khoi nghia lam son

Chiến thắng Tốt Động – Chỳc Động ; Chi Lăng – Xương Giang; í nghĩa của những chiến thắng đú đối với việc kết thỳc thắng lợi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.. GV: Một trong những thắng lợi giòn g

Giỏo ỏn hội giảng Năm học 2009- 2010.

BÀI 19: CUOÄC KHễÛI NGHểA LAM SễN.( 1418-1427 )

TIEÁT 39: III CUOÄC KHễÛI NGHểA LAM SễN TOAỉN THAẫNG.

( CUOÁI 1426 - CUOÁI 1427)

I/.Mục tiờu bài học:

1/ Kiến thức.

Những sự kiện tiờu biểu của giai đoạn cuối Chiến thắng Tốt Động – Chỳc Động ; Chi Lăng – Xương Giang; í nghĩa của những chiến thắng đú đối với việc kết thỳc thắng lợi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

2/ Tư tưởng.

Giỏo dục HS lũng yờu nước, niềm tự hào dõn tộc và lũng biết ơn tổ tiờn đó kiờn cường, mưu trớ bảo vệ chủ quyền đất nước

3/ Kỹ năng.

Sử dụng lược đồ học diễn biến trận đỏnh

Đỏnh giỏ cỏc sự kiện cú ý nghĩa quyết định của một cuộc chiến tranh

II/ Đồ dựng dạy học:

- Lược đồ trận Tốt Động – Chỳc Động; Chi Lăng – Xương Giang., tranh ảnh cú liờn quan đến tiết dạy

III/ Hoạt động dạy học:

1/ Kiểm tra bài cũ.

? Dựa vào lợc đồ hãy trình bày kế hoạch tiến quân ra Bắc của Lê Lợi?

- Đạo 1: Tiến quân ra giải phóng miền Tây Bắc, ngăn chặn viện binh địch từ Vân Nam sang

- Đạo 2: Giải phóng vùng hạ lu sông Nhị, chặn đờng rút quân của giặc từ Nghệ An về

Đông Quan, ngăn chặn viên binh từ Quảng Tây sang

- Đạo 3: Tiến thẳng ra Đông Quan

- Hs lờn bảng trỡnh bày.

- Gọi một học sinh khỏc nhận xột phần trả lời của bạn; giỏo viờn nhận xột cho điểm

2/ Giới thiệu bài mới.

Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo bắt đầu dựng cờ khởi nghĩa ở vùng đất Lam Sơn – Thanh Hoá Những ngày đầu nghĩa quân gặp muôn vàn khó khăn, gian khổ và cả những hi sinh mất mát Quân Minh ba lần tấn công thì cả ba lần nghĩa quân phải rút quân lên núi Chí Linh Sau đó theo đề nghị của Nguyễn Chích, nghĩa quân Lam Sơn đã rút quân vào Nghệ An Cũng từ đây nghĩa quân liên tiếp giành đợc những chiến thắng và đi đến thắng lợi cuối cùng Tiết học hôm nay thấy trò ta cùng tìm hiểu phần tiếp theo: Khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng

3/ Dạy – học bài mới

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung chính.

GV: Một trong những thắng

lợi giòn giã , có ý nghĩa

chiến lợc của nghĩa quân

Lam Sơn vào cuối năm

1426 đã làm chấn động đến

kinh thành nhà Minh , đó

chính là trận Tốt

Động-Trúc Động Thầy trò chúng

ta cùng đi tìm hiểu phần thứ

Chỳc Động( mỏy chiếu)

GV: Vậy nguyên nhân nào

dẫn tới trận đánh này,

chúng ta cùng đi tim hiểu

mục a) Hoàn cảnh:( máy

chiếu)

? Cỏc em quan sỏt vào SGK

và cho thầy biết từ cuối

năm 1426, quõn địch cú õm

mưu và hành động gỡ?

