HÃY GIỮ GÌN SỨC KHỎE

Bleiben Sie gesund Früherkennung und Vorsorge für Kinder und Erwachsene Ein Leitfaden für Migrantinnen und Migranten Herausgeber: Bayerisches Staatsministerium für Umwelt und Gesundhei

Bleiben Sie gesund

Früherkennung und Vorsorge für Kinder und Erwachsene

Ein Leitfaden für Migrantinnen und Migranten

Herausgeber:

Bayerisches Staatsministerium für Umwelt und Gesundheit

Rosenkavalierplatz 2 | 81925 München | www.stmug.bayern.de

BKK Landesverband Bayern

Züricher Straße 25 | 81476 München | www.bkk-lv-bayern.de

BKK Bundesverband GbR

Kronprinzenstraße 6 | 45128 Essen | www.bkk.de

Ethno-Medizinisches Zentrum e.V

Königstraße 6 | 30175 Hannover

ethno@onlinehome.de | www.ethno-medizinisches-zentrum.de

Konzeption, Inhalt und Erstellung:

Ethno-Medizinisches Zentrum e.V (EMZ)

Redaktion: Elena Kromm-Kostjuk, Stephanie Knostmann, Ramazan Salman,

Dr med Matthias Wienold, Eva Schwarz

Übersetzung: Dolmetscherservice – Ethno-Medizinisches Zentrum e.V

Lektorat: Heike Mönninghoff, Bernd Neubauer

Layout: eindruck (Gestaltung und Werbung), Hannover

Satz: Bernd Neubauer, Waake bei Göttingen

Bildquellen: Seite 5, 11, 12, 15, 21, 25, 26 © Fotolia.com

Wenn in diesem Leitfaden Personengruppen benannt sind, wird im Folgenden die männliche Schreibweise verwendet Es sind jedoch weibliche und männliche Personen gleichermaßen gemeint Dies geschieht aus Gründen des besseren Leselusses und ist nicht als diskriminierend zu verstehen.

Alle Rechte vorbehalten Das Werk ist urheberrechtlich geschützt Jede Verwertung

in anderen als den gesetzlich zugelassenen Fällen bedarf deshalb der vorherigen schriftlichen Genehmigung durch die Herausgeber

Dieser Leitfaden ist in folgenden Sprachen erhältlich: Albanisch, Arabisch, Deutsch, Englisch, Französisch, Griechisch, Italienisch, Kurdisch (Kurmanci), Persisch (Farsi), Polnisch, Russisch, Serbokroatisch, Spanisch, Türkisch, Vietnamesisch

Stand: Juni 2009

Impressum

L i chào

Quý v đ c gi thân m n!

Thông qua cu n c m nang này chúng tôi mu n gi i thi u t i nh ng ng i nh p c hi n đang sinh s ng Bayern các ch đ ch m sóc s c kh e phong phú và đa d ng c a ngành

y t Bayern Trong đó chúng tôi xin dành m i quan tâm đ c bi t cho m ng đ tài phát hi n

s m b nh và phòng b nh Mong r ng quý v qua đó có đ c cái nhìn bao quát đ áp d ng

k p th i t t c các bi n pháp ch m sóc s c kh e cho b n thân và con em mình Ngoài ra chúng tôi c ng xin gi i thi u khái quát v i quý v m c tiêu và các ho t đ ng ch m sóc s c

kh e c a r t nhi u c s y t Bayern cùng v i đ a ch liên h c a t ng c s

Cu n c m nang này đã đ c d ch ra 15 th ti ng nh m gi i thi u v i quý v các bi n pháp phòng b nh và phát hi n s m b nh áp d ng bang Bayern, đ quý v có th đ nh h ng trong h th ng y t ph c t p c a c Chúng tôi ch đ nh đ a ra nh ng thông tin d hi u

nh m vào các m c tiêu c th đ giúp quý v s d ng các d ch v do ngành y t cung c p

m t cách phù h p, hi u qu và t i u

Cu n c m nang này là m t viên g ch quan tr ng xây đ p công trình l n là d án y t „Cùng

ng i nh p c vì ng i nh p c “ D án này đã đ c áp d ng Bayern t n m 2008, trong khuôn kh đ tài y t „S c kh e Cu c s ng Bayern.“ c a bang Bayern và ch ng trình „Y t cho m i ng i“ do qu b o hi m y t BKK th c hi n trên ph m vi toàn liên bang

