TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN BỒI DƯỠNG HSG

- LHQ cũng đã không ngừng thúc đẩy quan hệ hữu nghị hòa bình giữa các nước, đặc biệt là giúp đỡ các nước nghèo trong việc phát triển kinh tế - xã hội ổ định cuộc sống của nhân dân.. - Nă

Trang 1

Trường THPT Phú Bài Tài liệu ôn tập lịch sử thế giới khối 12

PHẦN I: LỊCH SỬ THẾ GIỚI (1945-2000)

Chương I

SỰ HÌNH THÀNH TRẬT TỰ THẾ GIỚI MỚI SAU CHIẾN

TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI (1945 -1949)

Hướng dẫn trả lời

a Hoàn cảnh:

- Đầu 1945, chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc nhiều vấn đề quan trọng, cấp bách được đặt ra trước các cường quốc Đồng minh như: nhanh chóng đánh bại hoàn toàn các nước phát xít; tổ chức lại thế giới sau chiến tranh; phân chia thành quả chiến thắng giữa các nước thắng trận

- Trong bối cảnh đó, một hội nghị quốc tế đã được triệu tập tại Ianta (Liên Xô) từ ngày 4-11/2/1945 với

sự tham gia của nguyên thủ ba cường quốc Liên Xô, Mĩ, Anh (Xtalin, Rudơven và Sớcsin)

* Những nét tiêu biểu khác biệt của hội nghị Ianta so với Vecxai- Oasinhtơn:

- Tổ chức Liên Hiệp Quốc tiến bộ hơn so với Hội Quốc Liên trước đây (tổ chức LHQ đặt ra để duy trì vàbảo vệ an ninh, hoà bình thế giới, còn Hội Quốc Liên đặt ra để bảo vệ cho các nước đế quốc thắng trận)

- Cực Xô luôn duy trì và bảo vệ an ninh, hoà bình thế giới, luôn giúp đỡ cho phong trào cách mạng thế giới, đặt biệt là phong trào giải phóng dân tộc

- Việc phân chia đóng quân và phạm vi ảnh hưởng ở ch.Âu, châu Á thoả đáng đối với các nước thắng trận nhưng cũng không quá khắt khe đối với các nước bại trận

Câu 1: Nêu hoàn cảnh và những quyết định quan trọng của Hội nghị Ianta (2-1945)

Câu 2: Hãy nêu hoàn cảnh, mục đích, nguyên tắt hoạt động, tổ chức và vai trò của LHQ từ khi thành lập đến nay? Mối quan hệ giữa VNam với LHQ.

Trang 2

- 24/10/1945, sau khi được các thành viên phê chuẩn, bản Hiến chương chính thức có hiệu lực, Liên HợpQuốc chính thức thành lập Trụ sở đặt tại New York

2 Mục đích:

- Duy trì hoà bình, an ninh thế giới.

- Phát triển mối quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa các nước trên cơ sở tôn trọng nguyên tắc bình đẳng và quyền tự quyết của các dân tộc

3 Nguyên tắc hoạt động:

- Tôn trọng bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc

- Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước

- Không can thiệp vào công việc nội bộ của các nước

- Giải quyết tranh chấp, xung đột quốc tế bằng phương pháp hoà bình

- Chung sống hoà bình và sự nhất trí giữa 5 cường quốc: Liên Xô (Nga), Mĩ, Anh, Pháp, T.Quốc

4 Các cơ quanchính:

- Đại hội đồng: Gồm tất cả các thành viên, mỗi năm họp 1 lần

- Hội đồng bảo an: Là cơ quan chính trị quan trọng nhất, hoạt động thường xuyên, chịu trách nhiệm duytrì hoà bình và an ninh thế giới HĐBA không phục tùng ĐHĐồng, có 5 uỷ viên thường trực có quyền phủ quyết là: Mĩ, Anh, Pháp, Liên Xô (Nga), Trung Quốc

- Ban thư kí: Cơ quan hành chính, đứng đầu là Tổng thư kí, nhiệm kì 5 năm

- Các tổ chức chuyên môn: Hội đồng kinh tế và xã hội; Toà án quốc tế, Hội đồng quản thác …

5 Đánh giá vai trò của LHQ trước những biến động của tình hình thế giới hiện nay:

- Năm 1991, có 168 thành viên, đến 31/5/2000 có 188 hội viên, đến năm 2006 , LHQ có 192 quốc gia thành viên

- Từ khi thành lập đến nay, LHQ đã có nhiều đóng góp quan trọng vào sự phát triển của thế giới Với tư cách là tổ chức quốc tế lớn nhất hành tinh, LHQ đã đấu tranh cho ổn định và hòa bình thế giới nhiều cuộc chiến tranh đã được LHQ giải quyết như vấn đề CPC, vấn đề Bôxnia- Hecxgôvina

- LHQ cũng đã không ngừng thúc đẩy quan hệ hữu nghị hòa bình giữa các nước, đặc biệt là giúp đỡ các nước nghèo trong việc phát triển kinh tế - xã hội ổ định cuộc sống của nhân dân

- Bên cạnh đó LHQ còn có những hạn chế, những việc chưa làm được, có nhiều vấn đề về các cuộc chiến tranh LHQ vẫn chưa giải quyết được, thế giới vẫn còn có tiếng súng, các cuộc chiến tranh xung đột khuvực Như ở Trung Đông, đặc biệt là trong sự việc Ixraen tấn công LiBăng Chính vì vậy hiện nay nhiều nước trên thế giới, trong đó tiêu biểu như Nhật Bản, Đức, Ấn Độ đang đòi cải cách Hội Đồng Bảo An để LHQ ngày càng hoạt động có hiệu quả hơn

6 Mối quan hệ giữa Việt Nam và LHQ:

- Từ năm 1945, Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã đề cập đến việc ủng hộ Tuyên Ngôn LHQ ở Xan phranxixcô

Để chống việc Pháp tái xâm lược, Bác Hồ gửi đơn xin gia nhập LHQ nhưng không được chấp nhận

- Năm 1975, VNam xin gia nhập nhưng Mỹ dùng quyền phủ quyết chống lại

- Năm 1977, Mỹ rút lại phủ quyết và muốn bình thường hoá quan hệ với VNam - Ngoại trưởng Mỹ tuyên bố : “Sẵn sàng bình thường hoá quan hệ với VNam”, chấp nhận VNam gia nhập LHQ

- Ngày 20/ 9/1977, VNam gia nhập LHQ là thành viên thứ 149 của tổ chức này Các tổ chức LHQ hoạt động tại VNam: UNDP (Chương trình phát triển LHQ), UNICEF (Quỹ nhi đồng LHQ), UNESCO (Tổ chức VH- KH -GD LHQ), WHO (Tổ chức y tế t/giới), FAO (Tổ chức Lương - Nông), IMF(Quỹ tiền tệ quốc tế), UNFPA (Quỹ Dân số LHQ), ILO (Tổ chức lao động quốc tế), ICAO (Tổ chức Hàng không quốc tế), IMO (Tổ chức Hàng hải quốc tế)

- Ngày 16/10/2007, Đại hội đồng LHQ đã bầu VNam là Uỷ viên không thường trực Hội đồng bảo an (Nhiệm kỳ: 2008-2009)

Trang 3

1 Ở châu Âu:

- Trái với thoả thuận tại Hội nghị Pốtxđam, tháng 9/1949, Mỹ, Anh, Pháp đã hợp nhất các vùng chiếm

đóng thành lập nước CHLB Đức Để đối phó, tháng 10/1949 Liên Xô giúp các lực lượng dân chủ tiến bộ ở

Đông Đức thành lập nước CHDC Đức Như vậy nước Đức bị chia cắt thành 2 nhà nước với 2 chế độ chính trịkhác nhau

- Năm 1945-1947, Liên Xô giúp nhân dân Đông Âu đã hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, thiết lập liên minh chặt chẽ với Liên Xô, hình thành hệ thống các nước dân chủ nhân dân – XHCN Đông Âu

- Năm 1949, Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) được thành lập, nhờ đó sự hợp tác về chính trị, kinh tế …giữa Liên Xô và các nước dân chủ nhân dân Đông Âu được củng cố, từng bước hình thành hệ thống XHCN

- Kế hoạch Mácsan của Mĩ thực hiện ở Tây Âu từ năm 1947 nhằm viện trợ cho các nước Tây Âu khôi phục kinh tế, đồng thời tăng cường ảnh hưởng và sự khống chế của Mĩ đối với các nước này

Như vậy , ở châu Âu đã xuất hiện sự đối lập về chính trị và kinh tế giữa hai khối nước: Tây Âu TBCN vàĐông Âu XHCN  Sự đối đầu nhau gay gắt mà đỉnh cao là chiến tranh lạnh giữa hai phe

2 Ở châu Á:

Việc Nhà nước Đại Hàn Dân quốc và Nhà nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Triều Tiên thành lập cuối năm 1948, nước CHDCND Trung Hoa tuyên bố thành lập (10/1949) là những sự kiện dẫn đến việc xuất hiện tình trạng phân cực thành 2 phe ở Đông Á

ChươngII

LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU (1945-1991)

LIÊN BANG NGA (1991-2000)

1 Hoàn cảnh lịch sử:

- Trong nước: Nhân dân Liên Xô phải gánh chịu những hy sinh và tổn thất hết sức to lớn: 27 triệu người

chết, 1.710 thành phố và hơn 70.000 làng mạc bị thiêu huỷ, 32.000 xí nghiệp bị tàn phá, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn Hơn 5 năm chiến tranh chống phát xít làm đất nước này bị chậm lại khoảng 10 năm trong công cuộc phát triển kinh tế

- Bên ngoài: Các nước Phương Tây do Mĩ cầm đầu, tiến hành bao vây kinh tế, phát động cuộc “chiến

tranh lạnh”, chạy đua vũ trang, chuẩn bị cuộc chiến tranh tổng lực nhằm tiêu diệt Liên Xô và các nước XHCN Phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ

Trong bối cảnh đó, nhân dân Liên Xô vừa ra sức củng cố quốc phòng chuẩn bị chống lại âm mưu của các nước phương Tây , xây dựng lại đất nước vừa tích cực giúp đỡ phong trào cách mạng thế giới

+ Sản xuất nông nghiệp năm 1950 đạt mức trước chiến tranh

Câu 3: Hãy cho biết những biểu hiện về sự đối lập nhau giữa hai hệ thống TBCN và XHCN.

Câu 1: Hãy cho biết hoàn cảnh lịch sử và những thành tựu trong công cuộc khôi phục kinh tế ở Liên

Xô (1945-1950).

Trang 4

+ Khoa học- kĩ thuật phát triển nhanh chóng Năm 1949, Liên Xô chế tạo thành công bom nguyên tử, phá vỡ thế độc quyền về vũ khí nguyên tử của Mĩ

1 Quá trình thực hiện: Sau khi hoàn thành công cuộc khôi phục kinh tế, Liên Xô bắt tay vào xây dựng cơ

sở vật chất – kĩ thuật của CNXH và đạt được nhiều thành tựu to lớn

2 Thành tựu:

- Về công nghiệp: Giữa những năm 70, Liên Xô là cường quốc công nghiệp đứng thứ 2 thế giới (sau Mĩ),

chiếm gần 20 % tổng sản lượng công nghiệp thế giới, một số ngành có sản lượng cao nhất thế giới như dầu

mỏ, than, thép….đi đầu trong công nghiệp vũ trụ, công nghiệp điện hạt nhân

- Về nông nghiệp: tuy gặp nhiều khó khăn nhưng trong những năm 60, sản lượng nông phẩm hằng năm

vẫn tăng 16 %

- Về KH – KT: Liên Xô là nước đầu tiên trên thế giới phóng thành công vệ tinh nhân tạo (1957) và đưa

con người vào vũ trụ (I.Gagarin, năm 1961), mở đầu mở đầu kỉ nguyên chinh phục vũ trụ của loài người

- Về xã hội: tỉ lệ công nhân chiếm hơn 55% lao động cả nước, trình độ học vấn của người dân được nâng

cao

- Về đối ngoại: Liên Xô chủ trương duy trì hoà bình an ninh thế giới, ủng hộ phong trào cách mạng thế

giới

3.Ý nghĩa:

- Làm đảo lộn chiến lược toàn cầu của Mĩ và đồng minh của Mĩ.

