đồ dùng và phơng tiện dạy học - Giáo viên: SGK, giáo án, lợc đồ kháng chiến lần thứ ba chống xâm lợc Nguyên, lợc đồ chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 - Học sinh: SGK, vở ghi, trả lời các câ
Trang 1Ngày dạy: 25/11/2010
Tiết 26 bài 14 ba lần kháng chiến chống
quân xâm lợc mông - nguyên (thế kỉ xiii) (Tiếp)
III cuộc kháng chiến lần thứ ba chống
quân xâm lợc nguyên (1287 - 1288)
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức: Giúp học sinh nắm đợc
- Âm mu quyết xâm lợc lần thứ ba của quân Nguyên
- Vua tôi nhà Trần quyết tâm tiến hành cuộc kháng chiến chống lại nhà Nguyên với các trận đánh lớn: Vân Đồn, Bạch Đằng và giành thắng lợi vẻ vang
2 T tởng:
- Bồi dỡng cho học sinh lòng căm thù giặc và niềm tự hào về truyền thống hào hùng của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống giặc Mông Nguyên
- Giáo dục lòng biết ơn các anh hùng dân tộc đã chiến đấu quên mình vì đất nớc, đặc biệt là đối với ngời anh hùng Trần Hng Đạo
3 Kĩ năng:
- Rèn kĩ năng sử dụng bản đồ để tóm tắt sự kiện lịch sử
II đồ dùng và phơng tiện dạy học
- Giáo viên: SGK, giáo án, lợc đồ kháng chiến lần thứ ba chống xâm lợc Nguyên, lợc đồ chiến thắng Bạch Đằng năm 1288
- Học sinh: SGK, vở ghi, trả lời các câu hỏi sgk
III tiến trình dạy học
1 ổn định (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (4’)
- Trình bày kết quả của cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân Nguyên xâm lợc?
- Đáp án:
+ Quân dân nhà Trần đánh tan hơn 50 vạn quân Nguyên
+ Đất nớc sạch bóng quân thù, cả dân tộc ca khúc khải hoàn
3 Bài mới
a Giới thiệu vào bài (1’)
- Sau thất bại thảm hại trong hai lần xâm lợc trớc, Hốt Tất Liệt rất tức tối, quyết tâm xâm lợc Đại Việt lần thứ ba để rửa nhục và để thực hiện tham vọng mở rộng ách đô hộ của đế chế Nguyên đối với các quốc gia ở phía nam Trung Quốc Vậy cuộc xâm lợc Đại Việt lần thứ ba đã diễn ra nh thế nào, quân dân Đại Việt đối phó ra sao, đó là nội dung của bài học hôm nay
b Nội dung (34 ’ )
Trang 2Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung kiến thức cần đạt
Hđ 1 (10’) 1 Nhà Nguyên xâm lợc Đại Việt.
- Giáo viên diễn giảng
toát lên ý nhà Nguyên
xâm lợc Đại Việt lần
thứ ba
- HS: theo dõi giáo viên diễn giảng a Hoàn cảnh
- C1: Hãy nêu một số
dẫn chứng về việc nhà
Nguyên chuẩn bị xâm
lợc Đại Việt lần thứ
ba?
- Giới thiệu lời căn dặn
của vua Nguyên, các
danh tớng Thoát Hoan,
Ô Mã Nhi, Phàn Tiếp
- HS: nhà Nguyên
đình chỉ xâm lợc Nhật Bản, huy
động 30 vạn quân
bộ, thuyền chiến, thuyền lơng
- HS theo dõi giáo viên giới thiệu
- Đình chiến Nhật
- Thoát Hoan: 30 vạn quân
- Trơng Văn Hổ: thuyền lơng
=> Tấn công Đại Việt
- C2: Em có nhận xét
gì về sự chuẩn bị của
nhà Nguyên?
- C3: Trớc nguy cơ đó,
vua tôi nhà Trần đã làm
gì?
- HS: nhà Nguyên chuẩn bị công phu, kỹ lỡng, thể hiện ý đồ quyết tâm thôn tính nớc
ta của chúng
- HS: nhà Trần chuẩn bị đánh giặc - Ta khẩn trơng chuẩn bị kháng chiến
- Treo Lợc đồ kháng
chiến lần thứ ba chống
xâm lợc Nguyên
- Giải thích kí hiệu trên
lợc đồ
- Tờng thuật diễn biến
cuộc tiến công của
quân Nguyên trên lợc
đồ
- Giáo viên gọi học
sinh lên tờng thuật lại
diễn biến
- HS: theo dõi giáo viên giải thích kí hiệu trên lợc đồ
- HS theo dõi GV trình bày diễn biến
- HS: lên bảng t-ờng thuật lại diễn biến
b Diễn biến:
bộ=>Lạng Sơn=> Bắc Giang
- 12/1287 thuỷ => biển=> sông Bạch Đằng
=> tiến vào Vạn Kiếp
- SGK (trang 63)
- Giáo viên tờng thuật
diễn biến chiến thắng
Hđ2 (9’)
- HS theo dõi giáo
2 Trận Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lơng của Trơng Văn Hổ
- Trần Khánh D mai phục đoàn thuyền lơng của Trơng Văn Hổ và giành thắng
Trang 3- C4: Em hãy tờng
thuật diễn biến trận
Vân Đồn
- Gọi HS đọc đoạn chữ
nhỏ trong SGK
- C5: Nêu ý nghĩa của
chiến thắng Vân Đồn?
diễn biến
- HS: tờng thuật diễn biến trên lợc
đồ
- HS đọc đoạn chữ
nhỏ trích trong
Đại Việt sử kí toàn th
- HS: phá vỡ sự chuẩn bị của giặc
do mất nguồn tiếp
tế lơng thực
lợi
Hđ 3 (15’) 3 Chiến thắng Bạch Đằng
- Giáo viên diễn giảng
phần đầu
- HS đọc đoạn chữ
nhỏ
- C6: Sau trận Vân
Đồn, tình thế của quân
Nguyên nh thế nào?