M c tiêu chính c a d án là t o đi u ki n giúp đ ng i nh p c s d ng các ch đ y t

Werner Rychel Phó ch t ch ban đi u hành Liên đoàn b o hi m y t BKK bang Bayern

Khám s c kh e đ nh k cho tr em (U1 đ n U9, J1) 8 Khám s c kh e nh p tr ng cho tr em Bayern 12

2 Khám phát hi n s m b nh và các ch đ ch m sóc s c kh e

dành cho ng i không có b o hi m y t theo lu t đ nh 18

Các ch đ theo Lu t tr c p cho ng i xin t n n 18 Các ch đ theo B lu t Xã h i XII (tr c p xã h i) 19

N i dung

S c kh e là ti n đ quy t đ nh đ có m t cu c s ng h nh phúc a tr kh e m nh m i

có th th a s c khám phá th gi i xung quanh, ng i l n kh e m nh m i có th gi i quy t t t nh ng công vi c th ng ngày và th ng th c m i h ng v c a cu c s ng

L d nhiên m i ng i đ u có th ch đ ng ch m lo s c kh e cho b n thân, ví d nh

v n đ ng th ng xuyên và có ch đ dinh d ng khoa h c H th ng y t c c ng không đ i đ n lúc ng i ta m c b nh r i m i c u ch a Các qu b o hi m y t tài tr cho các ch ng trình phòng b nh và phát hi n s m b nh là đ giúp các thành viên b o

hi m c a qu mình gi gìn s c kh e Trong cu n c m nang này, m t d án do Trung tâm y t đa v n hóa Ethno-Medizinisches Zentrum e.V h p tác v i B môi tr ng và y

t bang Bayern, T ng liên đoàn qu b o hi m y t BKK liên bang và Liên đoàn BKK ti u bang Bayern so n th o, quý v s thu th p đ c nh ng thông tin b ích v các bi n pháp phòng b nh và khám phát hi n s m b nh, tiêm ch ng và v sinh r ng mi ng

Cu n c m nang c a chúng tôi dành m t ph n l n cho ch đ s c kh e tr em Vi c

ch m sóc s c kh e cho tr em b t đ u t th i k thai nghén c a ng i m , thông qua các k khám thai Ngay sau khi chào đ i em bé s đ c khám k đ u tiên trong s m i

l n ki m tra s c kh e đ nh k cho tr nh Ngoài ra, tr s sinh Bayern còn đ c ki m tra ch c n ng thính giác (Hörscreening) và ki m tra xác đ nh các b nh v trao đ i ch t Quý v c ng s đ c gi i thích lý do vì sao vi c khám s c kh e đ nh k cho tr em Bayern đ c quy đ nh thành m t ngh a v , và nh ng đi u các b c làm cha m c n l u

ý trong các k khám này

cho thông tin đ n đ c v i càng nhi u ng i càng t t, nh t là nh ng ng i nh p

c t i t nhi u n c và có nh ng ngu n c i khác nhau, chúng tôi phát hành cu n c m nang này ra 15 th ti ng Mong r ng nh ng c g ng c a chúng tôi s đóng góp ph n nào giúp quý v và con em quý v luôn luôn m nh kh e

M đ u

■฀฀20 tu i tr lên c m i n m m t l n khám ph khoa đ phát hi n s m

b nh ung th c t cung,

■฀฀30 tu i tr lên c m i n m m t l n khám phát hi n s m ung th vú,

■฀35 tu i tr lên c hai n m m t l n khám da,

■฀50 tu i tr lên c m i n m m t l n khám phát hi n s m ung th ru t và

L u ý:

Ngoài khám phát hi n s m b nh và các bi n pháp phòng b nh, b o hi m y t công còn cung c p r t nhi u d ch v ch m sóc s c kh e khác n a Ng i đ c b o

hi m, khi s d ng m t trong s các d ch v này, có th ph i t ch u m t ph n chi phí

và do đó ph i tr b sung m t kho n ti n M c đ tr b sung đ c tính theo gi i

h n m c t ch u chi phí y t c a m i ng i i v i nh ng ph n sinh sau ngày

m ng 1 tháng T n m 1987 b b nh mãn tính và nam gi i sinh sau ngày m ng 1 tháng T n m 1962 b b nh mãn tính, gi i h n m c t ch u chi phí y t có th đ c

h xu ng n u quý v t i bác s c a mình xin t v n v các kh n ng phát hi n s m

b nh t t Ng i ta d đ nh trong th i gian s p t i s đ a vào s d ng „S phòng

b nh“, đ bác s ch ng nh n vào s là b nh nhân đã đ c t v n Vì quý v ch có

th ti t ki m đ c chi phí b sung ph n mình n u quý v có b ng ch ng n p cho

qu b o hi m là mình đã th c s đi t v n phòng b nh bi t rõ h n v đ tài này, quý v có th h i bác s ho c qu b o hi m y t c a mình

n m m t l n, m c đích chính là đ phát

hi n s m các b nh hay g p nh b nh tim

m ch, b nh th n và b nh ti u đ ng.

Khi t ng ki m tra s c kh e bác s s t

v n c n k cho b nh nhân, d a trên c

s ti n s b nh t t và thói quen sinh ho t riêng c a m i ng i mà đánh giá nguy

c m c b nh ng i đó cao hay th p Quý v s đ c đo huy t áp và đo m ch, nghe tim, nghe ph i c ng nh l y m u xét nghi m máu và n c ti u

ý ngh a quan tr ng đ i v i nh ng l n mang thai ti p theo.

Khám phát hi n s m b nh và các

ch đ ch m sóc s c kh e trong

th i gian mang thai và sau khi sinh

Trong th i gian ng i ph n mang thai

■฀Khám thai b ng siêu âm (đo kích

th c thai, d đoán th i h n sinh, xác

đ nh s phát tri n c a thai trong b ng

m )

■฀Khám b ng máy nghe tim thai – CTG

(ghi l i d u hi u c n đau chuy n d và

ti ng tim thai)

đ c bác s ph khoa và/hay n h sinh

ch m sóc s c kh e trong th i gian mang

thai, lúc sinh n và m t vài tu n sau khi

sinh Trong tr ng h p thai nghén bình

đ i do tình tr ng thai nghén (thèm c a chua và c a ng t) có th d n đ n sâu

r ng Do s thay đ i n i ti t t , ph n khi có thai r t hay b viêm l i và chân

r ng V sinh r ng mi ng và phòng b nh trong giai đo n này có t m quan tr ng

đ c bi t, vì nh ng nghiên c u m i đây cho th y viêm l i trong khi mang thai có

th làm t ng nguy c đ non và con sinh

ra b thi u cân T t nh t là ng i ph n

có nguy n v ng sinh con nên đ n bác s nha khoa khám s m ngay t tr c khi có thai, đ ki m tra r ng và đi u tr s n

nh ng b nh r ng mi ng n u có

(ví d nh r i lo n chuy n hóa galactose,

thi u n ng tuy n giáp tr ng) b ng m t xét

ý thì tr s sinh s đ c khám vào ngày

th ba sau khi chào đ i

l y m u máu xét nghi m ng i ta s chích ra vài gi t máu gót chân em bé

th m vào th ki m tra r i g i đ n phân tích m t phòng thí nghi m đ c bi t Nhân viên y t b nh vi n s n, n h sinh hay bác s nhi khoa đ u có th l y

