Hạnh phúc là một trong những cảm giác tuyệt vời nhất mà con người trải nghiệm trong cuộc đời.. Biểu hiện của cuộc sống hạnh phúc: Có người lại cho rằng hạnh phúc là một trạng thái cảm xú
Trang 1SỞ GD&ĐT NAM ĐỊNH
Trường THCS Hiển Khánh
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH LỚP 9 CẤP THCS
NĂM HỌC 2019 – 2020 Môn thi: NGỮ VĂN
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
I ĐỌC HIỂU ( 4,0 điểm )
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu phía dưới:
Gửi các bậc phụ huynh kính mến!
Khi kỳ thi của các con đang tới gần, chúng tôi biết rằng, các vị đang mong ngóng con mình sẽ có được kết quả tốt nhất!
Tuy nhiên, xin quý vị hãy nhớ rằng, trong số các con – những người có mặt tại kỳ thi này, sẽ có người trở thành một nghệ sỹ Và một nghệ sỹ thì không cần hiểu sâu về môn Toán học
Có người sẽ trở thành doanh nhân – và công việc này không cần phải quá giỏi về
Lịch sử hay Văn học Anh
Có người sẽ trở thành một nhạc sỹ và với họ, Hóa học sẽ chẳng có ý nghĩa gì cả Có người sẽ trở thành vận động viên – công việc này đòi hỏi có sức khỏe, thể chất tốt, chứ không cần quá giỏi về bộ môn Vật lý, giống như Schooling của chúng ta (là vận động viên bơi lội của đội tuyển Singapore vừa đoạt Huy chương vàng tại Olympic Rio 2016)
Nếu con của bạn đạt điểm cao, đó là một điều thật tuyệt vời! Nhưng nếu con không thể hoàn thành tốt kỳ thi của mình thì xin quý vị đừng làm mất đi sự tự tin và nhân phẩm của con!
Hãy nhẹ nhàng nói với con bạn rằng: Ổn thôi mà, đó chỉ là một kỳ thi Và con được sinh ra trong cuộc đời này cho nhiều thứ lớn lao hơn nó
Hãy chia sẻ với con bạn, dù điểm số của con bao nhiêu, bố mẹ vẫn yêu thương con và không phán xét bất cứ điều gì về con!
Xin các bậc phụ huynh hãy làm như vậy! Và nếu các vị làm được, hãy chờ đợi con mình chinh phục thế giới như thế nào nhé! Một kỳ thi hay điểm số kém sẽ không thể gạt bỏ được những ước mơ và tài năng bên trong con người các con!
Và cuối cùng, tôi xin quý vị đừng bao giờ nghĩ rằng, chỉ có kỹ sư hay bác sỹ mới là những người hạnh phúc duy nhất trên thế giới này!
Trân trọng
Hiệu trưởng
(Trích bức thư của hiệu trưởng Singapore gửi phụ huynh – Dẫn theo http://danviet.vn/)
Trang 2Câu 1 (0,5 điểm ).Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là gì?
Câu 2 (0,5 điểm) Nội dung chính của văn bản trên là gì?
Câu 3 ( 1,0 điểm).Theo quan điểm của người viết, vì sao các bậc cha mẹ không nên
tạo áp lực điểm số cho con mình?
Câu 4 ( 2,0 điểm ).Em suy nghĩ như thế nào về câu nói: “Và cuối cùng, tôi xin quý
vị đừng bao giờ nghĩ rằng, chỉ có kỹ sư hay bác sỹ mới là những người hạnh phúc duy nhất trên thế giới này!”
II LÀM VĂN ( 16,0 điểm )
Câu 1: ( 6,0 điểm ).Em hãy viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về hạnh phúc
của con người trong cuộc sống hiện nay?
Câu 2: (10,0 điểm )
Ra-xum Ga-đa-tốp được mệnh danh là “nhà thơ của mọi thời đại” có dành cho báo nước Nga văn học một cuộc trò chuyện trong đó bày tỏ sâu sắc suy nghĩ của mình về văn học:
“ Nền tảng của bất kì tác phẩm nào phải là chân lý được khắc họa bằng tất cả tài nghệ của nhà văn Cần phải hát đúng giai điệu của thời đại mình và phải miêu tả nó một cách trung thực bằng những hình ảnh hấp dẫn, không một chút giả tạo.”
