Trung tâm Văn hoá – Du lịch của cả nướcThành phố Hồ Chí Minh - thành phố trẻ trung và hiện đại mới 300 năm tuổi, song trong lòng thành phố đã chứa đựng biết bao giá trị văn hoá nhân văn
Trang 1Trung tâm Văn hoá – Du lịch của cả nước
Thành phố Hồ Chí Minh - thành phố trẻ trung và hiện đại mới 300 năm tuổi, song
trong lòng thành phố đã chứa đựng biết bao giá trị văn hoá nhân văn - văn hoá lịch
sử được kết tinh và thăng hoa từ sự giao lưu của nhiều nền văn hoá khác nhau trên nền tảng văn hoá mang đậm bản sắc Việt Nam Đặc điểm văn hoá Sài Gòn xưa và Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay là sự thể hiện khá độc đáo bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam trong bối cảnh lịch sử – không gian của khu vực phương Nam Tổ
quốc ta Có thể nói, Sài Gòn - thành phố Hồ Chí Minh là nơi hội tụ nhiều dòng
chảy văn hoá trong quá trình lịch sử hình thành và phát triển, có nền văn hoá mang
dấu ấn của người Việt Nam, Hoa, Chăm, Khơ me, Ấn… Rồi Sài Gòn trở thành một trong những trung tâm của cả nước đón nhận những ảnh hưởng của văn hoá Pháp,
Mỹ qua các giai đoạn thăng trầm của đất nước Đó là những
như: bến Nhà Rồng, Bưu điện, Nhà hát lớn, đền Quốc Tổ, trụ sở UBNDTP, dinh Thống Nhất, chợ Bến Thành…, hệ thống các ngôi chùa cổ
như: chùa Giác Lâm, chùa bà Thiên hậu, Tổ Đình Giác Viên…; các nhà thờ cổ như: Nhà thờ Đức Bà, Huyện Sỹ, Thông Tây Hội, Thủ Đức…;
là sự đa dạng về tôn giáo, tín ngưỡng với hàng chục lễ hội văn hoá hàng năm đã tạo nên tính thống nhất trong đa dạng văn hóa của mảnh đất phương Nam này.Trên từng con đường, góc phố, địa danh của thành phố đề gắn liền với những danh nhân văn hoá - lịch sử, những chiến công của một thành phố anh hùng Thành phố có nhiều danh lam thắng cảnh rất đẹp, địa danh - di tích lịch sử - văn hoá nổi tiếng như: Thảo Cầm Viên, Đầm Sen, Suối Tiên, Hồ Kỳ Hoà, Bảo tàng Lịch sử, Bảo tàng Cách mạng, địa đạo Củ Chi, đền tưởng niệm Bến Dược Củ Chi, chiến khu
An Phú Đông, 18 thôn Vườn Trầu, Hóc Môn Bà Điểm, Láng Le Bàu Cò, vườn thơm Bưng Sáu, “Căn cứ nổi” rừng Sác, khu du lịch sinh thái Cần Giờ với nhiều hệ sinh thái có nhiều chủng loại động thực vật…
Trẻ trung và hiện đại, nhưng Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh còn là nơi phổ biến chữ quốc ngữ đầu tiên, là nơi ra báo đầu tiên của cả nước.
Sự ra đời và phát triển phong phú của sách, báo, trường đào tạo chuyên ngành, của đội ngũ trí thức và văn nghệ sĩ, của các hoạt động và giao lưu văn hoá, văn học, nghệ thuật… đã tạo cho thành phố này từ lâu là một thành phố có ảnh hưởng lớn về văn hoá.
* Để giúp bạn tìm hiểu kỹ hơn và đầy đủ hơn về văn hoá thành phố chúng tôi, xin mời bạn đến với địa chỉ website: www.svhtt.hochiminhcity.gov.vn.
Do có vị trí địa lý thuận lợi, khí hậu ôn hoà, quanh năm hai mùa mưa nắng, cùng với lịch sử trên 300 năm đấu tranh quật khởi kiên cường
chống ngoại xâm đã từng có tiếng vang trên thế giới, và nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc, thành phố Hồ Chí Minh đã trở thành trung tâm du lịch của cả nước.