GV: Khi năm vạn viện binh

của giặc vào Đông Quan đã

nâng tổng số quân giặc ở

đây lên tới 10 vạn quân Sự

hiếu thắng của địch, sự

chuẩn bị tớch của nghĩa

quõn Lam Sơn báo hiệu một

trận chiến cam go và quyết

liệt Chỳng ta cựng sang

phần tiếp theo: b- Diễn

biến

Gv đĐa ra lợc đồ trận Tốt

Động – Chúc Động( mời

các em cùng quan sát lợc

đồ) và giới thiệu, giải thích

hệ thống các kí hiệu ,hớng

tiến quân của ta và địch ,

trận địa mai phục của ta và

tờng thuật những diễn biến

chính

- Sau khi để mất vùng Nghệ

An, Tân Bình, Thuận Hoá,

quân địch rút về cố thủ

trong thành Đông Quan,

đồng thời mở cuộc hành

quân nhằm quét sạch lực

l-ợng quân ta ở vùng ngoại ô

Đông Quan, giành lại thế

chủ động trên chiến trờng

Quân địch tập trung ở Cổ

Sở( Hoài Đức – Hà Tây)

rồi chia hai cánh quân tiến

đánh Cao Bộ( Hoài Đức- Hà

Tây); một cánh quân nhỏ sẽ

đi vòng về phía sau quân ta

( theo đờng số 6) rồi rẽ

xuống Cao Bộ Từ Cổ Sở về

Cao Bộ , địch phải qua Tốt

Động và Chúc Động

Nắm đợc kế hoạch hành

- Thỏng 10/ 1426 Vương Thụng đem 5 vạn quõn vào Động Quan

- Vơng Thông quyết định

đánh vào Cao Bộ để giành thế chủ động

HS quan sỏt lược đồ, xỏc định vị trớ của TĐ – CĐ

1 Trận Tốt Động – Chỳc Động( mỏy chiếu)

a) Hoàn cảnh:

- Thỏng 10/ 1426 Vương Thụng đem 5 vạn quõn vào Động Quan

- Vơng Thông quyết định

đánh vào Cao Bộ để giành thế chủ động

b- Diễn biến:

quân của địch, nghĩa quân

quyết định “ tơng kế , tựu

kế” Từ Cao Bộ nghĩa quân

đã chọn địa hình bố trí hai

trận địa phục kích ở Tốt

Động và Chúc Động để tiêu

diệt quân địch Tốt Động là

một vùng đồng chiêm trũng,

lầy lội Giữa đồng nổi lên

những gò đất cao , thuận lợi

cho việc phục binh Chúc

Động có địa bàn nhỏ hẹp

hơn, với ruộng thấp xen kẽ

có những ngọn núi không

cao lắm nhng cây cối rậm

rạp , thuận lợi cho quân mai

phục Tại đây có thể đánh

vào hậu quân của cả hai

cánh quân địch và chặn

đ-ờng rút lui của chúng về

Đông Quan

Mờ sáng ngày

7-11-1426, Vơng Thông ra lệnh

tiến quân về hớng Cao Bộ ,

khi cách quân chủ lực tiến

gần đến Tốt Động thì quân

ta “ nổ pháo ở nơi yếu trại

để đánh lừa địch , quân địch

nghe tiếng pháo đều đổ xô

đến để chiếm lấy thuận lợi”

Trong khi đó quân mai phục

của ta đợc lệnh nghe tiếng

súng thì nằm im bất động

chờ khi quân địch đã lọt hẳn

vào trận địa mai phục ở Tốt

Động, quân ta mới nhất tề

xông ra đánh mạnh, dồn

chúng xuống cánh đồng lầy

lội để tiêu diệt Bị tấn công

bất ngờ đội hình địch rối

loạn , tranh nhau chạy thoát

thân, địch giẫm đạp lên

nhau mà chạy và bị tiêu diệt

rất nhiều Số sống sót vội vã

tháo chạy về Đông Quan,

cách quân đi sau nghe tin

thất bại cũng vội vã tìm

đ-ờng rút chạy Nhng khi vừa

đến Trúc Động lại bị quân

ta mai phục tại đậy chặn

đánh Tổng binh Vơng

Thông bị thơng cùng Mã Kì

, Sơn Thọ vội vàng bỏ chạy

thục mạng về Đông Quan

Hơn năm vạn quân bị giết

chết , bắt sống trên một vạn

tên Nhận xét về trận đánh

oanh liệt này, trong tác

phẩm bất hủ “ Bình ngô Đại

cáo” Nguyễn Trãi có viết:

“ Ninh Kiều máu chảy

thành sông, tanh trôi vạn

dặm,

Tốt Động thây chất đầy nội,

nhơ để ngàn năm.”

