Vì các từ in đậm không tham gia diễn đạt ý nghĩa sự việc, chỉ thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu... Các thành phần biệt lậpa.Với lòng mong nhớ của
Trang 1Kiểm tra bài cũ1/ Thế nào là khởi ngữ?
2/ Hãy nêu dấu hiệu xác định khởi ngữ?
3/ Viết lại câu sau bằng cách chuyển phần đư ợc
2/ Dấu hiệu xác định khởi ngữ:
+ Đứng tr ước chủ ngữ.
+ Có thể kết hợp với các quan hệ từ: về, đối
với.
3/ Viết lại câu có khởi ngữ:
Quyển sỏch này, tụi chỉ thấy bỏn ở đõy.
Trang 2Các thành phần biệt lập
I Thành phần tình
anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.
b Anh quay lại nhìn con
vừa khe khẽ lắc đầu vừa cư
ời Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc đ ược, nên anh phải cười vậy thôi.
của ngư ời nói đối với
sự việc đ ược nói
đến trong câu:
Tiết 100:
Trang 3a/ Với lòng mong nhớ của
anh, chắc anh nghĩ rằng, con
anh sẽ chạy xô vào lòng anh,
sẽ ôm chặt lấy cổ anh.
b/ Anh quay lại nhìn con vừa
khe khẽ lắc đầu vừa cười Có
lẽ vì khổ tâm đến nỗi không
khóc được, nên anh phải cười
vậy thôi.
a/ Với lòng mong nhớ của anh, anh nghĩ rằng, con anh
sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ
ôm chặt lấy cổ anh.
b/ Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Vì khổ tâm đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi.
Nếu không có những từ ngữ in đậm thì nghĩa sự việc của câu chứa chúng có khác đi không ? Vì sao?
?
Ý nghĩa sự việc không thay đổi
Vì các từ in đậm không tham gia diễn đạt ý nghĩa sự việc, chỉ thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu.
Trang 4Các thành phần biệt lập
a.Với lòng mong nhớ của
anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.
b Anh quay lại nhìn con
vừa khe khẽ lắc đầu vừa cư
ời Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc đư ợc, nên anh phải c ười vậy thôi.
ngư ời nói đối với sự
việc đư ợc nói đến
trong câu
Tiết 100:
- “chắc”, “cú lẽ” khụng tham
gia diễn đạt ý nghĩa sự việc, chỉ
thể hiện cỏch nhỡn của người
núi đối với sự việc được núi đến
trong cõu.
Từ việc phõn tớch cỏc vớ dụ trờn em hóy cho biết thành phần tỡnh thỏi được dựng để làm gỡ ?
Trang 5cách nhìn của người nói
đối với sự việc được nói
a) Những yếu tố tình thái gắn với độ tin cậy của sự việc được nói đến, như:
+ chắc chắn, chắc hẳn, chắc là, (chỉ độ tin
cậy cao)
Ví dụ: Tôi chắc chắn Lan sẽ đến đúng giờ hẹn.
+ hình như, dường như, hầu như, có vẻ
như, có lẽ, chẳng lẽ, (chỉ độ tin cậy thấp)
Ví dụ: Hôm nay, có lẽ trời mưa.
Trang 6a) Những yếu tố tình thái gắn với
độ tin cậy của sự việc được nói
b) Những yếu tố tình thái gắn với
ý kiến của người nói, như: theo tôi,
theo ý tôi, theo ý anh, ý ông ấy, theo anh,
Ví dụ: Làm như vậy, theo ý tôi ,
là tốt rồi.
c) Những yếu tố tình thái chỉ thái
độ của người nói với người nghe,
như: à, ạ, a, hả, hử, nhé, nhỉ, đây,
đấy, (đứng cuối câu)
Ví dụ: Tớ đi nhé
Trang 7a.Nh ng còn cái này nữa mà ông sợ, có lẽ còn ghê rợn hơn cả những tiếng kia nhiều.
(Kim Lõn, Làng)
c Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức
trăng trối lại điều gì, hình nh ư chỉ có tình
cha con là không thể chết đ ợc, anh đ a tay vào túi, móc cây l ợc, đ a cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu.
(Nguyễn Quang Sỏng, Chiếc lược ngà)
d Ông lão bỗng ngừng lại, ngờ ngợ nh lời mình
Trang 8(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
sao mà độ ấy vui thế.
tiÕc rÎ cña anh thanh
niªn (thêi gian cßn l¹i
được dùng để làm gì?
Trang 9sử dụng các từ ngữ ( chao ôi, ôi, a,
á, ơi, trời ơi ,… và có điểm riêng
là nó có thể tách riêng theo kiểu câu đặc biệt Khi tách riêng ra như vậy, nó là câu cảm thán ( VD:
Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu? ) Khi đứng trong một câu cùng các thành phần câu khác thì
phần cảm thán thường đứng ở đầu câu Thành phần câu đứng sau giải thích cho tâm lí của người nói ở thành phần cảm thán
( VD: Ơi hoa sen đẹp của bùn đen! )
Trang 10* Bài tập áp dụng: (Bài tập 1 b- SGK, tr 19): Tìm
thành phần cảm thán trong câu sau:
b) Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đường dài.
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
c) Eo ôi, đứa nào mặt mũi đen đủi xấu xí thế?
d) Chà, cái mặt nhẫn kim cương đẹp quá, quý quá!
Trang 11nhỡn của người núi đối với sự
việc được núi đến trong cõu.
a Với lòng mong nhớ của
anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.
b Anh quay lại nhìn con
vừa khe khẽ lắc đầu vừa
c ời Có lẽ vì khổ tâm
đến nỗi không khóc đ ợc, nên anh phải c ời vậy thôi.
a) Ồ, b) - Trời ơi,
sao mà độ ấy vui thế.
chỉ cũn cú năm phỳt !
