ĐẢNG CHÍNH TRỊ VÀ PHƯƠNG THỨC CẦM QUYỀN

đảng chính trị và phương thức cầm quyềnđề cương đảng chính trị và phương thức cầm quyềntài liệu tham khảo môn đảng chính trị và phương thức cầm quyềnđảng chính trị ở việt namđảng chính trịphương thức cầm quyền

Đề cương ôn thi:

ĐẢNG CHÍNH TRỊ VÀ PHƯƠNG THỨC CẦM QUYỀN

Câu 1: Đảng chính trị là gì Phân tích đặc điểm, chức năng và các loại đảng chính trị ?

ĐCT là một tổ chức được liên kết dựa trên 1 hệ tư tưởng, thể hiện lợi ích của một giai cấp hay tầng lớp xã hội, bao gồm những người tiêu biểu nhất của giai cấp hay tầng lớp xã hội ấy với mục tiêu, lý tưởng nhất định Là sản phẩm của các cuộc đấu tranh giai cấp đã đạt tới trình độ tự giác cao: có cương lĩnh,

chương trình hành động, nghệ thật tổ chức, đấu tranh chính trị

ĐCT còn được hiểu là một nhóm những người được tổ chức nhằm mục đích giành, giữ và thực thi QLNN

Như vậy, ĐCT là một thiết chế tổ chức quy tụ những người có chung lợi ích và

khuynh hướng tư tưởng nhằm vươn tới QLCT để thực hiện hóa lợi ích cũng như khuynh hướng đó trên quy mô xã hội.

Đặc điểm:

- Có mục đích giành và thực hiện QLNN

- Là tổ chức bao gồm những cá nhân hoạt động chính trị chuyên nghiệp

- Đưa ra 1 phạm vi rộng những vấn đề thuộc về chính sách của chính phủ

- Được thống nhất bởi đại hội chính trị và bởi những dấu hiệu về tư tưởng Chức năng:

- Chức năng đại diện (cho lợi ích giai cấp tầng lớp xã hội)

- Đào tạo giới lãnh đạo

- Vận động bầu cử, chuyển giao chính quyền 1 cách hòa bình

- Đặt ra các mục tiêu

- Kết nối và tập hợp các lợi ích

- Xã hội hóa và động viên

- Tổ chức chính phủ

Các loại ĐCT:

Theo cơ sở xã hội: Đảng của tầng lớp chính trị lãnh đạo; đảng tập hợp đông đảo quần chúng, đảng cộng sản

Theo xu hướng chính trị tả- hữu: đảng tự do, cấp tiến; đảng bảo thủ; đảng xã hội

và dân chủ xã hội; đảng cộng sản, đảng dân chủ Thiên chúa giáo, đảng trung dung, đảng cực hữu

Theo chức năng: đảng hội nhập xã hội; đảng vận động tích cực: đảng quyết định qua bầu cử, đảng phong trào

Câu 2: Phân biệt đảng cầm quyền và đảng lãnh đạo Trình bày mô hình tổ chức và nguyên tắc hoạt động của đảng cầm quyền ?

 Phân biệt ĐCQ và ĐLĐ

- ĐCQ là khái niệm chỉ 1 đảng hay liên minh đảng nắm trong tay chính quyền còn ĐLĐ là khái niệm chỉ 1 đảng có khả năng đưa ra đường lối và dẫn dắt quần chúng nhằm làm cho đường lối của đảng đó trở thành hiện thực

- Điều kiện quan trọng để ĐCQ cầm quyền được lâu dài là phải: có lý luận cầm quyền đúng; có cương lĩnh cầm quyền phù hợp, được số đông xã hội thừa nhận và thực hiện và phải có bộ máy và cán bộ cầm quyền giỏi Còn ĐLĐ muốn trở thành ĐCQ thì ĐLĐ cần phải đưa ra đường lối hoạt động đường lối đấu tranh phù hợp,và phải tuyên truyền, vận động quần chúng ủng hộ đảng thực hiện đường lối đó bằng sự gương mẩu của đảng viên Cho đến khi nắm được chính quyền thì đảng tiếp tục sử dụng NN , lãnh đạo nhân dân tiếp tục thực hiện đường lối đó

- Điều quan trọng nhất của ĐCQ là phải hoạch định đường lối đúng đắn, xây dựng một NN mạnh, xây dựng được đội ngũ cán bộ có khả năng làm cho đường lối của đảng trở thành hiện thực Còn ĐLĐ điều quan trọng là phải có một đường lối chính trị đúng đắn được nhân dân tin tưởng và phải thuyết phục được đại đa số nhân dân theo đường lối đó