? Qua phần thầy vừa từơng

thuật, em hãy tóm tắt những

diễn biến chính của trận Tốt

Động – Trúc Động?

? Em có nhận xét gì về cách

đánh và tinh thần chiến đấu

của quân ta?

GV: Đây là cách đánh mai

phục thể hiện nghệ thuật

quân sự độc đáo và cái tài

cầm quân của ngời chỉ huy

? Em hãy cho biết kết quả

của trận đánh này?

? Vỡ sao trận thắng này

được coi là trận thắng cú ý

nghĩa chiến lược?

GV:Sau khi bị thất bại thảm

hại tại trận Tốt Động- Trúc

Động, Vơng Thông một mặt

giả vờ xin hoà, mặt khác bí

mật cho ngời về nớc cầu

cứu viện binh, không từ bỏ

mu đồ xâm lợc nớc ta, liệu

chúng có thực hiện đợc

tham vọng hay lại chuốc

thêm những thất bại? Thầy

trò chúng ta cùng chuyển

sang phần tiếp theo( máy

chiếu mục 2: Trận Chi Lăng

– Xơng Giang)

GV: Sau khi thất bại ở Tốt

Động- Trúc Động, Vơng

Thông chạy về Đông Quan

cầu cứu viện Vậy viện binh

của giặc đã tiến vào nớc ta

nh thế nào?

- Tháng11/1426, Vơng Thông cho xuất quân hớng

về phía Cao Bộ

- Quân ta từ Tốt Động – Trúc Động đổ ra đánh quyết liệt

- Quân ta đã chọn địa hình hiểm yếu , Tốt Động là cánh

đồng lầy lội, Trúc Động là khu vực ven chân núi Quân

ta đã chiến đấu với tinh thần dũng cảm nhất tề xông thẳng vào quân giặc

Tiêu diệt 5 vạn quân giặc

- 1 vạn tên bị bắt sống, Vơng Thông bị thơng chạy về

Đông Quan

- Vỡ nú làm thay đổi tương quan lực lượng giữa ta và

- Tháng11/1426, Vơng Thông cho xuất quân hớng về phía Cao Bộ

- Quân ta từ Tốt Động – Trúc Động đổ ra đánh quyết liệt

c) Kết quả, ý nghĩa:

- Tiêu diệt 5 vạn quân giặc

- 1 vạn tên bị bắt sống, Vơng Thông bị thơng chạy về Đông Quan

- Đập tan ý đồ tấn công giành thế chủ động của giặc

GV đa lợc đồ chỉ các hớng

tiến quân của địch vào nớc

ta

- Mũi thứ nhất do Liễu

Thăng chỉ huy gồm 10 vạn

quân tiến vào nớc ta theo

h-ớng Lạng Sơn

- Mũi thứ hai gồm 5 vạn

quân do Mộc Thạnh chỉ huy

tiến vào lối Cao Bằng

? Trớc tình hình đó Bộ chỉ

huy nghĩa quân của ta đã

có quyết định gì?

GV: Trên tuyến hành quân

của Liễu Thăng , nghĩa

quân Lam Sơn thực hiện hai

nhiệm vụ lớn Một là dốc

hết sức công phá bằng đợc

các thành luỹ trên tuyến

hành quân của địch đặc biệt

là thành Xơng Giang ( nay

thuộc thị xã Bắc Giang –

tỉnh Bắc giang), nhằm đập

tan chỗ dựa quan trọng này

của quân Minh Mục tiêu

đầu tiên của nghĩa quân

Lam Sơn là thành Xơng

Giang một trận chiến đấu

quyết liệt đã diễn ra Ngày

28-9-1427, thành Xơng

Giang đã hoàn toàn bị san

bằng Hai là vận động nhân

dân thực hiện vừơn không

nhà trống

? Trong các bài học trớc,

các em đã đợc tìm hiểu về

các cuộc kháng chiến chống

Tống ở thời Lý, chống quân

xâm lợc Mông – Nguyên

thời Trần và lần này là cuộc

hành quân của Liễu Thăng

thì quân ta thờng chọn trận

địa mai phục ở đâu?