( Đọc hiểu văn bản, SGK Ngữ văn 9)
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Bằng hiểu biết của mình về hoàn cảnh lịch sử đất nước con người Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ
Hãy làm sáng tỏ lời bàn ấy qua tác phẩm Đồng chí của Chính Hữu và Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật
Trang 3
GỢI Ý LÀM BÀI
Câu 1 (0,5điểm).Phương thức biểu đạt chính của văn bản: nghị luận.
Câu 2 (0,5điểm) Nội dung chính của văn bản: khẳng định điểm số không phải tiêu
chuẩn duy nhất để đánh giá sự thành công của một học sinh
Câu 3 (1,0điểm).Theo quan điểm của người viết, các bậc cha mẹ không nên tạo áp
lực điểm số cho con mình vì:
+ Mỗi học sinh có một năng lực riêng, cần tôn trọng đặc điểm này của mỗi cá nhân + Sự đánh giá chỉ dựa vào điểm số sẽ khiến con cái mất đi sự tự tin, tạo rào cản tâm
lý trước tiêu chuẩn của thành công, đẩy xa khoảng cách cha mẹ và con cái,…
Câu 4 (2,0điểm).Học sinh tự viết, chú ý nhấn mạnh đến sự bình đẳng của mọi công
việc có ích cho xã hội và thay đổi cách nhìn nhận của con người về vấn đề này
Câu 1: ( 6,0 điểm )
a Đảm bảo cấu trúc đoạn văn , có đủ các phần mở đoạn, phát triển đoạn; lập luận thuyết phục, có lí lẽ và dẫn chứng cụ thể, đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu
b Xác định đúng vấn đề nghị luận:
c Triển khai vấn đề:
Hạnh phúc là gì?
Hạnh phúc là trạng thái sung sướng khi cảm thấy hoàn toàn được toại nguyện Hạnh phúc là một trong những cảm giác tuyệt vời nhất mà con người trải nghiệm trong cuộc đời Hạnh phúc là một giá trị sống quan trọng của con người Nó là một trong ba quyền cơ bản của con người (quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc)
Biểu hiện của cuộc sống hạnh phúc:
Có người lại cho rằng hạnh phúc là một trạng thái cảm xúc của con người khi được thỏa mãn một nhu cầu nào đó mang tính trừu tượng Hạnh phúc là một cảm xúc bậc cao Cảm xúc ấy được cho rằng chỉ có ở loài người Nó mang tính nhân bản sâu sắc
và thường chịu tác động của lý trí
Dù hiểu theo nghĩa nào thì hạnh phúc vẫn là khái niệm rất trừu tượng Tùy từng người, từng lĩnh vực, từng hành vi, từng hoàn cảnh, từng thời điểm khác nhau… hạnh phúc mang nhiều ý nghĩa riêng và thậm chí trái ngược nhau Có hạnh phúc lớn lao như vừa đạt được một điều gì đó rất lớn trong cuộc sống
Nhưng có lúc hạnh phúc rất đỗi bình dị… Có hạnh phúc ngẫu nhiên, bất chợt đến ngoài mong đợi Nó mang đến cảm giác lâng lâng khó tả, nghẹn ngào Nó để lại trong lòng người một ấn tượng khó phai và thường mang tính ngắn ngủi Có hạnh phúc tất nhiên, là kết quả của một quá trình phấn đấu Đó là cảm giác của sự mãn nguyện Nó mang dư âm sâu lắng và tồn tại bền bỉ vì nó là kết tinh của những nỗ lực và cố gắng
Trang 4Khi nào ta sẽ được hạnh phúc?
