NGUYÊN TẮC CƠ BẢN: - SIÊU ÂM BỤNG TRONG CẤP CỨU BAO GỒM TẤT CẢ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN KHÁM BỤNG NHƯ ĐAU BỤNG, RỐI LOẠN TIÊU HÓA… CHO ĐẾN TÌNH TRẠNG BỤNG CẤP THỰC SỰ.. - BỆNH NHÂN TR
Trang 11
SIÊU ÂM CHẨN ĐOÁN BỤNG CẤP
-
BS NGUYỄN CAO CƯƠNG
BV Bình Dân
I NGUYÊN TẮC CƠ BẢN:
- SIÊU ÂM BỤNG TRONG CẤP CỨU BAO GỒM TẤT CẢ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN
ĐẾN KHÁM BỤNG NHƯ ĐAU BỤNG, RỐI LOẠN TIÊU HÓA… CHO ĐẾN TÌNH TRẠNG BỤNG CẤP THỰC SỰ
- BỆNH NHÂN TRONG TÌNH TRẠNG KHÔNG ĐƯỢC SỬA SOẠN NÊN KHÓ KHẢO SÁT SÂ: BN KHÓ HÍT SÂU NÍN THỞ ĐƯỢC, BỤNG CHƯỚNG HƠI, CHƯA CÓ CẦU BÀNG QUANG, CHƯA NHỊN ĐÓI …
* DO ĐÓ SÂ BỤNG CẤP CÓ ĐÕI HỎI KHÁC HƠN:
1 KHẢO SÁT TỈ MỈ:
- CÁC CƠ QUAN Ổ BỤNG: CHÚ Ý VÙNG ĐAU
- CÁC KHOANG, TẠNG SAU PHÚC MẠC
- CÁC TÚI CÙNG, CÁC RÃNH LÀ NHỮNG CHỖ THẤP Ổ BỤNG: CÓ DỊCH ?
- PHẦN NGỰC DƯỚI: TÌM TRÀN DỊCH MÀNG PHỔI, ÁP XE …
2 PHÁT HIỆN BỆNH LÝ CƠ QUAN, NẾU CẦN THIẾT LÀM THÊM PP HÌNH ẢNH KHÁC
3 PHÁT HIỆN “DỊCH Ổ BỤNG”=> BỆNH LÝ NGOẠI KHOA HAY NỘI KHOA
DỊCH Ở RÃNH MORISON ( DẤU TRĂNG LƯỠI LIỀM)
II - ĐAU HẠ SƯỜN PHẢI - THƯỢNG VỊ:
MỘT SỐ BỆNH LÝ THƯỜNG GẶP TRONG SÂ ĐAU BỤNG CẤP VÙNG HSP-TV
1 VIÊM TÚI MẬT CẤP:
- TM VÁCH DÀY > 3mm, PHÙ NỀ ( PHẢN ÂM KÉM)
- CÓ SỎI (90 - 95 % )
- DẤU MURPHY / SÂ (+)
2 TẮC ĐƯỜNG MẬT CẤP:
- DẤU NÒNG SÚNG ĐÔI => DÃN ĐƯỜNG MẬT TRONG GAN
- DÃN OMC: ĐƯỜNG KÍNH TRONG LÒNG OMC > 8 mm
3 BỆNH LÝ Ở GAN:
3.1 ABCÈS GAN: BN CÓ SỐT HÌNH ẢNH SÂ THAY ĐỔI
- GIAI ĐOẠN SỚM: HÌNH ẢNH PHẢN ÂM HỖN HỢP ( MOSAIC)
- GIAI ĐOẠN TRỄ: HÌNH ẢNH CÓ TẠO DỊCH TỪNG PHẦN HAY TOÀN PHẦN, GIỚI HẠN RÕ HOẶC CÓ VỎ BAO
3.2 NANG GAN ( CÓ BIẾN CHỨNG)
- XUẤT HUYẾT: DỊCH ĐỤC, CÓ FIBRIN
- NHIỄM TRÙNG: DỊCH ĐỤC
- VỠ VÀO Ổ BỤNG: NANG XẸP CÓ DỊCH Ổ BỤNG
Trang 22
3.3 XUẤT HUYẾT TRONG U GAN: KHỐI U GAN CÓ HÌNH ẢNH PHẢN ÂM KÉM, HỖN HỢP
3.4 U GAN VỞ: U Ở BỀ MẶT GAN
- HÌNH ẢNH BỜ U KHÔNG LIÊN TỤC
4 GAN LỚN, ĐAU: (BỆNH NỘI KHOA)
4.1 GAN TIM ( FOIE CARDIAQUE):
- GAN LỚN, PHẢN ÂM KÉM …
- TM TRÊN GAN DÃN > 10 mm, ĐO CÁCH TMCD 2 cm
4.2 VIÊM GAN CẤP:
- GAN LƠNÙ, PHẢN ÂM HƠI KÉM