? Tại sao quân ta lại chọn ải

Chi lăng để tiêu diệt địch?

GV: Đa ra hình ảnh ải Chi

Lăng và miêu tả: Chi lăng là

một ải hiểm trở nhất trên

đ-ờng từ Pha luỹ đến Đông

Quan ải Chi Lăng là một

thung lũng nhỏ hình bầu

dục, dài khoảng 4km, rộng

khoảng 1km , phía tây là

địch làm cho ý đồ phản cụng của địch bị thất bại

Địch: Tháng 10/1427 ,15 vạn viện binh địch chia 2 h-ớng tiến vào nớc ta

Ta: Tập trung lực lợng tiêu diệt viện binh của Liễu Thăng trớc

2 Trận Chi Lăng – Xương Giang:

a) Ho n cảnh: àn cảnh:

Địch: Tháng 10/1427 ,15 vạn viện binh địch chia 2 hớng tiến vào nớc ta

Ta: Tập trung lực lợng tiêu diệt viện binh của Liễu Thăng trớc

vách núi dựng đứng, phía

đông là đồi núi trùng điệp ,

hai đầu nam bắc thắt lại gần

nh khép kín Nguyễn Du

khi đu xứ ở Trung Quốc qua

cửa ải này đã viết:

Dịch núi giăng giăng cao

tựa mây

Cửa chia Nam- Bắc chính là

đây

Bụi rậm đầy đờng hùm, rắn

núp

Khói mây khắp chốn quỷ

ma đầy

GV: Vậy diễn biến của trận

đánh này diễn ra nh thế nào

– b: Diễn biến

? Theo dõi SGK và dựa vào

lợc đồ, em hãy tóm tắt diễn

biến chính của trận Chi

Lăng- Xơng Giang

GV dùng lợc đồ trân Chi

Lăng – Xơng Giang và

giới thiệu các kí hiệu trên

l-ợc đồ, tờng thuật:

Trớc lời kêu cứu thảm

thiết của Vơng Thông,

tháng 10- 1427, nhà Minh

sai tớng Liễu Thăng làm

tổng binh, cùng với Mộc

Thạnh đem 150.000 quân

sang cứu viện Quân Minh

chia làm hai đạo:

- Đạo thứ nhất gồm 10 vạn

tên do Liễu Thăng trực tiếp

cầm đầu, tiến vào nớc ta

qua ngã Lạng Sơn

- Đạo thứ hai gồm 5 vạn tên

, do Mộc Thạnh chỉ huy,

tiến vào nớc ta qua ngõ Cao

Bằng

Trớc tình hình đó, Lê lợi và

bộ tham mu chủ trơng “ vây

thành diệt viện” Ta chỉ tập

chung số ít lực lơng bao vây

thành Đông Quan và Tây

Đô, còn lại tập trung ở biên

giới để đón đánh quân tiếp

viện Trong hai đạo quân

của địch , ta tập trung lực

l-ợng tiêu diệt đạo quân của

Liễu Thăng là chính, vì nếu

Quân ta đặt phục binh ở ải Chi Lăng

- Là ải hiểm trở , thuận lợi cho cách đánh mai phục của quân ta

b) Diễn biến :

