CT_NGUC 11-04

CHỈ ĐỊNH CT NGỰC  Đánh giá các bất thường phát hiện trên X quang qui ước  Bệnh lý phổi, trung thất, màng phổi, thành ngực  Đánh giá giai đoạn ung thư, phát hiện di căn sớm  Phân b

1

Hình ảnh CT NGỰC

Bs Lê Văn Dũng Khoa Chẩn đoán hình ảnh

Bv Chợ Rẫy

CHỈ ĐỊNH CT NGỰC

 Đánh giá các bất thường phát hiện trên X quang qui ước

 Bệnh lý phổi, trung thất, màng phổi, thành ngực

 Đánh giá giai đoạn ung thư, phát hiện di căn sớm

 Phân biệt các bệnh lý: viêm, u

 Đánh giá bệnh lý mạch máu

 Hướng dẫn sinh thiết, can thiệp

Lymphoma Phim có cản quang: Đánh giá xâm lấn mạch máu, tính chất bắt cản

quang của tổn thương

Teratoma Phim không cản quang: Phân

biệt đậm độ khác nhau: mỡ,

vôi, mô mềm

5

U phổi xâm lấn trung thất

Dãn phế quản

Giải phẫu hình ảnh CT

TRUNG THẤT-PHỔI

7

Kỹ thuật HRCT Độ dày 1-2 mm, độ ly giải cao (không gian)

Chỉ định:

Bệnh lý đường dẫn và mô kẻ

Cấu trúc phổi trên HRCT

+1/3 ngoài không thấy PQ

-Màng phổi:Liên thuỳ nằm ngang mỏng, còn ngoài biên mỏng không

thấy

Ngang mức khớp ức đòn

11

Ngang mức cung động mạch chủ

Ngang mức cửa sổ phế chủ

13

Ngang mức động mạch phổi (T)

Ngang mức động mạch phổi (P) và thân động mạch phổi

15

Ngang qua bốn buồng tim

17

Qua hai buồng tim

GIẢI PHẨU CT THUỲ PHỔI PHỔI

• *Phổi bên (P):

trước),IX(đáy bên),VII(đáy sau)

• * Phổi bên (T):

trước),IX(đáy bên),VII(đáy sau)

19

VÀI HÌNH ẢNH BỆNH LÝ PHỔI

25

Chấn thương ngực

-Thành ngực:

+Tràn khí dưới da

+Gãy xương:Gãy cung sườn,Csống,xương ức

-Màng phổi:Tràn khí hoặc dịch nhiều hoặc ít

-Nhu mô: Dập,rách hoặc tụ máu trong mô phổi

Chấn thương ngực

XQ Hia mức khí dịch (T) CTMức khí dịch cũa DD và quai ruột trong ngực (T)

29

Chấn thương ngực

Dập phổi kèm bóng khí (Rách mô phổi)

BỆNH LÝ THÀNH NGỰC

K thậân di căn xs

33

(Lipoma)

35

VIÊM NHIỄM THÀNH NGỰC

-Viêm xương tủy xương của xương ,

phần mềm hay từ phổi-màng phổi

(lao, nấm)

Hình PL

-Thay đổi xương cấu trúc, hình dáng

-Xóa lớp mỡ ngòai màng phổi (+/-)

CE

Tăng quang mạnh thường ở

thành tổn thương

Vai trò CT: Đánh giá vị trí, mức độ, liên

quan các cấu trúc trong lồng ngực

(Osteomyelitis)

BỆNH LÝ MÀNG PHỔI

37

TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI

Nguyên nhân: Suy tim, viêm nhiễm, u

Hình ảnh

-Dịch ở phía sau khi bệnh nhân nằm ngữa

-Đậm độ dịch: cao trong chảy máu, dịch có protein cao

-Màng phổi có thể dày, bắt quang sau tiêm cản quang (dày đều trong viêm, dày nốt thô, không đều trong u )

Vai trò CT:

-Đánh giá mức độ, loại (khu trú, tự do), vị trí tràn dịch

-Gợi ý nguyên nhân (viêm, u )

