ĐẠI 21-23

Tiết 21 Ngày soạn 27/10/2005 LUYỆN TẬP I/ Mục tiêu A/ Kiến thức:Củng cố định nghĩa hàm số bậc nhất,tính chất hàm số bậc nhất B/Kĩ năng:Nhận dạng hàm số bạc nhất ,kĩ năng áp dụng tính c

Tiết 21 Ngày soạn 27/10/2005

LUYỆN TẬP

I/ Mục tiêu

A/ Kiến thức:Củng cố định nghĩa hàm số bậc nhất,tính chất hàm số bậc nhất

B/Kĩ năng:Nhận dạng hàm số bạc nhất ,kĩ năng áp dụng tính chất hàm số bậc nhất để xem xét hàm số đã cho có đòng biến hay nghịch biến trên R

C/Tư tưởng: rèn tính cẩn thận

II/chuẩn bị:

1) Thầy:Bảng phụ

2) Trò: máy tính bỏ túi,bảng nhóm.

III/Tiến trình tiết dạy:

A/ ôån định(1’)

B/Kiểm tra bài cũ:(7’) HS1: Định nghĩa hàm số bậc nhất?Chữa bài tập 3(c,d.e)sbt (6(d):y= y=( 2 -1)x+1 là hàm số bậc nhất,a= 2-1>0,nên hàm số đồnh biến trên R , 6(e):y= 3 (x- 2) là hàm số bâc nhất,a= 3>0 nên hàm só đồng biến trên R )

HS2: Chữa bài tập 9/48sgk: y=(m-2)x+3

-Đồng biến trên R khi m>2-Nghịch biến trên R khi m<2

C/Bài mới:

TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung

30’ Hoạt động 1: Luyện tập

*)Bài 11sgk

cho HS biểu diễn các

điểm trên mặt phẳng toạ

độ-Qua bài tập này GV vẽ

mặt phẳng toạ độ ,cho HS

nhận xét toạ độ các điểm

nằm trên từng phần tư

mặt phẳng

*)Bài tập 12sgk

HS đọc đề bài , biểu diển các đỉêm trên mặt phẳng toạ độ HS: y (I)Những điểmcó (II) (I)

dương (III) (IV) (II)Những điểm có hoành độ âm, tung độ dương

(III)Những điểm có hoành ,tung độ đều âm

(IV)những điểm có hoành độ dương, tung độ âm

+Những điểm có tung độ bằng 0 thì nằm trên trục hoành

+những điểm có hoành độ bằng

0 thì nằm trên trục tung +những điểm có tung độ bằng hoành độ thì nằm trên phân giác góc phần tư thứ nhất và thứ ba + những điểm có tung độ và hoành độ đối nhau thì nằm trên phân giác góc phần tư thứ hai và thứ tư

*)HS đọc đề toán, thảo luận và làm theo nhóm

*) bài 11sgk y ,C(0;3) , , D(1;1) , , , , , , , , , G(0;-3 E(3;0) x H(-1;-1) F(1;-1) ,

, y’

*) Bài tập 12/48sgk y=ax+3 ,x=1;y=2,5,ta được

A(-3;0) B(-1;1)

Cho HS làm theo nhóm

GV theo dõi , nhận xét

bài làm các nhóm

*)Bài tập 13sgk

GV: với giá trị nào của m

thì y= 5 −m(x− 1 ) là

hàm số bậc nhất?

GV: với giá trị nào của m

1

1

+

−

+

x m

m

là hàm số bậc nhất

*) Bài tập 14sgk

GV:Nêu tính chât hàm số

bậc nhât?

GV:Làm thế nào ta tìm

được y (hoặc x) khi biết

giá trị tương ứng của

x( hoặc y)?