-Ngày 8/10/1427,Liễu Thăng

bị phục kích và giết ở ải Chi Lăng

-Quân giặc liên tiếp bị phục kích ở Cần Trạm, Phố Cát

- Số còn lại tới Xơng Giang bị nghĩa quân tấn công tiêu diệt

diệt đợc đạo quân này sẽ

đập tan ý đồ chiến lợc của

giặc ngay từ đầu

Ngày 8-10-1427 , đạo quân

do Liễu Thăng cầm đầu đã

hung hãn kéo vào Đại Việt

theo đờng ải Chi Lăng

( Lạng Sơn) – nơi đợc

mệnh danh là yết hầu của

đất Giao Chỉ với địa điểm

hiểm yếu Quỷ Môn Quan

Trớc tình hình này Lê Lợi

cử tớng Trần Lựu,Lu Nhân

Chú cầm cờ suý và đội kị

binh dụ địch vào ổ phục

kích Theo đúng dự kiến

ngày 10-10-1427, đội quân

tiên phong do Liễu

Thăng-một tên tớng trẻ rất hung

hăng, hiếu chiến chỉ huy ,

khi tiến qua cầu đã lọt vào ổ

phục kích của ta Pháo lệnh

nổ quân ta bốn phía đổ ra

xáp chiến.Đạn đá, mũi lao,

tên độc từ các phía lao

thẳng vào đội hình giặc

Liễu Thăng bị tớng Lê Khôi

chém bay đầu ngay trên sờn

núi Mã Yên ( Nay thuộc

huyện Chi Lăng tỉnh Lạng

Sơn Ngót một vạn quân

địch bị tiêu diệt

Bị thua đau nhng ỷ vào

thế lực lợng vẫn còn

mạnh ,phó tớng Lơng Minh

lên thay Liễu Thăng và tiếp

tục cuộc hành quân Ngày

15-10- 1427, trong trận mai

phục lần thứ hai ở Cần

Trạm ( Nay thuộc huyện

Chi Lăng tỉnh Lạng Sơn)

L-ơng Minh cùng ba vạn quân

nữa bị giết chết.Sau trận

Cần Trạm, đô đốc Thôi Tụ

cùng thợng th Lý Khánh,

Hoàng Phúc lên nắm quyền

chỉ huy quân Minh Địch

tiến đến Phố Cát ( Nay

thuộc huyện Lạng Giang –

Tỉnh Bắc Giang) đã bị quân

Lam Sơn phục kích đánh

cho tơi tả Ngày 18-10-1427

thợng th Lý Khánh thắt cổ

tự tử Số quân còn lại vẫn cố

tiến xuống Xơng Giang,

nh-ng khi tới nơi thì thành này

đã bị hạ buộc chúng phải co

cụm giữa cánh đồng chơ

vơ,lâm vào tình thế “ tiến

thoái lỡng nan” Thời cơ

tiêu diệt giặc đã đến , ngày

3-11-1427, quân ta tổng

-Ngày 8/10/1427,Liễu Thăng

bị phục kích và giết ở ải Chi Lăng

-Quân giặc liên tiếp bị phục kích ở Cần Trạm, Phố Cát

- Số còn lại tới Xơng Giang

bị nghĩa quân tấn công tiêu diệt

công kích , xông thẳng vào

đội hình địch giáp chiến ,

tiêu diệt toàn bộ quân địch

còn lại và bắt sống các tớng

Thôi Tụ, Hoàng Phúc

Chiến thắng liệt oanh

trận Chi Lăng – Xơng

giang đã đợc Nguyễn Trãi

tổng kết trong “ Bình Ngô

Đại cáo” GV đọc đoạn

trích bài cáo ( Đa lên máy

chiếu đoạn trích này)

? Em có suy nghĩ gì về

chiến thắng Chi Lăng-

X-ơng Giang qua đoạn trích

trên?

GV: Đó là chiến công nối

tiếp những chiến công, đợc

thừa hởng và tiếp nối hào

khí Đông A thời Trần Một

khí thế thắng giặc nh trẻ tre

không gì ngăn cản nổi

? Qua phần thầy vừa tờng

thuật , thầy mời một bạn lên

bảng tờng thuật lại cho cả

lớp cùng nghe chiến thắng

Chi lăng- Xơng Giang

? Em có nhận xét gì về phần

tờng thuật của bạn?

GV: Nhận xét phần vừa

t-ờng thuật của học sinh

? Còn với đạo quân của

Mộc Thạnh thì sao?

? Em có nhận xét gì về cách

đánh của quân ta trong trận

đánh này

? Em hãy cho biết kết quả

của trận Chi Lăng- Xơng

Giang?

