GÍAO ÁN Ngữ Văn 7

*Một thế giới kì diệu mà nhà trường đã mở ra cho chúng ta là bao điều mới mẻ, rộng lớn về tri thức văn hóa, tri thức cuộc sống, dạy dỗ bồi đắp cho chúng ta những tư tưởng, tình cảm đẹp v

Ngày soạn: 25 / 8 / 2018 Ngày dạy: / 8 / 2018

- Đọc - hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của một người mẹ

- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bịcho ngày khai trường đầu tiên của con

- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm

3 Thái độ

- Yêu thích văn chương

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên: Tranh ảnh về ngày khai trường, soạn giáo án.

2 Học sinh: Soạn bài theo hệ thống câu hỏi sgk

III Tiến trình bài dạy

1 Kiểm tra bài cũ: (2 phút) Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.

2 Giới thiệu bài mới: (1 phút) Tất cả chúng ta đều trải qua cái buổi tối trước ngày

khai giảng trọng đại chuyển từ mẫu giáo lên lớp 1 bậc tiểu học Trong ngày khai trường đầu tiên đó ai là người đưa em đến trường? Em nhớ lại đêm trước ngày khai trường mẹ

em đã làm gì? Hôm nay học bài văn này chúng ta sẽ hiểu được trong đêm trước ngày khai trường để vào lớp 1 của con, mẹ đã làm gì và nghĩ gì?

3 Bài mới

Hoạt động 1(7 phút)

? Nêu xuất xứ của văn bản?(HS Y-TB)

GV hướng dẫn đọc: to, rõ ràng, thể hiện

tâm trạng hồi hộp, thao thức của mẹ, giọng

đọc tâm tình, trầm lắng

? Văn bản viết về cái gì, việc gì?

(HS K)

->Viết về tâm trạng của người mẹ trong

đêm không ngủ trước ngày khai trường đầu

tiên của con.

? Tóm tắt nội dung văn bản ?

HS tóm tắt ( HS K-G)

-Tóm tắt: Đêm trước ngày đưa con đến

trường, người mẹ không ngủ được Người

I Đọc-Tìm hiểu chú thích

1 Xuất xứ

- Đây là bài kí của tác giả Lí Lan

-Trích từ báo Yêu trẻ, số 166, ngày1/9/2000

2 Đọc- từ khó

mẹ ngắm nhìn con ngủ say, lòng mẹ bồi hồi

xúc động, nhớ lại những hành động của

con trước khi ngủ, nhớ về thuở nhỏ với

những kỷ niệm sâu sắc trong ngày khai

trường đầu tiên Lo cho tương lai của con,

người mẹ liên tưởng đến ngày khai trường

ở Nhật - một ngày lễ thật sự của toàn xã

hội – nơi mà ai cũng thể hiện sự quan tâm

sâu sắc đến thế hệ tương lai Đó cũng là

tình cảm, niềm tin và khát vọng của người

mẹ đối với tương lai của đứa con.

? “Háo hức” là tâm trạng như thế nào?

* Háo hức: Ở trạng thái tình cảm vui phấn

khởi khi nghĩ đến một điều hay và nóng

lòng muốn làm ngay điều đó

- Là những bài viết có nội dung gần gũi,

bức thiết với cuộc sống….

Lớp 6 viết về thiên nhiên, môi trường

Lớp 7: nội dung chính là những vấn đề về

quyền trẻ em, nhà trường, văn hóa- giáo

dục

?Văn bản nhật dụng “ Cổng trường mở ra”

được viết theo thể loại gì?

- Hs trả lời(HS Y-TB)

* Bài văn ghi lại tâm trạng của một người

mẹ trong một đêm chuẩn bị cho con bước

vào ngày khai trường đầu tiên Không có

cốt truyện, chủ yếu là tâm trạng hồi hộp,

phấp phỏng đón chờ ngày khai trường.

Người mẹ không ngủ được phần vì lo

chuẩn bị cho con, nhưng phần vì cả tuổi

thơ áo trắng đến trường của mình sống

dậy….

II Tìm hiểu văn bản

1 Thể loại

-Kí

? Phương thức biểu đạt chính của văn bản

là gì? (HS K-G)

-> Tự sự, biểu cảm

? Văn bản có thể chia bố cục làm mấy

phần? Nội dung của từng phần?(HS K-G)

Để hiểu được tâm trạng trong đêm không

ngủ trước ngày khai trường của mẹ ta cùng

đi vào phần 3.

Theo dõi phần đầu văn bản em thấy người

mẹ nghĩ đến con trong thời điểm nào?

(HS Y- TB)

-> Đêm trước ngày con vào lớp 1.

?Trong đêm trước ngày khai trường tâm

trạng của mẹ và con có gì khác nhau? Điều

đó được biểu hiện ở chi tiết nào?(HS K-G)

- Con: Gương mặt thanh thoát tựa nghiêng

trên gối mềm, thỉnh thoảng chúm lại như

đang mút kẹo.

- Mẹ: Hôm nay mẹ không tập trung được.

Mẹ lên giường trằn trọc Thực sự mẹ không

lo Nhưng vẫn không ngủ được

- Mẹ không ngủ được vì mẹ vô cùng thương

yêu con, thấy con lo lắng, hồi hộp, xúc

động nên mẹ không ngủ được.

- Mẹ nhớ lại ấn tượng thuở thiếu thời đi

học của mẹ.

? Mẹ đã nghĩ gì, làm gì trong buổi tối và

trong đêm không ngủ ấy? (HS Y- TB)

->Thật ra tất cả những việc làm đó chẳng

có khó khăn, phức tạp gì, chủ yếu là để thể

hiện nỗi lòng của người mẹ giàu tình cảm.

? Vậy tâm trạng của người mẹ được diễn tả

cụ thể như thế nào? ( HS K-G)

2 Bố cục

Chia làm 2 phần

- Phần1: Từ đầu->" bước vào." Tâm trạng

của hai mẹ con buổi tối trước ngày khaigiảng

- Phần 2: Còn lại: cảm nghĩ của mẹ về giáo

-> Là đặc điểm tất yếu của trẻ nhỏ

- Mẹ trằn trọc không ngủ được, suy nghĩtriền miên, nhớ lại kỉ niệm xưa

NT: Tương phản

- Những việc làm của mẹ: Giúp con chuẩn

bị quần áo, đồ dùng học tập…cho ngày mai

Mẹ dọn dẹp nhà cửa, mẹ làm một vài việclặt vặt cho riêng mẹ

Mẹ tự nhủ mình cũng cần đi ngủ sớm

- Khác thường: Không tập trung được vào

việc gì cả…việc ấy tối nay…nghĩa là mẹ

đang phân tâm, đang xúc động, đang đắm

chìm trong hồi ức và suy tưởng trước một

sự kiện lớn sắp đến với đứa con yêu dấu

của mình.

- Bao nhiêu suy nghĩ của mẹ đều hướng

vào con, mẹ hình dung ra tâm trạng của

con: hồi hộp, háo hức, vui sướng Con

hăng hái giúp mẹ dọn đồ chơi để chuẩn bị

làm cậu học sinh lớp Một…rồi hồn nhiên đi

vào giấc ngủ say, thanh thản, nhẹ nhàng.

Trẻ em như búp trên cành

Biết ăn, ngủ, biết học hành là ngoan.

(HCM)

- Tin con, không lo lắng gì, mọi sự đã

chuẩn bị chu đáo nhưng mẹ vẫn suy nghĩ

triền miên: mẹ nghĩ đến tuổi thơ, đến thời

cắp sách đến trường, đến ngày khai giảng

mà mẹ đã từng trải qua.

? Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường

năm xưa đã để lại ấn tượng sâu đậm trong

tâm hồn người mẹ? (HS Y-TB)

*Mẹ muốn truyền cái rạo rực, xao xuyến ấy

sang cho con, cho con niềm sung sướng,

xốn xang, khắc đậm trong tâm hồn, trong

trí nhớ bé thơ niềm vui ngày khai trường để

trở thành ấn tượng sâu sắc suốt đời.

Mẹ nhớ đến bà ngoại, cũng như mấy chục

năm sau con sẽ nhớ đến mẹ như đêm nay,

như buổi sớm ngày mai.

Mẹ suy nghĩ và liên tưởng đến ngày khai

trường ở Nhật Bản và mong sao nước mình

cũng được như vậy Vì ngày khai trường là

biểu hiện của sự quan tâm, chăm sóc của

người lớn của toàn xã hội đối với trẻ em,

đối với tương lai.

? Những tình cảm quá khứ ấy đã nói lên

được tình cảm sâu nặng nào của lòng mẹ

-> nhớ thương bà ngoại và nhớ mái trường

=> Người mẹ giàu tình yêu thương con vàđức hi sinh

?Có phải người mẹ đang nói trực tiếp với

con không? Hay người mẹ đang tâm sự với

ai? (HS Y-TB)

-> Đang nói với chính mình, đang tự ôn lại

kỉ niệm của riêng mình.

?Cách viết này có tác dụng gì?(HS K-G)

-(dùng ngôn ngữ độc thoại) làm nổi bật

tâm trạng, tình cảm và những điều sâu

thẳm khó nói bằng những lời trực tiếp.

? Câu văn nào trong bài nói lên tầm quan

trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ?

(HS Y-TB)

?Câu văn này có ý nghĩa gì? Vì sao?

( HS K-G)

->Giáo dục có vai trò cực kì quan trọng

trong đời sống con người, mang nhiều tri

thức, giáo dục tư tưởng, tình cảm, hoàn

thành nhân cách Giáo dục không được

phép sai lầm trong giáo dục, vì giáo dục

quyết định tương lai của đất nước.

? Thể hiện ước mơ gì của người mẹ?

? Trong đoạn kết người mẹ đã nói với con:

“đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là

của con, bước qua cảnh cổng trường là một

thế giới kì diệu sẽ mở ra” Em hiểu thế giới

kì diệu đó là gì?

( HS K-G)

?Người mẹ dặn con "Hãy can đảm lên" Em

hiểu câu nói đó như thế nào?( HS K-G)

- Là lời khích lệ con đi lên phía trước như

một người lính can đảm lên đường ra trận.

? Câu nói này có ý nghĩa gì?

*Một thế giới kì diệu mà nhà trường đã mở

ra cho chúng ta là bao điều mới mẻ, rộng

lớn về tri thức văn hóa, tri thức cuộc sống,

dạy dỗ bồi đắp cho chúng ta những tư

tưởng, tình cảm đẹp về đạo lí làm người, về

tình bạn, tình thầy trò, về tấm lòng yêu

thương con người để không ngừng vươn

lên, để phát triển thể lực, phẩm chất toàn

diện của con người, chuẩn bị cho ngày mai

lập nghiệp.

?Từ sự phân tích trên em có suy nghĩ gì về

b.Tầm quan trọng của giáo dục

-“Ai cũng biết rằng….hàng dặm sau này”

-> Muốn con được hưởng nền giáo dục tiêntiến nhất với tất cả tình thương của xã hội

và đất nước

- Bước qua cảnh cổng trường là một thế giới

kì diệu sẽ mở ra: Trường học là bao điềumới mẻ, rộng lớn về tri thức, văn hoá, tìnhcảm, đạo lý, tình thầy trò

=> Khẳng định vai trò to lớn của nhà trườngđối với con người và tin tưởng ở sự nghiệpgiáo dục

nhan đề “ Cổng trường mở ra”? (HS K-G)

->Hình ảnh nghệ thuật mang ý nghĩa tượng

trưng như cánh cửa cuộc đời mở ra.

?Qua sự hồi tưởng của mẹ về ngày khai

trường em hãy cho biết sự tiến bộ trong

giáo dục (khai trường mẹ – khai trường con

khác nhau như thế nào) qua đó mẹ mong

muốn điều gì ở con ? (HS K-G)

-Mẹ: Ngày khai trường đúng là ngày đầu

tiên vào lớp 1-> bỡ ngỡ, xa lạ

Con: Đã đi mẫu giáo làm quen trường lớp,

tiếp xúc thầy cô, bè bạn

->Tự tin, sẵn sàng đón nhận Mẹ muốn nhẹ

nhàng cẩn thận ghi lại lòng con ấn tượng

ngày khai trường

*Qua đây ta thấy câu nói “trong vũ trụ có

lắm kỳ quan, nhưng kỳ quan đẹp nhất là

trái tim người mẹ” Vì mẹ không những lo

lắng cho con có cuộc sống đầy đủ nên vóc

nên hình mà còn muốn cho con một tâm

hồn trong sáng, rộng mở chuẩn bị cho con

tri thức để bước vào đời, đó là vẻ đẹp của

tình mẫu tử Đó cũng chính là những tình

cảm cao quý, ý thức trách nhiệm của gia

đình đối với trẻ em .

Hoạt động 3(5 phút)

- Hs khái quát về nghệ thuật của văn bản

? Bài văn giúp ta hiểu gì về tình cảm của

mẹ và vai trò của nhà trường đối với cuộc

sống mỗi con người?

III.Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Lựa chọn hình thức tự bạch như nhữngdòng nhật kí của người mẹ đối với con

- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm

2 Ý nghĩa của văn bản

- Văn bản thể hiện tấm lòng ,tình cảm củangười mẹ đối với con ,đồng thời nêu lên vaitrò to lớn của nhà trường đối với cuộc sốngcủa mỗi con người

4 Củng cố (2 phút)

? Quan sát tranh sgk, bức tranh minh họa cảnh gì? Em hãy tả lại cảnh đó?

? Mượn tâm trạng mẹ trong đêm trước buổi khai trường để nói gì?

- Tầm quan trọng của việc học, nhà trường

- Tình cảm sâu nặng mẹ -> con

- Nhắc nhở người làm con phải nhớ đến tình cảm của mẹ

5 Hướng dẫn về nhà (3 phút)

- Viết một đoạn văn ngắn ghi lại suy nghĩ của bản thân về ngày khai trường đầu tiên

- Đọc thêm, sưu tầm một số văn bản về ngày khai trường

- Học phần ghi nhớ

- Tóm tắt và nêu bố cục của văn bản, nêu ý chính của từng phần?

- Tâm trạng của người mẹ và con có gì khác nhau trước ngày khai trường của con?

- Soạn bài “ Mẹ tôi”

+ Đọc văn bản, trả lời theo các câu hỏi sgk

+ Tìm hiểu nội dung bức thư của người cha gửi cho En-ri-cô

- Sơ lựơc về tác giả Ét - môn - đô - đơ A - mi - xi

- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị, có lí và có tình của người cha khi con mắclỗi

- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư

2 Kĩ năng

- Đọc - hiểu một văn bản dưới hình thức một bức thư

- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha ( tác giả bức thư và người mẹnhắc đến trong bức thư)

3 Thái độ

- Giáo dục tình cảm yêu thương và kính trọng cha mẹ

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên: Soạn bài, tranh ảnh tác giả

2 Học sinh: Đọc bài và trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa.

III Tiến trình bài dạy

1 Kiểm tra bài cũ: (4 phút) ? So sánh tâm trạng của người mẹ và con trước ngày khai

trường?

? Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra từ bài học Cổng trường mở ra là gì?

2 Giới thiệu bài mới: (1 phút) Từ xưa đến nay người Việt Nam luôn có truyền thống“

Thờ cha, kính mẹ” Dù xã hội có văn minh tiến bộ như thế nào nữa thì sự hiếu thảo, thờ kính cha mẹ vẫn là biểu hiện hàng đầu của thế hệ con cháu Tuy nhiên không phải lúc nào ta cũng ý thức được điều đó, có lúc vì vô tình hay tự ta phạm phải những lỗi lầm đối với cha mẹ Chính những lúc đó cha mẹ mới giúp ta nhận ra được những lỗi lầm mà ta

đã làm Văn bản“ Mẹ tôi” mà chúng ta tìm hiểu ngày hôm nay sẽ giúp ta thấy được tình cảm của các bậc cha mẹ đối với con cái mình

Et-môn-đô Đơ A-mi-xi là nhà hoạt động xã

hội, nhà văn hóa, nhà văn lỗi lạc của nước

I Đọc -Tìm hiểu chú thích 1.Tác giả

- Ét - môn - đô - đơ A - mi - xi (1846-1908)

là nhà văn I-ta-li-a

Ý

A-mi-xi để lại một sự nghiệp văn chương

rất đáng tự hào, trên nhiều thể loại :

truyện, phê bình văn học, luận văn chính

trị- xã hội.

? Văn bản được trích từ tác phẩm nào ?

(HS Y- TB)

- Tác giả đặt tên truyện là "Tấm lòng"

(1886) nhưng tác giả quen gọi là "Những

tấm lòng cao cả"

- Là cuốn nhật ký của cậu bé Enricô có 6

bức thư của bố, 3 bức thư của mẹ, những kỉ

niệm sâu sắc, truyện đọc.

- "Mẹ tôi" là trang nhật ký ghi khi cậu bé

học lớp 3.

*Tên tuổi của Đơ A-mi-xi trở thành bất tử

qua tác phẩm *Những tấm lồng cao cả”.

Hơn một thế kỉ qua, trẻ em trên hành tinh

đều được đọc và học “Những tấm lòng cao

cả" của ông.

?" Những tấm lòng cao cả " mang ý nghĩa

giáo dục nào?(HS K-G)

- Cuốn sách gồm nhiều mẩu chuyện có ý

nghĩa giáo dục sâu sắc, trong đó, nhân vật

trung tâm là một thiếu niên, truyện được

viết bằng một giọng văn hồn nhiên trong

sáng

GV: Cùng học sinh đọc toàn bộ văn bản

(trong khi đọc thể hiện hết tâm tư và tình

cảm của người cha trước lỗi lầm của con và

sự tôn trọng của ông đối với vợ mình)

? Giải nghĩa của các từ khó?

En-ri-cô ăn nói thiếu lễ độ với mẹ Bố biết

chuyện, viết thư cho En-ri-cô với lời lẽ

vửa yêu thương vừa tức giận Trong thư,

bố nói về tình yêu, về sự hi sinh to lớn mà

ứng xử khéo léo và tế nhị nhưng kiên

quyết, gay gắt của bố, En-ri-cô vô cùng

?Tại sao văn bản là một bức thư người bố

gửi cho con nhưng nhan đề lại lấy tên là

“Mẹ Tôi”? (HS K-G)

-Thứ 1, nhan đề ấy là của chính tác giả

A-Mi-Xi đặt cho đoạn trích Mỗi truyện nhỏ

trong “Những tấm lòng cao cả” đều có một

nhan đề do tác giả đặt

-Thứ 2, khi đọc kỹ chúng ta sẽ thấy tuy bà

mẹ không xuất hiện trực tiếp trong câu

chuyện nhưng đó lại là tiêu điểm mà các

nhân vật và chi tiết đều hướng tới để làm

sáng tỏ

*Qua bức thư người bố gửi cho con chúng

ta lại thấy hiện lên hình tượng một người

mẹ cao cả và lớn lao Không để cho người

mẹ xuất hiện trực tiếp, tác giả cũng như

bộc lộ trên t/c và thái độ quý trọng của

người bố đối với mẹ, mới có thể nói được

một cách tế nhị và sâu sắc những gian khổ

hi sinh mà nguời mẹ đã âm thầm, lặng lẽ

dành cho đứa con của mình.

?Xác định ngôi kể của người kể chuyện?

- Nhân vật “Tôi” - chú bé kể chuyện dưới

dạng ghi chép tâm tình kiểu viết thư, biểu

cảm đóng vai trò chủ yếu.

?Bài văn kể lại câu chuyện gì ? Văn bản là

lời tâm tình của ai đối với ai?

- Chuyện En-ri-cô phạm lỗi “lúc cô giáo

đến thăm” Người cha bộc lộ thái độ buồn

bã, tức giận : viết thư cho con.

?Nêu nguyên nhân khiến người cha viết thư

- Từ đầu đến "sẽ ngày mất con" : Tình yêu

thương của người mẹ đối với En- ri- cô

- Tiếp theo đến "yêu thương đó" : Thái độ

của người cha

- Còn lại : Lời nhắn nhủ của người cha

3 Phân tích

-Hoàn cảnh người bố viết thư

+En-ri-cô nhỡ thốt ra lời thiếu lễ độ với mẹ

? Trong thư người bố đã gợi lại những việc

làm, những tình cảm của mẹ dành cho

En-ri-cô Hãy tìm những chi tiết, hình ảnh nói

về người mẹ? (HS Y-TB)

*Không gì có thể so sánh được với trái tim

người mẹ Không ai có thể thay thế vị trí

của người mẹ trong chăm sóc con cái Mẹ

của En-ri-cô đã từng lo lắng khổ sở, vất vả,

sẵn sàng hy sinh hạnh phúc bản thân miễn

sao con mình được êm ấm.

? Khi nói về người mẹ tác giả đã sử dụng

phương thức biểu đạt nào? Phương thức đó

có tác dụng gì?-> làm nổi bật tình cảm của

người mẹ

?Qua lời kể của người cha, em cảm nhận

được điều gì về người mẹ?(HS K-G)

?Mẹ của En-ri-cô đã hết lòng vì con nhưng

En-ri-cô đã phạm lỗi gì với mẹ ?