4.3 LYMPHOME GAN: HIẾM GẶP, GAN CÓ NHIỀU NỐT ECHO KÉM
5 BỆNH LÝ SAU PHÚC MẠC:
5.1 BỆNH LÝ THẬN:
- SỎI, THẬN TRƯỚNG NƯỚC
- VIÊM QUANH THẬN: LỚP MỠ GEROTA PHẢN ÂM KÉM, TỤ DỊCH…
5.2 VIÊM TỤY: NHIỀU TRƯỜNG HỢP SÂ KHÓ XÁC ĐỊNH => CT SCAN
- TỤY LỚN HƠN, PHẢN ÂM KÉM…
5.3 HẠCH XUẤT HUYẾT, HOẠI TỬ:
- HÌNH ẢNH CÁC NỐT PHẢN ÂM TRỐNG SAU PHÚC MẠC
5.4 ÁP XE SAU FM:
- HÌNH ẢNH PHẢN ÂM HỖN HỢP, KÉM QUANH HỐC THẬN, CƠ PSOAS
- ÁP XE VỠ: VỎ BAO, GIỚI HẠN KHÔNG RÕ, CÓ DỊCH Ổ BỤNG
III.- ĐAU HẠ SƯỜN TRÁI:
1 BỆNH LÝ LÁCH
1.1.- ABCÈS LÁCH: BN CÓ SỐT
- SANG THƯƠNG PHẢN ÂM HỖN HỢP
- GIỚI HẠN KHÔNG RÕ
1.2 - NHỒI MÁU: DO TẮC NGHẺN M/ MÁU: LÁCH LỚN, PHẢN ÂM KÉM…
2 BỆNH LÝ SAU PHÚC MẠC: TƯƠNG TỰ BÊN HSP
IV.- ĐAU HẠ VỊ:
1 BỆNH LÝ PHỤ KHOA:
1.1 U PHẦN PHỤ:
- U XOẮN: KHÔNG CÓ PHỔ MẠCH TRÊN SÂ DOPPLER, CÓ DỊCH
DOUGLAS
- U XUẤT HUYẾT: CÓ DỊCH FIBRIN TRONG LÒNG U
- U VỠ: BỜ PP KHÔNG ĐỀU, CÓ DỊCH TÚI CÙNG
1.2.THAI NGOÀI TC:
Trang 33
- CHƯA VỠ: TÚI THAI NGOÀI TC
- VỠ: KHỐI MÁU TỤ, DỊCH DOUGLAS, Ổ BỤNG
1.3.VIÊM PHẦN PHỤ: KHÓ XÁC ĐỊNH, PP LỚN PHÙ NỀ, ÍT KHI THẤY DỊCH
Ổ BỤNG
* NHỮNG TRƯỜNG HỢP NGHI NGỜ CẦN NỘI SOI Ổ BỤNG
2- VIÊM RUỘT THỪA: SÂ CÓ ĐỘ CHÍNH CAO, KHẢO SÁT TỈ MỈ
HÌNH ẢNH RT LÀ HÌNH CÓ 3 DÃI, LÒNG PHẢN ÂM KÉM, 2 VÁCH DẦY
ÁP XE RUỘT THỪA
V.-H/C ĐAU BỤNG - TRỤY TIM MẠCH:
5.1.- VỠ LÁCH (BÀI CHẤN THƯƠNG BỤNG)
5.2.- VỠ GAN : ( “ “ “ “ )
5.3.- NỨT TÚI PHÌNH ĐỘNG MẠCH CHỦ BỤNG:
- VỠ SAU PM: TÚI PHÌNH CÓ NHỮNG CHỔ NỨT VỠ, MÁU TỤ SAU PHÚC MẠC, CÓ DỊCH TRONG Ổ BỤNG (THƯỜNG GẶP HƠN)
- NỨT TÚI PHÌNH; CÓ HÌNH VÁCH TÁCH ĐÔI
- VỠ TRONG Ổ BỤNG: BỤNG ĐẦY DỊCH, THẤY HOẶC KHÔNG THẤY TÚI PHÌNH
* CẦN CT-SCAN XÁC ĐỊNH
5.4 - ĐMC BỤNG TÁCH VÁCH: HÌNH ẢNH LỚP NỘI MẠC TÁCH RỜI HOẶC DI ĐỘNG TRONG LÒNG ĐMC ( FLAPPING)
5.5- ABCÈS VỠ:
5.6- VIÊM TỤY CẤP HOẠI TỮ: HÌNH ẢNH VIÊM TỤY CẤP, CÓ DỊCH QUANH TỤY VÀ Ổ BỤNG ( DẤU CON BƯỚM) CT-SCAN XÁC ĐỊNH
5.7.- THAI NGOÀI TỬ CUNG VỠ:
VI.- TẮC RUỘT:
- QUAI RUỘT DÃN (DỊCH, HƠI), TĂNG NHU ĐỘNG
- CÓ DỊCH BỤNG
- HÌNH ẢNH KHỐI U ( COCARDE, TARGET) CÓ KHI THẤY
=> X-QUANG BỤNG KHÔNG SỬA SOẠN