GV nói về hội thề Đông

quan: Hội thề Đông Quan là

hội thề thắng lợi của quân

dân ta và là sự nhục nhã lớn

đối với nhà Minh Tại hội

thề này tổng binh Vơng

Thông cũng phải thề rằng:

Từ sau khi lập lời thề này,

quan Tổng binh thành Sơn

Hầu là Vơng Thông quả tự

lòng thành, đúng theo lời

bàn, đem quân về nớc,

không thể kéo dài năm

tháng để đợi viện binh đến

nơi…

* Về phía bọn tổng binh“

Vơng Thông, nếu không có

lòng thực lại tự trái lời

thề … còn kéo dài năm tháng

để đợi viện binh hoặc do

quan quân đi qua đâu cớp

bóc nhân dân thì Trời, Đất

cung danh sơn, thần kì các

xứ tất đem bon quan quân

Tổng binh Vơng Thông cho

đến cả nhà, thân thích, làm

cho chết hết và cả quan

quân cũng không một ngời

nào về đến nhà( Máy

chiếu).

Về phía ta đã cấp lơng,

thuyền cho địch về nớc:

Mã Kì, Phơng Chính cấp

cho 5 trăm chiếc thuyền ra

đến biển mà hồn bay phách

lạc

Vơng Thông, Mã Anh cấp

cho vài nghìn cỗ ngựa về

đến nớc còn tim đập chân

run

Họ đã tham sống sợ chết

mà hoà hiếu thực lòng

Ta lấy toàn quân là hơn để

nhân dân nghỉ sức

Điều đó đã nói lên sự chính

nghĩa, tinh thần nhân đạo và

yêu chuộng hoà bình của

nhân dân ta

? Chiến thắng Chi lăng -

X-ơng Giang có ý nghĩa nh thế

nào ?

- Đoạn trích trên trong bài “ Bình ngô Đại cáo” đã nói lên những chiến thắng liên tiếp giòn giã, thể hiện chiến thắng oanh liệt của quân và dân ta và khí thế hào hùng của dân tộc Đồng thời nói lên sự thất bại thảm hại của quân giặc

- HS lên bảng tờng thuật

- Khi biết tin Liễu Thăng bị bại trận, hắn vô cùng hoảng

sợ, vội vàng rút chạy về Trung Quốc

- Vận dụng cách đánh linh hoạt,sáng tạo ở mỗi trận địa

là một cách đánh khác nhau:

ở ải chi lăng thì phục kích, giả vờ thua để dụ địch, trận Cần Trạm , Phố Cát thì mai phục, trận Xơng Giang thì

công phá thành làm mất chỗ dựa của địch sau chặng đờng hành quân dài; đối với đạo quân của Mộc Thạnh dùng tâm lí chiến đã nói lên nghệ thuật quân sự độc đáo,

sự lãnh đạo tài giỏi của ông cha ta

c- Kết quả:

- Hai đạo viện binh bị đánh tan

- Vơng Thông xin hoà và chấp nhận mở hội thề Đông Quan

? Vì sao trân Chi Lăng -

X-ơng Giang đợc coi là trận

thắng có ý nghĩa quyết

định?

GV dùng câu chuyển sang

mục 3

Sau khi giải phúng đất

nước, Nguyễn Trói viết bài

“Bỡnh Ngụ Đại Cỏo” – đõy

được xem là bản tuyờn

ngụn độc lập lần thứ hai của

dõn tộc ta.Bài cáo đã tổng

kết những ý nghĩa và

nguyên nhân thắng lợi của

cuộc khới nghĩa lam Sơn

Chúng ta cùng di tìm hiểu

tiếp phần 3- Nguyờn nhõn

thắng lợi và ý nghĩa lịch sử(

? Gọi một học sinh đọc

SGK phần 3

? Vậy cuộc khởi nghĩa Lam

Sơn thắng lợi nhờ những

nguyên nhân nào?

? Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

toàn thắng có ý nghĩa lịch

sử nh thế nào?

GV: Đa ra hình ảnh Lê Lợi

và Nguyễn Trãi:

Lê Lợi là một trong những

- Hai đạo viện binh bị đánh tan

- Vơng Thông xin hoà và chấp nhận mở hội thề Đông Quan

Đây là chiến thắng có ý nghĩa quyết định nhất đối với toàn bộ chiến thắng của cuộc khởi nghĩa Lam sơn

d- ý nghĩa:

Đây là chiến thắng có ý nghĩa quyết định đối với toàn bộ chiến thắng của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn