Giáo án ngữ văn 12 chương trình nâng cao - Tiết 28 , Tiếng Việt LUẬT THƠ I/ Mục ppsx

- Qua các bài tập hiểu thêm một số đổi mới trong các thể thơ hiện đại: năm tiếng, bảy tiếng.... - Bi mới: Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung kiến thức Hoạtđộng 1:Hướng dẫn

Giáo án ngữ văn 12 chương trình nâng cao - Tiết

28 , Tiếng Việt

LUẬT THƠ

I/ Mục tiu bi học: Gip Hs

- Hiểu luật thơ của một số thể thơ truyền thống: Lục bát, song tất lục bát, ngũ ngôn và thất ngôn Đường luật

- Qua các bài tập hiểu thêm một số đổi mới trong các thể thơ hiện đại: năm tiếng, bảy tiếng

II/ Phương tiện : SGK, SGV, Thiết kế dạy học III/ Phương pháp: Nu ngữ liệu, phát vấn, đối

thoại

IV/ Tiến trình bi dạy:

- Ổn định lớp

- Kiểm tra bi cũ

- Bi mới:

Hoạt động

của GV

Hoạt động của HS

Nội dung kiến thức

Hoạtđộng

1:Hướng dẫn

HS tìm hiểu

kiến thức khi

qut về luật

thơ:

-Gọi HS đọc

mục I SGK ,

ch ý tìm hiểu

-HS đọc SGK

- Nu ngắn gọn lí thuyết dựa theo SGK

I/ Khái quát về luật thơ:

1.Khi niệm: Luật thơ

là toàn bộ những quy tắc về số câu, số tiếng, cách hiệp vần, phép hài thanh, ngắt nhịp trong các thể thơ được khái quát theo

khi niệm, phn

loại, vai trị

của tiếng

trong việc

hình thnh luật

thơ ( Thế no l

luật thơ?

tiếng trong

tiếng Việt cĩ

vai trị như thế

no? )

- Đưa ví dụ

một đoạn thơ

cho HS quan

st , nhận xt về

vai trị của

Tiếng trong

thơ (“Đưa

người ta

không đưa

qua

sơng mắt

trong”)

- GV lưu ý

tính chất đơn

lập của tiếng

-Hs quan sát đoạn thơ của Thâm Tâm, nhận xét : Thanh điệu, vần, ngắt nhịp

HS theo di v ghi vở nội dung

những kiểu mẫu nhất định

Ví dụ: Luật thơ lục bát, thơ song thất lục bát

1 Phân nhóm các thể thơ Việt Nam:

- Nhóm 1: Các thể thơ dân tộc gồmThể thơ lục bát, song thất lục bát, thơ hát nói

- Nhĩm2 : Cc thể thơ Đường luật: Ngũ ngơn, thất ngơn tứ tuyệt, thất ngơn bt c

- Nhĩm 3: Cc thể thơ hiện đại: Thơ 5 tiếng, bảy tiếng, tm tiếng, thơ

tự do, hỗn hợp, thơ văn xuơi

3 Vai trị của Tiếng trong việc hình thnh luật thơ:

+ Tiếng trong Tiếng Vit:

- Xt về ngữ m: Mỗi tiếng l một m tiết

- Xt về ngữ nghĩa:

Việt, nhấn

mạnh vai trị

của tiếng

trong tiếng

Việt, từ đó

hiểu vai trị

của tiếng

trong việc

hình thnh luật

thơ

Hoạt động 2:

Hướng dẫn

HS tìm hiểu

một số thể thơ

truyền thống

- Đưa ngữ

HS quan st ngữ liệu :

“ Cậy em,

em cĩ chịu lời, Xĩt tình

mu mủ thay lời nước non ” ( Truyện Kiều- ND)

- HS lm việc c nhn v trả lời kết quả

- - Lớp trao đổi,

Nhìn chung tiếng l đơn vị nhỏ nhất cĩ nghĩa

- Xt về ngữ php: Tiếng thường l một

từ

+ Tiếng trong hình thnh luật thơ::

- Tiếng l căn cứ để

xc định cc thể thơ ( Thơ lục bt, thất ngơn, ngũ ngơn )

- Tiếng l căn cứ đẻ

xc định cch hiệp vần của bi thơ ( Vần chn, vần lưng, vần ơm, gin cch vần bằng vần trắc )

- Thanh của tiếng tạo nn nhạc điệu thơ, nhịp thơ ( Phối thanh, ngắt nhịp)

=> Như vậy số tiếng v đặc điểm của tiếng l những nhn tố cấu thnh luật thơ

II/ Một số thể thơ

liệu: Một

bi(đoạn thơ)

lục bt, yu cầu

HS quan st v

nhận xt cc

phương diện:

Số tiếng, vần,

ngắt nhịp, hi

thanh căn

cứ vo tiếng

- Theo di Hs

trả lời, nhận

xt, hồn thiện

nội dung v

lưu ý thm một

số trường hợp

đặc biệt về

ngắt nhịp,

hiệp vần

trong thơ lục

bt

- Hướng dẫn

HS tìm hiểu

luật thơ song

thất lục bát

- Yu cầu HS

quan st ngữ

liệu SGK, đối

gĩp ý hồn thiện

- Hs quan st ngữ liệu SGK, nhận

ra cc đặc điểm của thể thơ qua phần nhận xt

- Vận dụng hiểu biết từ

ví dụ trong SGK, phn tích ngữ liệu

do GV nu:

“Trong cung quế m thầm chiếc bĩng, Đêm năm canh trơng

truyền thống:

1 Thơ lục bát:

- Số tiếng: Mỗi cặp lục

bt cĩ 2 dịng : Dịng lục(6 tiếng) v dịng bt(

8 tiếng)

- Hiệp vần: Vần chn v vần lưng

- Ngắt nhịp: Nhịp chẵn 2/2/2

- Hi thanh:Cĩ sự đối xứng lun phin B-T-B

ở cc tiếng thư 2,4,6 trong dịng thơ; đối lập

m vực trầm bỗng ở tiếng thư 6 v thư 8 dịng bt

2.Thơ song thất lục bát

chiếu phần

nhận xt, hình

thnh kiến

thức về thơ

song thất lục

bt, sau đó đưa

một ngữ liệu

khc cho HS

phn tích khắc

su kiến thức (

Một đoạn

trong Cung

ốn ngm khc

của NGT

- Hướng dẫn

HS tìm hiểu

luật thơ cc thể

thơ ngũ ngơn

Đường luật

- Yu cầu quan

st ngữ liệu ,

nu nhận xt

hình thnh

kiến thức

- Hướng dẫn

ngĩng lần lần

Khoảnh lm chi bấy cha xun!

Chơi hoa cho rữa nhuỵ dần lại thơi ”

HS quan sát

ví dụ SGK, nhận xét các phương diện

- HS đọc ngữ liệu, đối chiếu phần nhận xt của SGK, vận dụng vo việc nhận biết cc quy tắc đó

- Số tiếng: Cặp song thất ( 7 tiếng) v cặp lục

bt (6,8 Tiếng) lun phin

kế tiếp trong bi

- Hiệp vần: ( lọc- mọc, buồn- khơn)

Cặp song thất cĩ vần trắc

Cặp lục bt cĩ vần bằng

Giữa cặp sơng thất v cặp lục bt cĩ vần liền ( non- buồn )

- Hi thanh: Cặp song thất cĩ thể lấy tiếng thứ

3 lm chuẩn, nhưng khơng bắt buộc Cặp lục bt cĩ sự đối xứng B-T chặt chẽ như ở thể lục bt

- Ngắt nhịp: Nhịp ¾ ở

cu thất v nhịp 2/2/2 ở

cu lục bt

3 Các thể thơ ngũ ngôn Đường luật:

- Cĩ 2 thể chính: Ngũ ngơn tứ tuyệt v ngũ ngơn bt c

Hs quan st

ngữ liệu SGK

v ngữ liệu khc

( một bi thơ

tứ tuyệt của

Lí Bạch hoặc

HCM ), nhận

ra cc nguyn

tắc của luật

thơ

- Hướng dẫn

HS tìm hiểu

luật thơ của

TNBCĐL (

Như trn)