- Thể hiện tính ưu việt của CNXH: xây dựng và phát triển kinh tế, quốc phòng, nâng cao đời sống cho nhân dân

1 Sự thành lập:

Sau khi các nước Đông Âu hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ, bước vào thời kì xây dựng CNXH, để thúc đẩy sự hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau chặt chẽ hơn nữa về kinh tế, văn hoá và KH-KT giữa Liên Xô và các nước Đông Âu, ngày 8-1-1949 thành lập hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) gồm các nước : LX , Ba Lan, Anbani , Bungary , Hungary , Rumani , Tiệp khắc.Về sau có thêm các nước: CHDCĐức(1950) , Mông Cổ (1962) , Cu Ba ( 1972) , Việt Nam ( 1978)

2 Mục tiêu :

Câu 2: Những thành tựu trong công cuộc xây dựng CNXH ở Liên Xô từ năm 1950 đến nửa đầu

năm 1970.

Câu 3: Hãy cho biết sự ra đời của các nước dân chủ nhân dân ở Đông Âu

Câu 4: Hãy cho biết sự thành lập, mục tiêu, kết quả hoạt động và hạn chế của Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV).

Trang 5

Tăng cường hợp tác , thúc đẩy sự tiến bộ KHKT, thu hẹp trình độ phát triển giữa các nước thành viên

4 Hạn chế: SEV bộc lộ một số thiếu sót như không hoà nhập với đời sống kinh tế thế giới, chưa coi trọng

đầy đủ việc áp dụng những tiến bộ của khoa học và công nghệ… Sau khi chế độ XHCN ở các nước Đông Âutan rã, khối SEV giải tán(6-1991)

a Sự thành lập:

- 1955 các thành viên khối quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) phê chuẩn hiệp ước Pari năm 1954, vũ trang lại cho Tây Đức đưa Tây Đức gia nhập NATO, biến Tây Đức thành lực lượng xung kích chống Liên

Xô, CHDC Đức và các nước XHCN, uy hiếp hoà bình, an ninh của các nước châu Âu

- Ngày 14/5/1955 , các nước Anbani , Balan, Bungary , CHDCĐức ,Hungary , LX , Rumani và Tiệp khắc

họp tại Vácsava đã ký hiệp ước hữu nghị , hợp tác và tương trợ , đánh dấu sự ra đời của Tổ chức hiệp ước

Vacxava

b Mục tiêu: là thành lập liên minh phòng thủ về quân sự và chính trị của các nước XHCN châu Âu

c Vai trò: Từ khi ra đời, Tổ chức Hiệp ước Vácsava đã trở thành một đối trọng với khối quân sự NATO, có

vai trò to lớn trong việc giữ gìn hòa bình an ninh ở châu Âu và trên thế giới.Sự lớn mạnh của LX và các nước XHCN đã tạo nên thế cân bằng về sức mạnh quân sự giữa các nước XHCN và TBCN vào đầu những năm 70

Tổ chức Hiệp ước Vácsava tuyên bố giải tán vào tháng 7-1991.

a Nguyên nhân:

Năm 1973, cuộc khủng hoảng dầu mỏ bùng nổ đã tác động mạnh mẽ đến tình hình chính trị, kinh tế tài chính thế giới.các nước tư bản đã nhanh chóng cải cách kinh tế thích ứng chính trị nên đã vượt qua khủng hoảng LX chậm đề ra những biện pháp sửa đổi để thích ứng với tình hình mới

b Biểu hiện:

- Đến cuối những năm 70 đầu những năm 80 , nền kinh tế LX dần bộc lộ những dấu hiệu suy thoái Đời sống chính trị có những diễn biến phức tạp , xuất hiên tư tưởng và một số nhóm đối lập chống lại ĐCS và Nhà nước Xô viết

- Trong hoàn cảnh đó tháng 3 1985 M.Goocbachốp lên nắm quyền lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã tiếnhành cải tổ nhằm đưa đất nước r khỏi khủng hoảng

- Đường lối cải tổ tập trung vào việc “cải cách kinh tế triệt để” tiếp theo là cải cách hệ thống chính trị vàđổi mới tư tưởng Sau 6 năm tiến hành cải tổ đã phạm nhiều sai lầm nên đất nước càng thêm khủng hoảng; + Về kinh tế do việc chuyển sang kinh tế thị trường quá vội vã, thiếu sự điều tiết của Nhà nước nên đã gây

ra sự rối loạn , thu nhập quốc dân giảm sút nghiêm trọng

+ Về chính trị và xã hội: những cải cách về chính trị càng làm cho tình hình đất nước rối ren hơn Việcthực hiện đa nguyên chính trị , xuất hiện nhiều đảng đối lập đã làm suy yếu vai trò lãnh đạo của ĐCSLX vàNhà nước Xô Viết Sự bất bình của nhân dân ngày càng sâu sắc, bùng nổ nhiều cuộc mittinh, biểu tình với

Câu 5: Trình bày sự ra đời, mục tiêu và vai trò của Tổ chức Hiệp ước Vácsava.

Câu 6: Hãy cho biết quá trình khủng hoảng và tan rã của chế độ XHCN ở Liên Xô.