- C7: Nắm đợc cơ hội
đó, vua tôi nhà Trần đã
làm gì?
- C8: Tại sao ta quyết
định chọn sông Bạch
Đằng để xây dựng trận
địa mai phục?
- Treo Lợc đồ chiến
thắng Bạch Đằng năm
1288
- Giải thích kí hiệu trên
lợc đồ
- Giáo viên tờng thuật
diễn biến trên lợc đồ
- C9: Dựa vào lợc đồ,
em hãy trình bày diễn
biến trận Bạch Đằng
- HS: giặc rơi vào thế bị động, cạn kiệt lơng thực, tuyệt vọng, tính đ-ờng rút quân về n-ớc
- HS: nhà Trần quyết định mở cuộc phản công tiêu diệt kẻ thù
- HS: đọc đoạn giới thiệu về vị trí sông Bạch Đằng
- HS theo dõi giáo viên giải thích kí hiệu
- HS theo dõi giáo viên tờng thuật diễn biến
- HS trình bày diễn biến trên lợc
đồ
a Hoàn cảnh
- 1/1288 Thoát Hoan =>Thăng Long => Vạn Kiếp => về nớc
- Ta phản công, mai phục trên sông Bạch
Đằng
b Diễn biến:
thuỷ=>SBĐ=>Ô Mã Nhi bị bắt
- 4/1288
bộ=> Lạng Sơn=> ta tập kích
- SGK (trang 64 – 65)
Trang 4tháng 4 năm 1288?
- C10: Em hãy nêu kết
quả của cuộc kháng
chiến lần thứ ba chống
quân Nguyên xâm lợc
- C11: Em hãy nêu ý
nghĩa của chiến thắng
Bạch Đằng năm 1288?
- Giáo viên tích hợp
đoạn thơ trích trong
“Bạch Đằng giang phú”
của Trơng Hán Siêu
làm nổi bật ý nghĩa của
chiến thắng Bạch Đằng
1288
- C12: Nhận xét về
cách đánh của quân ta
trong trận Bạch Đằng
- C13: So sánh với cách
đánh giặc trên sông
Bạch Đằng của Ngô
Quyền năm 938
- Giáo viên liên hệ:
Trần Quốc Tuấn biết
tiếp thu cách đánh đó,
nâng lên tầm nghệ
thuật thuỷ chiến của
Đại Việt
- HS: nêu kết quả
của cuộc kháng chiến
- HS: nêu ý nghĩa của chiến thắng Bạch Đằng
- HS: cách đánh
độc đáo, sáng tạo
- HS: đều sử dụng trận địa cọc ngầm
ở dòng sông Bạch
Đằng
c Kết quả
- Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi
d ý nghĩa – Buộc quân Nguyên từ bỏ tham vọng thôn tính Đại Việt
4 Sơ kết và củng cố (4’).
a Sơ kết và củng cố
- Để thôn tính bằng đợc Đại Việt, nhà Nguyên đã chuẩn bị rất
công phu, kĩ lỡng, nên trong cuộc kháng chiến lần thứ ba, quân dân
Đại Việt gặp rất nhiều khó khăn, thử thách
- Mặc dù vậy, nhà Trần không hề giảm sút ý chí, kiên quyết lãnh
đạo quân dân chuẩn bị kháng chiến và đã chiến đấu anh dũng, giành đ
-ợc thắng lợi vẻ vang, đặc biệt là chiến thắng Vân Đồn và chiến thắng
Bạch Đằng lịch sử, quét sạch hơn 30 vạn quân xâm lợc ra khỏi đất nớc
trong khoảng cha đầy bốn tháng
Trang 5b Bài tập thảo luận nhóm: Cách đánh giặc của nhà Trần trong
cuộc kháng chiến lần thứ ba có gì giống và khác so với lần thứ hai?
- Nhóm 1 – 2 tìm hiểu sự giống nhau
- Nhóm 3 – 4 tìm hiểu sự khác nhau
- Đáp án:
+ Giống nhau: tránh thế giặc mạnh lúc đầu, chủ động vừa đánh chặn giặc vừa rút lui để bảo toàn lực lợng, chờ thời cơ phản công tiêu diệt giặc, thực hiện kế hoạch “vờn không nhà trống”
+ Khác nhau: tập trung tiêu diệt đoàn thuyền lơng của Trơng Văn
Hổ làm giặc mất chỗ dựa về lơng thực, chủ động bố trí trận địa bãi cọc
ở sông Bạch Đằng để tiêu diệt đoàn thuyền chiến của giặc
5 Hớng dẫn về nhà (1’)
- Học thuộc bài, làm các bài tập trong vở bài tập
- Đọc, tìm hiểu bài mới
+ Nêu rõ nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân Nguyên xâm lợc