20a9aa97-6c09-4d54-aa86-835b3dd6c868

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- LƯU THỊ HUYỀN TRANG HỖ TRỢ CẢI THIỆN MÔ HÌNH DU LỊCH CỘNG ĐỒNG CHO NGƯỜI MƯỜNG Nghiên cứu trường hợp tại xóm Ải, x

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LƯU THỊ HUYỀN TRANG

HỖ TRỢ CẢI THIỆN MÔ HÌNH DU LỊCH CỘNG ĐỒNG CHO NGƯỜI MƯỜNG (Nghiên cứu trường hợp tại xóm Ải, xã Phong Phú,

huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình)

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

Hà Nội - 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

LƯU THỊ HUYỀN TRANG

HỖ TRỢ CẢI THIỆN MÔ HÌNH DU LỊCH CỘNG ĐỒNG CHO NGƯỜI MƯỜNG (Nghiên cứu trường hợp tại xóm Ải, xã Phong Phú,

huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình)

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Công tác xã hội

Mã số: 60.90.01.01

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trịnh Văn Tùng

LỜI CAM ĐOAN

:

P

15 06 ăm 2018

Lưu Thị Huy n Trang

LỜI CẢM N

Tron

:

PGS.TS Trịnh Văn Tùng

N

N

15 06 ăm 2018

Lưu Thị Huy n Trang

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 L 1

2 Ý ĩ ĩ ễ 2

3 2

4 M 9

5 9

6 10

8 13

NỘI DUNG CHÍNH 15

CHƯ NG 1: MỘT SỐ L LUẬN C BẢN VỀ HỖ TRỢ CẢI THIỆN MÔ HÌNH DU LỊCH CỘNG ĐỒNG VÀ Đ C ĐI M ĐỊA BÀN NGHI N CỨU 15

1.1 Khái niệm công cụ 15

1.1.1 Mô hình 15

1 1 2 D 15

1 1 3 ủ 20

1 1 4 22

1 1 5 m m ủ 26

1.2 L thuy t vận dụng trong nghiên cứu 23

1 2 1 23

1 2 2 24

1.3 Đ c i m ịa àn nghiên cứu 26

1 3 1 nhiên 31

1 3 2 m – 32

1 3 3 ă 36

1: 39

CHƯ NG 2: TH C TRẠNG VÀ K T QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA MÔ HÌNH DU LỊCH CỘNG ĐỒNG CHO NGƯỜI MƯỜNG TẠI X M ẢI 41 2.1 Tổ chức th c hiện mô hình du ịch cộng ồng cho người Mường tại

xóm Ải 41

2.1.1 Quá trình hình thành 41

2 1 2 m ò ủ 42

2.2 K t quả hoạt ộng của mô hình du ịch cộng ồng tại xóm Ải 44

2 2 1 44

2 2 2 K q ả ạ ừ ạ ụ 48

2 2 3 ụ ụ 54

2 2 4 ậ ừ 55

2.2.5 Côn q ả b 57

2 2 5 C ổ ứ q ả m ạ m Ả 59

2: 62

CHƯ NG 3: NHU CẦU, NGUỒN L C VÀ GIẢI PHÁP HỖ TRỢ CẢI THIỆN MÔ HÌNH DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI X M ẢI 64

3.1 Nhu cầu hỗ trợ cải thiện mô hình du ịch cộng ồng tại xóm Ải 64

3 1 1 ỗ ủ m m

64

3 1 2 ỗ ủ m m

67

3.2 Nguồn c hỗ trợ cải thiện mô hình du ịch cộng ồng tại xóm Ải 69

3 2 1 ừ í q ơ 69

3 2 2 ừ 70

3.3 Giải pháp hỗ trợ cải thiện mô hình du ịch cộng ồng tại xóm Ải 72

3 3 1 G ả ơ í 72

3 3 3 G ả q ả b 76

3 3 4 ạ ữ m 78

3 3 5 ụ ụ 79

3: 81

K T LUẬN VÀ KHUY N NGHỊ 82

TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

PHỤ LỤC 88

DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH, S ĐỒ

DANH MỤC BẢNG:

B ng 2.1 T ng khách du l n xóm Ải t 2014-2017 44

B 2 2 m a khách du l n xóm Ải 46

2 3

49

DANH MỤC S ĐỒ: 1 M i quan h gi a các ngu n l c và các ho ng trong du l ch d a vào c ng 6