m u máu xét nghi m tr s sinh đ c

N u k t qu xét nghi m l n đ u d ng tính thì b nh vi n s n, n h sinh hay bác

s nhi s thông báo cho cha m em bé

bi t và ti n hành ti p các xét nghi m ki m tra vòng hai N u ch n đoán b nh đ c

th kh n ng thính giác tr s sinh,

ng i ta s d ng m t máy đo đ c bi t

ki m tra tai em bé m t cách nhanh g n,

không gây đau đ n Tr ng h p kém

thính giác c hai bên tai c n tr li u, t

l này trong s tr s sinh c vào

kho ng m t ph n nghìn, nh ki m tra có

th phát hi n s m đ đi u tr k p th i

N u k t qu khám tai có phát hi n nghi

v n c n ki m tra l i thì tr c n đ c

khám nghi m m t hay nhi u l n n a L n

khám ki m tra đ u tiên có th làm ngay

b nh vi n s n n i quý v sinh con N u

không th khám đ c b nh vi n s n,

ho c n u k t qu khám c n ki m tra l i

thì quý v có th t i khám nh ng l n ti p

theo phòng m ch m t bác s nhi khoa,

bác s tai m i h ng hay bác s chuyên

ngành thính giác nhi, ho c c ng có th

đ a tr t i khám t i chuyên khoa tai m i

h ng c a B nh vi n đ i h c y (còn g i là

Trung tâm đi u tr ch c n ng thính giác

nhi, ví d nh trung tâm Regensburg,

đ nh k cho nên tr đi khám U c ng

ph i mang theo c s tiêm ch ng Tr

U3 – U9 8 k ki m tra s c kh e cho phòng m ch bác s nhi

t i khi tr đ c 6 tu i hay bác s gia đình

Khi n p đ n xin ti n tr c p d ng nhi

c a ti u bang hay khi đ ng ký cho con đi

Tr s đ c ki m tra cân n ng, đo chi u

cao, ki m tra kh n ng th giác và thính

N u cha m đ a tr không ch ng minh

đ c là con mình đã qua ki m tra s c

kh e k U9 thì tr s ph i t i đ bác s nhà tr ng khám Bác s nhà tr ng s khám th l c và ki m tra k l ng m c

đ phát tri n c a tr , tr ng h p có phát

hi n quan tr ng đ i v i vi c h c t p c a

tr thì cha m đ a tr s đ c t v n chu đáo C ng nên đ a tr đ n khám bác s nhà tr ng n u khi khám sàng l c

ho c trong k khám U9 có phát hi n b t

th ng Tr c ng có th tình nguy n đ n khám th theo nguy n v ng c a cha m

N u tr không đ c khám U9 và c ng không đ c bác s nhà tr ng khám, s

y t s thông báo cho s thanh thi u niên

bi t

Ki m tra s c kh e cho thanh thi u

niên

Khi b c sang tu i d y thì tr em có r t

nhi u thay đ i v c th Vì v y có quy

đ nh ph i ki m tra s c kh e cho thi u

bé hay cô bé đã đ c tiêm ch ng đ y đ

ch a Ngoài ra, bác s s gi i thi u các

bi n pháp thích h p phòng ch ng nh ng

thói quen sinh ho t có h i cho s c kh e,

ví d nh hút thu c lá Cha m ph i thu

x p l y h n khám cho con mình phòng

m ch bác s gia đình hay bác s nhi,

nh ng khi t i khám thì tr có th t đi

m t mình Nhi u bác s nhi có gi t v n

riêng cho thanh thi u niên Khi đi khám

ph i mang theo s tiêm ch ng và th b o

ho c bác s gia đình s t v n cho quý v

ph i dùng thu c tây th ng xuyên thì

nh t thi t nên h i bác s tr c khi tiêm

ch ng

■฀฀Pneumococcus (có th gây viêm ph i

hay viêm màng não)

