Kỹ năng môn tin học THPT

VỊ TRÍ Môn Tin học ở trường phổ thông trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò của nó trong xã hội hiện đại, phương pháp giải quyết vấn đề theo qu

PHẦN THỨ HAI

CHƯƠNG TRÌNH MÔN TIN HỌC

I VỊ TRÍ

Môn Tin học ở trường phổ thông trang bị cho học sinh

những hiểu biết cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò

của nó trong xã hội hiện đại, phương pháp giải quyết vấn

đề theo quy trình công nghệ và kĩ năng sử dụng máy tính

phục vụ học tập và cuộc sống tin học có ý nghĩa to lớn

đối với sự phát triển trí tuệ, tư duy thuật toán cho người

lao động, góp phần hình thành học vấn phổ thông cho học

sinh

Trong hệ thống các môn học ở trường phổ thông, tin học

còn hỗ trợ cho hoạt động học tập của học sinh, góp phần

làm tăng hiệu quả giáo dục tin học tạo ra môi trường

thuận lợi cho học tập suốt đời và học từ xa, làm cho việc

trang bị kiến thức, kĩ năng và hình thành nhân cách học

sinh không chỉ thực hiện trong khuôn khổ của nhà trường

và các tổ chức đoàn thể, chính trị mà có thể thực hiện ở

mọi nơi, mọi lúc Các kiến thức và kĩ năng trong môi

trường học tập này thường xuyên được cập nhật giúp cho

học sinh có khả năng đáp ứng được những đòi hỏi mới nhất của xã hội

cơ sở dữ liệu, mạng máy tính và Internet

Giúp cho học sinh biết được các ứng dụng phổ biến của Công nghệ thông tin trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống

2 Về kĩ năng

Học sinh có khả năng sử dụng máy tính và mạng máy tính

phục vụ học tập và bước đầu vận dụng vào cuộc sống

3 Về thái độ

Học sinh có ý thức, thói quen suy nghĩ và làm việc hợp lý,

khoa học và chính xác

Học sinh có ý thức tìm hiểu một số vấn đề xã hội, kinh tế,

đạo đức liên quan đến tin học

III QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN

CHƯƠNG TRÌNH

- Tin học là môn học mới được chính thức đưa vào

chương trình dạy học ở trường phổ thông nên trước hết

cần định hướng một cách tổng thể về nội dung, phương

pháp dạy học, kiểm tra - đánh giá của môn học Tiếp theo

tiến hành xây dựng chương trình cho từng cấp học, lớp

học nhằm đảm bảo tính khoa học, tính sư phạm, đồng thời

tránh được lãng phí và tình trạng chồng chéo giữa các cấp

xây dựng chương trình dạy học cần triển khai các hoạt động đồng bộ: chính sách, biên chế giáo viên, phòng máy, xây dựng mạng giáo dục, kết nối Internet, nghiên cứu phương pháp dạy học, đào tạo giáo viên, thiết bị dạy học

- Tin học là ngành khoa học phát triển rất nhanh, cứ vài năm phần cứng và phần mềm lại thay đổi và được nâng cấp Vì vậy cần phải trang bị cho học sinh những kiến thức phổ thông và kĩ năng cơ bản để chương trình không

bị nhanh lạc hậu Tránh cả hai khuynh hướng khi xác định nội dung : hoặc chỉ thiên về lí thuyết mang tính hệ thống chặt chẽ hoặc chỉ thuần tuý chú ý tới việc hình thành và phát triển những kĩ năng và thao tác

- Xuất phát từ điều kiện thực tế của từng địa phương và đặc trưng của môn học mà tiến hành tổ chức dạy học một cách linh hoạt, với những hình thức đa dạng để đảm bảo được yêu cầu chung của môn học và nâng cao nếu có điều kiện Khuyến khích học ngoại khoá

