BAI GIANG Thần thoại Ấn Độ

Thời kì tiền Vêđa Thời kì Vêđa Thời kì hậu VêđaVạn vật hữu linh Vật tổ Tôtem Tín ngưỡng phồn thực Quá trình phát triển của thần thoại Ấn Độ 1500 tr.CN Hệ thống thần linh mang đặc trưng

Thần thoại Ấn Độ

Giáo trình: GS Lưu Đức Trung Soạn giảng: Nguyễn Thanh Phong

Thời kì tiền Vêđa Thời kì Vêđa Thời kì hậu Vêđa

Vạn vật hữu linh

Vật tổ Tôtem

Tín ngưỡng phồn thực

Quá trình phát triển của thần thoại Ấn Độ

1500 tr.CN

Hệ thống thần linh mang đặc trưng tính cách con người

Đa thần giáo chuyển sang nhất thần giáo

1000 tr.CN

Hệ thống thần thoại vũ trụ, thiên nhiên: thần mặt trời Surya, thần gió Vâyu, thần lửa Agni, thần mưa Inđra, thần mặt trăng Soma, thần bão táp Ruđra, thần rạng đông Usa

Hệ thống thần sáng tạo và thủy tổ loài người

Người sáng

thế

Visuakacma

Thủy tổ loài người Pragiapati

Người nguyên thủy Manu

Người khổng lồ Purusa

Thần

mưa

Inđra

Thần thợ rèn

Toastri

Thị tộc Vasu

Thị tộc Ađitya

Thị tộc Ruđra Người Bàla

môn

Người Vaisya

Người Ksa trya

Người Suđra

Đấng sáng thế Brahma

Các đời Manu

Hệ thống thần tinh thần, tình cảm: Thần tình yêu Kama; ba nghệ nhân thiên thần Ganđacva, Kinnara, Ápxara; thần chết

Yama.

Thần tình yêu Kama

Chàng trai tuấn tú, ngồi xe do chim vẹt kéo, cầm chiếc cung bằng cây mía uốn cong, dây cung do đàn ong kết cánh, mũi tên làm bằng hoa xoài.

Theo chàng có vợ là

nàng Rati, chúa xuân

Vaxanta, các chàng trai

thiên thần Ganđacva,

các vũ nữ Apxara.

Đại diện cho sự sinh sôi nảy nở của

vũ trụ, làm lung lạc ý chí các thần theo chủ nghĩa khổ hạnh: thần Bàlamôn, thần Hinđu, Brahma…

Kama bị Siva đốt chết, sau đó sống trở lại nhưng vô hình.

Θ Θ

Hệ thống thần thoại bộ ba thần tượng

Trimurti: Brahma – Visnu - Siva

Brahma

3 thuyết xuất thân: (1) Đấng tối cao phối hợp với năng lực Ảo ảnh Maya, (2) Sinh ra từ quả trứng vàng, (3) Sinh ra trong hoa sen từ rốn của thần Visnu.

Brahma có da đỏ hồng,

4 cánh tay, râu trắng,

cưỡi thiên nga.

Thủy tổ của văn học nghệ thuật, kiến trúc, hội họa, ca múa, âm nhạc…đấng sáng tạo và ban phát tri thức cho nhân loại.

Brahma có 5 đầu, sau bị thần Siva phá hủy mất 1 đầu, nên còn lại 4 đầu.

Θ

Brahma

Brahma có da đỏ hồng,

4 cánh tay, râu trắng,

cưỡi thiên nga.

3 thuyết xuất thân: (1) Đấng tối cao phối hợp với năng lực Ảo ảnh Maya, (2) Sinh ra từ quả trứng vàng, (3) Sinh ra trong hoa sen từ rốn của thần Visnu.

Brahma

Brahma có da đỏ hồng,

4 cánh tay, râu trắng,

cưỡi thiên nga.

Brahma có 5 đầu, sau bị thần Siva phá hủy mất 1 đầu, nên còn lại 4 đầu.

3 thuyết xuất thân: (1) Đấng tối cao phối hợp với năng lực Ảo ảnh Maya, (2) Sinh ra từ quả trứng vàng, (3) Sinh ra trong hoa sen từ rốn của thần Visnu.

Brahma

Brahma có da đỏ hồng,

4 cánh tay, râu trắng,

cưỡi thiên nga.

Brahma

Vishnu được mô tả với hình dáng chàng trai tuấn tú, màu xanh cam, có 4 tay, mỗi tay cầm các vật biểu trưng: cái đĩa sáng như mặt trời tượng trưng thần trí, cầm cung hoặc bông sen biểu tượng vũ trụ vận hành, cái chùy tượng trưng tri thức nguyên thủy, vỏ ốc đặc trư ng của ngũ hành.

Visnu có nhiều hình ảnh khác nhau, hàng chục kiếp hóa thân: cá Matsya, rùa Kurma, lợn rừng Varaha, sư

tử Narasimha, người lùn Vamana, Rama cầm rìu, hoàng tử Rama, thần đồng Krisna, đức Phật Buddha, thần Kalki.

Thần lực của mặt trời, lực lượng chinh chiến hùng mạnh nhất bảo vệ thế gian

Visnu

Vợ của Vishnu là nữ thần

Laksmi - nữ thần của sự

giàu có và may mắn Vật

cưỡi của thần là Garuda

(đại bàng kim sí điểu) –

con chim thần huyền

thoại.

Θ Θ

Visnu

Vừa thiện vừa ác, vừa hiền vừa dữ, vừa xây dựng vừa phá hủy, đồng nhất trong nhiệm

vụ chính là phá hủy; Là vị thần có nhân cách, vừa cạnh tranh thần lực với Brahma

và Visnu vừa đồng hóa với hai vị này trong

bộ ba Trimurti; đồng nhất với thần thời gian

và thần chết.

Khí giới sử dụng: cung, lưỡi tầm sét, rìu, chĩa ba cạnh

Hình dáng: màu da trắng, ba con mắt, mái tóc rối, sông Hằng chảy từ mái tóc xuống, miếng da hổ, bốn cánh tay (1 tay cầm chĩa, 1 tay cầm rìu, 1 tay ra hiệu xua đuổi sự

sợ hãi, 1 tay ban phước lành), con rắn quấn quanh thân người

Siva

Ba ngôi tối cao Brahma –

Visnu – Siva là ba tác

dụng khác nhau của

cùng một bản thể: Sáng

tạo – Bảo vệ - Hủy diệt.

Θ

Siva

Đấng tối cao trong cả ba ngôi

Không có ngôi nào cao hay thấp

Một thân một thể chỉ khác mặt

Brahma – Visnu – Siva

Ba vị cùng chung một am thất.

Thi sĩ Ấn Độ khuyết danh

Giá trị thần thoại Ấn Độ

thực: xung đột dân tộc, chăn nuôi trồng trọt, khai phá đất đai

tù trưởng các bộ lạc, các đạo sĩ, vua chúa hay hoàng tử công chúa, các đẳng cấp, dân tộc ; thiên nhiên xinh đẹp trữ tình.

đời sống tinh thần

tình

Hạn chế của thần thoại Ấn Độ

sùng bái những lực lượng siêu tự nhiên.