SKKN CHU NHIEM

Sáng kiến kinh nghiệm nâng câ chất lượng chủ nhiệm

MỤC LỤC

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2

1.5 GIỚI HẠN PHẠM VI NHIÊN CỨU 2

2 NỘI DUNG 3

2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ 3

2.2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ 5

2.3 CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 5

2.3.1 Biện pháp 1: Lập kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp 5

2.3.2 Biện pháp 2: Chọn đội ngũ cán sự lớp 7

2.3.3 Biện pháp 3: Đặt trọng tâm vào vai trò đoàn kết của tập thể lớp 9

2.3.4 Biện pháp 4: Tổ chức cho học sinh kí cam kết thi đua giữa các tổ .10 2.3.5 Biện pháp 5: Luôn phối hợp với giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm các lớp khác và ban quản lí nội trú 10

2.3.6 Biện pháp 6: Kết hợp chặt chẽ với các tổ chức đoàn thể khác trong nhà trường 11

2.3.7 Biện pháp 7: Thường xuyên giữ liên lạc với phụ huynh học sinh 11

2.3.8 Biện pháp 8: Làm bạn với học sinh, thường xuyên gần gũi, quan tâm học sinh cả trong giờ học lẫn trong cuộc sống 12

2.3.9 Biện pháp 9: GVCN phải “công tâm” 14 2.3.10 Biện pháp 10: GVCN là “Tấm gương sáng” cho học sinh noi theo14

2.3.11 Biện pháp 11 : Là cầu nối giữa học sinh với BGH Nhà trường 14

2.3.12 Biện pháp 12: Luôn giữ lời hứa 15

2.4 KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 15

2.4.1 Về khối lượng công việc 15

2.4.2 Về chất lượng công việc 16

2.4.3 Khả năng áp dụng 17

2.4.4 Thời gian áp dụng 17

3 KẾT LUẬN – ĐỀ XUẤT 17

3.1 KẾT LUẬN 17

3.2 ĐỀ XUẤT 18

3.2.1 Đối với chính quyền địa phương 18

3.2.2 Đối với nhà trường 18

3.2.2 Đối với phụ huynh học sinh 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20 PHỤ LỤC MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA CHO SKKN

1 PHẦN MỞ ĐẦU1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của người giáo viên ở cáctrường phổ thông là công tác chủ nhiệm lớp Công tác chủ nhiệm lớp đòi hỏi

ở người giáo viên không chỉ có ở tấm lòng nhân ái, nhiệt tình với thế hệ trẻ,

mà điều cần thiết là phải có được sự vững vàng về năng lực sư phạm, các kỹnăng giáo dục, nghệ thuật ứng xử sư phạm phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý

và trình độ nhận thức của học sinh Chính vì thế, khi nhận trách nhiệm trướcnhà trường việc quản lí toàn diện một lớp học, mỗi giáo viên chủ nhiệm(GVCN) đều rất lo lắng Bởi GVCN lớp là người chịu trách nhiệm thực hiệnmọi quyết định quản lý của hiệu trưởng đối với lớp và các thành viên tronglớp GVCN lớp là người vạch kế hoạch, tổ chức cho lớp mình thực hiện cácchủ đề theo kế hoạch và theo dõi, đánh giá việc thực hiện của các học sinh.GVCN lớp phải biết phối hợp với các giáo viên bộ môn, quản sinh chỉ huyquản lý học sinh trong lớp về học tập, lao động, rèn luyện Nhìn chung, côngviệc của GVCN là công việc vừa “khó” vừa “khổ” song đối với trường Dântộc nội trú (DTNT), nơi mà 100% học sinh là người dân tộc thiểu số, độ

“khó”, “khổ” của GVCN nặng hơn các trường phổ thông vì học sinh ăn ở, họctập tại trường nên người giáo viên phải bao quát tất cả mọi mặt của học sinh

Để quản lí lớp học sinh ở trường DTNT, người giáo viên phải có phương phápphù hợp với đặc điểm tâm lí của học sinh dân tộc, tạo được uy tín, sự thân mậtgần gũi với học sinh thì mới đạt hiệu quả công việc được như mong muốn

Là giáo viên công tác tại trường trung học phổ thông DTNT Đăk Glong,ngoài công việc đứng lớp giảng dạy, tôi được giao chủ nhiệm lớp 8 gồm 27học sinh Qua quá trình làm công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy rằng đa số các

em rất hiếu động, tò mò, thông minh, thích khám phá nhưng vốn tiếng Việtcòn hạn chế nên đa phần học sinh còn còn rất rụt rè, ngại nói, ngại giao tiếp, Mặc dù trường có tổ chức khá nhiều hoạt động tập thể, các phong trào thi đuacho học sinh tham gia để các em có cơ hội rèn luyện, thể hiện mình nhưng các

em còn thụ động, chưa nhiệt tình nên kết quả đạt được chưa cao Điều đókhiến tôi trăn trở, tìm tòi các giải pháp để nhằm nâng cao hiệu quả các hoạtđộng của học sinh Đó là lí do tôi chọn nghiên cứu và thử nghiệm chuyên đề.

“Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm tại trường Trung học phổ thông dân tộc nội trú huyện Đăk Glong, Đăk Nông”

1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Để đào tạo các thế hệ học sinh thành những chủ nhân tương lai của đấtnước, giúp các em rèn luyện thể chất, tạo thói quen sinh hoạt lành mạnh, hoànthiện nhân cách và nâng cao kĩ năng sống cho học sinh ở trường phổ thôngDTNT có nhiều cấp học Góp phần nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệmlớp, thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ giáo dục của nhà trường

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Học sinh khối 8 năm học 2012 – 2013

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Các phương pháp sử dụng trong nghiên cứu là:

- Phương pháp điều tra viết

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp tham khảo tài liệu

- Phương pháp trắc nghiệm khách quan

1.5 GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Đề tài được thực hiện ở trường trung học phổ thông DTNT Đăk Glong

2 NỘI DUNG2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ

Chúng ta ai cũng biết, lứa tuổi học sinh trung học cơ sở (THCS) đặcđiểm tâm sinh lý hết sức điển hình Đây là thời kỳ quá độ chuyển từ trẻ em

sang giai đoạn người lớn Những đặc điểm tâm lý, trình độ hiểu biết, vốn sống

của học sinh THCS còn nhiều hạn chế Xét về tâm sinh lý lứa tuổi học sinhTrung học cơ sở là lứa tuổi hiếu động và hiếu thắng, nhiều nông nổi do sựphát triển tâm sinh lý chưa hoàn chỉnh, là lứa tuổi đang trong quá trình hìnhthành và phát triển nhân cách Quá trình hình thành cái mới diễn ra khôngđồng đều ở các mặt trong mỗi cá nhân Không thể phủ nhận vai trò củaGVCN ở trường THCS, nếu như xác định đúng vị trí, nhiệm vụ, biết tổ chứcgiáo dục, vì vậy không thể không cần có một người thường xuyên hướng dẫngiúp đỡ, chỉ bảo cho các em Để làm tốt điều này, GVCN phải thực hiện tốtnhững nhiệm vụ của một thầy cô giáo phải nắm được đường lối quan điểm líluận giáo dục, đồng thời giáo dục học sinh những phẩm chất đạo đức, rènluyện năng lực để trở thành công dân tốt mai sau

Trường trung học phổ thông DTNT huyện Đăk Glong được đặt trên địabàn trung tâm huyện, gần trường là các cơ quan Đài phát thanh - truyền hình,ngân hàng, trung tâm thương mại huyện, Học sinh của trường đa số là con

em các dân tộc ít người như: Mạ, M’Nông, Mông, Tày, Nùng… Các em ở độtuổi từ 12 đến 18 tuổi, là lứa tuổi đang phát triển mạnh về tâm sinh lí, mặc dùkhá rụt rè nhưng do trường ở địa bàn dân cư, lại được phụ huynh học sinh chotiền tiêu vặt và không có sự quản lí chặt chẽ của cha mẹ nên việc la cà hàngquán, chơi game, tò mò khám phá bạn khác giới….là không thể tránh khỏi.Các em còn nhỏ, lại phải sống xa gia đình, không có người dìu dắt địnhhướng nên không tránh khỏi những sai lầm đáng tiếc Mặt khác, tất cả họcsinh đều ở nội trú nên việc sinh hoạt, tâm lí tình cảm có nhiều biến chuyển.Trong hoàn cảnh như vậy, sự gần gũi, động viên, dạy dỗ và định hướng củaGVCN là rất quan trọng Thực tế, các giáo viên chủ nhiệm đã thực hiện

nhiệm vụ khá đầy đủ theo quy định nhưng do chưa nắm bắt được tâm tư, tìnhcảm của các em, chưa thật sự hiểu các em nên nhiều khi hiệu quả công việccòn thấp.