-Thiếu lễ độ với mẹ.

Chuyển ý : Trước lỗi lầm của En-ri-cô,

bố đã có thái độ lời khuyên gì với con,

chúng ta sang phần 2.

?Tìm những từ ngữ thể hiện thái độ của

người bố đối với En-ri-cô?

- Hs tìm và trả lời(HS Y-TB)

-> Gợi lại hình ảnh lớn lao và cao cả của

người mẹ và làm nổi bật vai trò của người

mẹ trong gia đình

? Để diễn tả được tâm trạng của người bố,

tác giả đã sử dụng phương thức biểu đạt

nào ?-> phương thức biểu cảm.

? Phương thức biểu cảm được diễn đạt

thông qua những kiểu câu nào ? Tác dụng

của các biện pháp nghệ thuật đó ?

-> phương thức biểu cảm được diễn đạt

bằng các kiểu câu cảm thán, câu nghi vấn

làm cho lời văn trở nên linh hoạt, sinh

khi cô giáo đến nhà +Để giúp con suy nghĩ kĩ, nhận ra và sửa lỗilầm, bố đã viết thư cho En-ri-cô

a.Tình thương của người mẹ dành cho En-ri-cô.

- Thức suốt đêm, quằn quại, nức nở sợ mấtcon

- Người mẹ sẵn sàng bỏ hết hạnh phúc tránhđau đớn cho con

- Có thể đi ăn xin để nuôi con, hi sinh tínhmạng để cứu con

NT: Tự sự kết hợp với miêu tả

=> Dành hết tình yêu thương cho con, quênmình vì con

b.Thái độ của người cha đối với En- ri-cô

+ Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâmvào tim bố vậy

+ Bố không thể nén cơn tức giận

+ Con mà lại xúc phạm đến mẹ con ư?

+ Thật đáng xấu hổ và nhục nhã

+ Thà rằng bố không có con còn hơn bốthấy con bội bạc với mẹ

động, dễ đi vào lòng người.

?Ở đây tác giả sử dụng nghệ thuật gì?

-So sánh Nỗi đau tinh thần được ví với một

tình huống khốc liệt "nhát dao đâm vào

tim”

?Những chi tiết trên đã thể hiện được thái

độ gì của người bố? (HS K-G)

?Qua đó em thấy thái độ của bố đối với

En-ri-cô như thế nào?(HS K-G)

->Vừa dứt khoát như ra lệnh, vừa mềm mại

như khuyên nhủ Mong muốn con hiểu

được công lao, sự hi sinh vô bờ bến của

mẹ.

?Ông chỉ cho con trai thấy rằng tình thương

yêu, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng

liêng hơn cả Vì sao vậy? (HS K-G)

-Đừng bao giờ làm điều gì sai trái để mẹ

buồn lòng Có lỗi phải biết nhận lỗi Lúc

mẹ mất đi mọi cố gắng chuộc lỗi sẽ trở nên

vô nghĩa Ta sẽ bị day dứt dày vò.

*Ông vẽ ra cho đứa con hư dại thấy trước

nỗi buồn thảm nhất của mỗi con người: Ấy

là khi mất mẹ.

?Tìm những câu ca dao, câu thơ mà em

thuộc về chủ đề này?

-GV gọi HS đại diện phát biểu theo nhóm

các câu ca dao, câu thơ vừa tìm

? Người bố đã khuyên En-ri-cô những gì?

?Tại sao người cha không trực tiếp nói với

con mà lại viết thư?(HS K-G)

-> Tình cảm sâu sắc thường tế nhị và kín

đáo, nhiều khi không nói trực tiếp được.

viết thư tức là chỉ nói riêng cho người mắc

->Nỗi lòng người cha vô cùng đau đớn, vừabuồn giận, vừa xót xa, thất vọng vì đứa conkhông xứng với tình yêu và niềm trông đợicủa ông Trái tim đau đớn như đang rỉ máu

c Lời khuyên của bố

+ Không bao giờ thốt ra một lời nói nặngvới mẹ

+ Con phải xin lỗi mẹ

+ Con hãy cầu xin mẹ hôn con

->Là người bố nghiêm khắc nhưng đầy tìnhthương yêu sâu sắc

lỗi biết, vừa giữ được kín đáo, vừa không

làm người mắc lỗi mất lòng tự trọng Đây

chính là bài học về cách ứng xử trong gia

đình, ở trường và ngoài xã hội.

*Trong cuộc sống chúng ta không thể tránh

khỏi sai lầm, điều quan trọng là ta biết

nhận ra và sửa chữa như thế nào cho tiến

bộ.

GV

:“Mẹ tôi” chứa chan tình phụ tử, mẫu

tử, là bài ca tuyệt đẹp của những tấm lòng

cao cả

Amixi đã để lại trong lòng ta hình ảnh cao

đẹp thân thương của người mẹ hiền, đã giáo

dục bài học hiếu thảo đạo làm con

Hoạt động 3(5 phút)

?Thông qua tìm hiểu VB, em thấy VB thể

hiện nét đặc sắc gì về nghệ thuật ?

-GV chốt lại phần nội dung bài học

?Qua bức thư của người bố gửi cho

En-ri-cô, em cho biết VB thể hiện ý nghĩa gì ?

-GV chốt lại phần nội dung bài học

- Lựa chọn hình thức biểu cảm trực tiếp, có

ý nghĩa giáo dục, thể hiện thái độ nghiêmkhắc của người cha đối với con

4 Củng cố(2 phút)

- Sau khi học xong văn bản này, em rút ra được bài học gì ? Liên hệ với bản thân xem em

đã có lần nào lỡ gây chuyện gì đó khiến bố mẹ buồn phiền Nếu có thì bài văn này gợi cho em điều gì?

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Cấu tạo của từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

- Đặc điểm về nghĩa của từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

- Yêu mến sự giàu đẹp của Tiếng Việt

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên: Soạn bài, bảng phụ

2 Học sinh: Soạn bài

III Tiến trình bài dạy

1.Kiểm tra bài cũ:( 4 phút) ?Các em còn nhớ định nghĩa về từ đơn, từ ghép, từ láy đã học

ở lớp 6 không? Với mỗi từ loại cho 1 ví dụ?

+ Từ đơn: là từ chỉ có một tiếng VD: nhà, cây, đỏ …

+ Từ ghép: là từ phức gồm 2 tiếng trở lên, các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa.VD: cà chua, chim bồ câu …

+ Từ láy: là từ phức gồm 2 tiếng trở lên, các tiếng trong từ có quan hệ lặp (láy âm).VD: mơn mởn, tươi tắn, …

+ Từ phức có 2 loại: từ ghép và từ láy (đã học ở lớp 6)

2 Giới thiệu bài mới( 1 phút) Ở lớp 6 các em đã học Cấu tạo từ trong đó phần nào các

em đã nắm được khái niệm từ ghép(đó là những từ phức được cấu tạo ra bằng cách ghép các tiếng có nghĩa với nhau) Để giúp các em có kiến thức sâu rộng hơn về cấu tạo, trật

tự sắp xếp của từ ghép Chúng ta tìm hiểu bài học hôm nay

3 Bài mới

GV giới thiệu lại sơ đồ, gọi HS nêu lại về

?Xác định tiếng chính và tiếng phụ trong

hai từ ghép “ bà ngoại” và “ thơm phức”

I Các loại từ ghép

1 Xét ví dụ

Vd 1

- Bà ngoại: + Bà: tiếng chính + Ngoại: tiếng phụ

? Quan sát trong các từ quần áo,trầm bổng.

Các tiếng thứ hai có bổ nghĩa cho tiếng đầu

+ Quần : đồ mặc từ thắt lưng trở xuống, có

hai ống che chân hoặc đùi

+ Quần áo: gọi chung cho trang phục (nghĩa

rộng hơn)

+ Trầm: (giọng, tiếng) thấp và ấm

+ Bổng: (giọng, tiếng) cao và trong

+ Trầm bổng: (âm thanh) lúc trầm lúc bổng,

nghe êm tai)

? Khi đảo vị trí của các tiếng thì nghĩa của

từ có thay đổi không?(HS Y-TB)

Trong các từ: quần áo, trầm bổng, ta có thể

phân ra tiếng chính và tiếng phụ được

không? Tiếng thứ 2 có bổ sung ý nghĩa cho

tiếng tứ 1 ? Vì sao ?

->Không, vì 2 tiếng bình đẳng với nhau về

mặt ngữ pháp.

?Từ ghép đẳng lập có cấu tạo như thế nào?

Gv giảng : Về mặt cấu tạo, từ ghép quần

áo, trầm bổng đều có các tiếng bình đẳng

- Thơm phức: + Thơm: tiếng chính + Phức: tiếng phụ

Từ ghép chính phụ:

- Cấu tạo: có tiếng chính và tiếng phụ

- Vị trí: Tiếng chính đứng trước và tiếngphụ đứng sau

Vd 2

Quần áo; Trầm bổng

- 2 tiếng ngang bằng nhau-> quan hệ bìnhđẳng => Từ ghép đẳng lập

với nhau, còn về cơ chế nghĩa thì các tiếng

trong từ ghép đẳng lập hoặc đồng nghĩa

hoặc trái nghĩa, hoặc cùng chỉ về sự vật,

hiện tượng gần gũi nhau.

?Qua hai bài tập trên, em thấy từ ghép được

chia làm mấy loại? Đặc điểm của từng loại?

Vậy, tiếng phụ có vai trò tạo ra nghĩa khác

biệt hay phân loại cho từ nghép chính phụ.

?Từ ghép chính phụ có nghĩa như thế nào?

Vd:

- Vui: Chỉ tâm trạng thoả mãn, thích thú,

- Vui lòng: Tình cảm thích thú, hài lòng

 Nghĩa từ vui lòng hẹp hơn nghĩa từ vui.

?Tương tự hãy so sánh nghĩa của từ

“ quần áo” với nghĩa của tiếng “ quần, áo”?

Nghĩa của “ trầm bồng” với nghĩa “ trầm’

và “ bổng”?(HS K-G)

*So sánh

Giống: Đều có quan hệ với nhau về nghĩaKhác: +Từ ghép chính phụ: Có quan hệchính phụ

=> Nghĩa từ Bà ngoại hẹp hơn nghĩa từ Bà

- Thơm: có mùi như hương của hoa, dễchịu->nghĩa rộng

- Thơm phức: có mùi bốc lên mạnh, hấpdẫn->nghĩa hẹp

=> Tiếng phụ hẹp hơn nghĩa của tiếng chính

và có tính chất phân nghĩa

2 Nghĩa của từ ghép đẳng lập

- Quần áo: chỉ quần áo nói chung ->hợpnghĩa, có nghĩa khái quát hơn

Quần, áo : chỉ riêng từng loại

- Trầm bổng: miêu tả âm thanh lúc thấp lúccao nghe rất êm tai.->nghĩa chung, nghĩa

?Nghĩa của từ ghép đẳng lập so với nghĩa

của các từ tạo ra nó ?

->Có tính chất hợp nghĩa Nghĩa của từ

ghép đẳng lập khái quát hơn nghĩa của các

tiếng tạo ra nó

* GV lưu ý các từ giấy má,viết lách, qùa

cáp Các tiếng má, lách, cáp không còn rõ

nghĩa nhưng nghĩa của các từ ghép trên

khái quát hơn nghĩa từng tiếng nên vẫn là

từ ghép đẳng lập.

Hoạt động 3 ( 15 phút)

GV nêu yêu cầu

Có thể nói: Một chiếc xe cộ chạy qua ngã

Trầm, bổng: chỉ âm thanh riêng từng loại

=>Có tính chất hợp nghĩa và có nghĩa kháiquát hơn nghĩa của tiếng tạo nên nó

III Luyện tập

1 Bài tập 1: Phân loại từ ghép

Từ ghép CP Từ ghép ĐL

Nhà máy, nhà ăn,xanh ngắt, lâuđời, cười nụ

Chài lưới, cây cỏ,

ẩm ướt, đầu đuôi

2 Bài tập 2: Điền thêm tiếng để tạo thành

- Núi sông, núi đồi

- Ham muốn, ham mê

- Mặt mũi, mặt mày

- Tươi tốt, tươi vui

- Xinh đẹp, xinh tươi

- Học hành, học hỏi

4 Bài tập 4: Bổ sung cho HS khá, giỏi

Không vì xe cộ và bánh kẹo là từ ghép đẳnglập -> nghĩa chủ quan, khái quát nên khôngthể đi kèm số từ và danh từ chỉ đơn vị được

- Chữa:

+ Xe cộ tấp nập qua lại

+ Một chiếc xe vừa chạy qua ngã tư

+ Em bé đòi mẹ mua bánh kẹo

+ Em bé đòi mẹ mua 5 chiếc bánh/kẹo

- Làm BT 4,5,6,7

- Chuẩn bị bài “ Liên kết trong văn bản”

+ Đọc những yêu cầu SGK/18 và trả lời các câu hỏi: Một văn bản có tính liên kết trướchết phải có điều kiện gì ? Các câu văn trong văn bản phải sử dụng các phương tiện gì ?+ Nghiên cứu các bài tập phần luyện tập

*************************************

Ngày soạn: 25 / 8 / 2018 Ngày dạy: / / 2018

TIẾT 4 LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Khái niệm về liên kết trong văn bản

- Yêu cầu về liên kết trong văn bản

2 Kĩ năng

- Nhận biết và phân tích tính liên kết trong văn bản

- Viết các đoạn văn bài văn co tính liên kết

3 Thái độ

- Cần vận dụng những kiến thức đã học để bước đầu xây dựng được những văn bản cótính liên kết

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên: Soạn bài, bảng phụ

2 Học sinh: Soạn bài

III Tiến trình dạy học

1.Kiểm tra bài cũ: ( 4 phút) Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

2.Giới thiệu bài mới: ( 1 phút) Ở lớp 6, các em đã được học về văn bản là chuỗi lời nói

miệng hay bài viết có chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc, vận dụng phương thức biểu đạt phù hợp để thực hiện mục đích giao tiếp Sẽ không thể thiếu được một cách cụ thể về văn bản, cũng như khó có thể tạo lập được những văn bản tốt, nếu chúng ta không tìm hiểu kỹ về một trong những tính chất quan trọng nhất của nó là liên kết.

3 Bài mới:

GV giải thích khái niệm liên kết

Liên: liền Kết: nối, buộc Liên kết là nối

liền nhau, gắn bó với nhau

Hoạt động 1( 20 phút)

Gọi HS đọc BT( SGK17)

?Nếu bố của En-ri-cô chỉ viết mấy câu như

vậy thì En-ri-cô có hiểu điều bố muốn nói

không?(HS Y-TB)

-Không thể hiểu rõ được vì các câu không

có mối quan hệ gì với nhau, không nối liền

với nhau một cách tự nhiên, hợp lí.

*GV giảng: Chúng ta đều biết lời nói

không thể hiểu được rõ khi các câu văn

I Liên kết và phương tiện liện kết trong văn bản

1 Tính liên kết củavăn bản

a Xét ví dụ

- Đoạn văn khó hiểu, lộn xộn, không rõràng vì không có tính liên kết

diễn đạt sai ngữ pháp.

? Trường hợp này có phải như thế không?

(không)

?Vì sao En-ri-cô chưa hiểu, em chọn lí do

đúng trong các lí do dưới đây?

a Vì câu văn viết chưa đúng ngữ pháp

b Vì câu văn nội dung không được rõ ràng

c Vì giữa các câu chưa có sự liên kết

-> ( lí do c)

* GV giảng: Chỉ có câu văn chính xác rõ

ràng, đúng ngữ pháp thì vẫn chưa đảm bảo

sẽ làm nên văn bản Không thể có văn bản

nếu các câu, các đoạn trong đó không nối

được đặt cạnh nhau mới tạo thành văn bản.

Vd: Tôi đến trường Em Thu bị ngã.

? Ở đây nêu mấy thông tin? Những thông

tin này như thế nào với nhau?->2 thông tin,

không liên quan với nhau

Sửa lại để 2 câu liên kết với nhau:

-Trên đường tới trường, tôi thấy em Thu bị

ngã

?Liên kết trong văn bản được thể hiện ở

mấy phương diện ?

(HS thảo luận nhóm 4 trong 3 phút

Đại diện trình bày)

?Đoạn văn có mấy câu ? Hãy đánh số thứ tự

cho từng câu ?- 3 câu

?So với nguyên bản “cổng trường mở ra”

thì:Câu 2 thiếu cụm từ nào ?Câu 3 chép sai

từ nào?Việc chép thiếu và chép sai ấy khiến

- Muốn văn bản rõ nghĩa, dễ hiểu -> có tínhliên kết

b.Kết luận

- Liên kết là sự nối kết các câu, các đoạntrong văn bản một cách tự nhiên, hợp lí, làmchi văn bản trở nên có nghĩa, dễ hiểu

2 Phương tiện liên kết trong văn bản

a Xét ví dụ

*Liên kết về hình thức:

cho đoạn văn ra sao ?(HS K-G)

- Đoạn văn có 3 câu

+ Câu 2 thiếu cụm từ “Còn bây giờ”

+ Câu 3 chép sai từ “Con thành từ đứa

trẻ”.

Việc chép thiếu và chép sai khiến cho đoạn

văn trở nên rời rạc, khó hiểu.

?Em có nhận xét gì về các câu trong 2 đoạn

văn (ở nguyên bản và ở mục I.2a) ?

(HS K-G)

-Các câu đều đúng ngữ pháp, khi tách từng

câu ra khỏi đoạn văn vẫn có thể hiểu được.

?Vậy cụm từ “còn bây giờ” và từ “con”

đóng vai trò gì ?(HS Y-TB)

- Các từ, ngữ làm phương tiện liên kết câu.

GV chốt:Nhờ sự móc nối như vậy mà 3 câu

gắn bó với nhau Sự gắn bó ấy gọi là tính

liên kết hoặc mạch văn

?Để văn bản có tính liên kết, ta phải làm gì?

?Chỉ ra các phương tiện liên kết trong văn

bản?(HS Y-TB)-Vì, từ đó, ngày nay

?Ngoài sự liên kết về hình thức, văn bản

muốn dễ hiểu cần có điều kiện gì nữa?

(HS Y-TB)

- Có sự liên kết về nội dung Nghĩa là các ý,

các câu, các đoạn phải thống nhất nội

dung, cùng hướng về nội dung nào đó.

?So sánh đoạn văn khi chưa dùng phương

tiện liên kết và khi dùng phương tiện liên

kết? (HS K-G)

Chưa dùng : câu văn rời rạc, khó hiểu

Khi dùng: câu văn rõ ràng, mạch lạc, dễ

hiểu

?Từ hai bài tập trên em hãy cho biết văn

bản có tính liên kết phải có điều kiện gì? Sử

dụng phương tiện gì?(HS Y-TB)

HS đọc ghi nhớ

GV khái quát nội dung ghi nhớ

- Chưa có sự nối kết với nhau vì chưa cótính liên kết

- Thêm cụm từ : còn bây giờ

- Từ : Đứa trẻ phải thay bằng từ : con

-> Cần có sự liên kết về mặt hình thức(sửdụng những phương tiện liên kết)

* Liên kết về nội dung:

Văn bản: Vì sao hoa cúc có nhiều cánh

- Các phương tiện liên kết: Vì, từ đó, ngàynay

->Có sự liên kết về nội dung

b Kết luận

- Liên kết hình thức: dùng phương tiện ngônngữ, từ, cụm từ, câu để nối các ý, câu, đoạnvăn

- Liên kết về nội dung : cùng hướng về mộtnội dung nào đó

Hoạt động 2 ( 15 phút)

-HS đọc BT 1: làm bài, trình bày, nhận xét

-GV sửa chữa , bổ sung

-HS đọc BT 2: nêu yêu cầu BT, thảo luận

Phương tiện liên kết: thu(1), thu (2), trăng

thu (4), mùa thu (5), sắc thu(6), trời thu (7)

-> hướng về nội dung một

HS đọc phần đọc thêm SGK

III Luyện tập Bài tập 1: Sắp xếp các câu văn sau theo thứ

tự: 1,4,2,5,3

Bài tập 2:

Đoạn văn đã có sự liên kết về hình thứcsong chưa có sự liên kết về nội dung nênchưa thể coi là một văn bản có liện kết chặtchẽ

Bài tập 3:

Để đoạn văn có liên kết chặt chẽ điền lầnlượt theo thứ tự: bà, bà, cháu, bà, bà, cháu,thế là

Bài tập 4( bổ sung) Viết một đoạn văn

ngắn 5-7 câu trong đó có sử dụng sự liênkết, chỉ ra các phương tiện liên kết đó

Thu đã về Thu xôn xao lòng người Lá reoxào xạc Gió thu nhè nhẹ thổi, lá vàng nhẹbay Nắng vàng tươi rực rỡ Trăng thu mơmàng Mùa thu là mùa của cốm, của hồng.Trái cây ngọt lịm ăn với cốm vòng dẻothơm Sắc thu, hương vị mùa thu làm say

mê hồn người Nhất là khi ta ngắm trời thutrong xanh bao la

4 Củng cố(2 phút)

- Liên kết văn bản là gì?