Thành phố Hồ Chí Minh hấp dẫn du khách không chỉ vì có nhiều danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hoá, công trình kiến trúc cổ mà còn
thu hút du khách bởi văn hoá ẩm thực mang đậm nét Nam bộ Là cửa ngõ của Đất phương Nam, ngay tại trung tâm thành phố, từ bến Bạch Đằng, du khách có thể xuống thuyền xuôi theo sông Sài gòn để được hoà mình với thiên nhiên bao la của sông nước, hướng về những làng nghề truyền thống, vườn cây ăn trái xum suê, vườn cây kiểng, chợ nổi trên sông hay khu du lịch sinh thái Cần Giờ - khu du lịch được UNESCO công nhận là "Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn" đầu tiên của Việt Nam… Thành phố còn là cửa ngõ đưa du khách đến với những địa danh nổi tiếng của cả khu vực phía Nam như: vùng nước nóng thiên nhiên Bình Châu, rừng nguyên sinh Nam Cát Tiên, vùng biển Mũi Né, vùng ven biển Hà Tiên, Đà Lạt, đồng bằng sông Cửu Long nổi tiếng với những vựa lúa, vườn cây trái, rừng ngập mặn, rừng tràm, đồng bưng và nhiều loại đặc sản quý hiếm
Kể từ năm 1990 trở lại đây, doanh thu du lịch của thành phố luôn chiếm từ 28% - 35% doanh thu du lịch của cả nước Từ khi có chính sách mở
cửa, số khách du lịch, nhất là khách quốc tế đến thành phố Hồ Chí Minh đã tăng với tốc độ cao, từ chỗ có 180.000 khách quốc tế vào năm
1990, đến nay đã có hàng triệu khách quốc tế mỗi năm, chiếm trên 50%- 70% lượng khách quốc tế vào Việt Nam Sự tăng trưởng nhanh của khách du lịch quốc tế đến Việt Nam và vào thành phố Hồ Chí Minh là kết quả của chính sách mở cửa và hội nhập thế giới, sự cải tạo và nâng cấp cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du khách, sự khuyến khích đầu tư nước ngoài mà thành phố Hồ Chí Minh luôn là địa phương
đi đầu trong cả nước trong sự nghiệp đổi mới trong lĩnh vực đời sống xã hội.
Trang 2Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố ngập tràn ánh nắng, chói chang trên khắp phố phường, lung linh trên những dòng sông uốn lượn, với
những nụ cười và ánh mắt thân thiện của người dân Sài Gòn – thành Phố Hồ Chí Minh, những con người đã làm nên truyền thống vẻ vang của mình với vẻ đẹp của “cốt cách văn hoá phương Nam” : yêu nước, thương nòi; đoàn kết thống nhất, kiên cường trong đấu tranh dựng nước
và giữ nước; coi trọng nhân nghĩa; biết hội nhập văn hoá để phát triển… đã trở thành "Ðiểm đến của thiên niên kỷ mới", thu hút du khách ở
khắp mọi miền của Tổ quốc và trên thế giới.
* Vào địa chỉ website: www.tourism.hochiminhcity.gov.vn, bạn sẽ hiểu rõ hơn về thành phố xinh đẹp của chúng tôi, chắc chắn bạn sẽ lựa chọn được cho mình những chương trình du lịch vừa ý nhất.
Trang 3Khách quốc tế đến Việt Nam tháng 12 và cả năm 2007
17/01/2008
Trong tháng 12/2007 lượng khách quốc tế đến Việt Nam ước đạt 354.000 lượt Tổng cộng trong cả năm lượng khách quốc tế ước đạt 4.171.564 lượt, tăng 16,0% so với năm 2006
Tháng 12 năm 2007
(Lượt người)
Cả năm 2007
(Lượt người)
So với tháng trước (%)
Năm
2007 so với năm
2006 (%)
Theo phương
Trang 4Các mục đích
Theo thị
Các thị trường
(Nguồn: Tổng cục Thống kê)
Trang 5Khách quốc tế đến Việt Nam tháng 2 và 2 tháng đầu năm
2008
07/03/2008
Trong tháng 2/2008 lượng khách quốc tế đến Việt Nam ước đạt 441.000 lượt Tổng cộng trong 2 tháng đầu năm lượng khách quốc tế ước đạt 861.000 lượt, tăng 15% so với cùng kỳ năm 2007
Tháng 2/2008
(Lượt người)
2 tháng năm
2008
(Lượt người)
Tháng 2/2008
so với tháng trước (%)
2 tháng
2008
so với cùng
kỳ
2007 (%)
Theo phương
Theo mục
Du lịch, nghỉ
Thăm thân
Các mục đích
Theo thị
Trang 6Trung Quốc 76.131 145.195 110,2 152,2 Hồng Kông
Các thị trường
(Nguồn: Tổng cục Thống kê)
Trang 7Khí hậu
Khí hậu thành phố Hồ Chí Minh mang tính chất cận xích đạo nên nhiệt độ cao
và khá ổn định trong năm
Số giờ nắng trung bình tháng đạt từ 160 đến 270 giờ độ ẩm không khí trung bình 79,5% Nhiệt độ trung bình năm là 27,55°C (tháng nóng nhất là tháng 4, nhiệt độ khoảng 29,3°C - 35°C) Thành phố Hồ Chí Minh có hai mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11, lượng mưa bình quân năm là 1979mm số ngày mưa trung bình năm là 159 ngày (lớn hơn 90% lượng mưa tập trung vào các tháng mùa mưa) Đặc biệt, những cơn mưa thường xảy
ra vào buổi xế chiều, mưa to nhưng mau tạnh, đôi khi mưa rả rích kéo dài cả ngày Mùa khô từ tháng 12 năm này đến tháng 4 năm sau, nhiễt độ trung bình 27,55°C, không có mùa đông Thời tiết tốt nhất ở thành phố Hồ Chí Minh từ tháng 11 đến tháng 1 năm sau (trong dịp lễ Noel, Tết dương lịch và tế cổ truyền Việt Nam) là những tháng trời đẹp
Vị trí địa lý
Lãnh thổ thành phố Hồ Chí Minh có tọa độ địa lý 10 độ 22’33"
- 11 độ 22’17" vĩ độ bắc và 106 độ 01’25" - 107 độ 01’10" kinh
độ đông với điểm cực bắc ở xã Phú Mỹ (huyện Cần Giờ), điểm cực tây ở xã Thái Mỹ (Củ Chi) và điểm cực đông ở xã Tân An (huyện Cần Giờ) Chiều dài của thành phố theo hướng tây bắc - đông nam là 150 km, còn chiều tây - đông là 75km Trung tâm thành phố cách bờ biển Đông 59km đường chim bay Thành phố có 12km bờ biển cách thủ đô Hà Nội 1730km (đường bộ) về phía Nam
Diện tích toàn Thành phố là 2056,5 km2, trong đó nội thành là 140,3km2, ngoại thành là 1916,2km2 Độ cao trung bình so với mặt nước biển: nội thành là 5m, ngoại thành là 16m
Sông ngòi: Trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh có đến hàng
Trang 8trăm sông ngòi, kênh rạch, nhưng sông lớn không nhiều Chỉ có sông Sài Gòn đi qua Thành phố dài 106km Ngoài ra, còn có sông Đồng Nai, kênh Tham Lương, kênh Tẻ, rạch Bến Nghé, rạch Thị Nghè, rạch Lò Gốm Hệ thống đường sông từ Thành phố Hồ Chí Minh lên miền Đông và xuống các tỉnh miền Tây, sang
Campuchia đều thuận lợi
Thành phố Hồ Chí Minh có lịch sử gần 3 thế kỷ Từ rất sớm nơi đây trở thành trung tâm thương mại sầm uất, giao lưu với nước ngoài rất nhộn nhịp và là nơi phát triển mạnh các nghề thủ công
mỹ nghệ Với việc tiếp xúc sớm với nước ngoài, đây là nơi tiếp xúc sớm nhất kỹ thuật của Châu Âu Hiện nay, Thành phố Hồ Chí Minh - đất Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định xưa - đã trở thành một trung tâm công nghiệp, văn hóa, khoa học kỹ thuật, một trung tâm giao dịch quốc tế, một đầu mối giao thông quan trọng, một trung tâm du lịch và là một trong 3 thành phố lớn của cả nước Bản thân thành phố là một hải cảng quan trọng Sông Sài Gòn với độ sâu có thể tiếp nhận các tàu biển trọng tải trên 30.000 tấn, một ưu thế hiếm có trên thế giới đối với một thành phố lớn ở sâu trong nội địa Cảng Sài Gòn được thành lập từ năm 1862
Tết Trung Nguyên
Đó là vào ngày rằm tháng Bảy âm lịch Theo đạo Phật, ngày này Diêm Vương cho các âm hồn được lên trần hưởng lộc Các gia đình đều làm cỗ cúng gia tiên, cúng xong đốt mã cho vong hồn dùng Ngoài ra còn có những lễ vật cúng cho các cô hồn lang thang, không người hương khói Lễ vật này thường là những món ăn thông thường cốt no lòng như cháo, bỏng gạo, bánh đa, hoa quả Các gia đình có người mới mất cũng đốt vàng mã làm
cỗ chay vào ngày này
Nhiều người còn đổ cháo vào các lá đa khoanh hình phễu gài vào một cái que cắm ở các bụi cây, góc vườn Vì họ quan niệm làm như vậy cho các vong hồn cô đơn, già yếu không thể tranh cướp nổi cũng cũng được hưởng
Những vật sau khi cúng xong chia cho trẻ nhỏ để lấy phước
Lễ Giáng sinh
Hằng năm, lễ hội Thiên chúa giáo lớn nhất tại nhà thờ Đức Bà và đêm 24 rạng sáng 25/12 dương lịch Có rất đông giáo dân và
Trang 9đồng bào người Việt Nam cùng tham dự lễ này.
Trong dịp lễ Giáng sinh nhà thờ trang hoàng rất đẹp mắt, ngay từ tối 24, bên trong nhà thờ diễn ra các nghi lễ Tôn giáo kỷ niệm ngày Chúa Jesus ra đời, do các cha xứ và tín đồ cử hành trong bầu không khí trang nghiêm
Lễ hội miếu ông địa
Miếu Ông Địa (125 Lê Lợi, Gò Vấp) hình thành những năm đầu thế kỷ 19 và từng được Vua Tự Đức sắc phong vào năm 1852 Miếu thờ Thổ Địa Phúc Đức Chính Thần và nhiều vị thần dân khác
Hằng năm diễn ra vào ngày 2/2 âm lịch, là ngày vía Thổ Địa Phúc Đức Chính Thần Đây là ngày lễ hội tiêu biểu cho các lễ hội miếu ở TP HCM và Nam bộ Mở đầu là nghi thức giống trống
"khai tràng" thông báo và lễ Tiếp theo là phần "Chầu mời" liên tục bằng điện bát bóng rỗi để thỉnh thần về dự lễ Chiều có trình diễn tuồng hài "Địa Nàng" với 2 nhân vật Ông Địa và Nàng tiên mang nội dung phê phán thói hư tật xấu trong xã hội hương thôn xưa Sau đó là nghi thức múa mâm vàng, mâm bạc và múa
đồ chơi Kết thúc lễ hội là nghi thức phát lộc
Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ
Tục thờ và rước cá voi là một tín ngưỡng dân gian khá phổ biến của ngư dân ven biển từ miền Trung đến mũi Cà Mau
Lễ hội ngư dân ở TP HCM được tổ chức quy mô ở xã Cần Thạnh, huyện Cần Giờ vào ngày 16/8 âm lịch, các ngư dân đều nghỉ ra khơi để tham gia cuộc lễ Từ lăng thờ, bến cá bến tàu, ghe được trang hoàng lộng lẫy Cuộc lễ được chia làm 3 giai đoạn
Lễ Nghinh Ông được bắt đầu từ 9 - 13giờ, lễ cúng tiền hiếu, hậu hiếu để tưởng nhớ công lao những người đến đây lập nghiệp đầu tiên, lễ cúng thánh tế Đồ cúng thường không dùng sản vật biển, có heo quay, xôi, các màu rượu và trà Trong lễ hội còn tổ chức những trò vui dân gian miền biển như: kéo dây, đi cà kheo, hát bội
Lễ hội Người Hoa
Trang 10Đa số người Hoa ở TP HCM đều theo tín ngưỡng dân gian Hoa Nam, thờ phụng nhiều vị thần thánh, mỗi vị đều có những ngày vía riêng Vào những ngày này người Hoa đều đến lễ bái ở các đền, miếu thờ những vị thần thánh đó, tạo thành một lễ hội Tuy nhiên, lễ hội lớn nhất trong một năm đối với người Hoa là lễ hội Nguyên tiêu vào ngày rằm tháng giêng âm lịch Trong những ngày này, tất cả các người Hoa đều tập trung đến lễ ở các miếu của cộng đồng mình để tạ ơn thần thánh đã phù hộ công việc làm ăn trong năm cũ, cầu nguyện thần thánh để phù hộ công việc làm ăn trong năm mới được tốt hơn Các đền miếu của người Hoa thì người đến lễ rất đông, khói nhang nghi ngút
Lễ Kỳ Yên đình Phú Nhuận
Diễn ra trong 3 ngày 16, 17, 18/1 âm lịch hằng năm tại làng Phú Nhuận số 18 đường Mai Văn Ngọc, Q Phú Nhuận
Ngày đầu tiên, lễ hội được bắt đầu bằng nghi thức tụng kinh cầu
an của Phật giáo, sau đó là múa lân, biểu diễn võ thuật truyền thống và các nghi thức tế thần, tế Hiền hiếu - Hậu hiếu cùng các anh hùng liệt sĩ theo truyền thống Nam bộ, buổi tối có hát bội Ngày thứ 2 và thứ 3 đều có nghi thức theo truyền thống Bắc bộ Đêm cuối chấm dứt lễ hội với nghi thức tôn vương và hội chấn như truyền thống các đình Nam bộ
Lễ thờ Phan Công Hớn
Phan Công Hớn là người lãnh đạo nhân dân 18 thôn vườn trầu, khởi nghĩa tấn công dinh tri huyện Trần Cử - một tên tri huyện có nhiều nợ máu với nội dung mùa xuân năm 1885 tại Hóc Môn Sau đó, để cho nhân dân khỏi bị đàn áp bắt bớ, ông tự nộp mình
và bị Pháp hành quyết Nhân dân đã lập đền thờ bên cạnh mộ phần của ông để ngày nay hương khói tại ấp Tây Bắc Lân, xã Bà Điểm, huyện Hóc Môn
Hằng năm đến ngày 25/2 âm lịch, thân tộc của ông cùng bà con nhân dân Bà Điểm tổ chức lễ giỗ ông tại đền thờ theo nghi thức cúng Thần, gồm tế lễ cổ truyền với ban quý tế, lễ sinh, ban nhạc lễ Nhân dân đến dự lễ rất đông để tưởng nhớ đến một vị anh hùng đã làm rạng danh truyền thống 18 thôn vườn trầu
Trang 11Mừng Tết Chôl Chnam Thmây của Dân Tộc Khmer
Lễ Chôl Chnam Thmây có nghĩa là "Vào năm mới" (Phật lịch) tức
là lễ Tết lớn nhất hàng năm của người Khmer, còn gọi là lễ chịu tuổi, thường diễn ra vào tháng 4 dương lịch (tức đầu tháng Chét của người Khmer)
Lễ thường kéo dài 3 ngày, ngoài ý nghĩa đón mừng năm mới, lễ Chôl Chnam Thmây còn có ý nghĩa chấm dứt thời kỳ nắng hạn, bước sang thời kỳ có nước trời dồi dào để chuẩn bị cho vụ làm mùa mới
Theo lệ thường hằng năm, hễ gần đến lễ Chôl Chnam Thmây, bà con Khmer lo chuẩn bị rất chu đáo, mà trước hết tập trung ở việc ăn, mặc, ở Các cháu nhỏ được ông, bà, cha mẹ ưu tiên sắm những bộ quần áo mới để đi chùa và đi chơi Tết với bạn bè
Mọi người sửa sang bàn thờ Phật, trang hoàng nhà cửa, dẫy cỏ đường đi, kết cổng chào v.v Mọi công việc ruộng rẫy lúc này cũng dừng lại Trong đêm giao thừa, trên bàn thờ có bày sẵn 5 nhánh hoa, 5 chiếc đèn cầy, 5 cây nhang, 5 hạt cốm và nhiều loại trái cây Cha mẹ, ông bà tập hợp con cháu lại, ngồi xếp chân về một phía trước bàn thờ tổ tiên, đốt nhang đèn, vái ba cái để tiễn đưa Têvêđa cũ và rước Têvêđa mới, mong được ban phúc lành Họ tin rằng Têvêđa là ông tiên được trời sai xuống chăm sóc dân chúng trong thời hạn một năm, hết nhiệm kỳ sẽ có vị khác xuống thay thế
Sáng ngày thứ nhất (Sangkran) lễ rước "Maha Angkran mới" Lễ này có thể tổ chức sớm hay muộn trong ngày, miễn là chọn đúng giờ tốt, theo quan niệm của người Khmer Mọi người được tắm gội, mặc quần áo đẹp, mang nhang đèn, lễ vật đến chùa Dưới sự điều hành của ông Acha, mọi người xếp hàng đi vòng quanh chính điện 3 lần để làm lễ chào mừng năm mới
Ngày thứ hai (Wonbót), mỗi gia đình làm lễ dâng cơm buổi sớm
và buổi trưa cho các vị sư sãi Theo đạo Phật Tiểu Thừa (tôn giáo chính của người Khme Nam Bộ), thì các ngày lễ, tín đồ đi chùa lạy Phật, có bổn phận mang cơm và dâng thức ăn cho sư sãi Trước khi ăn, sư sãi tụng kinh, tạ ơn người làm vật thực và họ đã đưa đến những linh hồn đói khát
Buổi chiều, người ta làm lễ "đắp núi cát" (Puôn phnôn khsach)