Chương trình, chuẩn kiến thức kỹ năng môn tin học Cấp TH, THCN

VỊ TRÍ Môn Tin học ở trường phổ thông trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò của chúng trong xã hội hiện đại, phương pháp giải quyết vấn đề theo

Sở GD&ĐT Quảng Bình đã có công văn chỉ đạo hướng dẫn thực hiện chương trình tự chọn mônTin học Phòng GD&ĐT đề nghị các trường nghiên cứu và triển khai thực hiện Trong quá trình thực hiện nếu có vướng mắc đề xuất bằng văn bản gửi về Phòng để được hướng dẫn thêm

CHƯƠNG TRÌNH MÔN TIN HỌC

I VỊ TRÍ

Môn Tin học ở trường phổ thông trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản

về công nghệ thông tin và vai trò của chúng trong xã hội hiện đại, phương pháp giải quyết vấn đề theo quy trình công nghệ và kĩ năng sử dụng máy tính phục vụ học tập

và cuộc sống Tin học có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển trí tuệ, tư duy thuật toán cho người lao động, góp phần hình thành học vấn phổ thông cho học sinh

Trong hệ thống các môn học ở trường phổ thông, Tin học còn hỗ trợ cho hoạt động học tập của học sinh, góp phần làm tăng hiệu quả giáo dục Tin học tạo ra môi trường thuận lợi cho học tập suốt đời và học từ xa, làm cho việc trang bị kiến thức, kĩ năng và hình thành nhân cách học sinh không chỉ thực hiện trong khuôn khổ của nhà trường và các tổ chức đoàn thể, chính trị mà có thể thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc Các kiến thức và kĩ năng trong môi trường học tập này thường xuyên được cập nhật làm cho học sinh có khả năng đáp ứng được những đòi hỏi mới nhất của xã hội

II MỤC TIÊU

Dạy học môn Tin học trong nhà trường phổ thông nhằm đạt những mục tiêu sau:

1 Về kiến thức: Trang bị cho học sinh một cách tương đối có hệ thống các kiến thức

cơ bản nhất ở mức phổ thông của khoa học Tin học: các kiến thức nhập môn về Tin học, về hệ thống, về thuật toán và ngôn ngữ lập trình, về cơ sở dữ liệu, hệ quản trị cơ

sở dữ liệu, Làm cho học sinh biết được các ứng dụng phổ biến của Công nghệ thông tin trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống

2 Về kĩ năng: Học sinh có khả năng sử dụng máy tính và mạng máy tính phục vụ

học tập và bước đầu vận dụng vào cuộc sống

3 Về thái độ: Có tác phong suy nghĩ và làm việc hợp lý, chính xác Có hiểu biết một

số vấn đề xã hội, kinh tế, đạo đức liên quan đến tin học

III QUAN ĐIỂM PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH

- Tin học là môn học mới được chính thức đưa vào chương trình dạy học ở trường phổ thông nên trước hết cần định hướng một cách tổng thể về nội dung, phương pháp dạy học, kiểm tra - đánh giá của môn học Tiếp theo tiến hành xây dựng chương trình cho từng cấp học, lớp học nhằm đảm bảo tính khoa học, tính sư phạm, đồng thời tránh được lãng phí và tình trạng chồng chéo giữa các cấp học, giữa các môn học của cùng cấp học Cùng với việc xây dựng chương trình dạy học cần triển khai các hoạt động đồng bộ: chính sách, biên chế giáo viên, phòng máy, xây dựng mạng giáo dục, kết nối Internet, nghiên cứu phương pháp dạy học, đào tạo giáo viên, thiết bị dạy học