Lớp chủ nhiệm của tôi là lớp 8, gồm 27 học sinh (gồm các dân tộc Mạ,M’Nông, Mông, Tày) Tất cả các em là học sinh dân tộc thiểu số, việc tiếp thukiến thức còn hạn chế, sự quan tâm đến chất lượng giáo dục của phụ huynhhọc sinh còn ít Mặt khác, ý thức học tập của các em chưa cao Nhiều học sinhlớn tuổi so với quy định, sự phát triển về tâm sinh lí không đồng đều

Đây là lứa tuổi tâm sinh lý có sự phát triển và thay đổi khá nhiều, việcquan tâm định hướng cho các em có nhận thức đúng về nhiệm vụ học tập vàrèn luyện luôn được tôi đặt lên hàng đầu

2.2 THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ

Qua mấy năm công tác chủ nhiệm tại trường Trung học phổ thông dân tộcnội trú (THPT DTNT), với công tác chủ nhiệm đối tượng là học sinh dân tộcthiểu số, được nhà nước nuôi, nhà trường quản lí 24h/24h, học ngày 2 buổichính khóa, không phải tham gia giúp đỡ bố mẹ những công việc hàng ngày.Mọi hoạt động vui chơi giải trí, sinh hoạt của các em diễn ra ở trường đều cần

có sự giám sát của GVCN Năm đầu tiên tiếp nhận công tác, tôi được phâncông dạy bộ môn công nghệ và kiêm chủ nhiệm lớp 8 Sĩ số lớp là 27, trong

đó có 17 nữ, 100% học sinh là dân tộc thiểu số Đa số các em rất ngoan, đặcbiệt hoạt động phong trào rất sôi nổi, có năng khiếu văn nghệ, thể dục thểthao Nhưng đến với các em trong giờ học, các em rất thụ động, lười suy nghĩ,ngại tranh luận, ngại trình bày vấn đề khó, sợ nói sai các bạn cười Các emyếu về tư duy lí luận, tư duy sáng tạo, tư duy khoa học Cụ thể các em chỉthích học thuộc, khi trình bày vấn đề đã học, các em ghi nhớ máy móc, rời rạcthiếu lô gic Các em không nghịch, nói chuyện trong giờ học như người Kinhnhưng đầu không suy nghĩ, học chậm nhớ, mau quên, dẫn đến lười học bài,còn ỷ lại Mặt khác, ý thức học tập của học sinh chưa cao, sự quan tâm đến

việc học của phụ huynh học sinh còn ít, vì vậy học sinh dễ bỏ học Trước khókhăn đó, tôi cố gắng để công tác chủ nhiệm của mình đạt hiệu quả.

2.3 CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Qua quá trình chủ nhiệm lớp, tìm hiểu về hoàn cảnh, tính cách, sở thíchcủa học sinh, tâm sinh lí lứa tuổi học sinh và tham khảo các ý kiến của đồngnghiệp cũng như tài liệu tham khảo, để nâng cao hiệu quả công tác chủnhiệm, tôi đã dùng những giải pháp như sau:

2.3.1 Biện pháp 1: Lập kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp

Để công tác chủ nhiệm đạt kết quả như mong muốn đòi hỏi người GVCNphải lập kế hoạch chủ nhiệm lớp

Ảnh1: Kế hoạch năm học.

Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp, người GVCN cần chú ý bám sát cácmục tiêu, nhiệm vụ và kế hoạch công tác giáo dục của trường, của ngành; đặcđiểm tình hình lớp, số lượng, mặt mạnh, mặt yếu, thuận lợi, khó khăn, họcsinh có năng khiếu về các lĩnh vực, học sinh cá biệt; đặc điểm gia đình họcsinh.

Sau khi nắm các cơ sở trên, GVCN lập kế hoạch hoạt động cho năm học,

cơ cấu lớp, mục tiêu phấn đấu (học tập, nề nếp, các phong trào khác) biệnpháp thực hiện Từ kế hoạch cả năm GVCN lần lượt lập kế hoạch tháng, tuần

2.3.2 Biện pháp 2: Chọn đội ngũ cán sự lớp

Lựa chọn Ban cán sự lớp là khâu cực kì quan trọng góp phần đưa phongtrào của lớp phát triển theo hướng tích cực Ban cán sự lớp là những hạt nhânnòng cốt, là đầu tàu trong tất cả các công việc

Không phải khi nào GVCN cũng có mặt trên lớp, do đó Ban cán sự lớpchính là đại diện cho lớp, chịu trách nhiệm trước giáo viên chủ nhiệm Làmtốt khâu này sẽ quyết định một nửa thành công trong công tác chủ nhiệm củangười giáo viên

