40 dan ghi ta cua LO CA

- Một nhân cách cao đẹp : nhà thơ hiện đại yêu nhạc dân gian, dùng tiếng đàn ghi ta để giãi bày nỗi đau buồn và khát vọng yêu thương của nhân dân, dám dũng cảm đấu tranh với một nền chín

“Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi ta”

PH.G LOR-CA

(Trích “Khối vuông rubic”)

Thanh Thảo

1-Vài nét về tác giả:

- Tên thật Hồ Thành Công sinh năm 1946, quê ở

Quảng Ngãi.

- Thanh Thảo thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng

thành trong kháng chiến chống Mĩ Thanh Thảo đã mang đến cho thế hệ thơ trẻ thời đó một tiếng nói riêng: tiếng nói trung thực của một thế hệ cầm

súng tự giác trước lịch sử

- Ông nổi tiếng với những bài thơ và trường ca

mang diện mạo độc đáo viết về chiến tranh và thời hậu chiến , thể hiện nhiều suy tư, trăn trở về các

vấn đề xã hội và thời đại

Nhà thơ Thanh Thảo và quê hương Quảng Ngãi

-Sau 1975, ông dành nhiều tâm huyết cho việc đổi

mới thơ Việt:

+ Một mặt, ông tìm kiếm “chất người” ở những nhân cách thanh cao, bất khuất, những tâm hồn phóng khoáng, yêu tự do như Cao Bá Quát, Lor- ca

+ Mặt khác, ông không ngừng tìm tòi thể nghiệm để làm mới hình thức biểu đạt của thơ, ảnh hưởng từ những trường phái thơ tượng trưng, siêu

thực trong văn học phương Tây

1-Vài nét về tác giả:

* Thơ tượng trưng

- Ra đời tại Pháp vào

cuối TK XIX.

- Chú trọng mối tương

giao bí ẩn giữa các giác

quan, giữa con người và

tiềm thức.

- Đề cao cái ngẫu hứng,bất ngờ, phi logic,cách viết tự do bỏ qua mọi qui tắc

Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình

nhưng tuổi hai mươi ai mà không tiếc

nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi

thì còn chi Tổ Quốc?

( Trường ca: những người đi tới biển)

Những giọt sương lạc vào lá cỏ qua nắng gắt, qua bão tố

vẫn giữ lại cái mắt lành đầy sức mạnh vẫn long lanh bình thản trước vầng dương

(Bùng nổ trước mùa xuân)

MỘT VÀI CÂU THƠ TIÊU BIỂU CỦA THANH THẢO

Khối vuông rubic – những gợi ý cho sự cách tân nghệ thuật của nhà thơ Thanh Thảo

– Trích từ tập thơ “Khối vuông Rubic” , xuất bản năm 1985 – Bài thơ tiêu biểu cho kiểu tư duy thơ của Thanh Thảo:

+ luôn nhìn cuộc sống ở trạng thái mở, đa chiều;

+ khước từ khuôn mẫu, lối biểu đạt dễ dãi;

+ phong cách tượng trưng có màu sắc siêu thực

- Cách thể hiện, lối kết hợp ngẫu hứng, tạo ra bước

nhảy tư duy: ‘’giọt nước mắt vầng trăng’’, ‘’tiếng ghi

Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt

li-la li-la li-la

đi lang thang về miền đơn độc không ai chôn cất tiếng đàn

với vầng trăng chếnh choáng tiếng đàn như cỏ mọchoang

trên yên ngựa mỏi mòn giọt nước mắt vầng trăng

Tây Ban Nha long lanh trong đáy giếng

hát nghêu ngao đường chỉ tay đã đứt

bỗng kinh hoàng dòng sông rộng vô cùng

áo choàng bê bết đỏ Lor-ca bơi sang ngang

Lor-ca bị điệu về bãi bắn trên chiếc ghi ta màu

bạc chàng đi như người mộng du

chàng ném lá bùa

cô gái Di-gan tiếng ghi ta nâu vào xoáy nước

bầu trời cô gái ấy chàng ném trái tim mình

tiếng ghi ta lá xanh biết mấy vào lặng yên bất chợt

tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan

tiếng ghi ta ròng ròng li-la li-la li-la…

máu chảy

Một số hình ảnh

về đất nước Tây Ban Nha

Quốc kỳ và quốc huy Tây Ban Nha

Thánh đường Sagrada Familia

– biểu tượng của đất nước Tây Ban Nha

Bảo tàng Gugenhem

Hoa Li la (Tử đinh hương)

Áo choàng đỏ gắt

Đấu trường đẫẫ̃m máu

Vũ nữ Di gan Vũ khúc Tây Ban Nha

Nhà hát García Lorca

Gar-xi-a Lor-ca (1898 – 1936)

- Một thiên tài : nhà thơ, nhạc sĩ, nhà viết kịch, nhà hoạt động sân khấu người Tây Ban Nha - đại diện cho tinh thần tự do và khát vọng cách tân nghệ

thuật của thế kỷ XX.

- Một nhân cách cao đẹp : nhà thơ hiện đại yêu nhạc dân gian, dùng tiếng đàn ghi ta để giãi bày nỗi đau buồn và khát vọng yêu thương của nhân dân, dám dũng cảm đấu tranh với một nền chính trị độc tài, nền nghệ thuật già nua, bảo thủ.

- Một số phận đầy oan khuất : kẻ thù tàn nhẫn lén

thủ tiêu ông, nhiều người không hiểu hết sự hy

sinh cao cả của ông

a Nhan đề “Đàn ghi ta của Lor-ca”:

- Đàn ghi ta là niềm tự hào, là một phần hồn của đất nước Tây Ban Nha (nên còn được gọi là Tây Ban cầm)

- Đàn ghi ta gắn bó thân thiết với Lor-ca trên những nẻo đường ca hát và sáng tạo

- Đàn ghi ta là biểu tượng cho tình yêu của Lor-ca đối với đất nước Tây Ban Nha, cho con đường nghệ thuật của tác giả, cho khát vọng cao cả mà Lor-ca nguyện phấn đấu suốt đời.

b Lời đề từ:

“Khi tôi chết,

hãy chôn tôi với cây đàn ghi ta”

(Ghi nhớ-Garxia –Lorca)

Đây là di chúc của nhà thơ, khi tiên cảm

về cái chết:

- Hãy chôn tôi với cây đàn - phần hồn của

đất nước Tây Ban Nha → tình yêu Tổ quốc nồng nàn, tình yêu nghệ thuật say đắm

- Hãy chôn tôi với cây đàn – biểu trưng

cho sự nghiệp của Lor-ca → ước

nguyện suốt đời theo đuổi sự nghiệp sáng tạo nghệ thuật, mong muốn xóa

bỏ ảnh hưởng của bản thân để dọn

đường cho thế hệ sau vươn tới

Ghi nhớ

Fêđêricô- Gacxia- Lorca

Khi tôi chết nhớ chôn tôi với cây đàn ghi ta

dưới cát

Khi tôi chết giữa hàng cam cụm húng

Khi tôi chết hãy chôn tôi nếu anh em mong

muốn trong chiếc chong chóng

Khi tôi chết!

a- Hình ảnh Lor-ca - người nghệ sĩ

tự do, và khát vọng cách tân nghệ thuật ( 6 câu thơ đầu)

- Chi tiết “ tiếng đàn bọt

nước ” → từ thính giác

sang thị giác, thủ pháp lạ hóa → sức hấp dẫn kỳ lạ của tiếng đàn Lor-ca

Áo choàng đỏ gắt

- Hình ảnh “Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt ” : hình ảnh

vừa thực vừa tượng trưng

→ đấu trường quyết liệt, nơi người nghệ sĩ đương đầu với những thế lực tàn bạo, hà

khắc.

Hoa Li- la ( Tử đinh Hương)

- Nghệ thuật láy âm “ li-la li-la li-la ” → gợi hợp âm của

tiếng đàn ghi ta, gợi hình ảnh bông hoa buồn của phút chia ly, gợi chuyến đi thăm thẳm và đơn độc của người nghệ sĩ.

- Từ ngữ “ lang thang, miền đơn độc, vầng

trăng chuếnh choáng yên ngựa mỏi mòn,”

→ cuộc hành trình đơn độc của người nghệ sĩ đang tranh đấu cho tự

do và cái mới giữa bối cảnh chính trị độc tài của bọn phát xít Frăng- cô.

Lor-ca hiện lên như một nghị sĩ của tự

do với tiếng đàn say đắm giãi bày nỗi với khát vọng cách tân nghệ thuật và khát vọng tự do cháy

bỏng của nhân dân mình.

Lor – ca đã bị bọn phát xít Frăng – Cô giết hại và ném xác xuống giếng để phi tang, để miêu tả sự việc bi

phẫn này, Thanh Thảo đã sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật.

-Đối lập:

+ tự do của người nghệ sĩ >< tàn bạo của phát xít

+ Tiếng hát yêu đời, vô tư >< hiện thực phũ phàng

+ Tình yêu cái đẹp >< hành động tàn ác dã man

- Hoán dụ:

+ Tiếng hát: Tây Ban Nha / hát nghêu ngao: để chỉ Lor – ca với tiếng hát yêu đời, vô tư của người nghệ sĩ du mục.

+ Áo choàng bê bết đỏ: chỉ cái chết đau đớn.

- Hình ảnh: Lor – ca bị điệu về bãi bắn, chàng đi như người

mộng du -> chàng trai đơn độc đi trong một không gian khác, một miền khác: bãi bắn.

- Nhân hóa:

+ Tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy: có sức ám ảnh lớn.