- Tin học là ngành khoa học phát triển rất nhanh, cứ vài năm phần cứng và phần mềm lại thay đổi và được nâng cấp Vì vậy cần phải trang bị cho học sinh những kiến thức phổ thông và kĩ năng cơ bản để chương trình không bị nhanh chóng lạc hậu Tránh cả hai khuynh hướng khi xác định nội dung : hoặc chỉ thiên về lí

thuyết mang tính hệ thống chặt chẽ hoặc chỉ thuần tuý chú ý tới việc hình thành và phát triển những kĩ năng và thao tác

- Xuất phát từ điều kiện thực tế của từng địa phương và đặc trưng của môn học mà tiến hành tổ chức dạy học một cách linh hoạt, với những hình thức đa dạng

để đảm bảo được yêu cầu chung của môn học và nâng cao nếu có điều kiện Khuyến khích học ngoại khoá

- Chương trình phải có tính “mở”: có phần bắt buộc và phần tự chọn nhằm linh

hoạt khi triển và dễ dàng cập nhật với thực tế phát triển của môn học

V NỘI DUNG

A CÁC MẠCH NỘI DUNG

TIỂU

CÁC MẠCH NỘI

DUNG

3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Một số khái niệm cơ bản

Cơ sở dữ liệu Hệ quản trị

Chú thích: * : Những kiến thức chính thức học + : Những kiến thức chuẩn bị

B KẾ HOẠCH DẠY HỌC

THỜI LƯỢNG

Số phút mỗi

Số tiết mỗi

Số tuần mỗi

Số tiết học

Chú thích:

- Ở Tiểu học Tin học là môn học tự chọn (không bắt buộc)

- Ở THCS Tin học là môn học tự chọn (bắt buộc)

C NỘI DUNG DẠY HỌC Ở TỪNG LỚP

TIỂU HỌC

PHẦN I

1 Thông tin xung quanh ta

2 Bước đầu làm quen với máy tính

3 Sử dụng phần mềm trò chơi

4 Bước đầu sử dụng một vài thiết bị thông dụng

5 Soạn thảo văn bản đơn giản: gõ văn bản, mở văn bản đã có

6 Sử dụng phần mềm đồ hoạ

7 Sử dụng phần mềm học tập

PHẦN II

1 Bước dầu sử dụng một vài thiết bị thông dụng

2 Sử dụng phần mềm học tập

3 Soạn thảo văn bản: chọn phông chữ, định dạng trang và lưu trữ

4 Sử dụng phần mềm đồ hoạ

5 Sử dụng phần mềm âm nhạc

6 Sử dụng phần mềm vi thế giới LOGO: vẽ hình, tính toán

PHẦN III

1 Khai thác phần mềm học tập

2 Sử dụng phần mềm đồ hoạ

3 Soạn thảo văn bản: hoàn chỉnh sản phẩm và in

4 Khai thác phần mềm vi thế giới LOGO: tạo lập một số thủ tục với các lệnh điều khiển

TRUNG HỌC CƠ SỞ

PHẦN I

1 Một số khái niệm cơ bản

của Tin học

2 Hệ điều hành

- Khái niệm Hệ điều hành

- Tệp và Thư mục

3 Soạn thảo văn bản

- Phần mềm soạn thảo văn

bản

- Soạn thảo văn bản tiếng Việt

- Bảng

- Tìm kiếm và thay thế

- Vẽ hình trong văn bản

-Chèn đối tượng vào văn bản

4 Khai thác phần mềm học

tập

PHẦN II

1 Bảng tính điện tử

- Khái niệm Bảng tính điện tử

- Làm việc với Bảng tính điện tử

- Tính toán trong Bảng tính điện tử

- Đồ thị

- Cơ sở dữ liệu

2 Khai thác phần mềm học tập

PHẦN III

1 Lập trình đơn giản

- Thuật toán và ngôn ngữ lập trình

- Chương trình TP đơn giản

- Tổ chức rẽ nhánh

- Tổ chức lặp

- Kiểu mảng và biến có chỉ số

- Một số thuật toán tiêu biểu

2 Khai thác phần mềm học tập

PHẦN IV

1 Mạng máy tính và Internet

- Khái niệm Mạng máy tính và Internet

- Tìm kiếm thông tin trên Internet

- Thư điện tử

- Tạo trang Web đơn giản

2 Phầm mềm trình chiếu

3 Đa phương tiện (Multimedia)

4 Bảo vệ dữ liệu, phòng chống virút

5 Tin học và xã hội

V GIẢI THÍCH - HƯỚNG DẪN

1 Định hướng về phương pháp dạy học

- Cần kế thừa các phương pháp dạy học truyền thống có tính đến đặc điểm riêng của bộ môn, đồng thời cần áp dụng một số phương pháp dạy học tích cực sau vào giảng dạy Tin học:

o Dạy học nêu và giải quyết vấn đề;

o Dạy học hợp tác;

o Dạy học theo quan điểm hoạt động

- Cần có máy tính và phần mềm để dạy và học Tin học Máy tính cá nhân liên tục được nâng cấp về tốc độ xử lý, về dung lượng bộ nhớ, phần mềm cũng liên tục được phát triển, do đó sách giáo khoa không nên quá phụ thuộc vào một loại máy tính cũng như phần mềm nào đó và cần tăng cường kết hợp gữa giảng dạy lí thuyết

và thực hành

Bài thực hành được dạy ở phòng máy, học sinh học kiến thức mới kết hợp với thực hành ngay trên máy tính Máy tính là giáo cụ trực quan - học sinh làm quen ngay với menu, biểu tượng trên màn hình Máy tính còn là phương tiện học tập - học sinh dùng máy tính kiểm nghiệm ngay kiến thức vừa học được

2 Định hướng về đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Vì Tin học liên quan chặt chẽ đến việc sử dụng máy tính và cách tìm tòi hướng giải quyết vấn đề theo phương pháp công nghệ cho nên ngoài kiểm tra viết cần chú ý:

o Đánh giá học sinh qua thực hành: kĩ năng sử dụng máy tính và các phần mềm

o Đánh giá khả năng giải quyết vấn đề: tìm hướng giải quyết và biết chọn lựa công cụ thích hợp

o Đánh giá khả năng làm việc theo nhóm

o Đánh giá qua đối thoại

- Do đặc thù của môn Tin học nên việc kiểm tra đánh giá bao gồm cả lí thuyết và thực hành, hình thức có thể là tự luận hoặc trắc nghiệm khách quan

3 Vận dụng theo đặc điểm nhà trường, địa phương, các loại đối tượng học sinh

- Xuất phát từ tình hình thực tế của giáo dục nước ta và đặc trưng của môn học nên việc tổ chức dạy học và phương pháp dạy học cần phải thực hiện một cách linh hoạt, với những hình thức đa dạng để vừa đảm bảo được yêu cầu phổ cập cũng như nâng cao, nếu có điều kiện

Nếu có đủ máy tính, bài thực hành được dạy ở phòng máy, mỗi học sinh một máy Trường hợp không có đủ cho mỗi học sinh một máy hoặc do yêu cầu của bài học thì có thể cho học sinh học và thực hành theo nhóm Nếu có điều kiện nên bố trí một số giờ cho học sinh đi tham quan các cơ sở công nghệ thông tin

- Giáo viên cần cho học sinh thực hành các đề tài thiết thực liên quan đến học tập của bản thân và cuộc sống xã hội của địa phương

- Những trường có điều kiện nên khuyến khích học sinh lựa chọn các chủ đề

tự chọn về Tin học

- Ở Tiểu học, Tin học là môn học tự chọn (không bắt buộc) nên dạy từ lớp nào

là tuỳ thuộc vào điều kiện của từng địa phương Tuy nhiên, chương trình ở cấp Tiểu học dưới đây phù hợp với lứa tuổi từ lớp 3 trở lên Vì thế trong chương trình được đặt tên là phần I, phần II, phần III Ví dụ, có thể có phương án triển khai chương trình như sau: phần I cho lớp 3, phần II cho lớp 4 và phần III cho lớp 5

