng 13: Phát triển bền vững

Huyền thoại phát triển 11: Thế giới đang cạn kiệt nguồn tài nguyên

Jonathan Pincus

Bài đọc yêu cầu: Perkins et al 2006 Chapter 20

Howarth, Richard B (2007) “Cần một tiêu chí bền vững hiệu quả hơn,” Ecological

Economics, 63, pp 656–663

Xem thêm “Còn lại gì nữa? Những tới hạn nguồn lực của trái đất,

http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=interactive-how-much-is-left

Trang 8

Bài giảng 14: Tài nguyên thiên nhiên: phúc hay họa?

Jonathan Pincus

Huyền thoại phát triển 12: Nhiều tài nguyên thiên nhiên là cái họa: các nước xuất khẩu tài nguyên thiên nhiên thường tăng trưởng chậm hơn các nước khác

Wright, Gavin và Jesse Czelusta (2004) “Huyền thoại về lời nguyền tài nguyên,” Challenge,

47:2, 6-38

Van der Ploeg, Frederick (2011) “Tài nguyên thiên nhiên: Họa hay phúc?” Journal of

Economic Literature, XLIX(2): 366-420

Andrew Williams (2011) “Tìm hiểu về lời nguyền tài nguyên: một phân tích định lượng về

mối quan hệ giữa tài nguyên thiên nhiên, tính minh bạch, và tăng trưởng kinh tế,” World

Development, 39:4, 490-505

TUẦN 8-9: Thi giữa kỳ

Thi giữa kỳ 28/3, 2012

TUẦN 10: CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU NÔNG THÔN I (9-13/4, 2012)

Bài giảng 15: Vai trò của nông nghiệp trong phát triển kinh tế

Trần Tiến Khai

Bruce F Johnston và John W Mellor (1961) “Vai trò của nông nghiệp trong phát triển kinh

tế,” American Economic Review, 51:4, p 566-593

Massoud Karshenas (2001) “Nông nghiệp và phát triển kinh tế ở Châu Phi cận Sahara và

Châu Á,” Cambridge Journal of Economics, 25, 315-342

Bài giảng 16: Vai trò của nhà nước trong phát triển nông nghiệp

Timmer, Peter C (1999) “Vai trò của nhà nước trong phát triển nông nghiệp,” in C Peter

Timmer (ed.) Agriculture và the State Ithaca, NY: Cornell University Press

Colin Macandrews, Alex Brillantes, và Ammar Siamwalla (2001) “Thoái hóa và phân quyền” trong cuốn Ammar Siamwalla (ed.), Sự tiến hóa trong vai trò của nhà nước, tư nhân, và các

tác nhân địa phương ở nông thôn Châu Á: Volume 5, Oxford University Press

Dorward, Andrew, Jonathann Kydd, Jamie Morrision và Ian Urey (2004) “Một lộ trình chính

sách cho sự tăng trưởng nông nghiệp vì người nghèo.” World Development, 32:1, 73 – 89

Trang 9

TUẦN 11: CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU NÔNG THÔN II (16-20/4, 2012)

Bài giảng 17: Chiếm dụng đất và phát triển

Bài đọc yêu cầu

Deininger, Klaus (2003) “Tóm tắt tổng hợp” trong cuốn Klaus Deininger (ed.) Chính sách

đất cho tăng trưởng và giảm nghèo, World Bank

Bài đọc thêm

Quan, Julian (1998) “Chiếm dụng đất và sinh kế bền vững nông thôn,” trong cuốn Diana

Carney, ed., Những sinh kế nông thôn bền vững: Chúng ta có thể đóng góp gì? UK:

Department for International Development Press

Feder, Gershon và David Feeny (1991) “Chiếm dụng đất và quyền sở hữu tài sản: Lý thuyết

và hàm ý chính sách cho phát triển,” The World Bank Economic Review, 5:1, 135 – 153

Feder, Gershon và Akihiko Nishio (1999) “Lợi ích của đăng ký và sử dụng đất: các quan

