Bài giảng: Quản lý Bộ nhớ

n Chương trình cần được nạp vào Bộ nhớ chính để thi hành n CPU chỉ có thể truy xuất trực tiếp Main Memory n Chương trình khi được nạp vaò BNC sẽ được tổ chức theo cấu trúc của tiến trì

Chương 5 – Quản lý bộ nhớ

1

Nội dung

n Nhu cầu bộ nhớ của tiến trình

n Các vấn đề về bộ nhớ

n Các công đoạn

n Các mô hình chuyển đổi địa chỉ

n Các yêu cầu

n Chương trình cần được nạp vào Bộ nhớ

chính để thi hành

n CPU chỉ có thể truy xuất trực tiếp Main Memory

n Chương trình khi được nạp vaò BNC sẽ được tổ

chức theo cấu trúc của tiến trình tương ứng

n Ai cấp phát BNC cho tiến trình ?

n Chương trình nguồn sử dụng địa chỉ symbolic

n Tiến trình thực thi truy cập điạ chỉ thực trong BNC

n Ai chuyển đổi địa chỉ ?

Tổng quan

HĐH Bộ phận Quản lý Bộ nhớ Mô hình tổ chức ? Cơ chế hỗ trợ Chiến lược thực hiện

Tổng quan : Các vấn đề về Bộ nhớ

n Cấp phát Bộ nhớ :

n Uniprogramming : Không khó

n Multiprogramming :

n BNC giới hạn, N tiến trình ?

n Bảo vệ ? Chia sẻ ?

n Tiến trình thay đổi kích thước ?

n Tiến trình lớn hơn BNC ?

n Chuyển đổi địa chỉ tiến trình

n Thời điểm chuyển đổi địa chỉ ?

n Công thức chuyển đổi ?

Ví dụ

n Nếu nachos cần thêm không gian ?

n Nếu nachos có lỗi và thực hiện thao tác ghi vào địa chỉ 0x7100?

n Khi nào gcc biết rằng nó thường trú tại 0x4000?

n Nếu emacs cần nhiều bộ nhớ hơn dung lượng

vật lý hiện có?

0x7000

0x9000

Môi trường đa nhiệm

Các bước huyển đổi

source program -> exe

7

} B.C

Nhu cầu bộ nhớ của tiến trình

n initialized global variables (0 / NULL)

n uninitialized global variables

n heap

n dynamic memory

n e.g., allocated using malloc

n grows against higher addresses

n stack segment

n variables in a function

n stored register states (e.g calling function EIP)

n grows against lower addresses

n system data segment (PCB)

804831e: ret 804831f <main>:

804831f: push %ebp 8048320: mov %esp,%ebp 8048322: sub $0x18,%esp 8048325: and $0xfffffff0,%esp 8048328: mov $0x0,%eax 804832d: sub %eax,%esp 804832f: movl $0x0,0xfffffffc(%ebp) 8048336: movl $0x2,0x4(%esp,1)

804833e: movl $0x4,(%esp,1)

8048345: call 8048314 <add>

804834a: mov %eax,0xfffffffc(%ebp) 804834d: leave

804834e: ret 804834f: nop

code segment

system data segment (PCB)

data segment

initialized variables uninitialized variables

Logical and Physical Address Spaces

Truy xuất bộ nhớ

n Địa chỉ của Instruction và data trong program

source code là symbolic:

n goto errjmp;

n X = A + B;

n Những địa chỉ symbolic này cần được liên kết

(bound) với các địa chỉ thực trong bộ nhớ vật lý trước khi thi hành code

n Address binding: ánh xạ địa chỉ từ không gian địa chỉ (KGĐC) này vào KGĐC khác

n Thời điểm thực hiện address binding ?

compile time

tại 1 trong 3 thời điểm :

§ Compile-time:

§ Phát sinh địa chỉ tuyệt đối

§ Phải biết trước vị trí nạp chương trình

§ Phải biên dịch lại chương trình khi vị trí nạp thay

đổi

§ Load-time:

§ Khi biên dịch chỉ phát sinh địa chỉ tương đối

§ Khi nạp, biết vị trí bắt đầu sẽ tính lại địa chỉ

tuyệt đối

§ Phải tái nạp khi vị trí bắt đầu thay đổi

§ Execution-time:

§ Khi biên dịch,nạp chỉ phát sinh địa chỉ tuong đối

§ Trì hoãn thời điểm kêt buộc địa chỉ tuyệt đối đến

khi thi hành

§ Khi đó ai tính toán địa chỉ tuyệt đối ?

§ Phần cứng : MMU

Thời điểm kết buộc địa chỉ ?

Chuyển đổi địa chỉ

gcc

virtual address

Physical address

MMU

CPU, MMU and Memory

Yêu cầu quản lý bộ nhớ

n Cần hỗ trợ Multiprogramming

n Lưu trữ cùng lúc nhiều tiến trình trong BNC ?

vào BN ở vị trí nào để xử lý.

nhớ sau khi đã nạp C

n Tiến trình tăng trưởng ?

n HĐH sắp xếp lại các tiến trình để có thể sử

dụng BNC hiệu qủa hơn

Tái định vị (Relocation)

n Không cho phép tiến trình truy cập đến

các vị trí nhớ đã cấp cho tiến trình khác (khi chưa có phép).

tại thời điểm biên dịch hay nạp, vì

chương trình có thể được tái định vị.

n Cần sự hỗ trợ của phần cứng

Bảo vệ (Protection)

chiếu đến cùng một vùng nhớ mà không

tổn hại đến tính an toàn hệ thống :

n Tiết kiệm chỗ lưu trữ cho các module dùng

n Người dùng viết chương trình gồm nhiều

module, với các yêu cầu bảo vệ cho từng module có thể khác nhau:

n instruction modules : execute-only

n data modules : read-only hay read/write

n một số module là private, số khác có thể là

public

ánh mô hình logic của chuơng trình

Tổ chức logic (Logical Organization)

Tổ chức vật lý (Physical Organization)

quả

lại giữa BNChính và BNPhụ

Các mô hình tổ chức bộ nhớ

n Cấp phát Liên tục (Contigous Allocation)

n Linker – Loader

n Base & Bound

Allocation)

n Segmentation

n Paging

n kích thước bằng nhau

n kích thước khác nhau

n Mỗi tiến trình sẽ được

nạp vào một partition

không bằng nhau :

n Sử dụng nhiều hàng đợi

n Cấp cho tiến trình partition với kích thước bé nhất (đủ lớn để chứa tiên trình)

n Khuyết điểm : phân bố các tiến trình vào các partition không đều, một số tiến trình phải đợi trong khi có partition khác trống

Chiến lược cấp phát partitions cho tiến trình

n Kích thước partition

không bằng nhau :

n Sử dụng 1 hàng đợi

n Cấp cho tiến trình partition tự do với kích thước bé nhất (đủ lớn để chứa tiên trình)

n Cần dùng một CTDL để theo dõi các

partition tự do

Nhận xét Fixed Partitioning

n Sử dụng BN không hiệu quả

n internal fragmentation : kích thước chương trình không đúng bằng kích thước partition

n Mức độ đa chương của hệ thống (Số tiến trình

được nạp) bị giới hạn bởi số partitions

3M

8M

P1 (2M)

P2 (4M)internal frag

internal frag

Dynamic Partitioning

chia trước

n Các partition có kích

thước tùy ý, sẽ hình

thành trong quá trình

nạp các tiến trình vào

hệ thống

cấp phát đúng theo

kích thước yêu cầu

P1 (2M)P2 (4M)

Dynamic Partitioning:

tình huống

n Chọn lựa partition để cấp phát cho tiến trình ?

n Đồng thời có nhiều partition tự do đủ lớn để chứa tiến trình

n Dynamic Allocation problem

n Tiến trình vào sau không lấp đầy chỗ trống tiến

trình trước để lại

n external fragmentation

P1 (2M)P2 (4M)P3 (8M)

Ví duï Dynamic Partitioning

Ví duï Dynamic Partitioning

Giải quyết vấn đề Dynamic Allocation

n Các chiến lược thông dụng để chọn partition:

n First-fit : chọn partition tự do đầu tiên

n Best-fit : chọn partition tự do nhỏ nhất đủ chứa tiến

trình

n Worst-fit : chọn partition tự do lớn nhất đủ chứa tiến

P18M

First Fit

Memory Compaction (Garbage

Collection)

n Giải quyết vấn đề External Fragmentation :

n Dồn các vùng bị phân mảnh lại với nhau để tạo thành partition liên tục đủ lớn để sử dụng

n Chi phí thực hiện cao

2MP11M

External

fragmentations

P21.5M

Các mô hình chuyển đổi địa chỉ

chức nạp tiến trình vào KGVL

KGĐC vào KGVL

n Linker Loader

n Base & Bound

Mô hình Linker-Loader

n Tại thời điểm Link, giữ lại các địa chỉ logic

n Vị trí base của tiến trình trong bộ nhớ xác định được vào thời điểm nạp :

địa chỉ physic = địa chỉ logic + base

(base)

Nhận xét mô hình Linker-Loader

n Không cần sự hỗ trợ phần cứng để

chuyển đổi địa chỉ

§ Loader thực hiện

n Bảo vệ ?