 Mô hình tổ chức và nguyên tắc hoạt động của ĐCQ:

- Điểm chung giữa các ĐCQ: đều có hệ thống tổ chức bao trùm cả nước, từ cấp TW đến đơn vị bầu cử,xu hướng chung là xây dựng bộ máy điều hành gọn nhẹ

- Căn cứ vào thành phần đảng viên có thể chia thành 4 kiểu ĐCQ: đảng cán

bộ, đảng quần chúng, đảng hộn hợp, đảng nghiệp đoàn

- Giữa các ĐCQ, không phân biệt chế độ chính trị có những điểm giống nhau tạo nên tính phổ biến mang tính quy luật, là:

1 Thực hiện sự cầm quyền vì lợi ích giai cấp và lợi ích quốc gia mà đảng đại diện

2 Lấy việc cầm quyền lâu dài là mục tiêu để chăm lo xây dựng đảng phát triển toàn diện

3 Có cương lĩnh cầm quyền được sự ủng hộ của đa số cử tri

4 Sự cầm quyền của đảng tuân thủ những nguyên tắc vận hành cảu

NN pháp quyền và xã hội dân sự

5 Tăng cường giám sát người nắm giữ quyền lực, nhăn ngừa sự tha hóa dẫn tới quan liêu, tham nhũng

6 Thích ứng, điều chỉnh phù hợp những thay đổi môi trường và điều kiện cầm quyền

7 Quan tâm giải quyết tốt các mqh với NN, với XH, mở rộng quan hệ quốc tế

8 Tìm mọi biện pháp xóa bỏ sự đe dọa đến sự cầm quyền của đảng

Câu 3: Phân tích vị trí vai trò của ĐCSVN trong hệ thống chính trị nước ta hiện nay ?

Thứ nhất, ĐCS vừa là bộ phận cấu thành, vừa là người lãnh đạo hệ thống chính trị ở VN

- Đảng là bộ phận cấu thành và có mối quan hệ chặt chẽ với các bộ phận còn lại( NN, MTTQ, các tổ chức CT- XH) Thher hiện ở 2 nội dung là Đảng chịu sự giám sát, phản biện của NN, MTTQ, còn các bộ phận này thì chịu sự lãnh đạo của Đảng

- Đảng lãnh đạo NN thông qua các kênh:

+ Hoạch định đường lối, đề ra các chủ trương , chính sách

+ Phát hiện đào tạo bồi dưỡng đảng viên, giới thiệu những người tiêu biểu, tuyển chọn, bố trí các chức vụ chủ chốt trong NN, MTTQ,

+ Kiểm tra hoạt động của cơ quan NN, các tổ chức CT- XH trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, kịp thời phát hiện những sai lầm và đề ra biện pháp khắc phục

+ Sự lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị vhir mang tính đinh hướng, để tạo cơ sở cho NN các tổ chức CT- XH chủ động sáng tạo trong

tổ chức hoạt động bằng những công cụ biện pháp thích hợp

+ Phương pháp lãnh đạo của Đảng: dân chủ, giáo dục, thuyết phục, dựa vào uy tín, năng lực của đảng viên

- Sự cầm quyền của Đảng bị chi phối bởi các quy luật của sự cầm quyền: + Quy luật cầm quyền cơ bản là cả vì dân và dựa vào dân

+ Vận dụng sáng tạo phát triển CNMLN, TTHCM để lãnh đạo đất nước phát triển theo định hướng XHCN

+ Lấy nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê và phê, đoàn kết thống nhất trong Đảng để đổi mới là chỉnh đốn Đảng

Thứ 2, ĐCS cầm quyền nhằm bảo đảm và phát huy quyền lực của nhân dân

- Để phát huy được quyền lực của dân, để giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, Đảng phải trở thành tấm gương về dân chủ và để dân chủ hóa thì Đảng cần chú ý:

+ Dân chủ hóa, đổi mới quá trình hoạch định các quyết sách chính trị, phải hỏi ý kiến nhân dân

+ Xây dựng, vận hành hệ thống giám sát, phản biện của MTTQ, các đoàn thể và nhân dân đối với các chính sách, đường lối của Đảng, NN

+ Dân chủ hóa hoạt động của đại hội Đảng, đân chủ hóa trong sinh hoạt của BCH TW, bộ chính trị

- Để Đảng thực sự trở thành tấm gương về dân chủ cần đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, trong hoạt động xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức

- Để phát huy quyền lực của nhân dân cân coi trọng việc xây dựng, cũng

cố, hoàn thiện NNPQXHCN của dân, do dân vì dân, gắn đổi mới chính trị với đổi mới kinh tế, phát triển KTTT định hướng XHCN

- Để cũng cố quyền lực của dân cần xác lập và từng bước hoàn thiện hệ thống giám sát, phản biện xã hội

Câu 4: Phân tích mối quan hệ giữa Đảng với NN ở Việt Nam hiện nay ?

