Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical CollegePhân loại trẻ sơ sinh Theo tuổi thai - Ngày đầu tiên của kỳ kinh cuối... Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical CollegePhân loại trẻ s
Trang 1CHĂM SÓC TRẺ SƠ SINH
SAU SINH
ThS Lê Minh Tâm
Bộ môn Phụ Sản Trường Đại học Y Khoa Huế
Trang 2Mục tiêu học tập
1 Phân loại được trẻ sơ sinh
2 Trình bày được sự thích nghi của trẻ sơ sinh với cuộc sống bên ngoài tử cung
3 Trình bày được các bước thăm khám và lập
kế hoạch chăm sóc trẻ sơ sinh
Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 3Phân loại trẻ sơ sinh
Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 4Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 5Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Phân loại trẻ sơ sinh
Theo tuổi thai
- Ngày đầu tiên của kỳ kinh cuối
+ Sơ sinh đủ tháng: 37 - 42 tuần (259 - 293 ngày) + Sơ sinh non tháng: < 37 tuần ( 258 ngày)
+ Sơ sinh già tháng: 42 tuần ( 294 ngày)
Trang 6Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Phân loại trẻ sơ sinh
- Siêu âm sớm.
- Đặc điểm hình thái (Tiêu chuẩn Farr)
- Đặc điểm thần kinh
Trang 7Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Phân loại trẻ sơ sinh
Những chỉ số ở trẻ sơ sinh bình thường
- Tuổi thai 37-42 tuần
Trang 8Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Phân loại trẻ sơ sinh
Theo tuổi thai và tình trạng dinh dưỡng
- Bình dưỡng: cân nặng tương ứng với tuổi thai (giữa 10 và
90 percentiles so với tuổi thai)
- Thiểu dưỡng: cân nặng thấp hơn so với tuổi thai (dưới 10 percentile so với tuổi thai)
- Tăng dưỡng: cân nặng lớn hơn cân nặng của tuổi thai (hơn 90 percentile so với tuổi thai)
Trang 9Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Phân loại trẻ sơ sinh
Theo tuổi thai và dinh dưỡng
- Sơ sinh đủ tháng:
+ Bình dưỡng+ Thiểu dưỡng+ Quá dưỡng
- Sơ sinh non tháng:
+ Bình dưỡng+ Thiểu dưỡng
- Sơ sinh già tháng:
Trang 10Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Phân loại trẻ sơ sinh
Trang 11Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Phân loại trẻ sơ sinh
Phân độ già tháng theo Clifford:
1 Da khô nhăn nheo
2 Chân tay khẳng khiu, cơ nhão
Trang 12Sự thích nghi với cuộc sống bên
ngoài tử cung
Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 13Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Sự thích nghi
Trang 14Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Giai đoạn phụ thuộc giai đoạn độc lập:
- Hệ tuần hoàn thích nghi
- Hô hấp hiệu quả
- Thận điều hòa môi trường nội mô
- Tự điều hòa thân nhiệt
- Tự điều hòa mức đường máu
Sự thích nghi
Trang 15Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Tuần hoàn bào thai:
- Máu được oxy hóa từ nhau thai
- Lỗ bầu dục
- Ống động mạch
Sự thích nghi của hệ thống tuần hoàn
Trang 16Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Sự thích nghi của hệ thống tuần hoàn
Trang 17Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Sau sinh:
- Hô hấp phổi dãn ra giảm sức cản tuần hoàn phổi
- Cuống rốn kẹp tăng sức cản tuần hòan hệ thống
tăng cung lượng máu ở phổi,
giảm áp lực buồng tim phải,
tăng áp lực buồng tim trái
đóng dần lỗ bầu dục và ống động mạch
- Hai thất lúc này hoạt động phối hợp nhau
- Ấp lực tuần hoàn phổi cao tím tái
Sự thích nghi của hệ thống tuần hoàn
Trang 18Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Sổ thai lồng ngực bị ép thoát phần lớn dịch.Tiếng khóc đầu tiên:
- Kích thích giác quan
- Môi trường dịch sang môi trường khô
- Kích thích hóa học sau khi kẹp rốn
Sự thích nghi về hô hấp
Trang 19Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 20Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Cầu thận và ống thận tiếp tục hoàn thiệnĐảm bảo được sự cân bằng nội môi
Sự thích nghi của thận
Trang 21Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trung tâm điều hoà thân nhiệt trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện
Có thể bị rối loạn thân nhiệt, nguy cơ hạ thân nhiệt cao
Điều hòa thân nhiệt
Trang 22Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Sau sinh, dinh dưỡng qua nhau thai bị cắt đứt
Sản xuất glucose nhờ sự phân hủy glycogene ở gan
Bú sữa mẹ duy trì đường trong máu
Chức năng tiêu hóa (nhu động và hấp thu) trưởng thành dần dần trong những tuần đầu của đời sống
Điều hòa đường máu