§ Không hỗ trợ

n Dời chuyển sau khi nạp ?

§ Không hỗ trợ tái định vị

§ Phải nạp lại !

n Tại thời điểm Link, giữ lại các địa chỉ logic

n Vị trí base , bound được ghi nhận vào 2 thanh ghi:

n Kết buộc địa chỉ vào thời điểm thi hành => tái

định vị được :

địa chỉ physic = địa chỉ logic + base register

n Bảo vệ : địa chỉ hợp lệ ⊆ [base, bound]

Nhận xét mô hình Base & Bound

n Kết buộc địa chỉ tại thời điểm thi hành => cần

hỗ trợ của phần cứng

Khuyết điểm của cấp phát liên tục

nạp tiến trình ?

n Bó tay

n Sử dụng BNC không hiệu qua”!

1MP18MP3 (9M)

P21M

?

Các mô hình tổ chức bộ nhớ

n Linker – Loader

n Base & Bound

n Cấp phát Không liên tục (Non Contigous Allocation)

n Segmentation

n Paging

Các mô hình cấp phát không liên tục

vùng nhớ không liên tục

nhiều partition

n Segmentation

n Paging

n Fixed partition : Paging

n Variable partition : Segmentation

n Lập trình viên : chương trình là một tập các

segments

n Một segment là một đơn vị chương trình gồm các đối

tượng có cùng nhóm ngữ nghĩa

n Ví dụ : main program, procedure, function, local

variables, global variables,common block,stack, symbol table, arrays

n Các segment có thể có kích thước khác nhau

n Mô hình Segmentation :

n KGĐC : phân chia thành các segment

n KGVL : tổ chức thành dynamic partitions

n Nạp tiến trình :

data (m) stack heap

KGDC

Quản lý địa chỉ

?

Chuyển đổi địa chỉ trong mô hình Segmentation

Logical-to-Physical Address Translation

in segmentation

Nhận xét Mô hình Segmentation

n Cấp phát không liên tục => tận dụng bộ nhớ

hiệu quả

n Hỗ trợ tái định vị

n Từng Segment

n Hỗ trợ Bảo vệ và Chia sẻ được ở mức module

n Ý nghĩa của “mức module” ?

L Chuyển đổi địa chỉ phức tạp

J Đã có MMU

L Sử dụng dynamic partition : chịu đựng

L Dynamic Allocation : chọn vùng nhớ để cấp cho một

Tổ chức Paging

n Điạ chỉ logic : <page-number, offset>

n Địa chỉ physic : <frame-number, offset>

n Chuyển đổi địa chỉ : <p,d> ð <f,d>

n Chuyển đổi địa chỉ vào thời điểm thi hành

n MMU thi hành

n Sử dụng Page Table để lưu thông tin cấp phát BNC, làm cơ sở thực hiện ánh xạ địa chỉ

n Mỗi tiến trình có một Page Table

Logical addr

f

Page table

Logical-to-Physical Address Translation

in Paging

Lưu trữ Page Table

n Giả sử hệ thống sử dụng m bit địa chỉ

n Size of KGĐC = 2 m

n Kích thước page

n Trên nguyên tắc tùy ý, thực tế chọn pagesize = 2 n

n Tại sao ?