- Chương trình phải có tính “mở”: có phần bắt buộc và

phần tự chọn nhằm linh hoạt khi triển khai và dễ dàng cập

IV NỘI DUNG

Số tuần mỗi năm 35 35 35 35 35 35 35 35 35 35

Số tiết học mỗi

Chú thích:

- Ở Tiểu học Tin học là môn học tự chọn (không bắt buộc)

- Ở THCS Tin học là môn học tự chọn (bắt buộc)

- Ở THPT Tin học là môn học bắt buộc

3 NỘI DUNG DẠY HỌC TỪNG LỚP

TIỂU HỌC

PHẦN I

1 Thông tin xung quanh ta

2 Bước đầu làm quen với máy tính

3 Sử dụng phần mềm trò chơi

4 Bước đầu sử dụng một vài thiết bị thông dụng

5 Soạn thảo văn bản đơn giản: gõ văn bản, mở

3 Soạn thảo văn bản

- Phần mềm soạn thảo văn bản

- Soạn thảo văn bản tiếng Việt

- Khái niệm Bảng tính điện tử

- Làm việc với Bảng tính điện tử

- Tính toán trong Bảng tính điện tử

PHẦN III

1 Lập trình đơn giản

- Thuật toán và ngôn ngữ lập trình

- Chương trình P ascal đơn giản

- Khái niệm mạng máy tính và Internet

- Tìm kiếm thông tin trên Internet

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LỚP 10

1 Một số khái niệm cơ bản của tin học

- Giới thiệu ngành khoa học tin học

- Thông tin và dữ liệu

- Giới thiệu về máy tính

- Bài toán và thuật toán

3 Soạn thảo văn bản

- Một số khái niệm cơ bản

- Làm quen với MS Word

- Một số chức năng soạn thảo văn bản

- Một số công cụ trợ giúp soạn thảo

- Làm việc với bảng

4 Mạng máy tính và Internet

- Mạng máy tính

- Mạng thông tin toàn cầu Internet

- Một số dịch vụ phổ biến của Internet

LỚP 11

1 Một số khái niệm cơ sở trong ngôn ngữ lập trình

- Phân loại ngôn ngữ lập trình

- Chương trình dịch

- Các thành phần của ngôn ngữ lập trình

- Các thành phần cơ sở của Turbo Pascal (TP)

2 Chương trình Pascal đơn giản

- Cấu trúc chương trình

- Một số kiểu dữ liệu chuẩn

- Khai báo biến

- Phép toán, biểu thức, lệnh gán

- Tổ chức vào/ra đơn giản

- Soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh chương trình

3 Tổ chức rẽ nhánh và lặp

- Tổ chức rẽ nhánh

- Tổ chức lặp

4 Kiểu dữ liệu có cấu trúc

- Khái niệm cơ sở dữ liệu

- Hệ quản trị cơ sở dữ liệu

2 Hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ MS ACCESS

- Giới thiệu MS ACCESS

- Cấu trúc Bảng

- Các thao tác cơ sở

- Truy xuất dữ liệu

- Báo cáo

3 Cơ sở dữ liệu quan hệ

- Các loại mô hình cơ sở dữ liệu

- Hệ cơ sở dữ liệu quan hệ

4 Kiến trúc và bảo mật hệ cơ sở dữ liệu

- Các loại kiến trúc của hệ cơ sở dữ liệu

- Bảo mật thông tin trong các hệ cơ sở dữ liệu

V GIẢI THÍCH - HƯỚNG DẪN

1 Về phương pháp dạy học

- Cần kế thừa các phương pháp dạy học truyền thống có

tính đến đặc điểm riêng của bộ môn , đồng thời áp dụng

một số phương pháp dạy học tích cực sau vào dạy học

tin học:

o Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề;

o Dạy học hợp tác;