-Phân biệt: Tràn dịch màng phổi><Abscess phổi ngoại biên

Tràn dịch màng phổi tự do: dịch tự do

khoang màng phổi, ép gây xẹp phổi thụ

động

Tràn mủ màng phổi khu trú: dịch khu trú

ở các tuí màng phổi dính nhau, tăng quang các thành túi này sau tiêm cản quang

-Chẩn đoán xác định (khí ít), khu trú, phân biệt với bulla

-Tổn thương phổi kèm theo (blebs, bệnh lý mô kẻ, dính màng

phổi, tràn dịch máu kết hợp )

-Đánh giá biến chứng, theo dõi hiệu quả điều trị

TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

Tràn khí màng phổi [P]: đậm độ thấp (khí), không có

nhu mô phổi, phổi xẹp bị đẩy vào trong

-Di căn phổi

U XƠ MÀNG PHỔI LÀNH TÍNH

U MÀNG PHỔI ÁC TÍNH

45

U ác tính màng phổi

PA, decubitus

U xơ màng phổi

47

U xơ lành tính màng phổi

BỆNH LÝ TRUNG THẤT

KHỐI CHOÁN CHỔ TRUNG THẤT TRƯỚC

(ANTERIOR MEDIASTINUM)

- U: Thymoma, Teratoma, Thyroid, Lymphoma

-Khác: Di căn, u trung mô, phình mạch

-Góc tâm hoành: Kén màng phổi-tim, thoát vị hoành, túi mỡ ngoài tim

51

Thymoma 2 cm, lành tính, không

xâm lấn, b/n bị nhƣợc cơ

Teratoma lành tính

53

Thymic Carcinoma

KHỐI CHOÁN CHỔ TRUNG THẤT SAU

55

(Paraganglioma

KHỐI CHOÁN CHỔ TRUNG THẤT GIỮA

-Các tổn thương kèm theo (phổi )

-Khả năng phẫu thuật u

59

VIÊM TRUNG THẤT CẤP (ACUTE MEDIASTINISTIS)

- Nguyên nhân: Chấn thương, thủng cơ quan trung thất, viêm nhiễm lan tràn từ vùng hầu-cổ, hoặc phổi ,màng phổi

-Hình CT

- Đậm độ cao vùng viêm, tụ mủ; mất cấu trúc mỡ bình thường của trung thất

- Tụ khí (thủng, vi khuẩn)

- Tăng quang viền của abscess

- Kết hợp (tràn dịch,khí, mũ màng phổi, abscess dưới hoành, viêm xương sống )

Vai trò CT:

-Xác định: vị trí, mức độ,liên quan, nguyên nhân viêm trung thất

60 Viêm trung thất (Mediastinitis): mất mỡ trung thất, có đậm độ khí

a

+Lá nội mạc (intimal flag)

+Lòng thật-giả (tăng quang, ép,

65

U PHỔI ÁC TÍNH

Ung thƣ phổi xâm lấn trung thất, tĩnh mạch chủ trên

66

Ung thƣ phổi ngọai biên/ Bờ không đều, tủa gai/ Co

kéo màng phổi

67

Di căn phổi

(Pulmonary Metastasis)

-Đường di căn:Theo mạch máu,bạch huyết

(Hạch trung thất và nhu mô phổi), trực tiếp, theo nội PQ

Di can

71

Di căn theo bạch huyết

-Sự lan tràn mô ác tính trong mô kẽ(bó phế quản mạch

máu, vách liên tiểu thùy, khoảng dưới màng phổi, bạch huyết phổi)

-Nguồn gốc từ k phế quản, vú, dạ dày, tụy,…

-Bệnh học:Phù, xơ, giãn bạch huyết, tế bào trong mô kẽ -Thường hai bên phổi(1 bên sau k phổi)

*Xq:Bình thường(ít),dạng lưới,dày bó phế-mạch,Kerley

A,B,giảm thể tích phổi, hạch rốn phổi

*HRCT:Dày vách liên tiểu thùy, nốt trong vách liên tiểu

thuỳ, dày bó mạch trung tâm liên tiểu thùy, dày dưới

màng phổi

Phân biệt:Viêm xơ phế nang(ngoại biên),Viêm phế nang dị

ứng(Không dày liên tiểu thùy),Sarcoid(Thùy trên)

Di căn theo bạch huyết  HRCT

73

Nốt phổi đơn độc

-Nốt mờ:<3cm

-Yếu tố nguyên cơ ác tính:Tuổi càng lớn,hút thuốc,tiền sử

bệnh ác tính, nghề nghiệp nguy cơ

-Yếu tốù ít nghĩ ác tính:Tuổi trẻ,tiền sử bị viêm

máu

-Vôi dạng lan toả, bắp rang, đồng tâm, lớp, trung

4.Đậm độ Mô, dịch, mỡ, liên quang bắt quang(>20HU)

75

Đánh giá nốt đơn độc

5.Sự phát triển của nốt (So với phim cũ)

Thời gian nhân đôi thể tích  Tăng 26%:

hình tua gai

77

Đậm độ không đồng nhất do họai tử (Ca tế bào lớn kém biệt hóa)

Liên quan với trong lòng phế

quản phế quản thùy lƣỡi (T) (Ca

tế bào vảy)

 Sang thương vệ tinh

 Thời gian nhân đôi

* Lưu ý: Có sự trùng lắp dấu hiệu

hình ảnh giữa lành và ác

tínhBiopsy

Sang thương vệ tinh (histoplasma

79

Hamartoma (có đậm độ

mỡ-vôi bên trong)

Đóng vôi trong bệnh lý u hạt lành tính (granuloma)

Di dạng mạch máu

Phân loại: (1) Viêm phổi thùy

(2)Phế quản phế viêm (3) Viêm

HRCT:

-Bệnh đường khí nhỏ kết hợp với nốt trong phổi (T) của bệnh nhân viêm tiểu PQ do vi khuẩn -Vài nốt mờ sơ sài bề mặt màng phổi và rãnh(Nốt trung tâm tiểu thùy)

ABSCESS PHỔI (PULMONARY ABSCESS)

Nguyên nhân: Thường là hậu quản

viêm phổi (tụ cầu, Klebsiella)

Hình CT

PL: Có thể hiện diện mức khí-dịch

CE: Tăng quang ngoại biên (thành ổ

abscess), không thấy tăng quang

trung tâm (vùng hoại tử)

Vai trò CT

-Vị trí, kích thước, độ dày thành, tổn

thương phổi liên quan

-Chẩn đoán phân biệt

Abscess phổi: hình mực dịch-khí, có tăng quang viền sau tiêm cản quang

85 Lao kê(nốt tự do)

HRCT:Bệnh đường khí nhỏ với dạng nốt trong phổi (P) của bệnh nhân lao phổi

Những nốt này giới hạn rõ và những đốm không thuộc màng phổi và rãnh.Những nốt (Mũi tên)nằm dọc theo hướng mạch máu

87

(có thể thấy viêm phổi do virút hoặc VK)

Hình ảnh CT dãn phế quản

*Dày thành,dãn lòng phế quản

*Thấy phế quản ở ngoại biên phổi

* Nang có mức khí/ dịch

*Thay đổi xung quanh: Xơ, tổ ong, rối loạn thông khí

Dãn phế quản với dấu hiệu vòng nhẫn (signet ring sign): phế quản lớn hơn động mạch đi kèm (bình thường khi tỉ số phế quản/mạch máu < 1.2)

KHÍ PHẾ THŨNG ( emphysema)

*Giãn bất thường của khoảng khí xa kèm phá hủy vách

phế nang không hồi phục và không có xơ

-Toàn tiểu thuỳ:

Thùy dưới,Thiếu alpha1-antitrypsin, lan rộng, đồng nhất

-Trung tâm tiểu thuỳ:

+Liên quan trung tâm tiểu thùy phổi

+Thùy trên,cạnh tiểu PQ, rãi rác

-Cạnh vách:

+Liên quan ngoại biên với cạnh màng phổi tạng và

vách liên tiểu thùy

-Xem XQ trước khi xem HRCT vì thỉnh thoảng dấu XQ

nhiều hơn trên HCRT(như tăng phồng thể tích phổi )

95

Khí thũng trung tâm tiểu thuỳ

97

Nguyên nhân: U, viêm, nút nhầy, vật lạ

XẸP PHỔI

99

XẸP PHỔI

Xẹp thuỳ trên phổi (T) do u phổi, u phía trong gây lồi bờ bất thường, đậm

độ u giảm so với vùng phổi xẹp

U PHỔI GÂY XẸP PHỔI