MỞ ĐẦU

1 L do chọn tài

u nh c phát tri n m nh mẽ ng vào phát tri n kinh t - xã h i, góp ph n chuy n d u kinh t o vi m nghèo, nâng cao dân trí, b o t n và phát huy giá tr di s c, xây d ng

và qu ng bá hình i Vi t Nam

Du l ch c ng là m t trong nh ng lo i hình du l ch m

c quan tâm và khai thác hi ặc bi t ở khu v c Tây B c v

th c du l ch d a vào c c th c nghi m ở m t s

t có nhi u ti i th c v tài nguyên thiên : a hình, khí h u, c nh quan và h sinh thái có giá tr ; i th v : ng bào dân t c thi u s sinh s ng g i V i nh ng giá tr h p d n khách du l y Hòa n và nhân r ng lo i hình du l ch c ng, 24 01 2014 Ủy ban nhân dân t nh Hòa Bình có Quy nh s 98/Q -UBND v vi c công nh m du l nh Hòa Bình ngoài nh m du l ch c ng n i ti ng t c bi n : n Lác huy n Mai Châu, xóm Giang M huy P …

có công nh m du l ch c ng xóm Ải, xã Phong Phú, huy n Tân L c chính th c trở m du l ch c a b n t nh Hòa Bình Xóm Ả m du l ch h p d c Xóm Ả c nằm trong d án b o t L M ng c

gian sinh ho M ng truy n th n v i xóm Ải, du khách sẽ c t ởng không gian s ng, tr i nghi m nh ặc s ( hóa và ẩm th c) và d ch v ặ M ng Hòa Bình Tuy nhiên

nghi m c i dân trong vi c làm du l ch còn h n ch khi a

c h t v n tài nguyên sẵn có Vì v y tác gi n

tài: tr c i thi n mô hình du l ch c ng (nghiên c ng h p t i xóm i, xã Phong Phú, huy n Tân L c, t nh tài cho lu t nghi p c a mình

2 nghĩa uận và nghĩa th c tiễn

Ý ĩ n: Nghiên c u ng d ng m t vài lý thuy t và mô hình can thi p c a công tác xã h i và phát tri n c c h c và th c hành

h tr c i thi n mô hình du l ch c ng hi n nay

Ý ĩ c tiễn: Qua nghiên c u sẽ giúp c M ng t i xóm Ải mang l i thu nh p, giúp cu c s ng c a h phát tri n b n v Bài nghiên c làm tài li u tham kh xây d ng và hoàn thi ch c ng

K t qu nghiên c u và nh ng h tr c i thi n cho vi c phát tri n du l ch c ng cho M ng t i xóm Ải còn có th c ng

d ng cho các khu v u ki ng

Qua tìm hi u mô hình t i pháp h tr c i thi n mô hình du

l ch c ng t

3 Tổng quan vấn nghiên cứu

Ngày nay du l ch c c chính ph , t ch c kinh t , xã h i c a

ở ĩ c m i trong ngành công nghi p du

l ch Bên c ch c phi chính ph t u ki và tham

ĩ c này nên t xã h , kinh t và sinh thái trong khuôn viên làng b n trở thành nh ng tác nhân tham gia cung

c p d ch v c nhi u khách du l n tham quan,

i dân b n x p t vi c cung c p d ch v du l ch và ph c

v khách tham quan nên lo i hình du l ch d a vào c c

ng, phát tri n du l ch có s tham gia c a c ng

Du l ch sinh thái nh n m cao y u t giáo d c, nâng cao ý th c con

i trong v b o v , b o t n thiên nhiên và b o t n, phát huy nh ng giá

tr i t o ra

Du l ch b n v ng là vi c phát tri n các ho ng du l ch nhằ ng

nh ng nhu c u hi n t i c a khách du l i dân b a trong khi v n

n vi c b o t n và tôn t o các ngu n tài nguyên cho vi c phát tri n các ho ng du l …[3; tr23] Du l ch b n v n

vi c qu n lý các ngu n tài nguyên sao cho các nhu c u kinh t c th a mãn trong khi v c b n s ặ m sinh thái, s

d ng sinh h c và h th ng h tr i s ng

N y, du l ch c ng chính là nét tinh túy c a du l ch sinh thái và

du l ch b n v ng Du l ch c ng nh n m nh vào c hai y u t là t nhiên,

i

t nhi u nh ng công trình nghiên c tài này, tuy nhiên m i công trình l i có m ng ti p c n nghiên c u riêng,

nh ng k t qu nghiên c u t o thành m u và phong phú v

du l ch c ng V c p ở m t s công trình nghiên c u tiêu bi u sau:

ch c ng – Lý thuy t và

v n d ” Q u mô hình phát tri n du l ch

d a vào c ng ng c a m t s c trong khu v c

i v i các mô hình trong khu v c xây d ng và ti n hành trong khuôn kh d án, các d án do t ch c phi chính ph

hi p h i v tài nguyên thiên nhiên th gi i khở ng và giú Mô hình có

s h tr c a nhi u bên tham gia, có nhi u hình th c h tr chính, kinh nghi m, góp ph n nâng cao nh n th c c ng M i

m u có Ban qu u hành, ph i h p v i c ng thay mặt cho các t ch m c a d án h u h t nằm trong và li n k các khu b o t n qu c gia có các dân t c thi u s c tham gia c a c ng là cung c p các s n phẩm cho khách du l c

th c phẩm, các s n phẩm hàng hóa th cẩm dân t c, tham gia vào các d ch v

ng d n viên, v n chuy n d ch v

c c a mô hình du l ch d a vào c ng v mặt xã h i,

ng ngu n l c xã h ặc bi t là c a , dân b i v i vi c b o v y

ni m t hào b n s c và trách nhi m, vai trò gi gìn giá tr hóa, t o nên m t k t c u xã h i chặt chẽ a các thành viên c ng

v i nhau thông qua ho ng du l ch c ng V tài nguyên và môi

ng, phát tri n du l ch d a vào c ng góp ph n nâng cao nh n th c, trách nhi m c a c i v i b o v , b o t n giá tr tài nguyên thiên nhiên, có trách nhi m v i các hi ng gây ô nhiễ ng V mặt

kinh t , phát tri n du l ch d a vào c ng là gi i quy c làm, góp ph n vào ngu n thu chung cho c

ph m nghèo t i nh

i v i nghiên c u mô hình phát tri n du l ch d a vào c ng ở m t

s t nh ở Vi t Nam tác gi n m nh vai trò c a c a c ng trong

vi c phát tri n du l ch và nh n m nh nh ng tiêu chí là gi i quy t vi c làm cho

c ng, cung c p các d ch v cho khách du l ch và b o v tài nguyên thiên nhiên và tài

Cu n kỷ y u h i th N u xây d ng mô hình phát tri n du l ch

d a vào c ng t i các huy n mi ” 2014 ở hóa, Th thao và Du l ch t nh Thanh Hóa, các tác gi ng ngu n l c và ti n t i c a khu v c mi n núi Thanh Hóa t i thi u mô hình phát tri n du l ch c ng t i mi n núi

ng mô hình du l ch c ng có trách nhi m

Vi c nghiên c u và xây d b o t n và phát huy giá tr t

c mi n núi Thanh Hóa, lo i hình du l

gi i thi u m c tiêu chung phát tri n du l ch c ng t 8 c mở

r phát huy ti c …

v ở r i nghèo, nh i ch u thi t thòi

n và dân t c thi u s

Hi n nay, hình th c du l ch c bi n trên th

mang l i nh ng hi u qu thi t th c, không ch c nh ng giá tr

a c a các dân t c mà còn góp ph m nghèo, nâng

cao ch ng cu c s i dân ở Ở Mi n B

có c i dân t c thi u s l n, du l ch c ng phát tri n m nh mẽ nh t ở m t s n Lác (Mai Châu, t nh Hòa Bình), xã T Van (huy n Sapa, t L )… ch sẽ i nhà ng, n ng, sinh ho t khám phá nh é

dân t i s ng c

:

Sơ u

g [16] N

M

ĩ

:

ẩ

ằ

ở

P ĩ

ằ

P ẽ

ặc bi t m t s công trình nghiên c u tr c ti M ng và du l ch c i dân t c thi u s : N M ng ở Tân L c t nh Hòa Bình do Nguyễn Th Thanh Nga, Nguyễn Ng c Thanh (Ch biên, 2003) là m t b c tranh miêu t ch ti t v M ng ở Tân L c, t các hình th c t o ngu n thu nh p, thi t ch xã h i truy n th t ch n s bi i và giao L c có m t b dày l ch s t c

ở

M ở

Nghiên c u phát tri n du l ch c ng hai huy n Kim Bôi và Tân L c (Nghiêm Th Thu Huy n, 2012), tác gi ti i th sẵn có, nh ng thu n l c phát tri n du l ch nói chung và g n v i c M ng nói riêng V i nh ng b n s n có c M ng cùng c xu t m t s gi