o Dạy học dựa trên đề án

- Nên tổ chức các hoạt động trong dạy học một số học

phần như soạn thảo văn bản Word, lập trình Pascal,

Access đi từ chương trình đơn giản đến chương trình

phức tạp và dần dần bổ sung thêm kiến thức mới Tránh

dạy theo kiểu cũ: trình bày một cách đầy đủ kiến thức chi

tiết rồi cuối cùng mới đi tới chương trình đầy đủ, một kiểu

dạy học thông báo như vậy làm cho học sinh mệt mỏi,

nhàm chán và trong một thời gian dài không được sử dụng

máy tính

- Chú trọng phương pháp thực hành trong dạy học tin

học và cần tăng cường kết hợp giữa dạy lí thuyết và thực

hành

Bài thực hành được dạy ở phòng máy, học sinh học kiến thức mới kết hợp với thực hành ngay trên máy tính Máy tính là thiết bị dạy học - học sinh làm quen ngay với bảng chọn, biểu tượng trên màn hình Máy tính còn là phương tiện học tập - học sinh dùng máy tính kiểm nghiệm ngay kiến thức vừa học được

2 Về đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Vì tin học liên quan chặt chẽ đến việc sử dụng máy tính

và cách tìm tòi hướng giải quyết vấn đề theo phương pháp công nghệ cho nên ngoài kiểm tra viết cần chú ý:

o Đánh giá học sinh qua thực hành: kĩ năng sử dụng máy tính và các phần mềm

o Đánh giá khả năng giải quyết vấn đề: tìm hướng giải quyết và biết lựa chọn công cụ thích hợp

o Đánh giá khả năng làm việc theo nhóm

o Đánh giá qua đối thoại

- Do đặc thù của môn Tin học nên việc kiểm tra đánh giá

- Xuất phát từ tình hình thực tế của giáo dục nước ta và

đặc trưng của môn học nên việc tổ chức dạy học và

phương pháp dạy học cần phải thực hiện một cách linh

hoạt, với những hình thức đa dạng để đảm bảo được yêu

cầu phổ cập và nâng cao, nếu có điều kiện

Nếu có đủ máy tính, bài thực hành được dạy ở phòng máy,

mỗi học sinh một máy Trường hợp không có đủ cho mỗi

học sinh một máy hoặc do yêu cầu của bài học thì có thể

cho học sinh học và thực hành theo nhóm

Nếu có điều kiện nên bố trí một số giờ cho học sinh đi

tham quan các cơ sở công nghệ thông tin

- Giáo viên cần cho học sinh thực hành các đề tài thiết

- Ở Tiểu học, Tin học là môn học tự chọn (không bắt buộc) nên dạy từ lớp nào là tuỳ thuộc vào điều kiện của từng địa phương Tuy nhiên, chương trình ở cấp Tiểu học dưới đây phù hợp với lứa tuổi từ lớp 3 trở lên Vì thế các nội dung tương ứng trong chương trình được đặt tên là phần I, phần II, phần III Ví dụ, có thể có phương án triển khai chương trình như sau: phần I cho lớp 3, phần II cho lớp 4 và phần III cho lớp 5

- Ở Trung học cơ sở, Tin học là môn học tự chọn (bắt buộc), các nội dung tương ứng trong chương trình được đặt tên là phần I, II, III và IV Trường hợp triển khai dạy học bắt đầu từ lớp 6 thì tương ứng với phần I, II, III và IV

là các lớp 6, 7 , 8 và 9 Trong trường hợp do điều kiện thực tế về giáo viên, trang thiết bị khi được phép của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì chương trình này có thể triển khai không phải bắt đầu từ lớp 6 và không bắt buộc phải học hết tất cả các phần

- Vì ở Tiểu học và Trung học cơ sở, Tin học là môn tự

- Bên cạnh những kiến thức đã được xây dựng cho từng cấp học, dưới đây là một số nội dung có thể lựa chọn để dạy trong các chủ đề tự chọn:

VI CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

TIỂU HỌC

 Biết được thông tin tồn tại dưới các dạng khác nhau:

văn bản, hình ảnh, âm thanh,

 Biết được con người sử dụng thông tin theo những mục đích khác nhau

 Biết được máy tính là công cụ để xử lí thông tin

2 Bước đầu làm quen với

máy tính

Kiến thức

 Gọi tên các thiết bị máy tính thông dụng

 Quan sát một máy tính làm việc: lúc khởi động, sự thay đổi của các đèn tín hiệu, sự trình diễn trên màn hình, nhạc hiệu, các biểu tượng, cửa sổ làm việc

Kĩ năng

 Biết khởi động máy và tắt máy đúng qui trình

 Nhận và chọn biểu tượng bằng chuột

- Cho học sinh quan sát một máy tính

cụ thể

- Nên cho học sinh tham quan cơ quan

có sử dụng máy tính

CHỦ ĐỀ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT GHI CHÚ

3 Sử dụng phần mềm trò

chơi

Kiến thức

 Biết cách khởi động/ra khỏi các trò chơi đã lựa chọn

 Biết luật chơi của các trò chơi đơn giản

Kĩ năng

 Thực hiện được di, nháy chuột, nhấn phím

- Phần mềm trò chơi là tuỳ chọn nhưng phải chú ý tới tính đa mục đích của trò chơi: giải trí, học tập và rèn nhân cách

 Quan sát phím được gõ, được nhấn_giữ và hiển thị tương ứng trên màn hình

Kĩ năng

 Đặt được các ngón đúng vị trí trên các phím cơ sở, có

- Có thể sử dụng các phần mềm MARIO, TOUCH TYPING

 Biết tô màu theo mẫu, chọn màu đúng với màu mẫu

 Biết mở một trang vẽ mới

 Nhận biết các công cụ vẽ hình đơn giản

Kĩ năng

 Vẽ được các đồ vật đơn giản

- Hình mẫu và hình cần tô được cho sẵn trên cùng một trang vẽ

 Sử dụng được một số thiết bị ngoại vi như chuột, bàn phím

 Ghi được văn bản đã có sẵn

- Ghi tệp văn bản có sẵn (lệnh Save)

 Gõ một số phím của đàn mô phỏng và ghi lại thành tệp

Mở lại các tệp đã ghi để nghe

- Có thể chọn một trong 2 phần mềm Aldo's Pianito 1.1 hoặc Play It! (Trong

bộ Microsoft Plus! for Kids)

- Hướng dẫn học sinh gõ tên tệp

 Biết tính toán các biểu thức số học

 Trình bày các sản phẩm hợp quy cách, có thẩm mĩ

4 Khai thác phần mềm vi

thế giới (LOGO)

Kiến thức

 Hiểu được sự tiện dụng của lệnh lặp (Repeat)

 Hiểu được việc mô tả một hành động bằng các câu lệnh đơn

 Hiểu được việc mô tả một dãy hành động bằng nhóm lệnh trong một thủ tục

 Biết được cấu trúc của một thủ tục

 Biết viết các thủ tục đơn giản

Kĩ năng

 Sử dụng thành thạo các lệnh cơ bản: (tiến (Forward), quay trái(Left), quay phải (Right), xoá màn hình

- Có thể dùng các chương trình mẫu có trong phần mềm MSWLogo

- Cũng có thể dùng các ví dụ trong sách The Great Logo Adventure

- Một số thuật ngữ mới: lệnh, thủ tục, chương trình, nhóm lệnh, được giải thích thông qua ví dụ có trong phần mềm

CHỦ ĐỀ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT GHI CHÚ

(ClearScreen)

 Viết được một số thủ tục đơn giản

 Vẽ được một số hình đơn giản bằng cách dùng lệnh và thủ tục

 Biết khái niệm ban đầu về thông tin và dữ liệu

 Biết sơ lược về cấu trúc của máy tính điện tử

 Biết được tin học là một khoa học xử lí thông tin bằng máy tính điện tử

- Giới thiệu các dạng thông tin, dữ liệu

- Giới thiệu cấu trúc MTĐT: thiết bị ngoại vi và một số chức năng của các bộ phận chính của MTĐT Điểm qua một số đặc thù của MTĐT: tốc độ, ánh sáng,

- Giới thiệu các ứng dụng của MTĐT

- Giới thiệu các thiết bị ngoại vi thông dụng và cách sử dụng tại phòng máy

Hệ điều hành

1 Khái niệm về hệ

điều hành

Kiến thức

 Biết được chức năng của hệ điều hành

 Biết được qui trình làm việc với hệ điều hành, vào/ra

hệ điều hành

Kỹ năng

 Giao tiếp được với hệ điều hành

- Sử dụng một hệ điều hành thông dụng như WINDOWS

- HS cần đạt: thực hiện được một số lệnh chủ yếu qua bảng chọn; biết trả lời một

số yêu cầu của hệ điều hành

CHỦ ĐỀ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT GHI CHÚ

2 Tệp và thư mục

Kiến thức

 Hiểu được khái niệm tệp, thư mục và đường dẫn

 Hiểu một số thao tác liên quan đến tệp và thư mục

Kĩ năng

 Thực hiện được xem nội dung của thư mục và tệp

 Thực hiện được việc sao chép tệp; xóa tệp; tạo thư mục mới, xóa thư mục; di chuyển tệp

Soạn thảo văn bản

CHỦ ĐỀ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT GHI CHÚ

 Biết cách sao chép, cắt dán đoạn văn bản

 Biết cách ghi văn bản thành tệp

 Biết cách tạo bảng; chỉnh độ rộng của hàng, cột

 Biết cách: chèn, xoá, tách, gộp các ô, hàng và cột

 Biết cách gõ văn bản trong bảng

2 Làm việc với bảng

tính điện tử

Kiến thức

 Biết các chức năng chủ yếu của phần mềm bảng tính

 Biết nhập dữ liệu, sử dụng lệnh COPY dữ liệu

- Giới hạn công thức chỉ chứa địa chỉ tương đối

 Biết sắp xếp một trang tính (hay một vùng) dữ liệu

 Biết tìm kiếm bằng lệnh lọc (Filter) dữ liệu

 Biết sơ bộ về ngôn ngữ lập trình Pascal

 Biết cấu trúc của một chương trình TP: cấu trúc chung và các thành phần

 Biết các thành phần cơ sở của ngôn ngữ Pascal

 Hiểu được một số kiểu dữ liệu chuẩn

 Hiểu được cách khai báo biến

 Biết được các khái niệm: phép toán, biểu thức số học, hàm số học chuẩn, biểu thức quan hệ

 Hiểu được lệnh gán

 Biết các câu lệnh vào/ra đơn giản để nhập thông tin từ

bàn phím và đưa thông tin ra màn hình

- Minh hoạ các khái niệm bằng một chương trình TP đơn giản

- Cần xây dựng các bài thực hành và tổ chức thực hiện tại phòng máy để học sinh đạt được những kỹ năng theo yêu cầu

3 Tổ chức rẽ nhánh Kiến thức

 Hiểu được câu lệnh rẽ nhánh (dạng thiếu và dạng đủ) - Nhấn mạnh 3 cấu trúc điều khiển là tuần tự, rẽ nhánh và lặp

CHỦ ĐỀ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT GHI CHÚ

 Hiểu được câu lệnh ghép

Kĩ năng

 Viết đúng các lệnh rẽ nhánh khuyết, rẽ nhánh đầy đủ

 Biết sử dụng đúng và có hiệu quả câu lệnh rẽ nhánh

- Trình bày được thuật toán của một số bài toán rẽ nhánh thường gặp, chẳng hạn giải phương trình bậc nhất

 Viết đúng lệnh lặp với số lần định trước

- Kĩ năng chỉ yêu cầu sử dụng lệnh lặp với số lần định trước

5 Kiểu mảng và biến

Kiến thức

 Biết được khái niệm mảng một chiều

 Biết cách khai báo mảng, truy cập các phần tử của mảng - Yêu cầu học sinh viết được chương trình của một số bài toán sau: nhập giá trị