- Liên kết trong văn bản gồm những loại nào?

5 Hướng dẫnvề nhà (3 phút)

- Tìm hiểu, phân tích tính liên kết trong một văn bản đã học

- Xem kĩ nội dung bài học

- Làm BT 4, 5 và đọc thêm Sgk/19

- Soạn bài: “ Cuộc chia tay của những con búp bê”

+ Truyện viết về ai, về việc gì ? Ai là nhân vật chính trong truyện ?

+ Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy ? Việc lựa chọn ngôi kể này có tác dụng gì ?

+ Tên truyện có liên quan tới ý nghĩa của truyện không ?

Ngày soạn: 2 / 9 / 2018 Ngày dạy: / / 2018

TIẾT 5 CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ

- Rèn kĩ năng miêu tả và phân tích tâm lí nhân vật

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài, tranh minh họa

2 Học sinh: Soạn bài theo hệ thống câu hỏi sgk

III Tiến trình bài dạy

1.Kiểm tra bài cũ:( 4 phút) ? Vì sao En ri cô “Xúc động vô cùng” khi đọc lá thư của bố?

? Hãy nêu nội dung của văn bản “Mẹ tôi”?

2.Giới thiệu bài mới: (1 phút) Trong cuộc sống, ngoài việc trẻ được sống đầy đủ về vật

chất thì cha mẹ còn làm cho con trẻ đầy đủ, hoàn thiện về đời sống tinh thần Cho dù rất hồn nhiên, ngây thơ nhưng trẻ vẫn cảm nhận, vẫn hiểu biết một cách đầy đủ về cuộc sống gia đình mình Nếu chẳng may rơi vào hoàn cảnh bất hạnh, các em cũng biết đau đớn, xót xa, nhất là khi phải chia tay với gia đình thân yêu của mình Để hiểu rõ hoàn cảnh

đó, bài học hôm nay sẽ giúp ta hiểu

3 Bài mới

Hoạt động 1( 10 phút)

Bút danh khác: Bảo Châu.

Tên Khai sinh: Đỗ Văn Xuyền, sinh năm

1937 Quê gốc: xã Đông Kinh, Đông Hưng,

Thái Bình Nơi ở hiện nay: thành phố Việt

Trì Tốt nghiệp Đại học sư phạm (khoa sinh

ngữ) Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam

(1981.)

Hiện nay: Chi Hội trưởng chi hội Văn nghệ

Việt Trì; Trưởng Ban Văn hóa-Xã hội và

Phó chủ nhiệm thường trực ủy ban bảo vệ

chăm sóc trẻ em thành phố Việt Trì.

? Dựa vào chú thích 1, em hãy nêu 1 vài nét

về tác phẩm?(HS Y-TB)

I Đọc-Tìm hiểu chú thích 1.Tác giả

- Khánh Hoài

2 Tác phẩm

- Truyện ngắn được trao giải nhì trong cuộcthi thơ - văn viết về quyền trẻ em tổ chức tại

HD đọc: Giọng nhẹ nhàng, xúc động, chú ý

ngôn ngữ đối thoại

?Hãy tóm tắt nội dung văn bản?

Truyện kể về cuộc chia tay của anh em

Thành - Thuỷ do gia đình tan vỡ, bố mẹ li

hôn Trước khi chia tay hai anh em chia đồ

chơi Thành đã muốn nhường hết cho em

nhưng nghe mẹ thúc giục, Thành vội lấy

hai con búp bê đặt hai bên, thấy thế Thuỷ

giận dữ không muốn chia sẻ hai con búp

bê Sau đó hai anh em dắt nhau đến trường

để Thuỷ chia tay cô giáo và các bạn Cuộc

chia tay thật xúc động, Thuỷ và Thành trở

về nhà thì xe đã đến, mẹ cùng mấy người

hàng xóm khuân đồ lên xe Thuỷ để lại con

vệ sĩ cho anh Đến khi xe gần chạy, Thuỷ

lại chạy lại để nốt con em nhỏ cạnh con vệ

sĩ rồi em nức nở chạy lên xe.

? Văn bản thuộc thể loại nào?( HS Y-TB)

?Em chia văn bản làm mấy đoạn? Ý chính

của từng đoạn?

+ Hs trả lời(HS Y- TB)

? Em hãy cho biết, truyện viết về ai, về việc

gì? Ai là nhân vật chính?

-Truyện viết về hai anh em Thành - Thuỷ,

cuộc chia tay cảm động của họ

Nhân vật chính: Thành - Thuỷ

? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?

? Việc lựa chọn ngôi kể như vậy có tác

- Đoạn 1 : Từ đầu -> hiếu thảo như vậy

Cuộc chia búp bê

- Đoạn 2 : Tiếp theo -> lên cảnh vật

Chia tay lớp học

- Đoạn 3 : còn lại

Cuộc chia tay giữa hai anh em

3 Phân tích

- Truyện kể theo ngôi thứ nhất xưng là

“tôi” Giúp tác giả thể hiện được một cách

sâu sắc những suy nghĩ, tình cảm và tâm

trạng của nhân vật.

? Tên truyện có liên quan đến ý nghĩa của

truyện không? Vì sao chúng phải chia tay,

búp bê có lỗi gì mà phải chia tay?

- Gợi ý:

+ Những con búp bê gợi cho em suy nghĩ

gì?-gợi cho em suy nghĩ đến 2 anh em

Thành và Thuỷ

+ Trong truyện chúng có chia tay thật

không? - Trong truyện chúng không chia

tay

+ Chúng đã mắc lỗi gì? - Chúng không mắc

lỗi gì cả

+ Vì sao chúng phải chia tay?- vì 2 anh em

Thành và Thuỷ phải chia tay

->Tên truyện đã gợi ra một tình huống

buộc người đọc phải theo dõi và góp phần

thể hiện tư tưởng và ý đồ mà tác giả muốn

thể hiện.

HS đọc đoạn 1

?Búp bê có ý nghĩa như thế nào trong cuộc

sống của hai anh em Thành và Thủy?

(HS K-G)

?Vì sao phải chia búp bê ra?

? Thái độ và tâm trạng của bé Thủy- nhân

vật em tôi- và của Thành- người anh

trai-như thế nào khi nghe mẹ giục chia đồ chơi?

(HS Y-TB)

?Tại sao các em lại có thái độ và tâm trạng

như thế?

?Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả

tâm trạng của tác giả trong đoạn này?

+ Hs nhận xét( HS K-G)

? Những chi tiết đó cho thấy hai anh em

đang ở trong tâm trạng nào?(HS K-G)

Giảng: Chúng rất thương yêu nhau, không

hề muốn phải xa nhau nhưng không thể

->Vì chia đồ chơi là giờ chia tay giữa haianh em đã đến

NT: Sử dụng một loạt các động từ, tính từkết hợp với phép so sánh làm nỗi rõ tâmtrạng của nhân vật

=> Tâm trạng buồn bã, đau đớn, khổ sở vàbất lực

sống cùng nhau nữa Chúng không sao

hiểu nổi bố mẹ chúng lại bỏ nhau như vậy?

Đối với chúng, nhất là đối với em gái điều

này thật khủng khiếp.

?Thuỷ đã quan tâm chăm sóc anh trai ra

sao?(HS Y-TB)

?Những chi tiết đó chứng tỏ Thuỷ là người

như thế nào?(HS Y-TB)

?Từ những việc làm của Thuỷ, Thành đã cư

xử như thế nào? Nhận xét của em ?

?Giữa Thành và Thuỷ đã xảy ra một việc

rất cảm động đó là việc nào? Nhận xét ?

- Hs trả lời(HS K-G)

? Lời nói và hành động của Thuỷ có gì mâu

thuẫn? (HS Y-TB)

*Đọc truyện, điều dễ nhận thấy là giữa lời

nói và hành động của Thuỷ bộc lộ những

mâu thuẫn rõ rệt khi thấy anh chia hai con

búp bê Vệ Sĩ và Em Nhỏ ra hai bên: trong

suy nghĩ, Thuỷ không muốn chia rẽ hai con

búp bê, nên Thuỷ vừa ngạc nhiên vừa giận

dữ "Sao anh ác thế!"

Thế nhưng khi thấy anh để lại hai con búp

bê cạnh nhau theo ý muốn của mình Thủy

lại cũng kêu lên: “Lấy ai gác đêm cho

anh” Thủy rất thương Thành, sợ đêm đêm

không có con Vệ Sĩ canh giấc ngủ cho anh

?Theo em có cách nào để giải quyết mâu

thuẫn ấy không?(HS K-G)

- Cách để giải quyết mâu thuẫn: Là gia

đình Thành, Thủy bố mẹ không còn mâu

thuẫn, không li hôn nhau nữa, đoàn tụ sum

vầy để cho hai anh em không phải chia tay

nhau và con búp bê Vệ Sĩ và Em Nhỏ cũng

không phải chia lìa

Cuối truyện Thủy để hai con búp bê ở gần

nhau Thủy không muốn hai anh em chia

tay, và không muốn 2 con búp bê vô tội

phải chia lìa Thủy là em gái giàu lòng vị

tha, vừa thương anh vừa thương những con

* Tình cảm của hai anh em

- Mang kim chỉ ra tận sân vận động vá áocho anh

- Cho con “Vệ Sĩ”canh giấc ngủ cho anh

- Nhường búp bê cho anh

-> Là cô bé nhân hậu, giàu tình thương,quan tâm đến anh

- Giúp em học tập, đón em đi học về

- Nhường đồ chơi cho em

- Đưa em đến trường để chia tay cô giáo

->Thành là người anh tốt, biết sống vì em.

- Việc chia đồ chơi, chia búp bê -> Diễn ramột cuộc đấu tranh tư tưởng của hai anh

em, nhất là Thuỷ

+ Thành: đặt 2 con búp bê về 2 phía

+ Thủy: tru tréo, giận giữ

Sau đó: Thành cho em tất cả đồ chơi Cặp mắt Thuỷ dịu lại -> chợt nghĩ “nhưnglấy ai gác đêm … -> thương anh

búp bê Chi tiết này cũng khiến người đọc

thấy được sự chia tay của hai anh em là vô

lí, không nên có

4 Củng cố ( 2 phút)

- Tìm các chi tiết của truyện thể hiện tình cảm gắn bó của hai anh em Thành và Thuỷ

5 Hướng dẫn về nhà ( 3 phút)

- Nắm nội dung bài học

+ Hướng dẫn trả lời các câu hỏi: 3,5,6,7 (27)

+ Câu 6: Hãy giải thích vì sao khi em ra khỏi cổng trường, tâm trạng của Thành lại “kinhngạc khi thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnhvật”

***********************************

Ngày soạn: 2 / 9 / 2018 Ngày dạy: / / 2018

TIẾT 6 CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ( tiết 2)

+ Thấy được cái hay của truyện là ở cách kể chuyện rất chân thật và cảm động

- Bồi dưỡng cho HS tình yêu thương con người, quý trọng hạnh phúc gia đình

- Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên: SGK, SGV, bài soạn.Tranh ảnh minh hoạ.

2 Học sinh: HS đọc lại văn bản, trả lời tiếp các câu hỏi ở phần đọc hiểu văn bản.

III Tiến trình bài dạy

1.Kiểm tra bài cũ: ( 4 phút) ? Tâm trạng của hai anh em Thành và Thủy như thế nào khi

mẹ yêu cầu chia búp bê?

? Cuối cùng Thủy lại để lại 2 con búp bê cạnh nhau Qua việc làm đó của Thủy thể hiện ýnghĩa gì?

2 Giới thiệu bài mới: (1 phút) Tiết trước chúng ta đã chứng kiến cuộc chia búp bê của

hai anh em Thành và Thủy, thấy được Thuỷ là cô gái giàu lòng vị tha, thương anh trai, thương những con búp bê vô tội, thà mình chia tay còn hơn để những con búp bê phải chia tay.Vậy, ngoài cuộc chia tay búp bê giữa hai anh em ra, Thủy còn có cuộc chia tay nào khác?

3 Bài mới:

Hoạt động 1 ( 30 phút)

GV: Búp bê không xa nhau nhưng con

người phải xa nhau, đó là chi tiết xúc động

và hàm chứa ý nghĩa sâu sắc khiến người

đọc càng thêm thương cảm một bé gái giàu

3 Phân tích

lòng vị tha, nhân ái bao la, nỗi xót đau

càng như cứa vào lòng người đọc -> sự

chia tay của hai em nhỏ thật không nên xảy

ra.

-HS quan sát tranh- trang 22

Mô tả nội dung của bức tranh

( Hai anh em chia đồ chơi, Thành để hai

con búp bê sang hai bên, Thuỷ giận dữ tru

tréo)

*Sau những tình huống biểu hiện tấm lòng

và hành động cao đẹp của 2 anh em, còn

tình huống truyện nào cũng rất cảm động ?

?Tìm những chi tiết miêu tả tình cảm của

Thuỷ với các bạn và cô giáo?

-Hs tìm và trả lời(HS Y-TB)

?Chi tiết cô giáo ôm Thủy nói: Cô biết rồi,

cô….lắm; các bạn ….thút thít có ý nghĩa

gì?(HS K-G)

? Chi tiết nào trong cuộc chia tay của Thủy

với lớp học khiến cô giáo bàng hoàng và

chi tiết nào làm em cảm động nhất? Vì sao?

-Chi tiết khiến cô giáo bàng hoàng: “Em sẽ

không được đi học nữa do nhà bà ngoại ở

xa trường, nên mẹ bảo sẽ sắm cho em một

thúng hoa quả để ra chợ ngồi bán”.

- Chi tiết làm em cảm động nhất: “Trời ơi!

cô giáo tái mặt và nước mắt giàn giụa.

?Cảm nghĩ của em trước cuộc chia tay đầy

nước mắt này

+HS bộc lộ

?Trong khi 2 anh em Thành và Thuỷ đau

khổ như thế thì cảnh vật xung quanh lại như

thế nào? Cuộc sống ra sao?(HS Y-TB)

?Tại sao khi dắt em ra khỏi trường, tâm

trạng Thành lại: “ kinh ngạc thấy mọi người

vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng

ươm trùm lên cảnh vật” ?

+ HS thảo luận, trả lời

-Vì : Trong tâm hồn mình đang nổi giông

bão, nhưng mọi người, cuộc sống vẫn

không có gì thay đổi

b Chia tay lớp học

- Thủy nức nở

- Cô giáo: sửng sốt, ôm chặt lấy Thuỷ

- Cả lớp sững sờ, khóc thút thít, nắm chặttay Thuỷ

-> Diễn tả niềm đồng cảm xót thương củathầy, bạn dành cho Thủy Diễn tả tình thầytrò, bạn bè ấm áp trong sáng

- Cô giáo Tâm tặng cho Thủy quyển vở vàcây bút máy nắp vàng

- Em sẽ không được đi học nữa, do nhà bà ngoại xa trường quá, nên “mẹ bảo sẽ sắp cho em một thúng hoa quả để ra chợ ngồi bán”

Cô Tâm sửng sốt: “ Trời ơi”, cô Tâm táimặt và nước mắt giàn giụa

=> Xót thương cảnh ngộ éo le của Thuỷ

- Lũ chim nhảy nhót trên cành …

- Người đi chợ vẫn ríu ran…

- Mọi người đi lại bình thường, nắng vẫnvàng ươm trùm lên cảnh vật

Bình:Trong khi mọi việc diễn ra rất bình

thường, cảnh vật vẫn rất đẹp, cuộc đời vẫn

cứ bình yên,…ấy thế mà Thành và Thủy lại

phải chịu đựng sự mất mát và đổ vỡ quá

lớn Đây là một diễn biến tâm lí được tác

giả miêu tả rất chính xác Nó làm tăng

thêm nỗi buồn sâu thẳm, trạng thái thất

vọng, bơ vơ của nhân vật trong truyện.

GV nêu vấn đề: Em sẽ làm gì nếu phải

chứng kiến cuộc chia tay đầy nước mắt

của Thủy với lớp học?

+HS tự bộc lộ

Hs đọc đoạn cuối

?Tìm chi tiết miêu tả tâm trạng của Thuỷ

khi thật sự phải rời xa anh?(HS Y- TB)

?Tâm trạng của hai anh em?

? Kết thúc truyện, khi hai anh em chia tay,

Thuỷ đã chọn cách giải quyết như thế nào?

(HS Y-TB)

? Cách giải quyết đó có ý nghĩa gì?

(HS K-G)

GV: Xây dựng chi tiết kết thúc chuyện như

thế, nhà văn muốn nhắn gửi tới mọi người

rằng: Cuộc chia tay của các em nhỏ là rất

vô lí, là không nên có, không nên để nó xảy

ra Ý nghĩa ấy nhắc nhở những người làm

cha làm mẹ hãy sống vì con cái, cố gắng

giữ gìn tổ ấm gia đình đừng để nó tan vỡ

? Văn bản được viết bằng phương thức

nào? Phương thức nào là chính? Tác dụng

của phương thức đó?

-> Phương thức tự sự kết hợp với miêu tả,

để biểu cảm – miêu tả qua so sánh và sử

dụng một loạt động từ, tính từ làm nổi rõ

tâm trạng của nhân vật

?Theo em trong truyện có mấy cuộc chia

tay?

+ Hs trả lời

->Cuộc chia tay của bố và mẹ

c Cuộc chia tay của hai anh em.

- Thuỷ như mất hồn, mặt xanh nh ư tàu lá.Lấy con Vệ Sĩ đặt lên giường anh

Khóc nức lên và chạy lại nắm lấy tay anhdặn dò

-Thành: Khóc nấc lên, mếu máo, đứng nhưchôn chân xuống đất

NT:Từ láy, so sánh-> Vô cùng đau đớn, buồn tủi

- Thuỷ: đặt con Em Nhỏ quàng tay vào con

Vệ Sĩ

=> Khẳng định nỗi khát khao cháy bỏng củatuổi thơ chúng ta: Phải được hạnh phúc, tìnhanh em không thể chia lìa

- Cuộc chia tay của các đồ chơi của hai anh

? Trong truyện có nhiều cuộc chia tay đã

xảy ra nhưng tại sao tác giả lại đặt tên cho

truyện ngắn là Cuộc chia tay của những

con búp bê?

-> Vì: Những con búp bê vốn là đồ chơi của

tuổi nhỏ, thường gợi lên thế giới trẻ em với

sự ngộ nghĩnh, trong sáng, ngây thơ, vô tội

Những con búp bê trong truyện, cũng như

hai anh em Thành, Thuỷ, trong sáng, vô tư,

không có tội lỗi gì thế mà lại phải chia tay

nhau Đặt tên truyện như vậy để gợi ra một

tình huống buộc người đọc phải theo dõi và

góp phần thể hiện ý đồ tư tưởng của tác giả

Hoạt động 3 ( 5 phút)

? Khái quát những đặc sắc về nghệ thuật

của văn bản?

? Qua câu chuyện, tác giả Khánh Hoài

muốn gửi đến chúng ta thông điệp gì?

*Qua cuộc chia tay đau đớn và đầy cảm

động của hai em nhỏ trong truyện khiến

người đọc thấm thía rằng: Hạnh phúc gia

đình vô cùng quý giá, mọi người hãy cố

- Khắc hoạ hình tượng nhân vật trẻ nhỏ, qua

đó gợi suy nghĩ về sự lựa chọn, ứng xử củanhững người làm cha, mẹ

- Lời kể tự nhiên theo trình tự sự việc

2 Ý nghĩa văn bản.

Là câu chuyện của những đứa con nhưnglại gợi cho những người làm cha, mẹ phảisuy nghĩ Trẻ em cần được sống trong mái

ấm gia đình Mỗi người cần phải biết giữgìn gia đình hạnh phúc

4 Củng cố ( 2 phút)

- Viết về những cuộc chia tay không đáng có, văn bản này toát lên một thông điệp về

quyền trẻ em.Theo em, đó là thông điệp nào?

- Câu chuyện chia tay buồn bã nhưng vẫn ấm áp tình anh em ruột thịt Điều đó gợi cho

em nghĩ gì về tình cảm ruột thịt của con người?

5 Hướng dẫn về nhà ( 3 phút)

- Đặt nhân vật thủy vào ngôi thứ nhất để kể tóm tắt câu chuyện.

- Tìm các chi tiết của truyện thể hiện tình cảm gắn bó của hai anh em thành, thủy

- Soạn bài “ Bố cục trong văn bản”:

+ Hãy sắp xếp lại đúng quy trình của một lá đơn?

+ Hai câu chuyện trên đã có bố cục chưa?

+ Cách kể như trên bất hợp lí ở chỗ nào?