ằ

Tuy v y ph n l u nghiên c u theo cách ti p c n c a khoa h c chuyên ngành (xã h i h c, kinh t h …) ph c v cho m c tiêu nghiên c u chuyên sâu c a các chuyê ng th ng kh o sát c a các nghiên c ng ch h n ch ở t ĩ v c ho ng c th c l p Do v y k t qu nghiên c n ánh c vi c làm th phát tri c mô hình du l ch c ng cho M ng Bên c ó, vi c tr l i v L c i thi n mô hình du l ch c M ?” ở xu t gi i pháp thì có th nói v u tài lu tác gi sẽ ti n hành thu th p thông tin, k th a có ch n l c nh ng tài li u hi n

ng th i áp d ng sao cho phù h p nh t v i nghiên c u h tr c i thi n mô hình du l ch c M ng t i xóm Ải, xã Phong Phú, huy n Tân L c, t nh Hòa Bình

4 Mục ích và nhiệm vụ nghiên cứu

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Xây d ở lý lu n v h tr c i thi n mô hình du l ch c ng

M ng t i xóm Ải

P ng c a mô hình du l ch c

Ả

n l c

xu t m t s gi i pháp h tr c i thi n mô hình du l ch c ng cho

M ng t i xóm Ải

5 Đối tượng, khách th , phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Không gian nghiên c u: xóm Ải, xã Phong Phú, huy n Tân L c, t nh Hòa Bình

Th i gian nghiên c u: 5/2017 - 11/2017

6 Câu hỏi, giả thuy t nghiên cứu

6.1 Câu hỏi nghiên cứu

Th c tr ng và k t qu ho ng c a mô hình du l ch c ng cho

M ng t i xóm Ải hi nào?

ch c ng t i xóm Ả ?

C M ng xóm Ải, xã Phong Phú, huy n Tân L c có

nh ng ngu n l hoàn thi n mô hình du l ch c ng c a h ?

ch c ng

M ng t i xóm Ải, xã Phong Phú, huy n Tân L c, t nh Hòa Bình?

6.2 Giả thuy t nghiên cứu

ki n ngh c n c p có thẩm quy gi i quy t

h tr c i thi n mô hình du l M ng t i xóm Ải c n t o , chính sách có l i dân trong vi c vay v n v i lãi su t

th p, l a ch n hình th c qu ng bá phù h p, h tr các l p b ng t p hu n

v nghi p v du l ch và t o s liên k t gi a các thành viên trong mô hình

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu tài iệu

P

ằ

ở ở

…

Ả ở

ằ

7.2 Phương pháp phỏng vấn sâu u m u ph ng v n sâu: STT Đối tượng Số ượng Cơ cấu mẫu 1 L o, chính quy n

01 ởng xóm Ải

2 Thành viên tham gia làm

du l ch

d ch v du l ch c ng

01

01

ngh 3 H dân xóm Ải 2 02 H ng t i xóm Ải 4 Khách du l ch 2 02 khách du l ch 4

ằ

pháp này g

Ả

ở

Ả

Ả ằ

ằ

mô hình

7.3 Phương pháp i u tra ng ảng hỏi

ằ

Ả

ẽ ằ

ẽ

8 Cấu trúc của uận văn

Ngoài ph n mở u, k t lu n, ki n ngh và tài li u tham kh o; lu

k t c 03 :

CHƯ NG 1: ậ ơ bả v ỗ ả m

m b ứ

CHƯ NG II: Th c trạng và k t quả hoạ ng của mô hình du l ch

c ờ ờng tại xóm Ải

CHƯ NG III: Nhu c u, ngu n l c và giải pháp hỗ tr cải thi n mô

hình du l ch c ng tại xóm Ải

NỘI DUNG CHÍNH CHƯ NG 1: MỘT SỐ L LUẬN C BẢN VỀ HỖ TRỢ CẢI THIỆN

MÔ HÌNH DU LỊCH CỘNG ĐỒNG VÀ Đ C ĐI M ĐỊA BÀN

NGHI N CỨU

1.1 Khái niệm công cụ

ở :

xã Phong Phú và các thành viên tham gia bao g : ởng xóm, công an viên,

i di n các h gia c ti p tham gia làm du l ch, h i ph n niên c a xóm Bên c th c tr ng và k t qu ho t

ặ tri

e

ĩ :

N N e e :

L

ẽ ” [16, 44 Q

M :

ặ nguyên

–

P ẩ

ở

N

ỹ

ở ặ

M :