Thứ nhất, Đảng lãnh đạo NN thực hiện chức năng, nhiệm vụ của NN

- Đảng lãnh đạo NN bằng việc đề ra đường lối chủ trương về tổ chức NN

và hoạt động của bộ máy NN, định hướng phát triển các lĩnh vực của đời sống xã hội , lựa chọn cán bộ sắp xếp vào các chức danh trong bộ máy

NN Kiểm tra,hướng dẫn các cơ quan NN hoạt động đúng đường lối chính sách của mình

- Xây dựng luật pháp, kiện toàn tổ chức bộ máy, đào tạo sử dụng cán bộ Đảng kiểm tra hoạt động của NN theo đường lối nghị quyết của Đảng, kiểm tra hoạt động của Đảng viên trong cơ quan NN

- Lãnh đạo NN nhưng không làm thay, không can thiệp vào công việc của NN

- Lãnh đạo NN phát huy vai trò quản lý trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, lãnh đạo để đường lối được cụ thể hóa bằng chính sách, pháp luật Thứ 2, NN thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng thành pháp luật, chính sách quản lý đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng

Quan hệ giữa NN và Đảng vừa mang tính phụ thuộc vừa mang tính độc lập Tính độc lập đó được thể hiện:

- NN là tổ chức công quyền, thể hiện và thực hiên ý chí, quyền lực của nhân dân, NN không chỉ là công cụ của Đảng mà NN là của dân, do dân,

vì dân

- Quyền lực của Đảng và quyền lực của NN là 2 loại quyền lực chính trị tuy gắn bó với nhau nhưng lại là 2 thứ quyền lực khác nhau, đó đều là được ủy quyền từ nhân dân, có chung nguồn gốc từ nhân dân

- Trong công cuộc xây dựng NNPQXHCN, PL giữ vị trí vai trò là công cụ điều chỉnh cơ bản và trọng yếu mọi quan hệ xã hội, tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị phải tuân thủ hoạt động của HP và PL, nên mọi hoạt động của Đảng cũng phải đặt trong sự kiểm tra, giám sát của PL, phải tuân thủ PL,bị giới hạn bởi PL

Câu 5: Phân tích mối quan hệ giữa Đảng với NN trên thế giới ?

 Ở các quốc gia có hệ thống chính trị đa nguyên

- Ở phương Tây, thông qua bầu cử các Đảng đấu tranh quyết liệt với nhau

để giành chức vụ tổng thống, các ghế trong quốc hội Đảng thắng cử là đảng giành được ghế tổng thống và trở thành đảng cầm quyền, từ đó gây ảnh hưởng đến các quyết định của NN, nhằm đem lại lợi ích cho giai cấp, nhóm xã hội mà nó đại diện

- Trong hệ thống đa đảng ở các nước phương Tây, các đảng đối lập rất tích cực thực hiện chức năng kiểm tra giám sát, đối với chính quyền Các đảng đối lập cũng thường xuyên tìm mọi cách chỉ trích phê phán chính phủ của đảng cầm quyền, vạch ra sai lầm, hạn chế của quan chức NN

- Hoạt động của các nghị sĩ trong quốc hội cũng mang tính đảng phái rõ rệt, họ bàn về những vấn đề đang thảo tại quốc hội, hoạt động của các nhóm đảng phái này có ả/ hưởng lớn đến các quyết định của cơ quan NN

- Đảng cầm quyền đưa tư tưởng, ý chí của đảng thâm nhập vào chính sách pháp luật của NN, ra sức thực hiện các chương trình hành động và làm tốt những gì mà đảng đã hứa với nhân dân

 Ở các quốc gia có hệ thống chính trị nhất nguyên

- Ở Liên Xô trước đây, lãnh tụ ĐCS đồng thời người đứng đầu NN Đảng viên nắm giữ hầu hết các chức vụ từ TW đến ĐP, từ tổ chức đến các thành lập các ban chuyên môn, đến việc chỉ đạo hoạt động của các cơ quan NN, nên chức năng, nhiệm vụ giữa Đảng và NN không rõ ràng