Tôi xác định, lớp muốn mạnh thì ngoài sự cố gắng của giáo viên, vai tròquản lí của đội ngũ các sự lớp là rất quan trọng vì các em cùng trang lứa, cùngnhiệm vụ, cùng hoàn cảnh xa nhà nên dễ hiểu nhau hơn Vì thế nên ngay từđầu năm, tôi đã tổ chức bầu cán sự lớp bằng hình thức bỏ phiếu kín để chọnđội ngũ cán sự lớp là những em có uy tín trong lớp, giao cho các em cácnhiệm vụ cụ thể phù hợp với khả năng, sở trường để các em phát huy đượcnhững năng lực vốn có của bản thân Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, họcsinh chia sẻ kinh nghiệm quản lí, điều hành với nhau để cùng rút kinh nghiệm.Học sinh được phân công làm cán sự lớp sẽ có khả năng lãnh đạo, mạnh dạnhơn, linh hoạt hơn, tự tin hơn, có nhiều cơ hội để thể hiện bản thân, đó cũngchính là cơ hội cho các em rèn kĩ năng sống Sau này, trong cuộc sống, cáchọc sinh đó sẽ có bản lĩnh, để thành công hơn trong cuộc sống

Ảnh 2: Danh sách cán bộ lớp

Cụ thể:

- Lớp trưởng: Nhiệm vụ cụ thể của lớp trưởng là quản lí 15 phút đầu giờ,theo dõi chung các hoạt động của lớp, tổng hợp kết quả thi đua và điều hànhtiết sinh hoạt cuối tuần.

- Lớp phó học tập : theo dõi nề nếp học tập chung của lớp để tổng hợp vàđánh giá hoạt động học tập của lớp vào tiết sinh hoạt cuối tuần

- Lớp phó phụ trách lao động: Phân công, theo dõi, đôn đốc công tác laođộng, vệ sinh lớp và khu vực…tổng hợp để đánh giá vào tiết sinh hoạt cuốituần

- Lớp phó phụ trách Văn – Thể: Theo dõi, đôn đốc các hoạt động văn nghệ,thể dục giữa giờ, tổng hợp để đánh giá vào tiết sinh hoạt

- Các trưởng phòng: Đôn đốc, theo dõi, nề nếp sinh hoạt của thành viêntrong phòng Báo cáo kịp thời với giáo viên GVCN về những bất thường xảy

ra trong phòng

- Các tổ trưởng: Trực tiếp quản lí, đôn đốc tổ viên thực hiện nhiệm vụ, báocáo với lớp trưởng, lớp phó tình hình của tổ vào cuối tuần

2.3.3 Biện pháp 3: Đặt trọng tâm vào vai trò đoàn kết của tập thể lớp

Các hoạt động của tập thể lớp luôn luôn đòi hỏi sự tham gia của tất cả cácthành viên trong lớp Do đó để xây dựng tập thể đoàn kết, xây dựng phongtrào thi đua của lớp, giáo viên chủ nhiệm cần nêu cao truyền thống học tậpcủa trường, của lớp ở những năm học trước, từ đó có tác dụng cổ vũ, khích lệcác em vươn lên để giữ vững truyền thống đó; phát huy năng lực của cácthành viên tích cực trong lớp;

Đề ra tiêu chí thi đua đầu năm học, tổ chức tổng kết đánh giá hàng tuần,hàng tháng, tuyên dương khen thưởng những tổ, nhóm, cá nhân thực hiện tốtphong trào thi đua

Tăng cường vận động, thuyết phục, kích thích lòng nhiệt tình, sự say mêhoạt động đồng thời nhắc nhở, uốn nắn kịp thời những học sinh có hành vichây lười làm ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục chung

2.3.4 Biện pháp 4: Tổ chức cho học sinh kí cam kết thi đua giữa các tổ

- Tâm lí chung của học sinh dân tộc là rất sợ bị thua kém, hay mặc cảm, tự

ti khi không bằng bạn bè, các em rất muốn cố gắng học tập rèn luyện để thiđua với nhau cùng tiến bộ

- Tuổi của các em học sinh ở trường DTTNT có nhiều cấp học dao động từ

12 đến 20 tuổi Đây là lứa tuổi các em thích thể hiện với bạn bè về khả năng,bản lĩnh cũng như tất cả các mặt khác với bạn bè

Nắm bắt được đặc điểm tâm lí này, giáo viên chia học sinh theo tổ, mỗi tổđều có đủ đối tượng Giỏi, Khá, Trung bình Giao chỉ tiêu cho các tổ thực hiện

trong năm học và tổ chức cho các em kí cam kết thi đua, đăng kí các “Đôi bạn cùng tiến”, “nhóm học tốt”, có kiểm tra đánh giá kết quả vào cuối mỗi

đợt thi đua; tổng hợp, khen thưởng và cuối học kì và cuối năm học

2.3.5 Biện pháp 5: Luôn phối hợp với giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm các lớp khác và ban quản lí nội trú

- Giáo viên bộ môn là người trực tiếp giảng dạy trên lớp, theo dõi, đánh giánăng lực, ý thức của học sinh trong từng môn học

- Ban quản lí nội trú là người quản lí các em ngoài giờ học Là người kiểmtra, đánh giá việc chấp hành nề nếp, nội quy và lối sống của các em trong kítúc xá

Đây là nguồn lực rất tốt để phối hợp làm tốt công tác chủ nhiệm GVCNthường xuyên trao đổi với giáo viên bộ môn, quản sinh về ý thức, thái độ củahọc sinh trong các giờ học, giờ nghỉ để uốn nắn, răn đe kịp thời các trườnghợp đặc biệt Ngoài ra, tôi và GVCN các lớp khác cũng thường xuyên traođổi, chia sẻ kinh nghiệm công tác để chất lượng, hiệu quả công việc được tốthơn

2.3.6 Biện pháp 6: Kết hợp chặt chẽ với các tổ chức đoàn thể khác trong nhà trường

Bên cạnh đó giáo viên chủ nhiệm cần chú ý rèn luyện đạo đức, tác phongcủa bản thân, nêu cao trách nhiệm với công tác, với học sinh, đi đầu trong cácphong trào; luôn đổi mới hình thức tổ chức các hoạt động một cách sáng tạo

để tạo không khí vui vẻ, tạo sự đoàn kết trong tập thể lớp; kết hợp chặt chẽvới các tổ chức đoàn thể khác trong nhà trường để tạo sự đồng bộ trong khigiáo dục, nâng cao chất lượng của các phong trào lớp.

Ngày nay, cuộc sống hiện đại có những tác động không nhỏ tới ngành giáodục, do đó công tác chủ nhiệm lớp đặt trên vai của người giáo viên ngày càngnặng nề Song dù thế nào trọng trách giáo dục đào tạo người học vẫn luôn đòihỏi mỗi người thầy, người cô tình yêu, sự tâm huyết đối với nghề

2.3.7 Biện pháp 7: Thường xuyên giữ liên lạc với phụ huynh học sinh

Nhằm nâng cao nhận thức và tạo điều kiện cho học sinh tham gia tích cựccác phong trào hoạt động cũng như để tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viênchủ nhiệm, trong phiên họp phụ huynh đầu năm nên phổ biến cho phụ huynhnội dung các phong trào, nêu rõ tình hình lớp chủ nhiệm, những nội dung cần

sự phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh

Để tiện việc trao đổi thông tin, tránh đi lại nhiều, giáo viên chủ nhiệm đềnghị phụ huynh cung cấp số điện thoại liên lạc và lập thành danh bạ điện thoạicho lớp, cung cấp số điện thoại của giáo viên chủ nhiệm, của trường để phụhuynh tiện liên hệ khi cần thiết; chủ động tiếp xúc với gia đình học sinh đặcbiệt là những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, neo đơn, tạo sự gần gũi, thânthiện, giúp học sinh tự tin và yên tâm hơn trong học tập và rèn luyện

GVCN ghi số điện thoại của phụ huynh học sinh để thông báo thời gianhọp, khi học sinh ốm đau… trao đổi với phụ huynh những vấn đề về thái độ, ýthức của học sinh, tổ chức họp phụ huynh định kì theo kế hoạch của nhàtrường, gặp gỡ phụ huynh đột xuất ( khi có tình hình đặc biệt…), thông báotình hình học tập, rèn luyện của học sinh cho phụ huynh nắm để phụ huynhcùng giúp đỡ chăm sóc, giáo dục các em

2.3.8 Biện pháp 8: Làm bạn với học sinh, thường xuyên gần gũi, quan tâm học sinh cả trong giờ học lẫn trong cuộc sống

- Thời gian học sinh ở trường có thể bằng, thậm chí nhiều hơn ở nhà ( nhất

là với học sinh nội trú trường THPT DTNT Đăk Glong), con người nói chung