SKKN KY NANG NGHE TIENG ANH 9

Xuất phát từ các yêu cầu của cuộc sống, cũng nh đặc thù bộ môn và từ việc dạy kĩ năng nghe một số bài ở lớp 7 và các tiết nghe ở lớp 8, và vấn đề đổi mới ph-ơng pháp dạy nghe trong chph-

I Lí DO CHọN Đề TàI

1/ Đặt vấn đề:

Nhìn chung nớc ta ngày nay, ngành giáo dục rất quan tâm đến việc phát triển ngoại ngữ cho học sinh phổ thông Là một giáo viên dạy ngoại ngữ trong tôi luôn xuất hiện câu hỏi “Tại sao hiện nay từ nông thôn đến thành thị đâu đâu ngời dân cũng muốn cho con em mình học tốt ngoại ngữ” Đó phải chăng là khát vọng

đợc vơn cao, vơn xa hơn của thế hệ trẻ, để đạt đợc đến đỉnh cao của tri thức con ngời không thể không biết ngoại ngữ

Trớc đây ngời ta đổ dồn đi học tiếng Nga với tiếng Trung Quốc, nhng ngày nay ngời dân đã ý thức đợc muốn giao tiếp với mọi ngời trên mọi miền thế giới thì con đờng duy nhất và ngắn nhất để tiếp cận đợc với tinh hoa văn hoá của các nớc

đó chính là học tốt, nghe tốt và nói tốt Tiếng Anh Vì vậy việc giảng dạy và học tập bộ môn Tiếng Anh sao cho đạt kết quả cao nhất đó là một vấn đề đang đợc giáo viên chúng tôi quan tâm

Trong thời đại ngày nay, khi mà công nghệ thông tin, viễn thông, du lịch, ngoại giao phát triển và hng thịnh thì việc phổ cập Tiếng Anh trên khắp mọi miền

là chủ trơng đúng đắn của Bộ GD-ĐT Việc không ngừng tìm tòi học hỏi để hoàn thiện phơng pháp giảng dạy và học tập để đáp ứng nhu cầu học tập và giao lu văn hoá của con ngời

Nói, đọc, viết Tiếng Anh đã khó nhng nghe Tiếng Anh còn là cả một vấn

đề, không những khó với ngời học mà còn khó cả với ngời dạy Vì vậy để cho ngời học nghe và hiểu đợc thì ngời dạy phải tìm mọi cách nâng cao và phát triển thêm

kĩ năng nghe, trình độ nghe của ngời học

Xuất phát từ các yêu cầu của cuộc sống, cũng nh đặc thù bộ môn và từ việc dạy kĩ năng nghe một số bài ở lớp 7 và các tiết nghe ở lớp 8, và vấn đề đổi mới

ph-ơng pháp dạy nghe trong chph-ơng trình SGK lớp 9 hiện nay đang đợc nhiều trờng học quan tâm bởi kiến thức khá nặng so với trình độ học sinh đặc biệt là học sinh vùng sâu vùng xa nh trờng tôi đang công tác Đang tìm ra một số biện pháp, nói

cụ thể hơn là phơng pháp, nhằm hổ trợ thêm các dạng bài tập để kết hợp với bài

tập nghe trong SGK sao cho phù hợp với trình độ học sinh mà không cần cắt xén nội dung kiến thức yêu cầu Tuy nhiên việc áp dụng một biện pháp dạy nghe mới

nh thế nào cho phù hợp với học sinh của mình và sự thành công của nó còn phụ thuộc vào cách thức tiến hành của từng giáo viên, sự chỉ đạo chung thuộc chuyên môn của từng trờng và khả năng tiếp thu kiến thức, áp dụng vào thực tiễn của từng học sinh

Chính vì những lí do trên đây tôi quyết định chọn đề tài nghiên cứu “Biện

pháp giúp học sinh học tốt phần kĩ năng nghe môn tiếng Anh 9“ với một số ý

kiến để góp phần cho các giờ dạy kĩ năng nghe đạt hiệu quả cao hơn

2/ Mục đích đề tài:

Đất nớc Việt Nam hiện nay đang trên đà tiến lên chủ nghĩa xã hội và đang khích lệ nền kinh tế mở cửa đón nhận sự đầu t của các doanh nghiệp nớc ngoài Vậy nên các bác sĩ kĩ s, thậm chí cả công nhân của các doanh nghiệp trên không thể không đợc trang bị vốn Tiếng Anh giao tiếp cơ bản để có thể giao tiếp đơn thuần với các chủ đầu t, với đối tác Do đó việc học Tiếng Anh trở thành nhu cầu cấp thiết, nó là nhịp cầu nối liền các nền văn hoá trên thế giới và đa Việt Nam đến với thế giới

Viết, nói hay đọc Tiếng Anh là rất khó nhng quan trọng hơn hết vẫn là nghe Tiếng Anh Vì nó không những khó với ngời học mà còn khó cả với ngời trực tiếp giảng dạy Vì vậy để cho ngời học nghe và hiểu đợc thì ngời dạy phải tìm mọi biện pháp giúp nâng cao và phát triển thêm kĩ năng nghe, trình độ nghe của ngời học

Chúng ta nên góp phần vào việc nghiên cứu đề tài từ đó xác định nội dung

và phơng pháp hình thành, xây dựng thiết kế một bài dạy nghe, giảm độ khó yêu cầu của bài tập nghe, nhng vẫn tôn trọng nội dung kiến thức SGK hiện hành Nhằm đạt đợc yêu cầu dạy học của mình nói riêng và yêu cầu hiểu đợc bài học của học sinh nói chung một cách chủ động sáng tạo, phù hợp với trình độ tiếp thu kiến thức của học sinh THCS các huyện vùng sâu vùng xa và phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn

3/ Lịch sử đề tài:

Từ thực tiễn giảng dạy ở trờng THCS Mỹ Thạnh Tây từ khi đổi mới SGK cho đến nay đã nhiều năm tôi nhận thấy kĩ năng nghe là khó nhất trong bốn kĩ năng của môn Tiếng Anh Đặc biệt là vào những năm trớc cơ sở vật chất còn thiếu nhiều nên khả năng nghe còn hạn chế Chính vì vậy tôi luôn mong muốn tìm ra

những biện pháp để giúp các em học tốt hơn Trớc tình hình đổi mới phơng pháp dạy học là khá nặng đối với học sinh Phn phối chơng trình thì đa số phần nghe v nĩi đa vào cùng một tiết nn thời gian để cho học sinh rn luyện kĩ năng rất hạn hẹp Tôi quyết tâm sẽ thực hiện những kinh nghiệm tích lũy đợc cho các em học sinh lớp 91, 92 của trờng trong năm học 2008 – 2009 Với mục tiêu là giúp các em học tốt hơn phần nghe Anh Văn 9 nói riêng và góp phần nâng cao chất lợng học sinh

đi lên theo quan điểm chỉ đạo của ngành nói chung Kết quả đó tôi sẽ trình bày ở phần sau

4/ Pham vi đề tài:

Đề tài này đợc áp dụng cho học sinh lớp 9 mà tôi đang trực tiếp giảng dạy tại trờng THCS Mỹ Thạnh Tây trong năm học 2008- 2009

II NộI DUNG CÔNG VIệC.

1 Thực trạng đề tài:

Qua quá trình giảng dạy trên lơp tôi đã nắm đợc tình hình học tập của các em học sinh lớp 91, 92 với số lợng 86 học sinh Riêng tôi có một số nhận định chung

về khả năng nghe của các em cũng nh những u điểm thầy và trò làm đợc nh sau:

- Một số học sinh tích cực đóng góp ý kiến xây dựng bài

- Đa phần về nhà có chuẩn bị bài

- Tự giác hoạt động theo cặp nhóm, phát huy tính tự học

- Giáo viên nhiệt tình, luôn tìm ra nhiều phơng pháp để giúp học sinh học dễ hơn trong những tiết nghe

- Phối hợp đồng nghiệp , chuyên môn trao đổi phơng pháp dạy học qua các phong trào thao giảng dự giờ

- Giáo viên luôn kiểm tra tập của học sinh để nắm đợc khả năng tiếp thu của các em

Tuy nhiên vẫn còn những tồn tại sau:

Vẫn còn nhiều học sinh thụ động do ý thức học tập và khả năng tiếp thu nên dễ gây cho học sinh sự nhàm chán và giờ học trở nên đơn điệu

Hơn nữa học sinh của trờng tôi ở vùng sâu còn thiệt thòi rất nhiều về việc tìm những t liệu cũng nh cơ sở vật chất để giúp các em học tốt hơn, học sinh cha

chuyên cần còn nhiều, không thuộc bài khi đến lớp, đờng đi khó khăn, mất nhiều thời gian vì vậy khi đến trờng các em rất mệt mỏi làm giảm đi sự nhiệt tình, hăng hái trong học tập, nên việc nâng cao chất lợng và sử dụng đổi mới phơng pháp vẫn gặp nhiều khó khăn

Cụ thể là tôi đã khảo sát chất lợng các em ngay từ đầu năm học cho kết quả thật đáng báo động ( Tổng số học sinh là 86 em )

• Giỏi: 1 ( 1,2 % )

• Trung bình: 30 ( 34,9% )

Từ những thực trạng khó khăn trên tôi đó quyết tâm tìm ra một số biện pháp để giúp các em học tốt hơn môn tiếng Anh 9 đặc biệt là kĩ năng nghe của các em nhằm giúp các em có hành trang thật tốt để bớc vào ngỡng cửa của cấp III mà không còn bỡ ngỡ

2 Nội dung cần giải quyết:

Để một giờ dạy thành công cao và giúp các em học tốt hơn vì điều khó khăn

ở đây là một tiết theo phân phối chơng trình nghe và nói đa vào cùng một tiết

Do đặc trng bộ môn ngoại ngữ, phơng pháp dạy học không đòi hỏi phải đi theo một trật tự nhất định, do đó giáo viên luôn phải chú ý đến các biện pháp chuyển tải kiến thức đến cho ngời học sao cho hợp lí nhất Hơn thế nữa do tình hình chung của địa phơng hầu hết cơ sở vật chất phục vụ cho học sinh học tập còn thiếu thốn Học sinh phần nhiều lên cấp II mới đợc làm quen với môn Tiếng Anh và sự hiểu biết kiến thức xã hội còn hạn hẹp Các em còn rụt rè nhút nhát cha nhớ ngay những gì đợc học, vốn từ vựng lại hạn chế nên trong quá trình dạy học giáo viên gặp rất nhiều khó khăn Ngời giáo viên cần chuẩn bị chu đáo về phơng tiện dạy học v phn bố thời gian sao cho hợp lí để dạy tốt Vì thế để thực hiện một hớng mới trong một giờ nghe giáo viên phải đồng thời kết hợp các biện pháp thích hợp

3/ Biện pháp giải quyết:

Để góp phần vào việc tháo gỡ những khó khăn cũng nh giúp cho một tiết dạy nghe tốt hơn, ngời giáo viên cần chuẩn bị các bớc sau:

a/ Chuẩn bị các phơng tiện dạy học:

Trớc khi tiến hnh một tiết dạy nghe giáo viên nên chuẩn bị băng, đĩa, máy, nghe một hoặc nhiều lần, chú ý những chỗ khó và nói nhanh, các cấu trúc cố định nhằm gợi mở giúp học sinh dễ nhận dạng hơn trong quá trình nghe

Giáo viên cần chuẩn bị thiết kế lại các bài tập nghe trong SGK sao cho phù hợp hơn và photo cho học sinh phiếu học tập Việc này giúp cho giáo viên và học sinh tiết kiệm thời gian chép bài trên lớp Ngoài việc thiết kế bi tập nghe ph hợp, giáo viên còn phải chuẩn bị tốt các loại đồ dùng dạy học nh tranh ảnh hoặc bảng phụ (nếu cần)

Việc chuẩn bị, thiết kế đồ dng cho cc trò chơi hoặc các hoạt động trên lớp cũng l một trong những biện php gip học sinh nghe tốt hơn Giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện điều này giúp cho giờ học hợp lí và các tiến trình lên lớp diễn ra trôi chảy hơn

b/ Quá trình lên lớp:

Giáo viên tạo ra không khí thoải mái hào hứng, không quá căng thẳng bằng cách giới thiệu các chủ đề bài nghe, hoặc các trò chơi có liên quan đến bài học giúp cho học sinh bớc vào nghe với tâm lí thoải mái, phải đợc kết hợp hài hoà trong phần trớc khi nghe ( Pre-listening )

Giáo viên cần cung cấp những từ vựng quan trọng phần nghe mà học sinh

sẽ phải hiểu

Trong quá trình nghe giáo viên chú ý đến yêu cầu của bài tập đã đợc thiết

kế lại sao cho học sinh có thể làm việc dễ dàng hơn

Sau khi nghe xong, giáo viên phải chuẩn bị sẵn các hoạt động cho phần củng cố nh: dạng bài tập trắc nghiệm ( đúng sai, câu hỏi, lựa chọn….) , trò chơi, tóm tắt nội dung…… nhằm kiểm tra sự hiểu bài của học sinh và phát triển thêm kĩ năng nói hoặc viết

Nếu kết hợp nhuần nhuyễn các khâu từ việc chuẩn bị đến quá trình tiến hnh giờ nghe thì học sinh rất hào hứng không còn sợ học nghe nữa

Về phía học sinh, các em cần chuẩn bị và thực hiện các bớc sau:

ở nhà:

+ Soạn bài ở nhà, soạn từ vựng, xem bài tập, nghe trớc

+ Học nhóm, làm bài tập mà giáo viên cho về nhà

Trong lớp:

+ Tham gia thảo luận cặp, nhóm tích cực

+ Báo cáo kết quả của nhóm

+ Nhận xét giữa các nhóm

+ Tự kiểm tra điều chỉnh kết quả theo gợi ý của các bạn trong nhóm hoặc giáo viên

Tuỳ từng nội dung của từng bài mà giáo viên tìm ra biện pháp thích hợp để thiết kế một bài giảng thật phù hợp cho từng bài và từng đối tợng học sinh khác nhau Nhằm giúp học sinh học tốt hơn và gây sự thích thú cho học sinh Chính vì vậy giáo viên nên tìm ra nhiều dạng bài tập khác nhau

Nhìn chung tiến trình dạy một bài tập nghe gồm có ba giai đoạn: giai đoạn trớc khi nghe ( pre – listening ), giai đoạn trong khi nghe ( while – reading ) và giai đoạn sau khi nghe ( post – reading ) Do đặc trng của bộ môn nên đa phần các dạng bài tập có thể áp dụng đợc cho cả ba giai đoạn trong một tiết nghe Sau

đây là một số dạng bi tập cĩ thể p dụng: Cu hỏi lựa chọn, trả lời ngắn, đúng sai,

điền khuyết…

Theo tôi sự chuẩn bị để giúp các em học tốt phần nghe thì giai đoạn trớc khi nghe ( pre-listening ) là rất quan trọng, nó làm bật rõ việc hiểu nội dung bài mà các em chuẩn bị học Vậy giáo viên nên dạy nh thế nào trong phần này? Giáo viên nên dạy từ mới, cấu trúc lạ nếu có, đồng thời ôn lại những từ cần thiết Học sinh

sẽ gặp nhiều khó khăn với từ mới hay cấu trúc lạ có liên quan Việc này sẽ làm gián đoạn sự tiếp thu của các em, rất dễ gây cho các em sự nhàm chán có thể làm cho các em quên đi những phần mà các em vừa mới tiếp thu đợc Nên chú ý không phải từ mới nào cũng dạy, chỉ nên dạy những từ có ảnh hởng đến việc hoàn chỉnh những chỗ trống và kết quả bài nghe thôi

Giáo viên nên giới thiệu đề tài của phần nghe mà học sinh sắp đợc nghe

Điều này giúp cho học sinh nghĩ đến đề tài đó, đồng thời tạo ra mối liên hệ giữa những gì các em biết với những điều các em mong sẽ đợc nghe

Giáo viên cần cho học sinh biết mục đích và yêu cầu của bài nghe thật rõ ràng sao cho các em nhận ra nhiệm vụ của mình mà không cảm thấy lo sợ và quá sức mình Từ đây tạo cho các em có niềm tin với khả năng của mình

Giáo viên phải cung cấp cho học sinh những hớng dẫn về bài nghe, giáo viên có thể cho các em biết một số thông tin nhằm giúp các em chú ý vào đề bài nghe thông qua các câu hỏi gợi ý, tranh ảnh