Trang 23Khai thác tiền sử và bệnh sử
Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 24Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 25Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 26Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Tiền sử và bệnh sử
Diễn biến của chuyển dạ
- Tuổi thai: Đẻ non, già tháng
- Thời gian vỡ ối
- Số lượng ối
- Tính chất dịch ối
- Thời gian và diễn biến của chuyển dạ
- Can thiệp thủ thuật sản khoa
Trang 27Chăm sóc trẻ sơ sinh
Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 28Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Ngay sau sinh:
+ Lau khô
+ Ủ ấm
+ Hút nhớt+ APGAR+ Chăm sóc rốn
Chăm sóc trẻ sơ sinh
+ Tầm soát dị tật bẩm sinh+ Mặc áo, quấn tả
+ Nhỏ mắt
+ Vitamin K1
Trang 29Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Chăm sóc trẻ sơ sinh
Trang 30Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Không đáp ứngXanh, tím toàn
> 100 lần/ 1/ Tốt, khócVận động tốtKhóc toToàn thân hồng
Trang 31Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Ngực ít di độngVừaVừaVừaQua ống nghe
Ngược chiều
MạnhMạnhMạnhNghe bằng
tai
Bình thường: 0 điểm Suy hô hấp nhẹ: ≤ 3 điểm Suy hô hấp vừa: 4 - 6 điểm Suy hô hấp nặng: > 6 điểm
Trang 32Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
KHÁM TRẺ SƠ SINH
Mục đích khám trẻ sơ sinh:
Phát hiện những dấu hiệu báo động để xử trí
Phát hiện những dị tật bẩm sinh: vô não, vô sọ, toe thực quản, thoát vị hoành, che vòm hầu, tật không hậu môn, dị tật bàn tay, lỗ tai đóng thấp…
Đánh giá sự phát triển của thai có tương xứng với tuổi thai không, có thuộc nhóm nguy cơ (non tháng, già tháng, suy dinh dưỡng thai kỳ)
Trang 33Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 34Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
KHÁM TRẺ SƠ SINH
Khám da:
- Màu sắc
+ Đỏ sẫm+ Vàng da+ Da xanh, lòng bàn tay nhợt nhạt+ Tím: thoáng qua, kéo dài hay tím chi dưới
Trang 35Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
KHÁM TRẺ SƠ SINH
Khám da:
- Phát ban
+ Hạt kê+ Ban đỏ nhiễm độc+ Mụn sơ sinh
Trang 36Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
+ Thóp phẳng, phồng hay lõm
- Thóp sau: tam giác, d=1cm, đóng sau 1 tháng
- Bướu huyết thanh, Bướu máu
Trang 37Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 38Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 39Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 40Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
KHÁM TRẺ SƠ SINH
Khám ngực:
- Quan sát:
+ Sự đối xứng+ Tần số thở, co kéo+ Ngưng thở
- Nghe âm phế bào
+ Tràn khí, xẹp phổi+ Thoát vị hoành+ khò khè
- Núm vú: 1cm
Trang 41Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
KHÁM TRẺ SƠ SINH
Khám tim mạch:
Trang 42Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
KHÁM TRẺ SƠ SINH
Khám tim mạch:
- Xác định vị trí tim qua nghe và sờ
- Nhịp tim
- Tiếng thổi: ít có ý nghĩa
- Kết hợp cận lâm sàng: X quang, siêu âm, ECG…
Trang 43Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 44Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 45Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Trang 46Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
KHÁM TRẺ SƠ SINH
Khám hậu môn trực tràng:
- Vị trí và độ thông hậu môn
- Thải phân su trong 48 giờ
Trang 47Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
KHÁM TRẺ SƠ SINH
Khám tứ chi:
- Tật dính ngón: ngón 2-3, 3-4, phẫu thuật sau 2 tuổi
- Thừa ngón: chụp X quang tháo khớp
- Rãnh khỉ: HC Down
- Bàn chân khèo vào trong
- Liệt đám rối TK cánh tay: cánh tay duỗi, xoay trong, ngón cái nằm trong Kiểm tra cơ hoành, phân biệt với gãy xương đòn
- Trật khớp háng bẩm sinh: 1/800
Trang 48Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
KHÁM TRẺ SƠ SINH
Khám cột sống:
- Sự liên tục
- Màu sắc da vùng cột sống
Trang 49Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
KHÁM TRẺ SƠ SINH
Khám thần kinh:
- Cường cơ: cổ thân, tay, chân
- Phản xạ: bú, nắm, 4 điểm, Moro, bước tự động
Trang 50Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
CHĂM SÓC TRẺ SƠ SINH
Qui trình chăm sóc:
- Đảm bảo sự lưu thông đường thở
- Đảm bảo thân nhiệt
Trang 51Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Chăm sóc rốn
Trang 52Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College
Chăm sóc rốn
Trang 53The End
The End The End
The End