n Số trang trong KGĐC: #pages = 2m / 2n = 2m-n

n Ví dụ : 32-bits địa chỉ, pagesize = 4K

Lưu trữ Page Table : Tiết kiệm không gian

n Sử dụng bảng trang đa cấp

n Chia bảng trang thành các phần nhỏ, bản

thân bảng trang cũng sẽ được phân trang

n Chỉ lưu thường trực bảng trang cấp 1, sau

đó khi cần sẽ nạp bảng trang cấp nhỏ hơn thích hợp

n Có thể loại bỏ những bảng trang chứa

thông tin về miền địa chỉ không sử dụng

n Sử dụng Bảng trang nghịch đảo

n Mô tả KGVL thay vì mô tả KGĐC -> 1 IPT cho toàn

bộ hệ thống

Bảng trang đa cấp

n Bảng trang tuyến tính

n Sử dụng

page-number làm chỉ mục đến Page Table

n Phải lưu tất cả các

phần tử mô tả tất cả các trang trong KGĐC

n Những page không sử dụng : lãng phí

p d 0

1 2 3

p

7 8 9 10 11 12

f

5 16

2

Bảng trang đa

cấp

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

0 1 2 3

4 5 6 7

8 9 10 11

12 13 14 15

12 13 14 15

Page Table cấp 1

Page Table cấp 2

Page Table cấp 2

Page Table cấp 2

Page Table cấp 2

57

Mô hình bảng trang 2 cấp

Ví dụ mô hình bảng trang 2 cấp

kích thước trang 4Kb.

nSố hiệu trang : 20 bits

nOffset tính từ đầu mỗi trang :12 bits

hiệu trang lại được chia làm 2 phần:

nSố hiệu trang cấp 1

nSố hiệu trang cấp 2

Ví dụ mô hình bảng trang 2 cấp

page number page offset

Bảng trang đa

1 2 3

0 1 2 3

0 1 2 3

0 1 2 3

14 15 16 17

Page Table cấp 1

Page Table cấp 2

Page Table cấp 2

Page Table cấp 2

Page Table cấp 2

1 2 100

61

Bảng trang nghịch đảo (Inverted Page Table)

n Sử dụng duy nhất một bảng trang nghịch đảo

cho tất cả các tiến trình

n Mỗi phần tử trong bảng trang nghịch đảo mô tả

một frame, có cấu trúc

n <page> : số hiệu page mà frame đang chứa đựng

n <idp> : id của tiến trình đang được sỡ hữu trang

n Mỗi địa chỉ ảo khi đó là một bộ ba <idp, p, d >

n Khi một tham khảo đến bộ nhớ được phát sinh,

một phần địa chỉ ảo là <idp, p > được đưa đến cho trình quản lý bộ nhớ để tìm phần tử tương

Kiến trúc bảng trang nghịch đảo

Lưu trữ Page table : Tiết kiệm thời gian

:

n Tra cứu Page Table để chuyển đổi địa chỉ

n Tra cưu bản thân data

n Tìm cách lưu PT trong cache

n Cho phép tìm kiếm nhanh

n PT lớn, cache nhỏ : làm sao lưu đủ ?

Lưu 1 phần PT

Translation Lookaside Buffer (TLB)

để lưu tạm thời một phần của PT được gọi là Translation Lookaside Buffer (TLB)

n Cho phép tìm kiếm tốc độ cao

n Kích thước giới hạn (thường không quá 64

phần tử)

page và frame tương ứng đang chứa page

trước, nếu không tìm thấy số hiệu page

cần thiết, mới truy xuất vào PT để lấy

thông tin frame.

Translation Lookaside Buffer

f

Sử dụng TBL

Bảo vệ và chia sẻ trong Segmentation và Paging

n Segmentation : mỗi phần tử trong ST được

gắn thêm các bit bảo vệ

n Mỗi segment có thể được bảo vệ tùy theo ngữ nghĩa của các đối tượng bên trong segment

n Paging : mỗi phần tử trong PT được gắn thêm các bit bảo vệ

n Mỗi page không nhận thức được ngữ nghĩa của các đối tượng bên trong page, nên bảo vệ chỉ áp dụng cho toàn bộ trang, không phân biệt.

cùng trỏ đến 1 vị trí trong KGVL

n Segmentation : chia sẻ mức module chương

trình

n Paging : chia sẻ các trangCuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt

Sharing Pages: A Text Editor

Sharing Pages: A Text Editor

ed 3 + data 1

ed 3 + data 3

ed 3 + data 2

Chia sẻ Page 2 = Chia sẻ cả code và

71

Đánh giá các mô hình chuyển đổi địa chỉ

n tm : thời gian truy xuất BNC

n tc : thời gian truy xuất cache

n hit-ration : tỉ lệ tìm thấy một số hiệu trang p trong TLB

(Time Effective Acess) đến một đối tượng

trong BNC

n bao gồm thời gian chuyển đổi địa chỉ và thời

gian truy xuất dữ liệu

73

n Giả sử:

không vượt quá 200ns

n EAT = (1 – p) x memory access + p (page fault