+ Hãy sắp xếp bố cục 2 câu chuyên trên cho hợp lí?

*************************************

Ngày soạn: 2 / 9 / 2018 Ngày dạy: / / 2018

TIẾT 7 BỐ CỤC TRONG VĂN BẢN

I.Mục tiêu

1 Kiến thức

- Tác dụng của việc xây dựng bố cục

- Những yêu cầu cơ bản về bố cục trong văn bản

2 Kĩ năng

- Nhận biết, phân tích bố cục trong văn bản

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc - hiểu văn bản, xây dựng bố cục cho một văn bản nói ( viết) cụ thể

3 Thái độ

- Có ý thức xây dựng bố cục khi viết văn.

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên: nghiên cứu soạn bài, bảng phụ

2 Học sinh: soạn bài theo hệ thống câu hỏi sgk

III Tiến trình bài dạy

1.Kiểm tra bài cũ: ( 4 phút)? Liên kết là gì? Để văn bản có tính liên kết người viết,

người nói phải làm gì?

2.Giới thiệu bài mới: (1 phút) Trong những năm học trước, các em đã được làm quen

với công việc xây dựng dàn bài, dàn bài lại là chính kết quả, hình thức thể hiện của bố cục Vì thế bố cục trong văn bản không phải là một vấn đề hoàn toàn mới mẻ đối với chúng ta Tuy nhiên trên thực tế, vẫn có rất nhiều học sinh không qua tâm đến bố cục, và rất ngại xác định bố cục trong lúc làm bài Vì vậy bài học hôm nay sẽ học ta thấy rõ tầm quan trọng của bố cục trong văn bản, bước đầu giúp ta xây dựng được bố cục rành mạch, hợp lí

3 Bài mới

Hoạt động 1 ( 20 phút)

+ Hs đọc ví dụ sgk

?Em muốn viết một lá đơn xin gia nhập đội

TNTP HCM, những nội dung trong đơn ấy

có cần sắp xếp theo một trật tự không?

+ Hs trả lời( HS Y-TB)

I Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản

GV: Có 1 bạn viết giấy xin phép nghỉ học,

7 Nơi viết đơn,ngày…, tháng

8 Quốc hiệu, tiêu ngữ

? Em có nhận xét gì về cách sắp xếp trên?

-> Trình tự lá đơn lộn xộn

? Hãy xếp lại theo trình tự hợp lí?

+ Hs sắp xếp lại:8, 7, 2, 4, 1, 6, 3, 5

? Có thể tuỳ thích muốn ghi nội dung nào

trước cũng được không?

->Đảo lộn như vậy không được vì như vậy

làm cho bố cục văn bản không mạch lạc, rõ

Đọc hai câu chuyện SGK 29

?Hai truyện trên có bố cục chưa?

( Chưa có bố cục )

?Đọc câu chuyện này lên ta thấy nội dung

được sắp xếp như thế nào so với văn bản kể

+ Tên đơn + Nơi nhận + Người viết đơn, địa chỉ + Lí do viết đơn

+ Nguyện vọng + Lời hứa hẹn

b Kết luận

Bố cục : Là sự bố trí, sắp xếp các phần, các

đoạn theo một trình tự, một hệ thống rànhmạch và hợp lí

2 Những yêu cầu về bố cục trong văn bản

a Xét ví dụ

- Cả hai truyện đều có bố cục chưa hợp lý

trong sách Ngữ văn ?(HS Y-TB)

? Trong mỗi câu chuyện gồm mấy đoạn? ?

Các câu trong mỗi đoạn có tập trung một ý

chung không ? (HS Y- TB)

?Ý của đoạn này và đoạn kia có phân biệt

được với nhau không ?

? Hãy nêu nhiệm vụ của 3 phần MB, TB,

KB trong văn bản miêu tả và tự sự?

(HS Y-TB)

? Có cần phân biệt nhiệm vụ của mỗi phần

không? Vì sao?

+Hs giải thích(HS K-G)

->Mỗi phần đều có những nhiệm vụ cụ thể,

rõ ràng Cần phân biệt nhiệm vụ của mỗi

phần để xác định rõ nội dung của mỗi

-> Không đúng vì MB chỉ giới thiệu đối

- Mỗi câu chuyện chỉ có 2 đoạn

- Các câu trong đoạn không tập trung diễnđạt một ý thống nhất

- Khó phân biệt ý giữa các đoạn, gây khóhiểu

Chẳng hạn ở đoạn 1: (VD1) câu “ Từ đấy, trâu trở thành bạn của nhà nông” chẳng ăn

khớp gì với ý của các câu trênTương tự đoạn 2 của VD2 cũng vậy ->Làm cho câu chuyện không nêu bật được

ý phê phán, không còn buồn cười

b Kết luận

Các điều kiện để có một bố cục rành mạch,hợp lí:

- Nội dung các phần, các đoạn trong VBphải thống nhất chặt chẽ, đồng thời lại phảiphân biệt rành mạch và hợp lí

- Trình tự sắp xếp các phần, các đoạn phảilô-gíc và làm rõ ý đồ của người viết

->Không đúng vì MB giới thiệu đề tài của

văn bản giúp người đọc đi vào đề tài dễ

dàng, tự nhiên, hứng thú

Kết bài không chỉ nhắc lại hoặc phát biểu

cảm nghĩ chung chung mà phải tạo nên một

ấn tượng tốt đẹp, phải gợi mở cho người

đọc (người nghe) cái dư âm của văn bản.

? Có phải cứ chia văn bản làm ba phần là

văn bản trở nên rành mạch, hợp lí không?

GV: chốt nội dung bài học.

? Tóm lại như thế nào là một VB có bố

a.(1) Con nào cũng muốn tranh sang trước

không con nào chịu nhường con nào (2)

Chúng húc nhau, cả hai đều rơi tõm xuống

suối (3) Dê đen và dê trắng cùng qua một

chiếc cầu hẹp (4) Dê đen đi đằng này lại

(5) Dê trắng đi đằng kia sang

b.(3); (4); (5);(1);(2)

+Hs làm việc cá nhân

- cách a kết quả, sự việc trước nguyên nhân

sự việc -> người đọc khó hiểu, người đọc

VD: Đơn xin phép nghỉ học mà phần giới

thiệu tên tuổi của HS lại để ở phần cuối thìkhông hợp lí

=>Cách b dễ hiểu.

HS: xác định yêu cầu BT 2.

? Hãy ghi lại bố cục của truyện “Cuộc chia

tay của những con búp bê”

HS: đọc yêu cầu BT3 - (SGK - 30,31).

? Bố cục của “ Báo cáo kinh nghiệm học

tập” trên đây đã rành mạch và hợp lí chưa ?

Vì sao ?

+ Hs nêu ý kiến.

? Theo em, có thể bổ sung thêm điều gì ?

BT bổ sung

Xây dựng bố cục cho đề văn sau:“ trong

mấy tháng nghỉ hè, em được đi rất nhiều

nơi Hãy miêu tả một cảnh đẹp mà em thích

nhất”.

- MB: giới thiệu vài nét khái quát về cảnh

đẹp mà em quan sát được trong dịp hè

- Giới thiệu họ tên, lớp

- Tên và giới hạn báo cáo của kinhnghiệm

TB: - Nêu rõ bản thân đã học tập như thếnào trên lớp

thời gian( chọn tả những chi tiết nổi bật

nhất làm rõ nét đẹp của cảnh)

- KB: suy nghĩ, tình cảm của em dành cho

cảnh đẹp đó đồng thời khẳng định sự kì

diệu, nét đẹp tuyệt vời của thiên nhiên mà

tạo hóa đã ban tặng

4 Củng cố ( 2 phút)

? Bố cục văn bản là gì?

? Văn bản có bố cục mấy phần?

5 Hướng dẫn về nhà ( 3 phút)

- Xác định bố cục của một văn bản tự chọn, nêu nhận xét về bố cục của văn bản đó

- Soạn bài “Mạch lạc trong văn bản”:

+ Trả lời câu hỏi SGK

+ Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản

+ Làm BT phần luyện tập

***********************************

Ngày soạn: 2 / 9 / 2018 Ngày dạy: / / 2018

TIẾT 8 MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN

I.Mục tiêu

1 Kiến thức

- Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản

- Điều kiện cần thiết để văn bản có tính mạch lạc

2 Kĩ năng

- Rèn kĩ năng nói, viết mạch lạc

3 Thái độ

- Có ý thức vận dụng kiến thức về mạch lạc trong làm văn

II.Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài, bảng phụ

2 Học sinh: Soạn bài theo hệ thống câu hỏi sgk

III Tiến trình bài dạy

1.Kiểm tra bài cũ: ( 4 phút)

? Bố cục trong văn bản là gì? Những yêu cầu về bố cục trong văn bản

2.Giới thiệu bài mới: ( 1 phút) Nói đến bố cục là nói đến sự sắp đặt, sựu phân chia.

Nhưng văn bản lại không thể không liên kết.Vậy làm thế nào để các phần, các đoạn củamột văn bản vẫn được phân cách rành mạch mà lại không mất đi sự liên kết chặt chẽ vớinhau?

1 Mạch lạc trong văn bản

theo nghĩa trên không?

- Không nhưng cũng không xa rời nghĩa

đen, nó có điểm giống với nghĩa đen của

nó.

? Dựa vào hiểu biết trên, em hãy xác định

mạch lạc trong văn bản có tính chất gì trong

? Có ý kiến cho rằng trong văn bản, mạch

lạc là sự tiếp nối của các câu, các ý theo

một trình tự hợp lí? Em có tán thành ý kiến

trên không? Vì sao?(HS K-G)

- Ý kiến trên là đúng Vì như vậy nó mới

đảm bảo tính mạch lạc.

? Vậy mạch lạc trong văn bản là gì?

(HS Y-TB)

Gọi HS đọc phần 2.a SGK/31

? Nhắc lại bố cục chính của văn bản “ Cuộc

chia tay của những con búp bê”? Các sự

việc được sắp xếp như thế nào?

+Hs trả lời(HS Y-TB)

? Hãy cho biết toàn bộ sự việc trong VB

xoay quanh sự việc chính nào? (HS Y- TB)

?“Sự chia tay” và “những con búp bê” đóng

vai trò gì trong truyện?

+ Hs trả lời(HS K-G)

-Sự chia tay và những con búp bê là sự kiện

chính Hai anh em Thành, Thủy buộc phải

chia tay Nhưng hai con búp bê của các em

thì không thể chia tay Không một bộ phận

nào trong thiên truyện lại không liên quan

đến cái chủ đề đớn đau và tha thiết đó Về

mặt này, mạch lạc và liên kết có sự thống

nhất với nhau.