(?) Cả 2 thành phần tỡnh thỏi
và cảm thỏn vừa tỡm hiểu cú
tham gia vào việc diễn
đạt nghĩa sự việc của câu và cấu trỳc ngữ phỏp của cõu khụng?
Người ta gọi thành phần tỡnh thỏi và thành phần cảm thỏn là cỏc thành phần biệt lập Vậy em hiểu thành phần biệt lập là gỡ?
Trang 12tham gia vào việc diễn đạt
nghĩa sự việc của câu.
Trang 1410 BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
1/ Thành phần tình thái trong câu là thành phần:
A Thể hiện cách nhìn của người nói với chính mình
B Thể hiện cách hìn của người khác với sự việc đang nói đến
C Thể hiện cách nhìn của người nói với sự việc được nói đến trong câu
D Thể hiện cách nhìn của người nói với sự việc được nói đến ở cuối câu trước
Trang 152/ Thành phần cảm thán trong câu là thành phần:
A Bộc lộ tâm lí của người nói
B Bộc lộ tâm lí của người khác về người nói
C Bộc lộ tâm lí nhận xét của người nói
D Bộc lộ tâm lí của người được nói đến trong câu
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Trang 17* Ghi nhớ : (ý 3/
SGK/tr.18) IV LUYỆN TẬP
Trang 18Bài tập 2: Sắp xếp các từ ngữ: chắc là, d
ường như , chắc chắn, có lẽ, chắc hẳn, hình nh ư, có vẻ như theo trình tự tăng độ tin cậy (hay độ chắc chắn ):
d ờng nh / hình nh / có vẻ
nh
có lẽ
chắc là
chắc hẳn
chắc chắn
Đáp án:
Trang 19Bài tập 3: Hãy cho biết, trong số những
từ có thể thay thế cho nhau trong câu sau đây, với từ nào ngư ời nói phải chịu
nhiệm đó thấp nhất Tại sao tác giả
Với lòng
mong nhớ
của anh,
(1)chắc (2) hình
nh ư (3) chắc
chắn
anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh,
sẽ ôm chặt lấy
cổ anh.
Trang 20- chắc
chắn:
- hình nh :
sự việc sẽ có thể diễn ra theo hai khả năng:
thống thì sự việc sẽ phải diễn ra nh ư
sự việc cũng có thể diễn ra khác đi một chút.
có độ tin cậy cao nhất.
có độ tin cậy thấp.
Với lòng
mong nhớ
của anh,
(1)chắc (2) hình
nh ư (3) chắc
chắn
anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh,
Trang 21Bµi tËp 4: ViÕt mét ®o¹n v¨n ng¾n nãi vÒ c¶m xóc cña em khi th ưëng thøc mét t¸c phÈm v¨n nghÖ (truyÖn, th¬, phim, ¶nh, t
thµnh phÇn t×nh th¸i * Đoạn văn 1: Đọc “Trong lòng mẹ” của nhà văn hoÆc c¶m th¸n.
Nguyên Hồng, ta bắt gặp hình ảnh một em bé mồ côi bố, phải xa mẹ, sống thui thủi cô đơn giữa sự ghẻ lạnh, cay nghiệt của bà cô Em phải chịu những ngày tháng đau khổ, tủi nhục Nhưng trong những ngày tháng đau khổ ấy, trái tim yêu thương của em vẫn dành cho mẹ một cách đằm thắm và trọn vẹn Cuộc gặp gỡ mẹ sau một năm trời xa cách là một niềm hạnh phúc vô bờ Ôi , thật không
gì bằng khi được sống trong vòng tay yêu thương
Trang 22Bµi tËp 4: ViÕt mét ®o¹n v¨n ng¾n nãi vÒ c¶m xóc cña em khi thư ëng thøc mét t¸c phÈm v¨n nghÖ (truyÖn, th¬, phim, ¶nh, t
thµnh phÇn t×nh th¸i * Đoạn văn 1: hoÆc c¶m th¸n.
Đọc Truyện Kiều của Nguyễn Du, chắc chắn không ai không thương xót cho số phận của nàng Kiều - một người con gái tài hoa bạc mệnh Có thấu hiểu quãng đời mười lăm năm lưu lạc của nàng thì chúng ta mới thấy hết sự tàn bạo, độc ác của tầng lớp thống trị lúc bấy giờ Hỡi ôi , một xã hội chỉ biết chạy theo đồng tiền, sẵn sàng chà đạp lên mọi nhân phẩm, giá trị của con người Đúng là một xã hội bất nhân, thối nát mà Nguyễn Du muốn lột trần bộ mặt thật của
nó Nhưng ở đó, Truyện Kiều cũng là sự bênh vực, xót thương
cho số phận nhỏ nhoi bị vùi dập Chắc hẳn đại thi hào Nguyễn
Du phải đau lòng lắm khi viết ra những nỗi đau, sự bất công trong xã hội mà ông đã sống và chứng kiến
Trang 23TRÒ CHƠI
“AI NHANH HƠN”
tình thái và cảm thán
Trang 24Nội dung bài học cần khắc sâu
cách nhìn của ngư ời
nói đối với sự việc đ ợc
nói đến trong câu)
Thành phần cảm
thán
(Đ ợc dùng để bộc lộ tâm lý của ng ười nói: vui, buồn, mừng, giận, )
Trang 25DẶN DỊ :
*Về nhà học kĩ bài ; chép và học
BT4/19.
-Soạn bài “Các thành phần biệt lập” (tiếp theo)