Hạnh phúc đến khi ta được thỏa mãn những nhu cầu, những mong muốn của bản thân Ví như khi đạt được thành tích cao trong học tập, thành công trong sự nghiệp,
có địa vị, quyền lực, danh vọng… khiến ta hài lòng về cuộc sống, cảm thấy tự tin vào bản thân và thêm tin yêu cuộc sống
Ta hạnh phúc khi có sức khỏe tốt, nhiều tiền bạc của cải… Hạnh phúc cũng nảy sinh khi ta thỏa mãn nhu cầu về tinh thần Được hiểu biết, thực hiện được khát vọng, đạt được ước mơ, có chí hướng để đi tới, không bế tắc…
Hạnh phúc là sự thỏa mãn nhu cầu thẩm mĩ Khi đọc được tác phẩm hay ta thấy hân hoan trong lòng Khi xem được vở kịch hay cuốn phim xuất sắc Hiểu được ý nghĩa của nó ta cảm thấy cuộc đời thêm ý nghĩa Ta thấy yêu thương và cảm thông cho người khác Thấy cuộc sống ở gần ta hơn Và đó là cảm giác hạnh phúc
Hạnh phúc là khi cảm thấy thoải mái và bằng lòng với những gì đang có Những người hạnh phúc biết chấp nhận chính mình, chấp nhận cả những khiếm khuyết của bản thân Họ không mất thời gian quý giá của cuộc đời vào những chuyện buồn khổ hay tiếc nuối Họ biết chấp nhận những bất trắc, khó khăn như một phần tất yếu của cuộc sống
Hạnh phúc là hài lòng với những gì mình đạt được Khi đã bằng lòng với cuộc sống
là tự giải thoát khỏi sự dằn vặt, tham vọng của bản thân Khi đó tinh thần thanh thản, thoải mái, lòng được bình an, hạnh phúc Do vậy, có người tìm kiếm cả cuộc đời cũng không thỏa mãn được nỗi niềm hạnh phúc của riêng mình Lại có người sống hạnh phúc ngay cả những thời khắc khó khăn nhất của cuộc đời
Hạnh phúc là được sống bên cạnh mọi người trong đó có người thân của mình Mỗi ngày ta được nhìn thấy họ vui vẻ, mạnh khỏe Hạnh phúc là khi được sẻ chia tâm tư, tình cảm tốt đẹp Khi ốm đau có người hết lòng quan tâm và chăm sóc Khi cô đơn có người an ủi Khi chán nản, mệt mỏi có người động viên Khi buồn có người ngồi im lặng nghe mình tâm sự Hoặc khi vấp ngã có người nâng đứng dậy…
Người hạnh phúc nhất là người đem đến hạnh phúc cho nhiều người nhất (Đi-đô-rơ)
Ta hạnh phúc khi đem lại niềm vui cho người khác bởi bản chất của hạnh phúc là sự chia sẻ Hạnh phúc chỉ đến với những ai biết cảm thông, biết đối xử với mọi người một cách chân thành, rộng lượng để khơi gợi những tình cảm cao thượng trong tâm hồn của họ
Hạnh phúc có thể nở hoa trong lòng chúng ta Nếu mỗi ngày chúng ta biết sống tốt đẹp ta sẽ được hạnh phúc Biết làm những việc hữu ích và luôn yêu thương người khác mà không bận tâm về lợi ích của mình Người hạnh phúc luôn tràn đầy cảm hứng và lạc quan
Trang 5Hạnh phúc chỉ có khi con người sống thật với mình Sống theo trái tim của mình chứ không phải núp dưới một tấm mặt nạ nào Không phải sống bên ngoài một đằng, bên trong một nẻo Có thể khóc khi buồn, có thể cười khi vui, có thể làm những việc mình thích Mình có thể bộc lộ cảm xúc của mình mà không cần phải kìm nén… Hạnh phúc không bỗng dưng mà có mà cố gắng sống hết mình vì bản thân và vì người khác
Tận tụy làm việc để hướng tới những giá trị đạo đức cao cả là hành trình đầy thú vị, đầy hạnh phúc Bởi vì đằng sau mỗi vất vả, khó khăn bao giờ cũng là những niềm hạnh phúc để con người trải nghiệm Cùng những kinh nghiệm sống đầy ý nghĩa để con người khám phá Những ai chưa từng đau khổ thì những kẻ ấy không bao giờ biết tận hưởng được hạnh phúc
Hành động sẽ củng cố và làm chúng ta vững tin hơn vào những điều trước đây mình
đã nghĩ Những suy nghĩ tốt đẹp phải đi đôi với những hành động cao cả Hai điều này khiến chúng ta luôn cảm nhận được hạnh phúc trên đường đời của mình
Ta cần phải làm gì để có được hạnh phúc?