ằ ” ( ) ĩ hai ” [16, tr46]

L e

e Lee – ở – Hsi – L : ằ ” [16 48

N -2003” N

:

ằ ẩ ; ; ;

ẩ ;

ở : ;

ở

: L

ằ ;

N : ;

: ; ẩ ;

:

; ở

:

ở ”

:

ằ ẩ …

ặ

ở

ằ ặ

ằ

ặ é

:

P :

ở …N ặ ẽ

ẵ N

N

: N

ẽ ở

ẽ M

N ở N

:

ẽ

ở

ở

P : :

N

ĩ

ĩ … … …

N …

N :

ỹ …

N ở : …

ằ : ằ ẩ ( …) ở

N

ằ

ễ

Mô hình phát tri n du l ch d a vào c i cho

du l ch Vi t Nam nói chung và du l ch Hòa Bình nói riêng nhằm góp ph n phát tri n du l ch m t cách b n v ng

Theo mô hình qu n lý và kinh doanh, mô hình du l ch c ng có các hình th :

Doanh nghi p kinh doanh theo h : c phát

tri n d a trên lu t doanh nghi p 2005; Ngh quy 88/2006/N -CP ngày 28/8/2006 c a Chính ph v ; 03/2006/ -BKH ngày 19/10/2006 c a B k ho n

c th t c Mô hình này áp d ng cho t t c công dân Vi t Nam t 18

Ban quản lý: là mô hình h n c a t ch c c ng, hoặc

ở s tham gia, t nguy n, minh b ch Ban qu c thành

l p d a trên s b u ch n c a c ng và có quy nh c a chính quy a

m v và quy n h n c th c c ng xây d ng, th ng nh c thông qua bởi chính quy nhiên quy n h n c a ban qu ng không có giá tr pháp lý cao Ban

qu ng hay b ởng bởi quy nh c a chính quy n, n u ban

qu n lý không th c s m nh

H p tác xã: là mô hình t ch c kinh t ho ng theo Lu t H p tác xã

s 18/2003/QH11; Quy nh s 177/2004/N -CP chi ti t lu t và ngh nh

s 87/2005/ND- P 05/2005/ -BKH v p h p tác xã Là m t t ch c kinh t , h p tác xã có ngu n tài chính, tài s n riêng

h ch toán tài chính gi t doanh nghi p

Doanh nghi m hữu hạn, công ty cổ ph n:

D a trên Lu t doanh nghi p 2005, Ngh 88/2006/N -CP ngày 29/9/2006

v doanh; T 03/2006/ -BKH ngày 19/10/2006 c a B

K ho

Theo m tham gia c a c ng, mô hình du l ch c ng có 3 hình th c sau:

Mô hình th nh t: c c ng cùng tham gia vào du l ch c ng

Mô hình th hai: ch m t b ph n c ng hoặc h

Mô hình th ba: mô hình liên doanh gi a c ng hoặc m t s thành viên c ng v i tác kinh doanh

Mô hình du l ch c ng t i xóm Ải là mô hình ch có m t b ph n

c ng tham gia làm du l ch

1.2 L thuy t vận dụng trong nghiên cứu

e ĩ L [2 192 193 : ” e

ằ thân c

e

3 :

…

e 3 : : ; : ; ĩ : …

Ả : …

Ả

N e

ằ

c ?”;

ằ

ở ?” theo than

ở ở

ẽ

N : nhu

N :

N : thi [14, tr8]

M N

ở ở e

M Ả Q

1.3 Một số mô hình du ịch có s tham gia của cộng ồng trong nước

L M

60

100

N L

ặ : ặ

ở

ẽ

10

90

ặ

Mặ

ở

ỹ

é 10

L M

ỹ ặ N

ở

P

M : ẩ

M

ở

N 2001 (IU N)

P L ( N ) ” ẩ

ằ

H 60

ẩ cho ở ;

e

P ; ; ễ ễ

ặ ỹ

70 15

10 ỹ ở

ở

M

Q :

:

ở

ằ

ở ; ; ;

ở

: M

Ả

e –

ở

: Q

ở :

ở

ằ

;

ở ; ;

ễ

ẩ ặ ễ

ễ …

:

ặ

1.4 Đ c i m ịa àn nghiên cứu

1.4 nhiên

: Ả P P L

17 2 : 5 : 3 2 Ả ằ e 6 –

ặ : Ả ằ bao q 150-200 P

Ả

ặ

M : ở ằ

Ả ằ trong k ” ằ