-Tính chất: thông suốt, liên tục, không đứtđoạn, trôi chảy thành dòng, thành mạch,tuần tự đi qua khắp các phần, các đoạntrong văn bản

=>Là sự tiếp nối các câu, các ý theo mộttrình tự hợp lí trên một ý chủ đạo thốngnhất

2 Các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc

a Các sự việc:

+ Mẹ bắt hai con phải chia đồ chơi+ Hai anh em rất yêu thương nhau+ Chuyện về hai con búp bê

+ Thành đưa em đến lớp chia tay+ Hai anh em chia tay nhau+ Thuỷ để cả hai con búp bê lại cho Thành

- Toàn bộ sự việc trong văn bản xoay quanh

sự việc chính là: sự chia tay của hai anh em

- “Sự chia tay và những con búp bê” đóngvai trò thể hiện chủ đề của tác phẩm

?Hai anh em Thành, Thuỷ có vai trò gì

trong truyện?(HS Y-TB)

? Theo em đó có phải là chủ đề liên kết các

sự việc nêu trên thành một thể thống nhất

không? Đó có thể xem là mạch lạc không?

*Vậy trong văn bản muốn có tính mạch lạc

người viết phải để cho các sự việc xoay

quanh một sự việc chính, sự việc chính xảy

ra với các nhân vật.

?Chủ đề của truyện là gì?

?Chủ đề ấy có xuyên suốt các chi tiết, sự

việc để trôi chảy thành dòng, thành mạch

qua các phần, các đoạn của truyện không?

- Xuyên suốt

?Các từ ngữ: chia tay, chia đồ chơi… có

phải là chủ đề liên kết các sự việc nêu trên

thành một thể thống nhất không? Đó có thể

là mạch lạc trong văn bản không?

* Từ ngữ: Chia tay, chia đồ chơi, chia rẽ,

xa cách, khóc ->Từ ngữ, sự việc đó là các

yếu tố làm cho chủ đề nổi bật Nói cách

khác là chủ đề đã xuyên suốt, thấm sâu vào

các yếu tố đó

Trong văn bản Cuộc chia tay của những

con búp bê có đoạn kể việc hiện tại, có

đoạn kể việc quá khứ, có đoạn kể việc ở

nhà, có đoạn kể việc ở trường, có đoạn kể

chuyện hôm nay, có đoạn kể chuyện sáng

mai

? Hãy cho biết các đoạn ấy được nối với

nhau theo mối liên hệ nào ? (HS Y-TB)

- Mối liên hệ trong bài “Cuộc chia tay của

những con búp bê”

- Liên hệ thời gian

- Liên hệ không gian

- Liên hệ tâm lí

- Liên hệ ý nghĩa

?Các cảnh trong những thời gian, không

gian khác nhau có góp phần làm cho dòng

mạch ấy trôi chảy liên tục và thống nhất

trong một chủ đề không?(HS Y-TB)

?Thế nào là một văn bản mạch lạc?

- Thành, Thuỷ là nhân vật chính Hai anh

em luôn có những diễn biến mới qua cácphần, các đoạn

c Thời gian (sáng sớm, gần trưa), tâm lí (hồi tưởng lại những chuyện xảy ra trước đó), không gian (trong nhà, ngoài vườn, trênđường làng, ở trường học)

=>Thống nhất

Văn bản có tính mạch lạc là :

+ Các phần, các đoạn, các câu trong văn

Hoạt động 2 ( 15 phút)

?Tìm mạch lạc văn bản

? Đọc đoạn văn của Tô Hoài

? Ý chính của đoạn văn là gì?

? Chỉ ra sự mạch lạc cuả đoạn văn?

bản đều nói về một đề tài, biểu hiện mộtchủ đề chung xuyên suốt

+ Các phần, các đoạn, các câu trong vănbản được tiếp nối theo một trình tự rõ ràng,hợp lí làm cho chủ đề liền mạch

II Luyện tập Bài tập 1

b Văn bản: Lão nông dân và các con

- Chủ đề: lao động là vàng (ca ngợi laođộng)

- Chủ đề xuyên suốt toàn bài+ Hai câu mở bài nêu chủ đề+ Đoạn giữa (14 câu tiếp): Kho vàng chôndưới đất và sức lao động của con người làmnên lúa tốt “ vàng”

+ Đoạn kết: (4 câu kết) Nhấn mạnh chủ đềthêm một lần nữa để khắc sâu

c Đoạn văn ( bổ sung) của Tô Hoài

- Ý chủ đạo xuyên suốt đoạn văn: sắc vàngtrù phú, đầm ấm của làng quê vào mùa đônggiữa ngày mùa

- Mạch lạc của đoạn văn:

+ Câu đầu giới thiệu bao quát về sắc vàngtrong thời gian ( mùa đông, giữa ngày mùa)trong không gian( làng quê)

+ Miêu tả những biểu hiện phong phú củasắc vàng

+ Nhận xét, cảm nhận của tác giả về sắcvàng đó

-> Trình tự ba phần nhất quán, rõ ràng, làmcho bố cục mạch lạc

4 Củng cố: ( 2 phút)

? Mạch lạc trong văn bản là gì?

? Các tính chất của văn bản mạch lạc?

5 Hướng dẫn về nhà ( 3 phút)

- Tìm hiểu tính mạch lạc trong một văn bản đã học

- Soạn bài “ Những câu hát về tình cảm gia đình”

+ Trả lời câu hỏi SGK

+ Tìm thêm những câu hát về tình cảm gia đình

Ngày soạn: 8 / 9 / 2018 Ngày dạy: / / 2018

TIẾT 9 CA DAO- DÂN CA

NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Khái niệm ca dao, dân ca

- Nội dung ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao về tìnhcảm gia đình

2 Kĩ năng

- Đọc hiểu và phân tích ca dao, dân ca trữ tình

- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, những mô típ quen thuộc trong các bài ca dao trữ tình về tình cảm gia đình

3 Thái độ

- Thích sưu tầm và đọc thuộc các câu ca dao, dân ca có nội dung tương tự

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài, tư liệu cho bài học

2 Học sinh: Soạn bài theo hệ thống câu hỏi sgk

III Tiến trình bài dạy

1.Kiểm tra bài cũ: ( 4 phút) ?Hãy nêu nghệ thuật và nội dung của văn bản Cuộc chia tay

của những con búp bê ?

? Chi tiết: “Anh đừng để hai con búp bê xa ra điều đó có ý nghĩa gì”?

2.Giới thiệu bài mới: (1 phút) Trong cuộc đời mỗi con người chúng ta, ai cũng được

nghe tiếng ru của bà, của mẹ Khúc tâm tình đó thấm sâu vào tiềm thức mỗi người mà năm tháng không thể phai mờ Đó chính là những làn điệu dân ca Việt Nam được lưu truyền trong dân gian mà nhiều hơn cả là tình cảm gia đình Để hiểu rõ về ca dao dân ca

và những câu hát về tình cảm gia đình, chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay

- Ca dao-dân ca là những khái niệm tương

đương, chỉ các thể loại trữ tình dân gian,

kết hợp lời và nhạc, diễn tả đời sống nội

tâm của con người.

GV giới thiệu thêm về ca dao, dân ca (sgv)

* Tình cảm gia đình là một trong những

chủ đề góp phần thể hiện đời sống tâm hồn,

tình cảm của con người Việt Nam.

thích Chú ý từ Cù lao chín chữ, phân biệt

với Cù lao: bãi nổi trên sông (hòn cù lao,cù

I Đọc-Tìm hiểu chú thích

1 Khái niệm

- Ca dao: Lời thơ của dân ca và những bàithơ dân gian mang phong cách nghệ thuậtchung với lời thơ của dân ca

- Dân ca: Những sáng tác dân gian kết hợp

lời và nhạc., tức là những câu hát dân giantrong diễn xướng

2 Đọc- từ khó

lao tràm ).

- Cù lao chín chữ: nói về công lao cha mẹ

nuôi con vất vả nhiều bề

- Hai thân: chỉ cha mẹ

? Trong chủ đề chung tình cảm gia đình,

mỗi bài có một nội dung tình cảm riêng

Em hãy chỉ ra tình cảm của từng bài ?

- Bài 1: ơn nghĩa công lao cha mẹ.

- Bài 4 : Tình anh em ruột thịt

(- Bài 2: Nỗi nhớ mẹ nơi quê nhà

- Bài 3:Nỗi nhớ và lòng kính yêu ông bà

->giảm tải)

Hoạt động 2(25 phút)

? Lời trong bài ca dao là lời của ai nói với

ai? Nói về điều gì? (HS Y-TB)

? Chỉ ra biện pháp nghệ thuật được sử dụng

trong hai câu này? (HS Y-TB)

? Tác giả so sánh công lao cha mẹ với

những hình ảnh nào?

? Em hiểu thế nào là công cha, nghĩa mẹ?

- Là công sinh thành và giáo dưỡng.

- Bài ca dùng lối ví quen thuộc, phép so sánh

lấy cái cụ thể để chỉ cái trừu tượng

- Nói công cha sánh đôi nghĩa mẹ -> cách

nói đối xứng truyền thống

=>Với cách so sánh làm cho công cha

nghĩa mẹ trở nên cụ thể, sinh động.

*Công cha được ví với “núi ngất trời", núi

hùng vĩ, núi cao chót vót, cao đến mấy tầng

mây xanh Câu thứ hai nói về “nghĩa mẹ”,

nghĩa mẹ bao la, mênh mông, không thể

nào kể xiết.

? Lấy hình ảnh núi, nước để so sánh công

cha, nghĩa mẹ có tác dụng gì?

+ Hs trả lời(HS K-G)

-> công lao vô cùng to lớn của cha mẹ

? Sự nuôi dưỡng vất vả của cha mẹ được

tác giả khái quát bằng chi tiết tiêu biểu nào?

Ý nghĩa của chi tiết đó?(HS K-G)

Hs theo dõi 2 câu cuối

*Con thơ lớn lên bằng dòng sữa tiếng ru,

tiếng hát, bằng sự vỗ về, âu yếm chở che

của mẹ hiền Mẹ theo dõi, mẹ vui sướng

từng ngày: “Ba tháng con biết lẫy, bảy

II Phân tích Bài 1

- Lời của mẹ nói với con, người mẹ muốn

nói với con về bổn phận làm con.

NT: Sử dụng hình ảnh so sánh+ Công cha = núi ngất trời

+ Nghĩa mẹ = nước biển Đông

->Công lao sinh thành và nuôi dưỡng củacha mẹ to lớn, vĩnh hằng