slide bài giảng thành ngữ

Nước non lận đận một mình Thân cò bấy nay lên thác xuống ghềnh... Nêu nghĩa của cụm từ lên thác xuống ghềnh?lên thác xuống ghềnh Lên thác xuống ghềnh Lên núi xuống ghềnh.. Đứng núi này t

ĐẾN DỰ GIỜ THĂM LỚP GV: Đoàn Thị Nghĩa Thái

Nước non lận đận một mình Thân cò bấy nay lên thác xuống ghềnh

Nêu nghĩa của cụm từ lên thác xuống ghềnh?

lên thác xuống ghềnh

Lên thác xuống ghềnh

Lên núi xuống ghềnh.

Lên núi xuống rừng

Leo thác lội ghềnh.

Lên trên thác xuống dưới ghềnh.

Lên thác cao xuống ghềnh sâu Lên ghềnh xuống thác.

Lên xuống ghềnh thác

Không thể thay thế bằng từ khác.

Không thể thêm bớt từ ngữ.

Không thể đổi vị trí các từ.

 Cụm từ cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh

Đứng núi này trông núi nọ

Tìm những biến thể của các thành ngữ sau :

 Đứng núi này trông núi khác

những biến đổi nhất định.

 Đứng núi này trông núi kia

Nước đổ lá khoai  Nước đổ lá môn

 Nước đổ đầu vịt

Lòng lang dạ thú  Lòng lang dạ sói

Em hiểu thác

là nơi như thế

nào?

Địa thế ra sao?

Em hiểu thế nào là ghềnh? Địa thế ra sao?

Nghĩa 1 hiểu bắt nguồn từ đâu?

Nghĩa 2 được hiểu thông qua

Nghĩa đen

ẩn dụ

Tại sao lại nói Em hiểu nhanh như chớp nhanh như chớp?

có nghĩa là gì?

So sánh

Châu Á

Châu Đại Dương

Châu Phi

Châu Mĩ

Dương Đại Tây Dương

 Khắp thế giới có năm châu lục và bốn đại dương (biển).

Được hiểu thông qua phép

chuyển nghĩa (Ẩn dụ, so s ánh )

Bắt nguồn

từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó

Bắt nguồn

từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó

Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen

của các từ tạo nên nó nhưng thường thông qua một số phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh …

1.Tham sống sợ chết

2.Ếch ngồi đáy giếng

4.Lên thác xuống ghềnh

5.Mưa to, gió lớn

Hiểu theo nghĩa đen Hiểu theo nghĩa chuyển

Hãy giải thích nghĩa của thành ngữ

Muốn hiểu nghĩa của thành ngữ Hán Việt

ta phải làm thế nào?

phải hiểu từng yếu tố Hán Việt trong thành ngữ

-Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa trọn vẹn.

- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thường thông qua một số phép chuyển nghĩa như

ẩn dụ, so sánh…

Ghi nhớ 1:

II Sử dụng thành ngữ:

1 Ví dụ:

b.“Tôn sư trọng đạo” là câu thành ngữ nói lên lòng kính trọng và sự tôn vinh nghề giáo viên.

Xác định vai trò ngữ pháp của các thành ngữ:

Vị ngữ Chủ ngữ

Phụ ngữ

Thành ngữ có thể làm chủ ngữ , vị ngữ trong câu hoặc làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ, …

a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

(Hồ Xuân Hương)

c Anh đã nghĩ… phòng khi tắt lửa, tối đèn

So sánh hai cách nói sau:

Câu có sử dụng thành ngữ Câu không sử dụng thành ngữ

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

với nước non Bảy nổi ba chìm

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh

bấy nay.

Nước non lận đận một mình Thân cò gian nan, vất vả, gặp nhiều

Câu hỏi thảo luận

Phân tích cái hay của việc dùng các thành ngữ trong hai câu

trên?

2 Nhận xét:

Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng,

tính biểu cảm cao.

- Thành ngữ có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ,cụm động từ…

- Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.

Ghi nhớ 2

Bài tập 1

 Những món ăn ngon, quý hiếm được lấy trên rừng, dưới biển.

 Những món ăn ngon, quý được trình bày đẹp

( Những món ăn của vua chuá ngày xưa )

a Sơn hào hải vị:

Nem công chả phượng:

b Khoẻ như voi:

KỂ

CHUYỆN THÀNH NGỮ

Kể vắn tắt các truyền thuyết

và ngụ ngôn tương ứng để

thấy rõ lai lịch của các thành ngữ: Con Rồng cháu Tiên, Ếch ngồi đấy giếng, Thầy bói xem voi.

Bài tập 2

- Lời tiếng nói

chiến cơ

Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn

- Chân cứng đá … -Máu chảy … mềm

mềm ruột

Bài tập 3

Bài tập bổ sung:

Viết đoạn văn từ 5 đến 7 câu (chủ đề tự chọn) trong đó có sử dụng thành ngữ Gạch chân thành ngữ đó.

1 Đầu xuôi đuôi lọt lẽ thường

Đầu sóng ngọn gió bước đường chông gai

Đầu tắt mặt tối gian nan

Đầu trâu mặt ngựa bạo tàn vô lương

Đầu Ngô mình Sở dở dang

Đầu đường xó chợ lang thang bụi đời …

1 Đầu xuôi đuôi lọt lẽ thường

Đầu tắt mặt tối gian nan

Đầu Ngô mình Sở dở dang

2 Bách niên giai lão từng mong Vinh quy bái tổ - thoả lòng kẻ thi Xin đừng bán tín bán nghi

Bán thân bất toại còn gì buồn hơn

Bỏ thói an phận thủ thường Tuỳ cơ ứng biến trăm đường nghĩ suy …

2. Bách niên giai lão từng mong

Vinh quy bái tổ - thoả lòng kẻ thi

XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN CÁC

THẦY CÔ GIÁO

VÀ CÁC EM HỌC SINH