Trang 6

các khẩu hiệu phản đối đảng và chính quyền Khắp đất nước nổi lên làn sóng bãi công , xung đột sắc tộc diễn

ra gay gắt , nhiều nước cộng hòa đòi tách khỏi LXô

- Tháng 8/1991, một cuộc chính biến nhằm lật đổ M.Goocbachốp nổ ra nhưng thất bại.Sau đóM.Goocbachốp từ chức Tổng Bí thư Đẩng Cộng sản LXô , yêu cầu giải tán Ủy ban TWĐảng, ĐCSLX bịđình chỉ hoạt động Chính phủ liên bang bị tê liệt

- Ngày 21/12/1991 , những người lãnh đạo 11 nước cộng hòa trong Liên bang ký hiệp định thành lập Cộngđồng các quốc gia độc lập ( viết tắc theo tiếng Nga là SNG) Nhà nước LBXV tan rã

- Ngày 25/12/1991 , Tổng thống M.Goocbachốp từ chức , lá cờ búa liềm trên nóc điện Kremli bị hạ xuống,đánh dấu sự chấm dứt chế độ XHCN ở LXô sau 74 năm tồn tại

a Nguyên nhân: Cuộc khủng hoảng dầu mỏ bùng nổ 1973 đã tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế các nước

Đông Âu, những điều chỉnh kinh tế không có kết quả, những khó khăn trong cải tổ ở Liên Xô… Đã làm chocác nước Đông Âu lâm vào cuộc khủng hoảng kinh tế và chính trị trầm trọng

b Kết quả :

- Ở khắp các nước Đông Âu đã diễn ra các cuộc biểu tình, bãi công đòi thay đổi chế độ Ban lãnh đạo cácnước Đông Âu lần lượt từ bỏ quyền lãnh đạo ĐCS, chấp nhận chế độ đa nguyên, đa đảng và tiến hành tổngtuyển cử, chấm dứt chế độ XHCN

- Ở Đông Đức , cuộc khủng hoảng bùng nổ từ cuối năm 1989, nhiều người Đông Đức chạy sang Tây Đức,

“bức tường Béc lin” bị phá bỏ Ngày 3/10/1990 CHDCĐức sáp nhập vào CHLBĐức Nước Đức thống nhất

- Do đường lối lãnh đạo mang tính chủ quan, duy ý chí , cùng với cơ chế tập trung quan liêu bao cấp làm cho sản xuất trì trệ , đồi sống nhân dân không được cải thiện Sự thiếu dân chủ và công bằng đã làm tăng thêm sự bất mãn trong quần chúng

- Không bắt kịp sự phát triển của KHKT tiên tiến dẫn đến tình trạng trì trệ , khủng hoảng kinh tế -xã hội

- Khi tiến hành cải tổ đã phạm sai lầm nghiêm trọng trên nhiều mặt, làm cho khủng hoảng thêm trầm trọng

- Hoạt động chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước

Tuy nhiên cần thấy rằng, sự tan rã của chế độ XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu không phải là sự sụp đổ của CHXH khoa học do Mác và Ănggen sáng lập mà đây chỉ là sự sụp đổ của một mô hình CNXH có nhiều khuyết tật, chưa khoa học, chưa đúng đắn, mang nặng yếu tố duy ý chí, chỉ là một bước lùi của CNXH

- Sau khi LX tan rã , Liên bang Nga là “quốc gia kế tục LX” , được kế thừa địa vị pháp lý của LX tại Hội đồng Bảo an LHQ và tại các cơ quan ngoại giao LX ở nước ngoài

* Về kinh tế: trong những năm 1990-1995 tốc độ tăng trưởng bình quân hằng năm của GDP luôn là số

âm Từ năm 1996 kinh tế có dấu hiệu phục hồi, đến 1997 tốc độ tăng trưởng đạt 0,5%, năm 2000 là 9%

* Về chính trị : Tháng 12/1993 , Hiến pháp Liên bang Nga được ban hành, qui định thể chế tổng thống

liên bang

+ Về mặt đối nội: Nước Nga phải đối mặt với hai thách thức lớn là tình trạng không ổn định do sự tranh

chấp giữa các đảng phái và những vụ xung đột sắc tộc, nổi bật là phong trào li khai ở vùng Trecxnia

Câu 7: Hãy cho biết sự khủng hoảng của chế độ XHCN ở Đông Âu diễn ra như thế nào?

Câu 8: Trình bày nguyên nhân tan rã của chế độ XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu.

Câu 9: Hãy cho biết tình hình Liên bang Nga từ năm 1991-2000.

Trang 7

+ Về đối ngoại: Một mặt nước Nga ngả về phương Tây với hy vọng nhận được sự ủng hộ về chính trị và sự

viện trợ về kinh tế; mặt khác nước Nga khôi phục và phát triển quan hệ với các nước châu Á như: TQ , Ấn

+ Từ tháng 6/1947 - 4/1949: Quân giải phóng chuyển sang phản công, giải phóng các vùng do Quốc dânđảng thống trị Tháng 4/1949, quân giải phóng vượt sông Trường Giang, Ngày 23/4/1949 Nam Kinh - trung tâm thống trị của tập đoàn Quốc dân đảng được giải phóng, nền thống trị của Quốc dân đảng bị sụp đổ Tưởng Giới Thạch bỏ lục địa chạy sang Đài Loan Nội chiến kết thúc

- 1/10/1949, nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa tuyên bố thành lập do Mao Trạch Đông làm chủ tịch, đánh dấu thắng lợi của cách mạng dân tộc dân chủ Trung Quốc

b Ý nghĩa :

+ Hoàn thành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ của nhân dân Trung Quốc, chấm dứt hơn 100 năm nô dịch

và thống trị của đế quốc, xoá bỏ tàn dư phong kiến, đưa đất nước Trung Hoa bước vào kỉ nguyên độc lập tự

do và tiến lên CNXH

+ Tăng cường sức mạnh của hệ thống XHCN và ảnh hưởng đến phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới

a Đường lối cải cách - mở cửa:

- Tháng 12-1978, Trung ương Đảng Cộng sản TQuốc đã đề ra đường lối mới, mở đầu công cuộc cải cáchkinh tế - xã hội do Đặng Tiểu Bình khởi xướng Đến Đại hội XII (9-1982), đường lối này được nâng lênthành đường lối chung

- Tại Đại hội XIII (10-1987), Đảng Cộng sản Trung Quốc xác định: lấy phát triển kinh tế làm trung tâm ,tiến hành cải cách và mở cửa , chuyển nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường XHCNlinh hoạt hơn , nhằm hiện đại hóa và xây dựng CNXH mang đặc sắc TQ, với mục tiêu biến TQ thành quốcgia giàu mạnh, dân chủ và văn minh

b Thành tựu:

- Kinh tế : Từ khi thực hiện đường lối cải cách , đất nước TQ đã có những biến đổi cơ bản.Sau 20 năm

(1979-1998), nền kinh tế TQ tiến bộ nhanh chóng , đạt tốc độ tăng trưởng cao , đời sống nhân dân được cảithiện rõ rệt

+ GDP tăng trung bình hằng năm trên 8%, năm 2000 đạt 1080 tỉ USD.