Muốn hiểu thế nào là Tình yêu và hạnh phúc, phải biết sống cho kẻ khác Nghĩa là phải biết yêu (Godwin) Tiêu diệt được mọi lo âu phiền toái trong tâm hồn, ấy là đã tìm được một nguồn hạnh phúc vĩ đại Tình yêu và hạnh phúc là hình với bóng, nếu biết bảo vệ thì hạnh phúc sẽ thành sự thật Ngược lại, nếu không biết bảo vệ thì hạnh phúc chỉ là một hình ảnh ảo tưởng không bao giờ có thật
Khi được hạnh phúc không nên đắm chìm trong hư ảo mà bỏ qua những vấn đề thực
tế hiện tại đang xảy ra xung quanh Cũng đừng tự phụ mà quên đi theo tư tưởng và mục đích ta đã chọn
Nên cảm nhận và trân trọng hạnh phúc mình đang có Không nên đánh mất những niềm hạnh phúc của hiện tại để luyến tiếc quá khứ Dốc hết hi vọng vào tương lai là sai lầm khiến ta không có được hạnh phúc
Càng hạnh phúc càng nên nghĩ đến trách nhiệm và bổn phận của mình Càng biết chia sẻ yêu thương, biết cố gắng mang lại hạnh phúc cho cha mẹ và người thân bằng tình yêu thương chân thành nhất
Lòng tốt, lòng biết ơn, sự tha thứ, tính độ lượng, sự kiên nhẫn, lòng tin vào chính mình, là con đường đưa chúng ta thẳng tiến đến những niềm hạnh phúc đích thực của cuộc sống
-> Hạnh phúc là nhận ra con đường đưa mình đến hạnh phúc Từ đó nỗ lực vun trồng
hạnh phúc trên đường đời Hạnh phúc chỉ tồn tại với những ai biết phấn đấu, kiên trì Hãy biết cách để đứng dậy khi vấp ngã, biết cách để quên đi nỗi đau Hãy biết tiến lên phía trước một cách lạc quan Hãy luôn nghĩ rằng hạnh phúc đang nằm trong tầm
Trang 6tay của mỗi người Điều quan trọng là có nắm giữ được nó hay không Mục đích cuối cùng của đời người không phải là có vào nhiêu tiền mà là có được sống hạnh phúc hay không
Câu 2: ( 10,0 điểm )
* Yêu cầu về kỹ năng
- Biết viết một bài văn nghị luận văn học kết hợp nhiều thao tác lập luận
- Bố cục rõ ràng, kết cấu bài viết chặt chẽ, dùng từ đặt câu đúng, diễn đạt trong sáng
và giàu sức biểu cảm
* Yêu cầu về kiến thức:
- Xác định vấn đề nghị luận :
+ Mối quan hệ giữa hiện thực cuộc sống với tác giả tác phẩm văn học
+ Chứng minh hiện thực Việt Nam qua hai tác phẩm Đồng chí và Bài thơ về tiểu đội
xe không kính
- Định hướng bố cục bài viết :
1 Mở bài: Dẫn dắt và nêu vấn đề nghị luận (1,0điểm)
2 Thân bài:
a) Giải thích nội dung ý nghĩa nhận định : (2,0điểm)
* Giải thích các khái niệm, từ ngữ liên quan trong nhận định:
- "Chân lý" chính là sự phản ánh sự vật, hiện tượng một cách khách quan trong tự nhiên vào nhận thức của con người đúng như chúng tồn tại
- "Nền tảng của bất kỳ tác phẩm nào" - là hiện thực cuộc sống được phản ánh trong văn học một cách trung thực, không giả tạo
- "Hát đúng giai điệu về thời đại mình" - tác phẩm mang nội dung thời đại
* Ý nghĩa nhận định:
- Nhà văn phản ánh hiện thực cuộc sống vào tác phẩm của mình một cách trung thực
và sáng tạo Hiện thực mỗi thời đại là khác nhau, bởi vậy văn học mang nội dung cụ thể của thời đại (Văn học là tấm gương phản ánh hiện thực và thời đại - Trần Đình Sử)
- Bằng tài nghệ của mỗi nhà văn, hiện thực cuộc sống được ghi lại trong tác phẩm bằng những hình ảnh hấp dẫn không một chút giả tạo Vậy nên mỗi tác phẩm tồn tại
Trang 7như một thông điệp gửi đến bạn đọc cần biết tác phẩm ấy đang ở đâu trong không gian và thời gian nào của lịch sử
=> Qua nhận định nhà thơ khẳng định: mối quan hệ khăng khít giữa hiện thực cuộc
sống – tác giả - tác phẩm Ý kiến thật sâu sắc.