■฀฀Tetanus (u n ván)

■฀฀Meningitidis (có th gây viêm màng

não)

■฀฀S i

■฀฀Cho các em gái t 12 đ n 17 tu i: siêu

vi trùng Papilloma ng i (gây ung

b sung không Có nh ng b nh nh b ch

h u và u n ván c n đ c th ng xuyên tiêm ch ng l i, ho c n u b sót m i tiêm

ch ng chính khi còn nh thì ph i b sung

N u quý v d đ nh có con ho c s p t i

s có ti p xúc v i tr s sinh thì nh t thi t nên tiêm ch ng ng a ho gà, n u

nh quý v tiêm ch ng l n cu i cùng hay

b m c b nh đã t h n m i n m tr c

N u quê h ng quý v b nh b i li t

tr em (Polio) v n ch a xóa b đ c hoàn toàn thì khi t i c quý v nên ki m tra xem mình đã đ c tiêm ch ng phòng

ch ng b nh b i li t ch a, n u c n ph i tiêm ch ng l i Ngoài ra, nh ng ng i vì

lý do cao tu i, vì đang mang b nh hay

vì lý do s c kh e khác mà đ c bi t d b lây nhi m thì còn nên tiêm ch ng phòng

ng a thêm m t s b nh truy n nhi m khác n a Ví d nh , ng i trên 60 tu i

đ c khuyên tiêm ch ng thêm v c xin

ng a b nh cúm siêu vi trùng ho c v c xin

ch ng vi trùng Pneumococcus (gây b nh

viêm ph i) Bác s gia đình, qu b o hi m

y t c ng nh các s y t đ a ph ng có trách nhi m ph bi n thông tin v tiêm

ch ng và t m quan tr ng c a bi n pháp phòng b nh b ng tiêm ch ng

L u ý:

T t c các m i tiêm ch ng đ u ph i

ghi vào s tiêm ch ng, khi có h n đ n

bác s tiêm ch ng ph i mang theo s

này N u ch a có s tiêm ch ng, quý

v có th xin bác s gia đình hay xin s

y t đ a ph ng c p cho

sinh trùng g i là con Zecke N u vì lý do

ngh nghi p hay lúc vui ch i gi i trí quý

v th ng xuyên g n g i ti p xúc v i thiên

nhiên thì nên tiêm ch ng đ u đ n ba đ n

n m n m m t l n c cho mình và cho các

con, vì FSME-Virus có th gây ra nh ng

b nh hi m nghèo t n h i màng não, não

b ho c t y s ng

Các qu b o hi m y t ch u m i phí t n

tiêm ch ng cho t t c các b nh mà „ y

ban th ng tr c v tiêm ch ng“ (STIKO)

c a Vi n nghiên c u Robert Koch

Berlin đ ngh Ngoài ra, trong đi u l m i

qu b o hi m còn quy đ nh thêm v kh

n ng chi tr cho các lo i tiêm ch ng khác

n a (ví d nh tiêm ch ng tr c khi đi

du l ch)

r ng s a đ u tiên tr đi“ – nên theo l i

khuyên này Khi ki m tra k l ng r ng

Ng i l n, n u không thu c di n đ c

mi n l phí phòng m ch, thì ph i tr l phí này khi đ n bác s nha khoa đi u tr ,

ví d nh khi ph i trám r ng

Tr nh d i 30 tháng tu i:

■฀฀M i n m khám r ng hai l n, bác s s

ki m tra tình tr ng r ng l i đ n u c n thì có k ho ch đi u tr

L u ý:

b o v t t r ng l i, ngoài vi c th ng xuyên đi khám ki m tra tình tr ng r ng quý

v còn nên theo nh ng l i khuyên sau đây:

■฀฀฀N u có th nên đánh r ng sau m i b a n, không thì c ng nên đánh r ng ít nh t hai l n m t ngày M i ngày nên làm s ch k r ng m t l n b ng ch đánh r ng

ho c b ng bàn ch i đánh r ng đ c bi t

■฀฀฀ i v i tr nh : T p thói quen đánh r ng cho tr t khi m c chi c r ng s a đ u tiên Tr c khi tr đ c 6–7 tu i, quý v nên ki m tra xem tr đánh r ng có s ch không và giúp tr ch i l i th t k n u c n

■฀฀฀Quý v nên s d ng kem đánh r ng có ch a luorit Tr em d i 6 tu i có kem đánh r ng đ c bi t dành cho tr nh v i hàm l ng luorit 500 ppm

■฀฀฀Quan tr ng nh t là m t ch đ dinh d ng lành m nh, đ c bi t c n tránh th ng xuyên tiêu th th c n th c u ng có ch a nhi u đ ng

mi ng và x lý luorit (FU1 đ n FU3

trong kho ng th i gian t 30 đ n 72

c a tr em Quý v có th xin s này

ch bác s nha khoa, và nên mang theo

theo lu t đ nh Chi u theo Lu t tr c p

cho ng i xin t n n, trong vòng 48 tháng

ch đ ch m sóc s c kh e sau đây:

■฀฀Ki m tra s c kh e đ nh k trong th i gian mang thai; các d ch v y t khi sinh n và các d ch v ch m sóc sau khi sinh

■฀฀Các ch đ y t khám phát hi n s m

b nh và ch m sóc s c kh e nh đ i

v i ng i có b o hi m y t công: ki m tra s c kh e đ nh k cho tr em và thanh thi u niên t U1 đ n J1; khám

ph khoa đ phát hi n s m b nh cho

ph n ; h ng n m khám phát hi n

s m ung th ph n t 20 tu i tr lên và nam gi i t 45 tu i tr lên; t ng

đ c h ng nh ng ch đ y t theo Lu t tr c p cho ng i xin t n n, quý v

ph i n p m t t gi y phép khám b nh cho bác s Gi y này quý v có th xin s

xã h i ho c c quan gi i quy t các đ n xin tr c p khác c a quý v Gi y phép

khám b nh ch có hi u l c s d ng trong t ng quý

Ng i h ng ch đ theo Lu t tr c p cho ng i xin t n n đ c mi n l phí

phòng m ch

đ ch m sóc y t gi ng nh nh ng ng i

có b o hi m y t công Ng i lãnh tr

c p xã h i có quy n đi khám phát hi n

s m b nh và s d ng các ch đ ch m sóc s c kh e nh ng i có b o hi m y

hi m y t ) và có nhu c u đ c đi u tr

y t

Bác s gia đình (Hausarzt): Bác s gia

b nhi m siêu vi trùng phong ch n trong

th i gian mang thai có th d n đ n h u

qu là nh ng t n h i nghiêm tr ng cho thai nhi, ví d nh thi u n ng trí tu , đi c

và mù b m sinh Nguy c tr sinh ra b tàn t t càng cao n u ng i ph n mang thai b nhi m b nh càng s m, nh t là giai

đo n đ u c a th i k thai nghén (cho t i

tu n mang thai th 18) Vì v y khi khám thai s có m t xét nghi m th ph n ng kháng th , nh m xác đ nh xem thai ph

đã có l n nhi m siêu vi trùng phong ch n

và qua l n đó đã mi n d ch r i hay v n

ch a mi n d ch và c n ph i có bi n pháp phòng ch ng b nh N u trong máu thai

ph không đ l ng kháng th c n thi t

đ đ m b o mi n d ch thì ng i có thai nên h n ch ho c tránh hoàn toàn m i

ti p xúc v i tr em và ch đông ng i Tuy nhiên, bi n pháp phòng b nh t t nh t

v n là tiêm ch ng cho tr nh (tr em gái

đ tu i t 11 đ n 13 tu i) ho c cho ph

n tr c khi b t đ u mang thai

3 Chú thích