- Đảng định hướng hoạt động của NN bằng cương lĩnh, các nhiệm vụ cơ bản, thậm chí những vấn đề cụ thể nhưng có tầm ảnh hưởng Đảng lãnh đạo công tác nhân sự của NN, đảng lãnh đạo NN, tổ chức thực hiện và giám sát hoạt động của các cơ quan NN Khi cần thiết đảng chỉ điều chỉnh chính sách của NN Diều này thể hệ sự lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối của Đảng đối với NN

- Tuy nhiên, trong quá trình lãnh đạo NN, đảng cũng bộc lộ nhều vấn đề, nhất là sự trùng lặp nhiệm vụ, chức năng, lấn sân, làm thay NN Làm cho đảng suy yếu, NN sơ cứng, thụ động, dẫn tới khủng hoảng, sụp đổ chế độ XHCN

- Trong thời kỳ cải cách mở cửa, sự lãnh đạo của đảng đối với NN có nhiều thay đổi quan trọng Đảng chủ trương xây dựng NNPQXHCN, phân định

rõ ràng chức năng, nhiệm vụ của đảng với NN Đảng lãnh đạo nhân dân làm ra HP, PL và hoạt động trong phạm vi hiến pháp luật

Câu 6: Trình bày đặc điểm của phương thức cầm quyền theo hệ thống lưỡng đảng ở Mỹ Đáng giá những giá trị và hạn chế của nó ?

 Sự hình thành hệ thống lưỡng đảng:

- Đầu thập kỷ 90 của TK 18, nhằm muốn tăng cường quyền lực vào TW, giới công nghiệp, Jephesơn, bộ trưởng bộ ngoại giao và Hamiltơn, bộ trưởng bộ tài chính Jephesơn đã thành lập đảng cộng hòa, sau đổi thành cộng hòa- dân chủ và cuối cùng là dân chủ

- Năm 1800, Jephesơn trúng cử tổng thống, mở ra thời kì 24 năm của đảng cộng hòa- dân chủ

- Năm 1854, đảng cộng hòa ra đời Sau nội chiến đảng cộng hòa liên tục thắng cử, từ đó 2 đảng thay nhau nắm chính quyền cho đến nay

- Ở Mỹ còn tồn tại các đảng khác như: đảng cấp tiến, đảng cải cách,

 Đặc điểm của hệ thống lưỡng đảng

- Ở Mỹ, không có cơ sở xã hội cho các đảng cực tả hoặc cực hữu Không

có đẳng cấp đặc quyền quý tộc, tỷ lệ người nghèo khổ thấp nên không có khả năng hình thành lực lượng cánh tả Sự khác nhau về tư tưởng chưa đủ mạnh để tạo ra các đảng nhỏ

- Sự nhất trí với các cơ sở nền tảng của xã hội TBCN trở thành đặc điểm chủ yếu của hệ thống lưỡng đảng, đảm bảo sự cầm quyền của 2 đảng trong suốt 200 năm qua, trừ năm nội chiến năm 1861

- 2 đảng giống như 2 tổ chức tranh cử thường trực Tổ chức đảng lỏng lẻo, quyền lực phân tán, không có nội quy, chế định đảng viên

- Cả 2 đảng đều có 4 cấp tổ chức: ủy ban toàn quốc, bang quận và cơ sở, các tổ chức hoạt động rời rạc với nhau, quan hệ trên dưới rời rạc

- Đảng dân chủ bảo vệ quyền sở hữu của giới người lao động, đảng cộng hòa gắn quyền lợi vào giới kinh doanh, tài chính, công nghiệp

- 2 đảng thống nhất mục tiêu chung: bảo vệ chế độ sở hữu tư nhân, chế độ nhà nước cộng hòa, hiến pháp liên bang, chống cộng sản và coi lãnh đạo thế giới là sự mệnh cao cả của nước Mỹ

- Suy giảm lòng tin vào 2 đảng truyền thống là nét đặc trưng của chính trị

Mỹ hiện nay Số người muốn có đảng thứ 3 nắm quyền ngày càng tăng

 Đánh giá giá trị và hạn chế

- Hệ thống 2 đảng không gắn bó, có kỷ luật chặt chẽ như các đảng Châu

Âu, cương lĩnh, chính sách của 2 đảng tương tự nhau Tuy nhiên cũng có

sự khác nhau về vấn đề kinh tế xã hội, văn hóa và sắc tộc

- 2 đảng này thay nhau nắm quyền lực Đều có mục tiêu lãnh đạo thế giới,

áp đặt các nước theo trật tự do Mỹ quy định, bảo vệ chế độ TBCN, chống CNCS