b) Chứng minh nhận định
* Nền tảng chân lý qua hai tác phẩm (1,0điểm)
- Nền tảng chân lý của bài thơ Đồng chí là hiện thực của đất nước trong cuộc kháng
chiến chống Pháp trường kì của dân tộc từ năm 1945-1954 Dân tộc tiến hành cuộc kháng chiến chống Pháp với bao gian khổ và hi sinh Chính Hữu là nhà thơ chiến sĩ tham gia cuộc kháng chiến Bài thơ được sáng tác năm 1948 là kết qủa trải nghiệm cuộc sống giữa ông và đồng đội ngay sau chiến dịch Việt Bắc Thu đông năm 1947
- Nền tảng chân lý của Bài thơ về tiểu đội xe không kính là hiện thực của đất nước
trong cuộc kháng chiến chống Mỹ của dân tộc từ năm 1954-1975 Giai đoạn miền Bắc đi lên xây dựng XHCN, miền Nam tiếp tục cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ Bài thơ về tiểu đội xe không kính ra đời năm 1969, đã phản ánh sự khốc liệt của chiến tranh và khí thế xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước của thế hệ trẻ Việt Nam lúc bấy giờ
(2,0điểm)
- Giai điệu về thời đại được nhà thơ chính Hữu khai thác từ hiện thực của cuộc chiến đấu đầy gian khổ, hi sinh của người lính trong buổi đầu kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược Hệ thống hình ảnh từ hiện thực ấy đi vào bài thơ không chút tô vẽ (Chất hiện thực)
+ Đồng chí - là những người nông dân mặc áo lính xuất thân từ những miền quê nghèo khó hội tụ về thành đồng chí, cùng chung chí hướng, chung nhiệm vụ, trở thành tri kỉ
Trang 8+ Họ cùng chung cuộc sống gian nan, thiếu thốn "sốt run người vầng trán ướt mồ hôi", "áo rách", "quần vá"…
+ Gian nan, thiếu thốn, hi sinh nhưng họ có lí tưởng sống cao đẹp Đó là chiến đấu bảo vệ đất nước (Chất lãng mạn)
-> Hình ảnh người lính hiện lên chân thực sinh động qua thể thơ tự do, ngôn ngữ giản dị, giọng điệu tâm tình, bài thơ đồng chí trở thành bài thơ tiêu tiểu của thơ ca kháng chiến chống Pháp
Duật (2,0điểm)
- Giai điệu về thời đại được nhà thơ khai thác từ hiện thực hình ảnh những chiếc xe không kính và người chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn trong kháng chiến chống Mỹ Giặc Mỹ bắn phá Miền Bắc dữ dội với âm mưu hủy diệt, cắt đứt con đường huyết mạch nối liền Bắc - Nam, dưới mưa bom bão đạn của kẻ thù những chiếc xe vận tải trở nên méo mó: không kính, không đèn không mui nhưng vẫn nối đuôi ra trận -> Hiện thực ấy đã đi vào thơ một cách trần trụi Nhưng chính sự trần trụi
ấy lại tạo nên một hình ảnh thơ độc đáo, đầy sáng tạo (chất hiện thực)
- Giai điệu mà nhà thơ Phạm Tiến Duật muốn hát lên đó là vẻ đẹp hình tượng người chiến sỹ lái xe (chất lãng mạn)
+ Tư thế ung dung
+ Tinh thần lạc quan dũng cảm
+ Bất chấp khó khăn gian khổ
+ Sẵn sàng chiến đấu và hi sinh để giải phóng miền Nam thống nhất đất nước
-> Bài thơ vừa mang thanh khí của thời đại, vừa mang tầm vóc lịch sử Nó trở thành biểu tượng tuyệt đẹp về người lính Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mỹ
c) Khái quát chung : (1,0điểm)
Trang 9- Hai bài thơ đã hát đúng giai điệu của thời đại: Phản ánh hiện thực hai cuộc kháng
chiến đầy mất mát hi sinh, oanh liệt của dân tộc (Ca ngợi và miêu tả con người và thời đại)
đời thật đi vào thi ca
- Liên hệ một số tác phẩm khác tăng tính thuyết phục: Chiếc lược Ngà, Làng
3 Kết bài: Khái quát và khẳng định lại vấn đề nghị luận (1,0điểm)
- Hai bài thơ là hai giai điệu về hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ của dân tộc Là bài ca ngợi ca về người lính trong hai cuộc chiến tranh vệ quốc thần thánh của dân tộc
- Chính Hữu và Phạm Tiến Duật là những nhà thơ tài hoa, bằng cảm quan nghệ thuật độc đáo hai nhà thơ đã tao nên hai thi phẩm – hai giai điệu sống mãi với thời gian, làm rung động lòng người
* Liên hệ thực tế, rút ra bài học bản thân