Nâu (của vỏ đàn, của đất, của quê hương và T.Y)

Nỗi niềm hướng tới quê hương và người yêu

Niềm tha thiết với cuộc sống

Tròn bọt nước vỡ tan

tất cả nay chỉ còn lại "tiếng ghi ta ròng ròng / máu chảy”

(tiếng ghi ta từ cái chết của Lor-ca, của Tây Ban Nha đau thương)

vỡ oà, xót xa, tức tưởi

- Tác giả sử dụng lối biểu đạt tượng trưng, chuyển đổi cảm giác:

+ Tiếng

ghi ta

- Những biện pháp nghệ thuật đã làm nổi bật tình yêu quê hương, yêu cái đẹp, cái chết bi phẫn, nỗi đau vì những khát vọng lớn lao đành d ang dở của Lor – ca.

- Cái chết của nghệ sĩ đã

để lại trong lòng người dân TBN nhiều suy nghĩ, gợi lòng căm thì với bọn phát xít và nỗi thương

cảm sâu sắc đối với Lor – ca.

- Biện phỏp ngoa dụ:

“ Không ai chôn cất tiếng đàn Tiếng đàn nh cỏ mọc hoang”

+ Tiếng đàn tượng trưng cho nghệ thuật của Lor – ca Nú cũn là tỡnh yờu con người, khỏt vọng mà ụng hằng theo đuổi Đấy là cỏi đẹp mà mọi sự tàn ỏc khụng thể nào hủy

diệt được Nú sẽ sống và lưu truyền mói mói như cỏ dại mọc hoang.

+ Tiếng đàn cú thể hiểu là nỗi xút

thương của mọi người trước cỏi

chết của một thiờn tài Đú là nỗi

nuối tiwwcs sự nghiệp cũn dang dở của Lor – ca.

- Nỗi xót thương trước cái chết của một thiên tài đọng lại thành những hình ảnh mang tính tượng trưng thật đẹp mà cũng thật

 Những hình ảnh được viết theo lối sắp đặt, tạo nên hệ thống hình ảnh trùng phức, giao thoa: Vầng trăng nơi giếng nước như giọt nước mắt khổng lồ, nước mắt sáng trong như nỗi đau xót của vầng trăng bất tử dành cho người nghệ sĩ chân chính

 Vầng trăng soi đáy giếng long lanh như giọt nước mắt tiếc thương, kính trọng, ngưỡng mộ của người nghệ sĩ phương Đông trước cái chết của một thiên tài.

c Niềm tin mãnh liệt vào sự bất tử của tiếng đàn, và sự

đồng cảm của Thanh Thảo với Lor – ca (13 câu còn lại)

Đường chỉ tay đã đứt

- Hình ảnh t ượng trư ng:

+ Đường chỉ tay đã đứt báo trước số phận ngắn ngủi.

+ Dòng sông rộng vô cùng  tượng trưng cho thế giới vô biên.

+ “ Lor-ca bơi sang

ngang trên chiếc ghi

ta màu bạc”-> sự giải thoát khỏi nỗi đau

nhân thế.

+ Con người ấy “ ném lá

bùa cô gái Di gan vào

xoáy nước”, “ném trái tim vào thế giới của im lặng –

cái chết

cùng của Thanh Thảo với Lor – ca.

Câu thơ “li la - li la- li la” được láy lại ở phần đầu và cuối bài thơ

- Phần đầu: Gợi liên tưởng tiếng vang của chùm hợp âm (nhạc dạo) khi ca khúc bắt đầu.

- Phần kết thúc: gợi tiếng vang của chùm hợp âm vĩ thanh khi một

ca khúc kết thúc.

 Linh hồn tiếng đàn còn vang mãi; sức sống của nghệ thuật Lor-ca, tinh thần của Lor-ca là bất tử.

- Nghệ thuật tạo không khí (hình ảnh thể hiện nét văn hóa đặc trưng của Tây Ban Nha)

- Nghệ thuật tạo tính nhạc cho lời thơ

- Những liên tưởng bất ngờ, nhiều so sánh, ẩn dụ, hoán dụ, phép chuyển đổi cảm giác

d Nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm

- Bài thơ làm sống lại huyền thoại về Ga-xi-a Lor-ca, một nghệ sĩ tự do và cô đơn, một cái chết đầy oan khuất, một nhân cách cao quý, một tâm hồn bất diệt.

- Bài thơ cũng thể hiện sự

đồng cảm thương tiếc sâu

sắc của nhà thơ về một thiên tài nghệ thuật của thế kỷ XX

TỔNG KẾT Nội dung

Bài thơ ghi nhận

ngữơng mộ của một nghệ sĩ

Phương Đông giành cho một nghệ sĩ Phương Tây

Nghệ thuật

Bài thơ là minh chứng cho sự tìm tòi thể

nghiệm của tác giả về hình thức biểu đạt của thơ

và dấu ấn ảnh hưởng của trường phái thơ tượng trưng, siêu thực trong văn học phương Tây

Những liên tưởng bất ngờ, nhiều so sánh,

ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá, phép chuyển đổi cảm giác

1 HƯỚNG DẪN HỌC BÀI.

a Học thuộc tiểu sử tác giả.

b Phân tích hình tượng Lorca trong bài thơ.

c Nghệ thuật chính của bài thơ.