Câu 1: Trình bày sự thành lập nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa và ý nghĩa của sự thành lập nhà nước này.

Câu 2: Hãy cho biết đường lối và thành tựu cải cách - mở cửa của Trung Quốc.

Trang 8

+ Cơ cấu tổng thu nhập thay đổi lớn: từ chổ lấy nông nghiệp làm chủ yếu , đến năm 2000 thu nhập nôngnghiệp chỉ chiếm 16% , thu nhập công nghiệp và dịch vụ chiếm 51% , dịch vụ 33%

+ Thu nhập bình quân đầu người ở nông thôn tăng từ 134 ( 1978) lên 2090 nhân dân tệ ( 2000) , ở thànhthị tăng từ 343 lên 5160 nhân dân tệ

- Khoa học-kỹ thuật : đạt được nhiều thành tựu nổi bật:

+ Năm 1964 TQ thử thành công bom nguyên tử;

+ Năm 2003 phóng thành công tàu “ Thần Châu 5” đưa nhà du hành Dương Lợi Vĩ bay vào vũ trụ

- Văn hoá, giáo dục, y tế: Cũng đạt được nhiều thành tựu đáng kể

- Đối ngoại:

+ Có nhiều thay đổi , vai trò và vị trí quốc tế ngày càng được nâng cao:bình thường hóa quan hệ với Liên

Xô, Mông Cổ; khôi phục quan hệ ngoại giao với Inđônêxia, mở rộng quan hệ với hầu hết các nước , có đónggóp trong giải quyết những tranh chấp quốc tế

+ Thu hồi chủ quyền đối với Hồng Công(7- 1997) , Ma Cao (12- 1999) Quan hệ giữa hai bờ eo biển ĐàiLoan từng bước được cải thiện

- Ngày 25-6-1950, diễn ra cuộc chiến tranh giữa 2 miền và kéo dài hơn 3 năm

- Ngày 27-7- 1953, Hiệp định đình chiến hai miền Nam - Bắc được kí kết, lấy vĩ tuyến 38 làm ranh giới quân sự

b Công cuộc xây dựng CNXH ở CHDCND Triều Tiên:

- Sau chiến tranh, nhân dân CHDCND Triều Tiên tiến hành công cuộc xây dựng CNXH, thực hiện công cuộc khôi phục kinh tế, thực hiện nhiều kế hoạch dài hạn và đạt nhiều thành tựu:

+ Hoàn thành điện khí hoá trong cả nước, nền công nghiệpnặng đáp ứng sự phát triển kinh tế - xã hội… + Văn hoá, giáo dục có bước phát triển đáng kể, năm 1949 Triều Tiên hoàn thành xoá nạn mù chữ

c Những nét chính về kinh tế Đại Hàn Quốc Dân Quốc (Hàn Quốc)

- Kinh tế những năm đầu của Hàn Quốc vô cùng khó khăn, chính trị không ổn định

- từ thập niên 60 trở đi, kinh tế Hàn Quốc có sự thay đổi nhanh chóng, trở thành “con rồng kinh tế” ở châu Á Hàn Quốc có nền công nghiệp phát triển, nông nghiệp tiên tiến

d Quan hệ giữa 2 miền Nam - Bắc Triều Tiên:

- Từ những năm 70 trở đi, quan hệ giữa 2 miền Triều Tiên có sự thay đổi từ đối đầu chuyển sang đối thoại

- Năm 1990, quan hệ có bước đột phá mới: xoá bỏ về chính trị và quân sự, tiến hành giao lưu hợp tác

Câu 3 Tình hình kinh tế, chính trị của lãnh thổ Đài loan sau chiến tranh chiến tranh thế giới thứ 2

Câu 4 Bán đảo Triều Tiên sau chiến tranh thế giới hai.

Trang 9

- Tháng 6- 2000, Hiệp định hoà hợp giữa 2 quốc gia được kí kết, mở ra quá trình hoà hợp và thống nhất bán đảo Triều Tiên

- Trước Chiến tranh thế giới thứ hai hầu hết các nước Đông Nam Á (trừ Thái Lan) đều là thuộc địa của các nước đế quốc Trong thời gian Chiến tranh thế giới thứ hai, các nước ĐNÁ bị biến thành thuộc địa của quân phiệt Nhật Bản

- Tận dụng thời cơ Nhật đầu hàng Đồng minh, nhân dân ĐNÁ đã đứng lên đấu tranh, nhiều nước giành được chính quyền và tuyên bố độc lập: Inđônêxia (17-8-1945), Việt Nam (2-9-1945), Lào (12-10-1945) Ở Miến Điện (nay là Mianma), Mã Lai (nay là Malaixia), Philippin, nhân dân cũng đã giải phóng nhiều vùng lãnh thổ rộng lớn

- Ngay sau đó, các nước thực dân Âu – Mĩ quay trở lại xâm lược, chiếm đóng các nước ĐNÁ Trãi qua cuộc đấu tranh kiên cường và gian khổ, các nước ĐNÁ đều giành lại được độc lập :Philippin (7-1946), Miến Điện (1-948), Mã Lai (8-1957), Xingapo (6-1959)

- Ba nước VNam, Lào, CPC kết thúc cuộc kháng chiến chống Pháp năm 1954, nhưng tới năm 1975 mới giành độc lập hoàn toàn Brunây trở thành quốc gia độc lập ngày 1-1- 1984 Đông Timo sau cuộc trưng cầu dân ý tháng 8-1999 đã tách khỏi Inđônêxia, đến ngày 20 -5- 2002 trở thành quốc gia độc lập