điểm kinh tế và xã hội,” Land Use Policy, 15:1, 25-43

Hue Le (2008) “Đổi mới kinh tế và rừng ngập mặn ở miền trung Việt Nam,” Society &

Natural Resources, 21:2, 106-119

Quy-Toan Do và Lakshmi Iyer (2008) “Sở hữu đất đai và chuyển đổi nông thôn ở Việt Nam,”

Economic Development và Cultural Change, 56:3, 531-579

Bài giảng 18 Phương pháp chuỗi giá trị trong nghiên cứu về kinh doanh nông sản Trần Tiến Khai

Markets4Poor (2008) “Để chuỗi giá trị hiệu quả hơn cho người nghèo: Sổ tay thực hành phân tích chuỗi giá trị,”

http://www.markets4poor.org/sites/default/files/file/Publications/M4P1/VC%20toolbook_vns pdf

Bài đọc thêm

Raphael Kaplinsky và Mike Morris (2001) “Sổ tay về nghiên cứu chuỗi giá trị,”

http://www.inti.gob.ar/cadenasdevalor/manualparainvestigacion.pdf

GTZ ValueLinks Manual: The Methodology of Value Chain Promotion, http://www.value-links.de/manual/distributor.html

TUẦN 12: NGOẠI THƯƠNG VÀ TĂNG TRƯỞNG (23-27/4, 2012)

Bài giảng 19: Ngoại thương, tăng trưởng và giảm nghèo

Huyền thoại phát triển 13: Toàn cầu hóa tạo ra một cuộc đua xuống đáy: các nước nghèo cạnh tranh bằng mức lương thấp và sẵn lòng chấp nhận các ngành công nghiệp gây ô nhiễm

Daniel W Drezner (2006), “Giả thuyết về cuộc đua xuống đáy – Tổng hợp lý thuyết và thực

Trang 10

Michael P Todaro và Stephen C Smith, Kinh tế phát triển, Chương 12: Lý thuyết ngoại

thương và chiến lược phát triển (10th

Bài giảng 20: Chính sách hướng ngoại

John Weiss (2005), “Tăng trưởng xuất khẩu và chính sách công nghiệp: Bài học từ sự thần kỳ Châu Á”, ADB Institute Discussion Paper No 26

David Dapice (2009), Ngoại thương trong thế giới thực, chính sách nào thích hợp cho một nước đang phát triển (ghi chú bài giảng)

TUẦN 13: NGHỈ 30/4, QUỐC TẾ LAO ĐỘNG VÀ ĐI THỰC ĐỊA (30/4 – 4/5, 2012)

TUẦN 14: NỢ NƯỚC NGOÀI, VIỆN TRỢ NƯỚC NGOÀI, VÀ QUẢN LÝ NỀN KINH

TẾ MỞ (7-11/5, 2012)

Bài giảng 21:

 Sử dụng và lạm dụng nợ nước ngoài/Các cuộc khủng hoảng tài chính

 Viện trợ nước ngoài, tăng trưởng và phát triển

Bài đọc yêu cầu: Perkins et al 2006 Chapters 14 & 15

Michael P Todaro và Stephen C Smith, Kinh tế phát triển, Chương 13: Cán cân thanh toán,

nợ ở các nước đang phát triển, và tranh luận về sự ổn định kinh tế vĩ mô (10th

Nicholas D Kristof (2006) “Viện trợ: có tác dụng không?” New York Review of Books,

October 5, http://www.nybooks.com/articles/archives/2006/oct/05/aid-can-it-work/

Bài giảng 22: Cân bằng trong nền kinh tế mở và các chính sách bình ổn

Bài đọc yêu cầu: Perkins et al 2006 Chapter 19 & 21

TUẦN 15: Các bài thỉnh giảng (14-18/5, 2012)

Bài giảng 23: Sẽ thông báo

Bài giảng 24: Sẽ thông báo

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	357,44 KB