THƠ HAI – CƯ CỦA BA - SÔ

II/ Chuẩn bị của giáo viên và học sinh: - Giáo viên: Đọc SGK,TLTK, thiết kế giáo án… - Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn… III/ Phương pháp giảng dạy: Giáo viên tổ chức g

Ngày soạn:

20/12/2009

Tiết: 53

Đọc thêm:

THƠ HAI – CƯ CỦA BA - SÔ

I/ Mục tiêu bài học:

Giúp HS làm quen với một thể loại trong văn học Nhật Bản, hiểu được thơ hai – cư, vài nét đặc trưng giá trị tư tưởng, giá trị nghệ thuật thơ hai – cư của Ba – sô

II/ Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

- Giáo viên: Đọc SGK,TLTK, thiết kế giáo án…

- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn…

III/ Phương pháp giảng dạy:

Giáo viên tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp nhiều phương pháp: đọc sáng tạo, phát vấn, gợi

mở, bình giảng, thảo luận…

IV/ Tiến trình lên lớp

1.Kiểm tra bài cũ : (Không)

2.Giới thiệu bài mới

Nếu người Việt Nam tự hào về thơ lục bát – một tinh hoa của dân tộc Việt thì người Nhật Bản luôn kiêu hãnh với một thể loại văn học vừa độc đáo lại vừa mang tâm hồn Nhật Bản, đó là thơ hai - cư Thơ Hai – cư là cái đẹp trong khoảnh khắc thường ngày được thăng hoa, gìn giữ, phát huy thành cái đẹp vĩnh cửu Nó chẳng những là quốc hồn, quốc túy của xứ sử Phù Tang, mà còn thuộc về kho tàng văn hóa thế giới, với vẻ đẹp nhẹ nhàng mà đằm thắm, hồn nhiên mà thẳm sâu, khoảnh khắc mà vĩnh hằng trong một thế giới tương giao ở tâm thức mỗi con người

Hướng dẫn HS tìm hiểu

tác giả và đặc trưng thể loại

thơ hai – cư

- GV gọi 1 HS đọc đoạn 1

phần tiểu dẫn và tóm tắt

những nét chính về tác giả

- Gọi HS đọc và tóm tắt

những nét chính trong đoạn

2

- GV nhận xét, tổng hợp,

giới thiệu thêm cho các em

một số nét về đất nước

Nhật Bản để học sinh hiểu

thêm: xứ sở của hoa anh

đào, trà đạo, bon sai và võ

sĩ, truyền thống và hiện

đại

- HS chú ý theo dõi phần tiểu dẫn, phát biểu ý kiến

- Dựa vào SGK, HS trả lời

- HS trao đổi, thảo luận, trình bày ý kiến

- HS chú ý theo dõi

I/ Tìm hiểu chung:

1.Tác giả: Ma-su-ô Ba-sô ( SGK/ 155)

2 Đặc điểm thơ Hai - cư:

- Thơ Hai-cư rút ngắn: 3 câu 17

âm tiết, 8→ 10 chữ, không quá

10 chữ; bố trí 5 – 7 – 5

- Thơ Hai-cư thường phản ảnh trạng thái tâm hồn con người Nhật: ưa thích và hoà nhập với thiên nhiên → miêu tả và gợi cảm xúc về thiên nhiên, phong cảnh → quí ngữ

- Thơ Hai - cư thấm đẫm tinh thần “Thiền tông” và tinh thần

văn hoá Phương Đông.

32’ Hoạt động 2:

Hướng dẫn HS đọc hiểu

một số bài thơ hai – cư

- Gọi HS đọc 8 bài thơ

hai- cư trong SGK

(?) Đọc lại bài thơ đầu và

cho biết qúy ngữ trong bài?

(?) Bài thơ thể hiện điều

gì? Tại sao tác giả lại có

cảm xúc ấy? Bài thơ gợi

cho em những liên tưởng

và suy nghĩ gì?

- GV nhận xét, chốt ý

(?) Tìm quý ngữ trong bài

2? Nỗi niềm hoài cổ về

kinh đô đẹp đẽ và đầy kỉ

niệm của tác giả được thể

hiện như thế nào?

(?) Tại sao nhà thơ “ ở

Kinh đô – mà nhớ Kinh

đô”?

- GV bình giảnh để cho HS

thấy được cái hay, cái hàm

saucs trong thơ Hai Kư đặc

biệt là thấy được vẻ đẹp

tâm hồn thi sĩ

(?) Bài thơ thứ 3 nói lên

tình cảm gì của tác giả?

Tình cảm ấy được gợi lên

từ cử chỉ, hành động nào?

Tìm quý ngữ?

- GV kết hợp giảng và

bình, chốt ý

(?) Tình cảm của nhà thơ

đối với một em bé bị bỏ rơi

- HS chú ý vào văn bản

- HS trao đổi thảo luận, trình bày ý kiến

- HS tiếp tục trao đổi, thảo luận, trả lời câu hỏi

- HS chú ý theo dõi

- HS suy nghĩ độc lập, trả lời câu hỏi

- HS trao đổi thảo luận trình bày

- HS chú ý theo dõi

- HS tiếp tục tìm hiểu bài thơ thứ 3

- HS chú ý theo dõi

- HS tìm hiểu bài thơ thứ

II/ Đọc hiểu văn bản:

1.Bài 1:

- Quý ngữ: mùa sương – mùa

thu

- Nhà thơ sống ở Kinh đô đã 10 năm nhưng trong khoảng thời gian đó Ba-sô coi nơi đây là “ đất khách”

- Lúc về thăm quê hương ngoảnh lại nhìn Kinh đô bỗng như là “ cố hương”

=> Tình cảm thân thiết, gắn bó với mảnh đất nơi mình ở

2 Bài 2:

- Quý ngữ: chim đỗ quyên – mùa

hè → tiếng chim gợi nhớ Kinh đô

- Ở Kinh đô mùa hè – hiện tại

mà nhớ Kinh đô ngày xưa

=> Thương tiếc thời gian, thể hiện nỗi buồn và sự vô thường

→ kỉ niệm đã qua

3 Bài 3:

- Quý ngữ: làn sương thu – mái

tóc mẹ

- Ba-sô trở về quê, mẹ đã mất, cầm trên tay mớ tóc bạc của mẹ, bao nhiêu yêu thương nhung nhớ bỗng như tan thành nước mắt chảy tràn trên tay→ cách diễn đạt hàm súc

4 Bài 4:

được thể hiện như thế nào?

(?) Qua bài 5, em cảm nhận

được vẻ đẹp gì trong tâm

hồn tác giả?

- GV tổ chức lớp thảo luận

nhóm

(1): Mối tương giao giữa

các sự vật, hiện tượng

trong vũ trụ được thể hiệ

như thế nào? Em có nhận

xét gì về các hình ảnh được

sử dụng? Phân tích?

(2): Bài thơ cuối thể hiện

điều gì?

(3): Tìm quý ngữ và cảm

thức thẩm mĩ về cái Vắng

lặng, Đơn sơ, U huyền

trong các bài 6, 7, 8?

- GV nhận xét, tổng hợp

4

- HS trao đổi, thảo luận, trình bày ý kiến

- HS thảo luận nhóm 3 câu hỏi:

- HS chú ý theo dõi

Tình yêu thương dành cho đứa trẻ bị bỏ rơi Tiếng vượn hú → tiếng trẻ

5 Bài 5:

Lòng từ bi với những sinh vật

bé nhỏ tội nghiệp, cũng là lòng yêu thương đối với những người nghèo khổ

6 Bài 6:

- Quý ngữ: Hoa anh đào – mùa

xuân

- Thể hiện triết lí sâu sắc: sự tương giao giữa các sinh vật, hiện tượng trong vũ trụ

7 Bài 7:

Tiếng ve thấm vào đá → liên tưởng độc đáo kì lạ mà không hề khoa trương, thậm xưng

8 Bài 8:

- Khát vọng sống mạnh mẽ: + Nhà thơ nuối tiếc cuộc đời lãng du đang còn dnag dở

+ Nhà thơ buồn vì phải “ nằm bệnh” khi hồn còn phiêu bạt” + Hình ảnh “ những cánh đồng hoang vu” tượng trưng cho cuộc đời vẫn còn dang dở, vẫn chưa khám phá hết

Hướng dẫn HS tổng kết nội

dung bài học

III/ Tổng kết:

V/ Củng cố,dặn dò: (1’)

1.Củng cố: Phân tích đặc trưng nghệ thuật thơ hai- cư được thể hiện qua 8 bài thơ

2.Dặn dò:

- Nắm nội dung cơ bản của bài

- Đọc và soạn trước bài đọc thêm

VI/ Rút kinh nghiệm, bổ sung:

………

………

………s