- 1945: Giữa tháng 8 năm 1945 , Nhật đầu hàng phe Đồng minh ,nắm thời cơ thuận lợi , ngày 23/8/1945 ,

nhân dân Lào nổi dậy giành chính quyền Ngày 12/10, nhân dân thủ đô Viêng Chăn khởi nghĩa thắng lợi , chính phủ quốc dân ra mắt quốc dân và nền độc lập của Lào

- 1946-1954: Kháng chiến chống thực dân Pháp

+ Tháng 3/1946 , Pháp quay trở lại xâm lược Dưới sự lãnh đạo của Đảng CSĐD và sự giúp đỡ của quân

tình nguyện VN , cuộc Kháng chiến chống thực dân Pháp ngày càng phát triển

+ Với chiến thắng Điện Biên Phủ năm ở Việt Nam 1954, Pháp buộc phải kí Hiệp định Giơ ne vơ về ĐôngDương ngày 21-7-1954, công nhận độc lập , chủ quyền , và toàn vẹn lãnh thổ của Lào , thừa nhận địa vị hợp pháp của các lực lượng kháng chiến Lào

- 1954- 1975: Kháng chiến chống Mỹ xâm lược

+ Dưới sự lãnh đạo của Đảng NDCM Lào , cuộc chiến tranh chống đế quốc Mỹ được triển khai trên cả bamặt trận: chính trị -quân sự-ngoại giao và giành đựoc nhiều thắng lợi

+ Nhân dân Lào đã lần lượt đánh bại các kế hoạch chiến tranh của Mỹ , đến đầu những năm 70 vùng giải phóng mở rộng đến 4/5 lãnh thổ

+ Do thắng lợi trên , cùng với việc ký hiệp đinh Pari về VN ( 1/1973) , Hiệp định Viêng Chăn (21/2/1973)lập lại hòa bình , hòa hợp dân tộc ở Lào được kí kết

- Đánh thắng Pháp và Mỹ giành độc lập, dân chủ, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ

- Lào bước sang thời kì phát triển mới: Xây dựng chế độ dân chủ nhân dân rồi tiến lên theo định hướng

Trang 10

- 1945-1954: Kháng chiến chống Pháp

+ Đầu tháng 10/1945, thực dân Pháp trở lại xâm lược CPC Nhân dân CPC –dưới sự lãnh đạo của ĐCS Đông Dương và từ năm 1951 là Đảng Nhân dân Cách mạng CPC đã tiến hành cuộc kháng chiến chống Pháp + Ngày 9/11/1953, do hoạt động ngoại giao của quốc vương Xihanuc, Pháp ký hiệp ước trao trả độc lập cho CPC nhưng quân Pháp vẫn chiếm đóng nước này

+ Sau chiến thắng ĐBP ở VNam Pháp phải ký Hiệp đinh Giơnevơ 1954 công nhận độc lập, chủ quyền ,thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của VN , Lào, CPC

- Từ 1954 - 1970: Chính phủ Xihanúc thực hiện đường lối hòa bình trung lập không tham gia bất cứ liên

minh chính trị quân sự nào , tiếp nhận viên trợ từ mọi phía , không có điều kiện ràng buộc

+ Tháng 9/1993, Quốc hội mới họp thông qua Hiến pháp, tuyên bố thành lậpVương quốc CPC tuyên

Do Xihanúc làm quốc vương từ đó CPC đi vào thời kỳ ổn đình và phát triển

a Nhóm năm nước sáng lập ASEAN

- Gồm có: Inđônêxia , Malaixia , Philippin , Xingapo và Thái Lan

- Sau khi giành độc lập đã tiến hành công nghiêp hóa thay thế nhập khẩu (chiến lược kinh tế hướng nội).

- Mục tiêu: nhanh chóng xoá bỏ nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng nền kinh tế tự chủ

- Nội dung: chủ yếu đẩy mạnh công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng trong nước thay thế hàng nhập khẩu,lấy thị trường trong nước làm chổ dựa để phát triển sản xuất

- Thành tựu: đạt được một số thành tựu bước đầu về kinh tế - xã hội, sản xuất đã đáp ứng được nhu cầu cơbản của nhân dân trong nước, phát triển một số ngành chế biến, chế tạo

+ Thái Lan: (1961-1965): thu nhập quốc dân tăng 7,6% , dự trữ vàng và ngoại tệ tăng 15%

+ Malaixia : (1966-1970): đã tự túc đựoc lương thực

Câu 7 Trình bày những nét chính về tình hình Campuchia từ 1945 đến 1993

Câu 8: Nêu những nét chính về quá trình xây dựng và phát triển kinh tế - văn hoá của các nước ĐNÁ từ sau khi giành độc lập đến năm 2000

Trang 11

 Hạn chế: thiếu vốn, nguyên liệu và công nghệ, chi phí cao  thua lỗ, tham nhũng phát triển, đời sốngnhân dân khó khăn

- Từ nữa sau những năm 60 – 70 trở đi thực hiện công nghiệp hóa lấy xuất khẩu làm chủ đạo (chiến lược

kinh tế hướng ngoại), mở cửa nền kinh tế, thu hút vốn và công nghệ tiên tiến của nước ngoài, xuất khẩu

+ Tốc độ tăng trưởng kinh tế của các nước này khá cao: Inđô: 7%-7,5%, Malaixia: 7,8%, Thái lan : 9% ,Xingapo: 12%

+ Năm 1997- 1998, các nước ASEAN trãi qua cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ nghiêm trọng, sau vàinăm khắc phục, kinh tế dần dần phục hồi

b Nhóm các nước Đông Dương(VNam, Lào, CPC).