Giáo viên cần khuyến khích học sinh đoán những từ, ngữ hoặc thông tin tổng hợp cho những chỗ trống Không có một ranh giới rõ ràng giữa những điều các em biết và những điều các em cha biết, có những từ và cấu trúc mà các em chỉ biết man mán nhng các em có thể đoán Nhng vì ngôn ngữ lại có những qui luật riêng của nó nên học sinh có thể đoán những điều mà cha đợc dạy và một phần của việc học ngôn ngữ là khả năng đoán hoặc suy luận Yêu cầu học sinh đoán không những là một phơng pháp giúp phát triển kỷ năng nghe mà còn là cách giúp cả lớp tích cực tham gia hoạt động Thông qua việc đoán để làm một số dạng bài tập thích hợp, học sinh tự đặt cho mình một thách thức, rồi xem bài tập nghe là mục tiêu để vợt qua chứ không đơn thuần là hoàn thành bài tập cho có Thông qua việc đoán mà đánh giá tài tiên đoán của nhau nhằm tạo cho lớp có một bầu không khí thoải mái và sinh động chứ không nặng nề gây căng thẳng cho học sinh Tuy nhiên giáo viên nên chỉ xem công việc đoán là công cụ đánh thức sự ham thích bài học cho học sinh mà tránh yêu cầu đoán đi đoán lại nhiều lần về vấn đề nào đó khiến chúng cảm thấy lúng túng trớc bài học Công việc này học sinh có thể làm theo nhóm hoặc làm cá nhân Sự kết hợp giữa việc đoán và những kiến thức rút ra

từ học sinh qua các dạng câu hỏi đó lôi cuốn tất cả học sinh vào bài mà không còn

em nào đứng ngoài cuộc Đó chính là yếu tố góp phần quyết định sự thành công của bài học

Ví dụ 1: Unit 4 Listen

Dạng bài tập nghe thông tin và chọn xác định đúng hoặc sai, trong giai đoạn trớc khi nghe giáo viên có thể tiến hành theo những bớc sau:

Bớc 1: Gợi mở bằng cách đặt một số câu hỏi:

a/ Who is Nga talking?

b/ What is she talking about?

Bớc 2: Giới thiệu tình huống đoạn hội thoại giữa Nga và Kate nói về việc

học tiếng Anh của Nga

Bớc 3: Giới thiệu từ mới:

Bank (n), national (adj), international (adj)

Bớc 4:

Cho bài tập trắc nghiệm học sinh đoán đáp án ( bảng phụ )

Chọn cu trả lời đúng:

1/ Nga is studying English in ………

2/ She work for a bank, a ( an ) ……… bank in HaNoi

A national B special C international D famous

3/ She needs to improve her ……… skills

A listening B speaking C reading D writing

4/ Her ……… is not good

A listening B speaking C reading D writing

5/ She hopes that she can ……… to people from all over the world and

……… her favorite English songs

A understand / talk B talk / listen

C read / uderstand D talk / understand

Bớc 5: Các nhóm cho kết quả ( ghi lên bảng )

Bớc 6: Nghe

Nhận xét kết quả nhờ sự hổ trợ của hoạt động trớc khi nghe giúp nâng cao hoàn toàn tỉ lệ học sinh hoàn thành yêu cầu của bài tập Số học sinh không hoàn thành vẫn còn nhng không quá nhiều

Ví dụ 2: Unit 5 Media

Vẫn là phần chuẩn bị trớc khi nghe, bài này học sinh nghe và điền vào bốn chỗ trống

Bớc 1: Giáo viên yêu cầu học sinh kể một số pht minh m cc em từng đợc học, biết Bớc 2: Giới thiệu tình huống bài nghe đoạn đối thoại giữa Chau v cha về một số

pht minh v sự ra đời của chng, nghe và điền vo chỗ trống

Bớc 3: Giáo viên cung cấp một số từ mới:

assignment (n), newsreel (n), journalism (n)

Bớc 4:

Yêu cầu học sinh đọc lớt qua bài tập trong sch gio khoa

Bớc 5:

Giáo viên cho dạng bi tập đúng ( T ) , sai ( F ) yêu cầu học sinh đoán đáp án ( làm việc c nhn )

1.The first printed newspapar appeared in the 7th or 8th century

2 It appeared in America

3 The telegraph invented in the late 18th century

4 Radio and newsreels appeared in the early 20th century

5 Television became comercially viable in the 1940s

6 The Internet became a major force in journalism in the mid and

late 1990s

Bớc 6:

Giáo viên gọi vài cá nhân đọc to hoặc ghi lên bảng

Bớc 7: Bắt đầu nghe

Nhận xét tỉ lệ học sinh hoàn thành bài tập cao hơn nhiều học sinh đã thực sự thích thú và học thoải mái phần nghe mà không cảm thấy lo lắng nữa

4 Kết quả chuyển biến:

Cứ sau mỗi tiết tôi thiết kế mỗi dạng bài tap khác nhau cho phần trớc khi nghe vì đây là bớc quan trọng nhất cho học sinh và cũng là cách giúp các em học tốt hơn kĩ năng nghe Hơn nữa khả năng tíếp thu của các em cứ tiến bộ rõ rệt sau mỗi tiết và giờ nghe bây giờ không còn là nổi lo sợ của các em nữa Cụ thể qua hai lần thi học kỳ:

• Học kỳ I: ( 86 em )

Khá: 19 ( 22,1 % )

Trung bình: 29 ( 33,7 % )

Yếu: 19 ( 22,1 % )

• Học kỳ II: ( 81 em )

Giỏi: 37 ( 45,7% )

Khá: 23 ( 28,4 % )

Trung bình:13 ( 16 % )

III KET LUậN

1 Tóm lợc giải pháp:

Trên đây là ý kiến riêng của tôi về việc tìm ra một số biện pháp dạy nghe, chuyển biến các yêu cầu bài tập nghe trong SGK sang hớng dẫn đơn giản sao cho phù hợp với các đối tợng học sinh đặc biệt là học sinh vùng sâu, vùng xa Nó không những phù hợp với yêu cầu rèn luyện kĩ năng nghe mà còn phù hợp với yêu cầu đặc trng của giáo dục đào tạo ngoại ngữ trong các trờng THCS

Trên cơ sở lí luận thực tiễn còn hạn chế, những kinh nghiệm của bản thân còn hạn hẹp và thời gian nghiên cứu còn ngắn Tôi muốn góp một phần nhỏ bé vào việc nâng cao chất lợng giảng dạy và việc nâng cao chất lợng dạy học môn tiếng Anh, nhất là kĩ năng nghe trong trờng THCS

Tôi xin mạnh dạn đa ra vài bớc cơ bản trong quá trình thiết kế bài nghe theo hớng đổi mới, để giúp học sinh học tốt hơn kĩ năng nghe môn tiếng Anh 9

1 Giáo viên cho học sinh thực hiện phần chuẩn bị nghe ( Pre - listening) ví

dụ từ vựng, dự đoán các thông tin, dự đoán trả lời các câu hỏi, sắp xếp các thông tin để chuẩn bị tốt từ vựng và thông tin cho bài Việc chú trọng dạy tốt trớc khi nghe và việc thiết kế thêm yêu cầu cho các bài tập nghe khó đó góp phần nâng cao hiệu quả tiết học cũng nh chất lợng môn học Thế nhng khi áp dụng vào tiết dạy, giáo viên cần phải chú ý việc phân phối thời gian sao cho hợp lí và khoa học

2 Giáo viên phải có các mẫu bài tập nghe đợc thiết kế đơn giản, chi tiết và phù hợp hơn so với bài nghe trong SGK ( tuy nhiên giáo viên không đợc phép xa rời hoặc bỏ qua mục đích trọng tâm của bài tập nghe)

3 Học sinh tiếp nhận bài nghe phải cảm nhận, hiểu rõ yêu cầu của bài tập

Từ bài tập giáo viên thiết kế cụ thể liên hệ dễ dàng đến bài tập trong SGK Học sinh nghe máy, giáo viên nên đảm bảo sao cho bài tập đó phù hợp kiến thức đối t-ợng học sinh của mình nghe và trả lời đợc Đối với lớp học có nhiều học sinh