Hoạt động 2: củng cố:

Cho HS nêu lại định

nghĩa , tính chất hàm ố

bậc nhất

đại diện nhóm trình bày bài giải Lớp theo dõi, bổ sung

*)HS đọc đề toán HS:Hàm số đã cho là hàm số bậc nhất khi 5-m>0 hay m<5 HS: hàm số đã cho là hàm số bậc nhất khi m+1≠ 0 và m-1≠ 0 Suy ra m≠ ±1

HS: nêu tính chất hàm số bâïc nhất,qua đó làm câu( a) HS: thế giá trị của x (hoặc y) vào hàm số ,để tìm y(hoặc x)tương ứng.qua đó HS làm câu (b) ,(c)

HS nêu lại định nghĩa hàm số bậc nhất

a+3=2,5 vậy a= -0,5

*) Bài tập 13/48sgk a) y= 5 −m(x− 1 ) là hàm số bậc nhất khi 5-m>0hay m<5

1

1

+

−

+

x m

m

là hàm

số bậc nhất khim≠ ±1

*)Bài 14/48sgk y=(1- 5)x-1 a)Do 1- 5<0 nên hàm số nghịch biến

b)x=1+ 5thì y=-5 c)y= 5 thì x=

-2

5

3 +

D)Dặn dò : (2’)-Học bài

-Làm lại các bài tập trên

- Nghiên cứu bài đồ thị hàm số bậc nhất IV/:Rútkinhnghiêm;bổsung:

………

………

………

Tiết 22 Ngày soạn 30/10/2005

§3.ĐỒ THỊ CỦA HÀM SỐ Y=aX+b (a≠ 0)

I/ Mục tiêu

A/ Kiến thức:HS hiể được đồ thị của hàm số y=ax+b(a≠0)là một đường thẳngluôn cắt trục tung tại điểm có tung độ là b,song song với đường thẳng y=ax nếu b≠ 0 hoặc b=0

B/Kĩ năng:HS biết vẽ đồ thị hàm số bậc nhất bằng cách xác định hai điểm thuộc đồ thị

C/Tư tưởng: Rèn tính cẩn thận ,sự phán đoán ,suy luận

II/chuẩn bị:

3) Thầy:Bảng phụvẽ sẵn: hình 6sgk, bảng giá trị hai hàm số y=2x;y=2x+3 ở phần ?2

4) Trò: máy tính bỏ túi,bảng nhóm.thước thẳng,êke

III/Tiến trình tiết dạy:

A/ ôån định(1’)

B/Kiểm tra bài cũ:(7’) Thế nào là đồ thị hàm số y=f(x)? – Đồ thị hàm số y=ax (a≠ 0)là gì?;nêu cách vẽ đồ thị này?

C/Bài mới: Lớp 7 ta đã biết dạng đồ thị hàm số y=ax (a≠ 0) và biết cách vẽ đồ thị này Dựa vào đồ thị hàm số y=ax (a≠ 0)ta có thể xác định được dạng đồ thị hàm số y=ax+b(a≠ 0)hay không, và vẽ đồ thị hàm số này như thế nào ? đó là vấn đề ta cần tìm hiểu hôm nay(1’)

TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung

10’ Hoạt động 1: đồ thị hàm

số y=ax+b(a≠ 0)

Cho HS làm ?1

GV treo bảng phụ có vẽ

hình6sgk cho HS quan sát

chứng minh

?2

GV treo bảng phụ có ghi

bảng giá trị của hai hàm

số y=2x; y=2x+3 cho HS

điền vào phần trống

GV:với cùng giá trị của

biến, giá trị tương ứng của

hai hàm số quan hệ thế

HS thảo luận theo nhóm , làm ?1 (Sử dụng tiên đề Ơclic để chứng minh A’,B’,C’,thẳng hàng,suy ra A’,B’,C’

cùng nằm trên đường thẳng d’//d)

x -4–3–2–1–0,5 0 0,5 1 2 3 4

y=2x -8-6 -4 -2 -1 0 1 2 4 6 8 y=2x+3-5 -3 –1 1 2 3 4 5 7 9 11

(Số đậm là số HS điền)

HS: với cùng giá trị của biến x ,giá trị của hàm số y=2x+3 hơn giá trị tương ứng của hàm số y=2xlà 3 đơn vị

1)Đồthị h/sốy=ax+b(a≠ 0) Đồ thị của hàm số y=ax+b(a≠0)là đường thẳng:

-Cắt trục tung tại điểm có tung độ bằng b -Song song với đường thẳng y=ax ,nếu b≠ 0;trùng với đường thẳng y=ax,nếu b=0 Chú ý: Đồ thị

h/sốy=ax+b(a≠ 0)còn được gọi là đường thẳng

y=ax+b; b được gọi là tung

nào ?

GV: Đồ thị hàm số y=2x

là đường như thế nào ?

GV: dựa vào ?1 ta thấy đồ

thị hàm số y=2x+3là

đường như thế nào?

GV :đồ thịhàm số y=2x+3

cắt trục tung tại điểm

nào?

GV đưa hình7sgk cho HS

quan sát

Cho HS nêu phần tổng

quát sgk

Hoạt động 2:Cách vẽ đồ

thị h/sốy=ax+b(a≠ 0)

GV:Khib=0 hàm số bậc

nhất có dạng gì?

GV:Nêu cách vẽ đồ thị

hàm số y=ax (a≠ 0)?

GV cho HS vẽ đồ thị hàm

số y=2x

GV: Khi b≠ 0,làm thế nào

để vẽ đồ thị y=ax+b ?

GV gợi ý : Đồ thị hàm số

y=ax+b là một đường

thẳng cắt trục tung tại một

điểm có tung độ bằng b

Trong thực hành tathường

chọn cách vẽ đường thẳng

đi qua giao điểm của đồ

thị với hai truc toạ độ-Hãy

nêu cách chọn hai điểm

đó?

HS : Đồ thị hàm số y=2x là đường thẳng đi qua gốc toạ độ vàđiểmA(1;2) HS: đồ thị hàm số y=2x+3là đường thẳng song song với đường thẳng y=2x

HS :đồ thị hàm số y=2x+3là đường thẳng cắt trục tung tại điểm có tungï độ bằng 3

HS quan sát hình 7 sgk

HS nêu phần tổng quát sgk và phần cú ý (sgk)

HS:khi b=0hàm số có dạng y=ax (a

≠ 0) HS:Vẽ đường thẳng qua O(0;0) và A(1;a)

HS vẽ đồ thị hàm số y=2x y

2

x’ x 1

y’

HS có thể nêu ra các ý kiến sau:

-vẽ đường thẳng đi qua một điểm trên trục tung có tung độ bằng bvà song song với đường thẳng y=ax

-Xác dịnh hai điểm phân biệt của đồ thị hàm số ,rồi vẽ đường thẳng đi qua hai điểm đó

-Xác điïnh hai giao điểm của đồ thị với hai trục toạ độ , rồi vẽ đường thẳng đi qua hai điểm đó

HS:Điểm mà đồ thị cắt: trục hoành

độ gốc của đường thẳng

2) Cách vẽ đồ thị hàmsố y=ax+b(a≠0)

*) Khi b=0 thì y=ax Đồ thị là đường thẳng đi qua gốc toạ độ 0(0;0)và điểm A(1;a)

*)Khi a≠ 0 và b≠0

ta vẽ đường thẳng đi qua hai điểm phân biệt của đồ thị hàm số( tuỳ chọn) Thông thường ta chọ hai điểm đặc biệt là giao điểmcủa đồ thị với hai trục toạ độ

Bước 1: cho x=0, thì y=b

Ta được điểmP(0;b)thuộc trục tung Cho y=0 thì X=−a b ,ta được điểm Q(

a

b

−

;0) thuộc trục hoành

Bước 2:Vẽ đường thẳng đi qua hai điểm P,Q ta được

Hoạt động 3:củng cố

,luyện tập

Yêu cầu học sinh nêu lại

cách vẽ đồ thị hàm số bậc

nhất

Cho HS làm theo nhóm?3

Cho HS nhận xét hai đồ

thị vừa vẽ và sự biến

thiên của chúng

Q(−a b ;0); trục tung P(0;b)

HS nêu lại cách vẽ đồ thị y=ax+b(a≠ 0) (sgk)

HS thảo luận và làm theo nhóm ?3 Nhóm 1.3,5 làm câu (a)

Nhóm 2,4.6 làm câu (b) Đại diện nhóm lên bảng trình bày cách vẽ.cã lớp theo dõi nhận xét

HS nhận xét hai đồ thị này ,kết hợp với tính chất biến thiên của chúng

đồ thị của hàm số y=ax+b

Y y=2x-3

.

.

.

x .x

.

.

.

y’ y=-2x+3

D)Dặn dò : (2’)-Học bài -Làm các bài tập trong sgk( dựa vào hệ số a để nhận biết các đường thẳng song song) IV/:Rútkinhnghiêm;bổsung: ………

………

………

Tiết 23 Ngày soạn 8/11/2005

-3 3/2 3

LUYỆN TẬP

I/ Mục tiêu

A/ Kiến thức: Củng cố : đồ thi hàm số y=ax+b(a≠0)là đường thẳng luôn cắt trục tung tại điểm có tung độ bằng b, song song với đường thẳng y=ax nếu b≠ 0 hoặc trùng với đường thẳng y= ax nếu b=0 B/Kĩ năng: vẽ thành thạo đồ thị hàm số y=ax+b bằng cách xác định 2 điểm phân biệt thuộc đồ thị (thường là hai giao điểm của đồ thị với hai trục toạ độ )

C/Tư tưởng: rèn tính cẩn thận ;

II/chuẩn bị:

Thầy:Bảng phụ

Trò: bảng nhóm.thước thẳng,êke

III/Tiến trình tiết dạy:

A/ ôån định(1’)

B/Kiểm tra bài cũ:(10’) HS1:Đồ thị hàm số y=ax+b(a≠ 0)là gì?Nêu cách vẽ-Chữa bài tập 15/51sgk:Vẽ đồ thị y=2x;y=2x+5;y=-2/3x;y=-2/3x+5trên cùng một mặt phẳng toạ độ;OABC là hình bình hành vì Đường thẳng y=2xvàđường thẳng y=2x+5 song song nhau;Đường thẳng 2/3x và y=-2/3x+5 sùong song nhau

HS2: Chữa bài tập 16sgk:Vẽ đồ thị các hàm số y=x; y=2x+2 trên cùng một mặt phẳng toạ độ ; A(-2;-2);S∆ABC=4(Cm2)

C/Bài mới:

TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung

28’ Hoạt động 1:Luyện tập :

Cho HS làm bài tập 17/51

sgk

-gọi một HS lên bảng làm

cã lớp vẽ đồ thị vào vỡ

GV nhận xét

-Cho HS xác định các

điểm A,B,C

Tính chu vi, diện tích tam

giác ABC

Bài tập 18sgk

GV cho HS làm theo

nhóm

GV theo dõi nhận xét

HS vẽ đồ thị các hàm số y=x+1;

y=-x+3lên cùng một mặt phẳngtoạđộ

Xác định các điểm A,B,C Tính chu vi (p) và diện tích(S)của tam giác ABC

HS làm theo nhóm bài18sgk Nhóm 1;3;5 làm phần(a) Đại diêïn nhóm lên bảng trình bày bài làm,cã lớp theo dõi nhận xét

Bài 17/51sgk:

y 3

2 C 1

x’ A H B x -1 1 3

y’

A(-1;0) ; B(3;0) ; C(1;2) P=AC+BC+AB

=2 2+2 2+4 (Cm) =4 2 +4 (Cm) S=1/2AB.CH =1/2.4.2=4(Cm2) Bài 18/52sgk:

a) y=3x+b ,x=4;y=11 3.4+b=11 vây b=-1 y=3x-1

y

GV theo dõi nhận xét bài

làm của nhóm

Hoạt động 2 (5’)củng cố

Cho HS nêu định nghĩa

,tính chất hàm số bậc nhất

.Nêu cách vẽ đồ thị

Nhóm 2.4.6 thảo luận và làmphần(b) Đại diện nhóm lêm bảng trình bày Cã lớp theo dõi ; nhận xét

HS nêu lại định nghĩa hàm số bậc nhất

Cách vẽ đồ thị hàm số bậc nhất

x’ O x

1/3 -1

y’ b)y=ax+5 đi qua A(-1:3) nên –a+5=3⇒a=2 y=2x+5 y 5

-2/5 x’ O x

y’

D)Dặn dò : (2’)-Học bài -Làmlại các bài tập trên; làm bài19/52sgk( Tìm điểm trrên trục tung có tung độ bằng 5 -Nghiên cứu bài: Đường thẳng song song và đường thẳng cắt nhau

IV/:Rútkinhnghiêm;bổsung: ………

………

………

Tiết 24 Ngày soạn 12/11/2005

§4.Đường thẳng song song và đường thẳngcắt nhau

I/ Mục tiêu

A/ Kiến thức:HS nắm được điều kiện hai đường thẳngy=ax+b(a≠ 0)và y=a’x+b’(a’≠ 0)cắt nhau, song song với nhau, trùng nhau

B/Kĩ năng: Khả năng nhận biết cặp đường thẳng song song ,cắt nhau, trùng nhau Biết vận dụng lý thuyết vào việc tìm các giá trị của tham số trong các hàm số bậc nhất sao cho đồ thịcủa chúng là hai đường thẳng cắt nhau, song song với nhau ,trùng nhau

C/Tư tưởng:Rèn tính cẩn thận; sự phán đoán suy xét

II/chuẩn bị:

Thầy:Bảng phụ

Trò: bảng nhóm.thước thẳng,êke

III/Tiến trình tiết dạy:

A/ ôån định(1’)

B/Kiểm tra bài cũ:(7’)

Vẽ trên cùng một mặt phẳng toạ độ , đồ thị các hàm số y=2x,và y=2x+3 Nêu nhận xét về hai đồ thị này

C/Bài mới:

Trên cùng một mặt phẳng hai đường thẳng có những vị trí tương đối nào ?Với hai đường thẳngy=ax+b(a≠ 0)và y=a’x+b’(a’≠ 0) khi nào thì song song?trùng nhau?cắt nhau?Đó là vấn đề ta cần tìm hiểu hôm nay

TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung

13’

13’

Hoạt động 1:

Cho HS làm ?1sgk

GV: hãy giải thích vì sao

hai đường thẳngy=2x+3

Và y=2x-2 song song?

GV: một cách tổng quát

hai đường thẳng y=ax+b

(a≠ 0)và y=a’x+b’(a’≠0)

khi nào thì song song ?

trùng nhau?

Hoạt động 2:

GV:chúng ta đã biết ba vị

trí tương đối của hai

HS vẽ đồ thị các hàm ssố sau lên cùng một mặt phẳng toạđộ: y=2x+3

; y=2x-2;y=2x y 3 2 X’ -3/2 1 X

-2 y’

HS:Hai đường thẳng này song song

vì chúng cùng song song với đường thẳng y=2x

HS : hai đường thẳng y=ax+b (a≠ 0) và y=a’x+b’(a’≠0) song song với nhau khi a=a’và b ≠ b’;trùng nhau khia=a’ và b=b’

1)Đường thẳng song song: Đườngthẳngy=ax+b(a≠0) và Đườngthẳngy=a’x+b’(a≠ 0)

song song với nhau khi và chỉ khi a=a’;b≠ b’ và trùng nhau khi và chỉ khi a=a’ , b=b’

2)Đường thẳng cắt nhau:

đường thẳng và ta đã biết

khi nào thì hai đường

thẳng song song , trùng

nhau , chúng ta tiếp tục

tìm hiểu về trường hợp

chúng cắt nhau

Cho HS làm ?2

VG đưa hình minh hoa

y

2

x’ x

-4 -4/3 2

-1

y’ GV : một cách tổng quát đườngthẳngy=ax+b(a≠ 0) và y=a’x+b’(a’≠ 0)cắt nhau khi nào? GV :Khi a≠ a’ và b=b’ thì hai đường thẳng đó thế nào? Hoạt động 3: củng cố luyện tậpï GV đưa bảng phụ có ghi bài tập bài tập áp dụng (sgk) Cho HS nêu lại điều kiện để hai đường thẳng sông song , trùng nhau, cắt nhau HS thảo luận theo nhómcâu?2 Đưa ra nhận xét: hai đường thẳng y=0,5x+2 và y=1,5x+2 không song song cũng không trùng nhau vì0,5 ≠ 1,5 vậy chúng phải cắt nhau Tương tự hai đường thẳng y=0,5x-1 và y=1,5x+2 cũng cắt nhau Hsquan sát hình bên để kiểm tra lại nhận xét trên HS: đườngthẳngy=ax+b(a≠ 0) và y=a’x+b’(a’≠ 0)cắt nhau khi và chỉ khi a≠ a’ HS: Khi a≠a’ và b=b’ thì hai đường thẳng đó cắt nhau tại một điểm trên trục tung có tung độ là b HS đọc đề bài tập áp dụng sgk Nhóm 1,3,5 làm phần (a) Nhóm 2,4,6 làm phần (b) HS nêu lại điều kiện để hai đường thẳng song song , trùng nhau, cắt nhau Haiđườngthẳngy=ax+b(a≠ 0) và y=a’x+b’(a’≠ 0)cắt nhau khi và chỉ khi a≠ a’ Chú ý: Khi a≠ a’ và b=b’ thì hai đường thẳng đó cắt nhau tại một điểm trên trục tung có tung độ là b 3) bài toán áp dụng:(sgk) y=2mx+3và y=(m+1)x+2 là hàm số bậc nhất khi a=2m≠ 0 va a’= m+1 ≠ 0 hay m≠ 0 va øm≠ -1 a) Hai đường thẳng cắt nhau :m≠ 0,m≠ 1,m≠-1 b)Hai đường thẳng song song m=1

D)Dặn dò : (2’)-Học bài

-Làmlại các bài tập sgk( bài 20:dựa vào điều kiện đã học;Bài 21:làm như bài toán áp dụng trên;Bài 22:a=-2;a=2)

IV/Rút kinh nghiệm bổ sung:

Tiết 25 Ngày soạn 12/11/2005

Luyện tập

I/ Mục tiêu

A/ Kiến thức:HS được củng cố điều kiện để hai đường thẳng y=ax+b(a≠ 0) và y=a’x+b’(a’≠ 0)cắt nhau ,song song, trùng nhau

B/Kĩ nănáuH biết xác định các hệ sốa,btrong các hàm số bậc nhất cụ thể , rèn kĩ năng vẽ đồ thị hàm số bậc nhất Xác định được các giá trị của các tham số đã cho trong các hàm số bậc nhất sao cho đồ thị của chúng là hai đường thẳng cắt nhau, song song , trùng nhau

C/Tư tưởng: Rèn tính cẩn thận ,

II/chuẩn bị:

Thầy:Bảng phụ

Trò: bảng nhóm.thước thẳng,êke

III/Tiến trình tiết dạy:

A/ ôån định(1’)

B/Kiểm tra bài cũ:(7’)HS1: hai đường thẳng y=ax+b(a≠ 0) (d) và y=a’x+b’(a’≠ 0)(d’),Nêu điều kiện để :(d)//(d’);(d)≡(d’);(d)cắt(d’)

HS2:Chữa bài tập 22sgk:a) đường thẳng y=ax+3//đường thẳng y=-2x khi và chỉ khia=-2;b) thay x=2;y=7 vào y=ax+3 ta tìm được a=2

C/Bài mới:

TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung

30’ Hoạt động 1: *)Cho HS làm bài 23sgk

GV:Đồ thị hàm sốy=2x+b

cắt trục tung tại điểm có

tung độ bằng –3 thì b

bằng bao nhiêu?

GV:Hàm số y=f(x) có đồ

thị đi qua điểmA(x0;y0)

khi và chỉ khi nào?

*)cho HS làm bài 24sgk

GV theo dõi các nhóm

Nhận xét bài làm các

nhóm

*)HS thảo luận theo nhóm và làm bài 23sgk

HS: b=-3

HS :Đồ thị hàm số y=f(x)đi qua điểmA(x0;y0)khi và chỉ khi y0=f(x0) Dựa vào đó làm câu (b)

*)HS đọc đề bài; thảo luận theo nhóm

Nhóm1;4: làm phần(a)

Nhóm2;5: làm phần(b)

*)Bài 23sgk:

a)đồ thị hàm số y=2x+b cắt trục tung tại điểm có tung độ bằng –3 vậy tung độ góc b= -3

b)Đồ thị hàm số y=2x+b đi qua A(1;5)nên:

2.1+b=5⇒b=3

*)Bài24sgk:

y=2x+3k (d) y=(2m+1)x+2k-3 (d’) a) (d)// (d’) ⇔















−

≠

=

−

≠

3 2 1 2 1

k m

m

⇔









−

≠

= +

≠ +

3 2 3

2 1 2

1 2

k k m

o m