- Sau khi giành được độc lập, về cơ bản các nước Đông Dương đã phát triển theo hướng kinh tế tập trung, đạt một số thành tựu, nhưng còn nhiều khó khăn

- Vào những năm 80 -90 của thế kỉ XX, các nước này từng bước chuyển sang nền kinh tế thị trường

* Ở Lào: bước vào thời kì hòa bình xây dựng đất nước , nhân dân Lào đã đạt đựoc một số thành tựu bước

đầu , nhưng về căn bản , Lào vẫn là một nước nông nghiệp lạc hậu Từ khi thực hiện đổi mới, nền kinh tế Lào

có sự khởi sắc: năm 2000, GDP tăng 5,7 %, sản xuất nông nghiệp tăng 4,5%, công nghiệp tăng 9,2%

* CPC: bước vào thời kỳ phục hồi kinh tế và đã đạt được một số thành tựu đáng kể Mặc dù sản xuất nông

nghiệp tăng 7% (1995) nhưng CPC vẫn là một nước nông nghiệp

c Nhóm các nước khác ở Đông Nam Á:

- Brunây: từ giữa những năm 80 của thế kỉ XX, Chính phủ tiến hành điều chỉnh các chính sách cơ bản

nhằm đa dạng hoá nền kinh tế để tiết kiệm nguồn năng lượng dự trữ, gia tăng các mặt hàng tiêu dùng và xuất khẩu

- Miama: từ cuối năm 1998, Chính phủ tiến hành cải cách kinh tế với ba chính sách lớn: kêu gọi đầu và

“mở cửa”, giải phóng khu vực kinh tế tư nhân, do đó mang lại sự khởi sắc cho nền kinh tế Tốc độ tăng trưởng GDP năm 1995 là 7%

c Mục tiêu: Tiến hành sự hợp tác giữa các thành viên nhằm phát triển kinh tế và văn hoẳmtên tinh thần duy

trì hoà bình và an ninh thế giới

d Quá trình phát triển: ASEAN phát triển qua 2 giai đoạn

- Giai đoạn từ 1967 – 1975: Đây là giai đoạn ASEAN còn non trẻ, hợp tác còn lỏng lẻo, chưa có vị trí trêntrường quốc tế

- Giai đoạn từ 1976 – nay: ASEAN được mở rộng và phát triển (thành tựu của ASEAN)

Câu 9: Trình bày hoàn cảnh ra đời, mục tiêu, quá trình phát triển ; hiểu được những thành tựu chính của ASEAN Cho biết thời cơ và thách thức đối với Việt Nam khi gia nhập ASEAN.

Trang 12

Trường THPT Phú Bài Tài liệu ôn tập lịch sử thế giới khối 12 + Tháng 2/1976 kí hiệp ước thân thiện và hợp tác ở ĐNÁ (Hiệp ước Ba- li) nhằm xác định những nguyên

tắc cơ bản trong quan hệ giữa các nước: tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ ; không can thiệp vào côngviệc nội bộ của nhau ; không sử dụng bạo lực hoặc đe dọa bằng bạo lực đối với nhau ; giải quýêt các tranhchấp bằng biện pháp hòa bình; hợp tác phát triển có hiệu quả trong các lĩnh vực kinh tế ,văn hóa và xã hội.Với hiệp ước Ba- li đã đánh dấu sự phát triển của ASEAN

+ Giải quyết Campuchia bằng các giải pháp chính trị, nhờ đó quan hệ quan hệ giữa các nước ASEAN và

3 nước Đông Dương được cải thiện

+ Mở rộng thành viêncủa ASEAN: thêm Brunây (1984), Việt Nam (1995), Lào và Miânm(1997),Cmpuchia(1999)

- Tháng 11.2007, các nước thành viên đã ký bản Hiến chương ASEAN nhằm đẩu mạnh hoạt động hợp táckinh tế, văn hoá nhằm xây dựng ASEAN thành một cộng đồng về kinh tế, an ninh và văn hoá vào năm 2015

* Thời cơ và thách thức khi VNam gia nhập ASEAN:

- Thời cơ : Tạo điều kiện cho Việt Nam được hoà nhập vào cộng đồng khu vực, vào thị trường các nước

Đông Nam Á Thu hút được vốn đầu tư, mở ra cơ hội giao lưu học tập, tiếp thu trình độ khoa học - kỹ thuật,công nghệ và văn hoá, tiếp thu học hỏi trình độ quản lí của các nước trong khu vực để phát triển đất nước

- Thách thức: Việt Nam phải chịu sự cạnh tranh quyết liệt, nhất là về kinh tế Hoà nhập nếu không đứng

vững thì sẽ bị tụt hậu về kinh tế và bị “hoà tan” về chính trị, văn hoá, xã hội Yêu cầu chúng ta phải ra sức xây dựng một đội ngũ cán bộ, công nhân có trình độ khoa học, tay nghề khi gia nhập tránh tình trạng bị tụt hậu so với các nước khác

- Từ sau CTTG II đến nay ĐNÁ có những biến đổi to lớn :

+ Biến đổi to lớn thứ nhất là: Cho đến nay hầu hết các nước ĐNÁ đều đã giành được độc lập: Inđônêxia (17-8-1945), Việt Nam (2-9-1945), Lào (12-10-1945) là 3 nước đầu tiên ở Đông Nam Á tuyên bố độc lập Tuy nhiên, VNam và Lào còn phải tiến hành cuộc kháng chiến lâu dài chống Pháp, sua đó chống Mĩ, tới

1975 mới giành được độc lập, thống nhất trọn vẹn

+ Biến đổi to lớn thứ hai là: sau khi giành được độc lập dân tộc, các nước ĐNÁ đều ra sức xây dựng nền kinh tế, văn hoá, xã hội, củng cố nền độc lập và đạt được nhiều thành tích to lớn Có nước có nền kinh tế pháttriển nhất trong các nước ĐNÁ và được xếp vào hàng các nước phát triển trên thế giới, là “con rồng” châu Á (Xingapo) Có nước bước vào ngưỡng cửa của nước công nghiệp mới (Thái Lan) Đời sống vật chất vfa tinh thần của người dân các nước trong khu vực Đông Nam Á được nâng cao hơn trước chiến tranh, phúc lợi xã hội được bảo đảm

+ Biến đổi to lớn thứ ba là: Cho đến nay hầu hết các nước ĐNÁ đều gia nhập Hiệp hội các nước ĐNÁ gọi tắt là ASEAN Đó là một tổ chức hợp tác kinh tế - văn hoá của khu vực ĐNÁ, nhằm mục tiêu xây dựng những mối quan hệ hòa bình, hữu nghị và hợp tác giữa các nước trong khu vực

- Trong 3 biến đổi trên thì biến đổi thứ nhất (các nước ĐNÁ từ thân phận các nước thuộc địa, nửa thuộc địa, lệ thuộc…trở thành những quốc gia độc lập) là quan trọng nhất bởi vì biến đổi thứ nhất có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển của khu vực Đông Nam Á Bởi vì có độc lập mới có những điều kiện thuận lợi để xây dựng phát triển kinh tế - xã hội của mình ngày càng phồn vinh sau này

a Quá trình đấu tranh giành độc lập:

Câu 10: Đông Nam Á gồm những nước nào ? Những biến đổi to lớn gì vế kinh tế, chính trị và xã hội Đông Nam Á sau chiến tranh thế giới thứ hai? Theo em biến đổi nào là quan trọng nhất? Vì sao?