- Đưa ngữ

liệu : Bi thơ

Thương vợ

của T Xương

Hoạt đông 3:

Hướng dẫn

thể hiện trong cc ngữ liệu khc

HS đọc hiểu ngữ liệu trong SGK, vận dụng phn tích cc đặc điểm luật thơ thể hiện

ở bi Thương vợ:

1/ B B B T

T B B 2/ B T B B

T T B 3/ T T B B

B T T 4/ B B T T

T B b 5/ T B B T

b B T 6/ B T B b

T t b 7/ B T T B

B T T 8/ T B B T

T B B

- Số tiếng 5 hoặc 8, cĩ

4 hoặc 8 dịng

- Gieo vần : Vần chn, độc vận

- Ngắt nhịp : Lẻ 2/3

- Hi thanh: Cĩ sự lun phin B-T hoặc B-B,

T-T ở tiếng thứ 2 v 4

4 Các thể thơ thất ngôn Đường luật:

- Cĩ 2 thể chính: Thất ngơn tứ tuyệt v thất ngơn bt c Đường luật a/ Thất ngơn tứ tuyệt:

- Số tiếng: 7 tiếng/ 4 dịng

- Vần: Vần chn, độc vận, vần cch

- Nhịp 4/3

- Hi thanh: Mơ hình SGK

- b/ Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật:

- Số tiếng: 7 tiếng/ 8 dịng ( 4 phần: Đề, thực, luận, kết)

- Vần: Vần chn, độc

HS tìm hiểu

thi luật cc thể

thơ hiện đai

- GV giới

thiệu đôi nt

về Phong tro

Thơ mới v

những cch tn

của thơ hiện

đại

- Chọn 1 ngữ

liệu trong cc

bi thơ hiện

đại ở phần

đọc hiểu

trong chương

trình văn 11

Hoạt động 4:

Hướng dẫn

HS luyện tập

khắc su kiến

thức cũng

như kĩ năng

vận dụng kiến

thức

-HS theo di ,

ch ý cc đặc điểm của thơ hiện đại

- phn tích đặc điểm thơ hiện đại qua ngữ liệu:

“Em khơng nghe ma thu

Dưới trăng

thức

Em khơng nghe rạo rực

Hình ảnh kẻ chinh phu Trong lịng người cô phụ ”

-Hs theo di

cc bi tập , thảo luận theo nhĩm, ghi kết quả

vo phiếu học

vận

- nhịp 4/3

- Hi thanh: Mơ hình SGK

- Nim luật chặt chẽ: + Luật : Luật B vần B Luật T vần B ( Căn c tiếng thư 2 ci

ph đề) + Nim ( dính) Ở cc dịng thơ: 1-8, 2-3, 4-5, 6-7 ( Nhất tam ngũ bất luận Nhị tứ lục phn minh)

III/ Các thể thơ hiện đại:

1 Khi niệm: Thơ mới được khởi xướng từ năm 1932, l thơ khơng theo luật lệ của thơ cũ

=> Khơng hạn chế số tiếng, số cu, khơng theo nim luật Thơ mới coi trọng vần v điệu

2 Đặc điểm:

- Thể thơ : Khơng nhất định Thường l 5 tiếng, 6, 7, 8 tiếng

tập, đại diện trình by

- Lớp theo

di, nhận xt

bổ sung

- Vần: Vần B vần T ( Vần chính, vần thơng) Cch hiệp theo nhiều kiểu: vần lin tiếp , vần gin cch, vần ơm

- Nhịp điệu : Cc m v thanh được lựa chọn tự

do, ngắt nhịp tuỳ tình ý trong cu trong bi

IV/ Luyn tập:

+ Bi tập 1:

+ Bài tập 2: Thúy Kiều làm thơ Đường luật (

tứ tuyệt )

+ Củng cố : Ch ý vai trị của Tiếng trong việc hình

thnh luật thơ Nắm vững quy tắc về luật thơ của một

số thể thơ truyền thống , phân biệt với các thể thơ hiện đại

+ Dặn dị : Chuẩn bị bài đọc- hiểu : Đàn Ghi ta của

Lorca ( Thanh Thảo )