Các mốc lịch sử của Ai Cập cổ đại Thế giới Cổ đại ra đời lúc chế độ công xã thị tộc tan rã và chế độ chiếm hữu nô lệ hình thành.. Thần quyền và Vương quyền cũng tác động khá mạnh đến sự
Trang 1*Lịch sử nền Văn minh Ai Cập cổ đại:
Ai cập là một trong những cái nôi xuất hiện nền Văn minh sớm nhất của xã hội loài người
Các mốc lịch sử của Ai Cập cổ đại
Thế giới Cổ đại ra đời lúc chế độ công xã thị tộc tan rã và chế độ chiếm hữu nô lệ hình thành Sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi phát triển đã thúc đẩy sự ra đời và phát triển của các hoạt động sản xuất mới: thủ công nghiệp và thương nghiệp.Sức sản xuất tăng lên cùng với sự cải tiến công cụ lao động, hoạt động trao đổi buôn bán, sự phân hoá sản xuất chăn nuôi nôn nghiệp ra thành thủ công nghiệp và nông nghiệp, tài sản xã hội gia tăng nhanh chóng Đô thị xuất hiện, những thành phố Ai Cập cổ đại (khoảng 3000 năm TCN) ban đầu gánh vác hai chức năng:
1 Là nơi trao đổi, mua bán sản phẩm (thị)
2 Là thành luỹ để chủ nô lệ cũng cố địa vị của mình (đô)
Hầu hết, các quốc gia cổ đại đều hình thành và phát triển tại những vùng đồng bằng lưu vực các dòng sông lớn, nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển
Trang 2nông-ngư nghiệp, chăn nuôi, thủ công nghiệp và thương nghiệp Do điều kiện tự nhiên thuận lợi (lưu vực sông Nil dài khoản 700km và rộng khoảng 50 km) nên nông nghiệp có tầm quan trọng đối với sự sinh tồn của đô thị Thần quyền và Vương quyền cũng tác động khá mạnh đến sự hình thành bộ mặt của thành phố nên những thành phố thường cũng là những trung tâm tôn giáo với những đền thờ lớn hay bên cạnh các thành phố thường có những Kim tự tháp, Mastaba, hoặc Hypoge
Ngoài những quần thể kim tự tháp và đền đài với quy mô lớn được xây dựng bằng
đá còn tồn tại được đến nay, các kết quả của hoạt động xây dựng đô thị phần lớn đã
bị sa mạc và thời gian làm mất đi Những hình thức của đô thị lúc bấy giờ chỉ có thể hình dung được một phần qua dấu vết còn lại của một số đô thị được xây dựng
để tập trung nô lệ phục vụ cho việc xây dựng kim tự tháp
Về tôn giáo: Gồm nhiều hệ thần linh, trong đó quan trọng nhất là hệ mặt trời, thần Mùa màng nông nghiệp, thần Chiến tranh, thần phồn thực, các thần được biểu hiện bằng những hình vẽ, điêu khắc mình người, đầu động vật Nhìn chung, cách tổ chức và xây dựng đô thị cổ Ai Cập tương đối thống nhất, đã tạo nên hình thái đô thị đặc trưng riêng, dễ nhận biết so với các đô thị cùng thời ở nhiều khu vực khác nhau trên thế giới
Quan niệm xây dựng đô thị của Ai Cập cổ đại thể hiện ở sự phân chia các khu chức năng đô thị một cách tách biệt:
Thành phố cho người chết (Thế giới vĩnh hằng của linh hồn sau khi
chết):Bao gồm những công trình lăng mộ của các vương triều Ai Cập cổ đại Người Ai Cập cổ đại đã sử dụng phổ biến một loại vật liệu bền vững là đá với kích thước lớn để xây dựng các công trình có quy mô khổng lồ Theo tính toán, với kỹ thuật xây dựng của thời kỳ này thì để xây dựng kim tự tháp, vua Pharaon Khufu phải dùng đến 100 000 nhân công làm việc trong
Trang 3suốt 20 năm liên tục (có đến 2 triệu 300 ngàn phiến đá lớn được sử dụng, mỗi phiến cân nặng trung bình 2 tấn)
Nhóm kim tự tháp Giza, Ai Cập
Khu đền thờ thần Ai Cập cổ đại (Thế giới thiêng liêng của thần linh): Đa thần giáo có ý nghĩa quan trọng trong đời sống xã hội Ai Cập cổ đại Kiến trúc tôn giáo Ai Cập là một quần thể các đền thờ thần, trong đó quan trọng nhất là ngôi đền chính thờ thần Mặt trời hay vị thần bảo hộ của địa phương, ngoài ra còn có các đền thờ những vị thần thứ cấp khác Quần thể đền thờ được bao bọc bởi tường thành kiên cố, có cổng chính mở về hướng sông Nil tạo thành một tổng thể độc lập khép kín trong thành phố Bên trong có các công trình phụ trợ khác như kho chứa, xưởng thủ công, nhà của giới tăng lữ
và nhà ở của một bộ phận nông nô
L'archéologie égyptienne, Gaston Maspero, 1907 Anciennement appelé "pyramide de Righa"
Trang 4 Khu vực cư trú của dân cư đô thị (Thế giới tạm thời của người sống): Thành phố cho người sống là nơi cư trú của tầng lớp chủ nô và nô lệ Khu vực này không được chú trọng xây dựng như khu vực các công trình tín ngưỡng và tôn giáo Vật liệu được dùng để xây nhà ở chủ yếu là đất nung, quy mô công trình nhỏ, kiến trúc đơn giản, cách bố cục tự do với mật độ xây dựng cao Riêng khu ở cho các tầng lớp thống trị, được xây dựng với quy mô lớn hơn,
sử dụng vật liệu đá, tuy nhiên vẫn ở mức độ vừa phải
Đặc điểm chính về tổ chức không gian đô thị thời kỳ Ai Cập cổ đại:
Cách tổ chức không gian có sự phân chia giai cấp rõ rệt, vai trò thống trị tuyệt đối của các Pharaon
Tôn giáo đa thần, và tin tưởng vào sự sống vĩnh hằng của linh hồn con người, nên chú trọng xây dựng các khu lăng mộ và khu đền thờ
Đặc điểm nổi bật của không gian kiến trúc đô thị là việc sử dụng nguyên tắc
bố cục hình học dựa trên các hệ trục đối xứng dành cho các công trình xây dựng thuộc khu lăng mộ và đền thờ Ngược lại, trong khu ở được xây dựng với bố cục tự do
Sử dụng vật liệu đá, hình khối kỷ hà, sử dụng điêu khắc với quy mô đồ sộ vượt ra ngoài khả năng cảm nhậnthông thường của con người Với mong muốn các công trình trường tồn Và điều đó đã được chứng minh bởi sự tồn tại của các Kim tự tháp
Khu vực cư trú được thiết kế bằng các loại vật liệu kém bền hơn như là đất hoặc đất nung Bố cục đơn giản, tự do và có quy mô nhỏ