Câu 11: Trình bày khái quát quá trình đấu tranh giành độc lập của Ấn Độ từ 1945 đến 1950.

Trang 13

- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, phong trào giải phóng dân tộc ở Ấn Độ phát triển mạnh mẽ.

+ Năm 1946, ở Ấn Độ có 848 cuộc bãi công, tieu biểu là cuộc khởi nghĩa của 2 vạn thuỷ binh trên 20 chiến hạm ở Bombay (19- 2- 1946) chống thực dân Anh, đòi độc lập

+ Ngày 22 -2 -1946, 20 vạn nhân dân Bombay đã xuống đường đấu tranh ủng hộ thuỷ binh Phong trào đấu tranh cũng lan rộng tới nhiều thành phố khác như Cancútta, Carasi, Mađrrát…

+ Đầu 1947, cao trào bãi công tiếp tục dâng cao, tiêu biểu là các cuộc bãi công của hơn 40 vạn công nhân

ở Cancútta (2-1947)

- Trước sức ép đó, thực dân Anh đã thực hiện chính sách thâm độc “chia để trị”, chia Ấn Độ thành 2 nước theo quy chế tự trị dựa trên đặc điểm tôn giáo: Ấn Độ của người Ấn Độ giáo và Pakixtan của người Hồi giáo.Ngày 15-8-1947, Ấn Độ tách thành 2 quốc gia

- Không thoả mãn với quyền tự trị, Đảng Quốc đại tiếp tục lãnh đạo nhân dân đấu tranh Ngày 26 -1 -1950,

Ấn Độ tuyên bố độc lập hoàn toàn và thành lập nước Cộng hoà Ấn Độ, xoá bỏ mọi lệ thuộc vào thực dân Anh

b Ý nghĩa: Sự thành lập nước Cộng hoà Ấn Độ đánh dấu thắng lợi to lớn của nhân dân Ấn Độ, có ảnh hưởng

quan trọng đến phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới

- Khu vực Trung Đông (còn gọi là Tây Á) có vị trí chiến lược quan trọng, tiếp giáp 3 châu Á, Phi, Âu, chiếm 2/3 trữ lượng mỏ thế giới, là khu vực có những trah chấp, giành giật giữa các nước đế quốc phương Tây

- Trước chiến tranh, khu vực này bị thực dân Anh đô hộ Sau chiến tranh, Mĩ lợi dụng sự suy yếu của Anh từng bước chiếm ảnh hưởng ở khu vực này Mĩ thi hành chính sách lợi dụng mâu thuẫn giữa người Ả Rập và người Do Thái, ủng hộ Do Thái, can thiệp vào vấn đề Palextin và Trung Đông Xung đột giữa 2 dân tộc Do Thái và Ả Rập phải đưa ra Liên hợp quốc

- tiêu biểu cho phong trào giải phóng dân tộc Trung Đông là cuộc kháng chiến của nhân dân Palextin Tháng 11-1947, LHQ đã thông qua nghị quyết số 181, chia lãnh thổ Palextin làm 2 phần: một phần của người

do Thái và một phần của người Palextin

- Ngày 14-5-1948, Nhà nước Ixraen của người Do Thái được thành lập Bảy nước Ả Rập đã tấn công Ixraen Từ đó xung đột Ixraen và Palextin diễn ra liên miên

- Trãi qua 4 cuộc chiến tranh, Ixraen đã chiếm đóng toàn bộ lãnh thổ Palextin và đất đai của một số A Rập như cao nguyên Gôlan (Xiri), bán đảo Xinai, miền Nam Libăng

- Dưới sự lãnh đạo của Tổ chức giải phóng Palextin PLO (thành lập năm 1946) do Araphát đứng đầu, cuộckháng chiến của nhân dân Palextin diễn ra hết sức ngoan cường Năm 1988, Nhà nước Palextin ra đời do Araphát làm Tổng thống

- Ixraen và Palextin đã tiến hành đàm phán, kí kết hiệp định hoà bình Gada – Giêricô ngày 13-9 -1993 (theo đó Ixraen trao trả cho Palextin dải Gada và thành phố Giêricô) tiếp đố, ngày 28-9-2995 tại Mĩ, hai nước đã kí hiệp định mở rộng quyền tự trị của người Palextin ở bờ Tây sông Gioócđan

- Ngày 23-10-1998, Ixraen và Palextin kí Bản ghi nhớ Oai Rivơ, theo đó Ixraen sẽ chuyển giao 27,2% lãnh thổ bờ Tây cho Palextin trong vòng 12 tuần

Tuy nhiên, tiến trình hoà bình ở Trung Đông còn diễn ra hết sức khó khăn và phức tạp Các cuộc xung đột vẫn không ngừng diễn ra

- Sau chiến tranh thế giới thứ hai phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ ở châu Phi

và châu Phi trở thành “Lục địa mới trổi dậy” trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, qua 4 giai đoạn:

Câu 13: Quá trình phát triển và thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi từ sau chiến tranh thế giới thứ hai.

Câu 12: Những nét chính về khu vực Trung Đông từ sau chiến tranh thế giới thứ hai cho đên nay.

Tiêu đề	Sự hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh thế giới thứ hai (1945-1949)
Trường học	Trường THPT Phú Bài
Chuyên ngành	Lịch sử
Thể loại	Tài liệu ôn tập

Định dạng
Số trang	26
Dung lượng	401 KB