- Ở THCS, Tin học là môn học tự chọn (bắt buộc), chương trình được đặt tên

là phần I, II, III và IV Trường hợp triển khai dạy học bắt đầu từ lớp 6 thì tương ứng với phần I, II, III và IV là các lớp 6, 7 , 8 và 9 Trong trường hợp do điều kiện thực tế

về giáo viên, trang thiết bị khi có sự cho phép của Bộ Giáo dục và Đào tạo thì chương trình này có thể triển khai không phải bắt đầu từ lớp 6 và không bắt buộc phải học hết tất cả các phần

- Ở Tiểu học và THCS, Tin học là môn tự chọn nên chương trình môn Tin học ở THPT được xây dựng trên giả thiết là học sinh chưa được học Tin học ở cấp học dưới

- Bên cạnh những kiến thức đã được xây dựng cho từng cấp học, dưới đây là một số nội dung có thể lựa chọn để dạy trong các chủ đề tự chọn:

Đồ hoạ

Thiết kế nhờ máy tính

Phần mềm trình chiếu

Soạn thảo văn bản

Chế bản điện tử

Excel

Thuật toán

Lập trình

Cơ sở dữ liệu

Đa phương tiện

Internet

Thiết kế trang Web

Âm nhạc

Robot

Và các phần mềm khác

VI CHUẨN KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG

TIỂU HỌC

PHẦN I

1 Thông tin

xung quanh

ta

Kiến thức

 Biết được thông tin tồn tại dưới các dạng khác nhau: văn bản, hình ảnh, âm thanh,

 Biết được con người sử dụng thông tin theo những mục đích khác nhau

 Biết được máy tính là công cụ để xử lí thông tin

Kĩ năng

 Gọi tên và phân biệt được các dạng thông tin khác nhau (văn bản, hình ảnh, âm thanh) khi được tiếp cận

- Khái niệm "xử lí thông tin" cần được thể hiện qua các ví dụ đơn giản, dễ hiểu đối với học sinh

2 Bước đầu

làm quen với

máy tính

Kiến thức

 Gọi tên các thiết bị máy tính thông dụng

 Quan sát một máy tính làm việc: lúc khởi động,

sự thay đổi của các đèn tín hiệu, sự trình diễn trên màn hình, nhạc hiệu, các biểu tượng, cửa sổ làm việc

Kĩ năng

 Biết khởi động máy và tắt máy đúng qui trình

 Nhận ra và chọn biểu tượng bằng chuột

- Cho học sinh quan sát một máy tính cụ thể

- Nên cho học sinh tham quan cơ quan có

sử dụng máy tính

3 Sử dụng

phần mềm

trò chơi

Kiến thức

 Biết cách khởi động/ra khỏi các trò chơi đã lựa chọn

 Biết luật chơi của các trò chơi đơn giản

Kĩ năng

 Thực hiện được rê, bấm chuột, nhấn phím

- Phần mềm trò chơi là tuỳ chọn nhưng phải chú ý tới tính đa mục đích của trò chơi: giải trí, học tập và rèn nhân cách

4 Kĩ năng sử

dụng những

thiết bị

thông dụng

Kiến thức

 Nhận biết 2 phím có gai, phím ENTER trên bàn phím

 Nhận biết 4 vùng của bàn phím: vùng phím ký

tự, vùng phím số, vùng phím di chuyển con trỏ,

- Có thể sử dụng các phần mềm MARIO, TOUCH TYPPING

CHỦ ĐỀ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT GHI CHÚ

vùng phím chức năng;

 Quan sát phím được gõ, được ấn_giữ và hiển thị tương ứng trên màn hình

Kĩ năng

 Đặt được các ngón đúng vị trí trên các phím cơ

sở, có thói quen đưa ngón trở về phím cơ sở sau khi gõ

 Gõ chậm song đúng ngón các phím của hàng cơ

sở, gõ đúng ngón các phím của vùng chính (các vùng phím khác chưa yêu cầu)

 Thực hiện được thao tác đưa đĩa (mềm, CD) vào

ổ đĩa và truy cập các chương trình trong các ổ C:,

ổ A: và ổ CD

5 Soạn thảo

văn bản đơn

giản

Kiến thức

 Biết khởi động/ra khỏi một phần mềm soạn thảo

đã được lựa chọn

 Biết cách gõ văn bản không dấu

 Biết mở văn bản có sẵn

Kĩ năng

 Gõ được một đoạn văn bản không dấu

6 Sử dụng

phần mềm

đồ hoạ

Kiến thức

 Biết khởi động/ra khỏi một phần mềm đồ hoạ đã được lựa chọn

 Biết tô màu theo mẫu, chọn màu đúng với màu mẫu

 Biết mở một trang vẽ mới

 Nhận biết các công cụ vẽ hình đơn giản

Kĩ năng

 Vẽ được các đồ vật đơn giản

- Hình mẫu và hình cần tô được cho sẵn trên cùng một trang vẽ

7 Sử dụng

phần mềm

học tập

Kiến thức

 Biết dùng một phần mềm tự chọn để luyện kĩ năng gõ bàn phím, sử dụng chuột

 Biết sử dụng một phần mềm tự chọn để hỗ trợ học tập

Kĩ năng

 Có kỹ năng thao tác với phần mềm như khởi động/ra khỏi, sử dụng bảng chọn

- Phần mềm chọn phù hợp với học sinh

PHẦN II

1 Bước đầu sử

dụng một vài

thiết bị thông

dụng

Kiến thức

 Biết mỗi phím thuộc vùng quản lí của ngón tay nào và ngược lại mỗi ngón tay quản lí các phím cơ bản nào

 Biết chức năng của một vài thiết bị thông dụng

Kĩ năng

 Gõ bàn phím bằng 10 ngón Ngồi và nhìn đúng tư thế , hợp vệ sinh

 Sử dụng được một số thiết bị ngoại vi như chuột, bàn phím

2 Sử dụng

phần mềm học

tập

Kiến thức

 Bước đầu biết sử dụng một phần mềm hỗ trợ học môn Tìm hiểu Tự nhiên xã hội/Toán/Ngoại ngữ

Kĩ năng

 Có kỹ năng thao tác với phần mềm như khởi động/ra khỏi, sử dụng bảng chọn

- Phần mềm tuỳ chọn phù hợp với học sinh

và không trùng với phần mềm đã chọn ở lớp trước

3 Soạn thảo

văn bản

Kiến thức

 Biết chọn phông chữ, kiểu chữ, cỡ chữ

 Biết định dạng trang

 Biết ghi văn bản

Kĩ năng

 Gõ được một đoạn văn bản có định dạng (format) theo mẫu đơn giản

 Ghi được văn bản đã có sẵn

- Ghi tệp văn bản có sẵn (lệnh Save)

4 Sử dụng

phần mềm đồ

hoạ

Kiến thức

 Biết phối hợp các nét vẽ hình cơ bản và cách chọn, pha màu để vẽ tranh

Kĩ năng

 Vẽ được tranh theo mẫu, vẽ tranh tự do, vẽ tranh theo chủ điểm

- Cho học sinh tuỳ chọn chủ điểm vẽ

CHỦ ĐỀ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT GHI CHÚ

5 Sử dụng

phần mềm âm

nhạc

Kiến thức

 Biết một số phím đàn bằng kích chuột hoặc

gõ bàn phím

 Biết chọn, mở nghe một vài tệp nhạc có sẵn trong phần giới thiệu của phần mềm âm nhạc

đã được lựa chọn

Kĩ năng

 Gõ một số phím của đàn mô phỏng và ghi lại thành tệp Mở lại các tệp đã ghi để nghe

- Có thể chọn một trong 2 phần mềm Aldo's Pianito 1.1 hoặc Play It! (Trong bộ Microsoft Plus! for Kids)

- Hướng dẫn học sinh

gõ tên tệp

6 Sử dụng

phần mềm vi

thế giới ( họ

LOGO)

Kiến thức

 Biết khởi động/ra khỏi một phần mềm họ LOGO Biết biểu tượng của Rùa (Turtle) trên màn hình

 Biết được các dạng hoạt động đơn giản của Rùa và câu lệnh tương ứng: tiến (Forward), quay trái(Left), quay phải (Right), xoá hình (ClearScreen),

 Biết tính toán các biểu thức số học

Kĩ năng

 Phân biệt được cửa sổ lệnh và màn hình trình diễn hoạt động của Rùa

 Vẽ được hình đơn giản bằng lệnh LOGO

- Có thể dùng một phần mềm trong họ LOGO, ví dụ phần mềm miễn phí Microsoft Windows Logo (MSWLOGO)

PHẦN III

1 Khai thác

phần mềm học

tập

Kiến thức

 Biết khai thác một số chức năng của một phần mềm học tập

 Biết cách sử dụng phần mềm đó hỗ trợ học tập

Kĩ năng

 Có một số kĩ năng sử dụng phần mềm học tập

- Khuyến khích lựa chọn phần mềm hỗ trợ cho phương pháp giảng dạy môn học

2 Sử dụng phần

mềm đồ hoạ

Kiến thức

 Biết sử dụng các công cụ cắt, dán, ghép hình, dời hình, sao chép hình

 Biết gõ văn bản vào hình

Kĩ năng

 Vẽ được bức tranh đơn giản có phối hợp đồ hoạ và văn bản

3 Soạn thảo văn

bản

Kiến thức

 Biết biểu tượng (icon) và chức năng của mỗi

- Coi trọng tính mỹ thuật của văn bản

CHỦ ĐỀ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT GHI CHÚ

công cụ cơ bản trên thanh công cụ

 Biết chọn vùng văn bản và các thao tác cắt, dán, di chuyển vùng đã chọn

 Biết tạo bảng trong văn bản, căn trái/phải/giữa trong các ô của bảng

 Biết chèn ảnh từ nhiều nguồn khác nhau (như clipart, file) vào văn bản

 Biết sử dụng một số công cụ Drawing

Kĩ năng

 Soạn thảo được một đoạn văn bản có sử dụng thanh công cụ và các thao tác sao chép, cắt, dán

Tạo được bảng trong văn bản Chèn được ảnh vào văn bản

 Trình bày các sản phẩm hợp quy cách, có thẩm

mĩ

được soạn thảo

- Nên tổ chức bình chọn sản phẩm đẹp, công phu, có mĩ thuật

4 Khai thác

phần mềm vi thế

giới (LOGO)

Kiến thức

 Hiểu được sự tiện dụng của lệnh lặp (Repeat)

 Hiểu được việc mô tả một hành động bằng các câu lệnh đơn

 Hiểu được việc mô tả một dãy hành động bằng nhóm lệnh trong một thủ tục

 Biết được cấu trúc của một thủ tục

 Biết viết các thủ tục đơn giản

Kĩ năng

 Sử dụng thành thạo các lệnh cơ bản: (tiến (Forward), quay trái(Left), quay phải (Right), xoá hình (ClearScreen)

 Viết được một số thủ tục đơn giản

 Vẽ được một số hình đơn giản bằng cách dùng lệnh và thủ tục

- Có thể dùng các chương trình mẫu

có trong phần mềm MSWLogo

- Cũng có thể dùng các ví dụ trong sách The Great Logo Adventure

- Một số thuật ngữ mới: lệnh, thủ tục, chương trình, nhóm lệnh, được giải thích thông qua ví

dụ có trong phần mềm