tiet 43 tu dong am - van 7

Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm thanh nh ng nghĩa khác xa nhau không liên quan gì tới nhau.. Vd: Đờng: chỉ sv dùng để ăn chỉ đờng đi Gv : Chuyển ý - Tránh nhầm lẫn từ đồng âm vớ

Giáo án thao giảng giáo viên giỏi cấp huyện

Họ và tên : Đinh Thị Thảo

Đơn vị: Trờng THCS Khuất Xá

Ngày soạn : 03/11/2009

Ngày dạy : 05 /11/2009

Bài 11 : Tiết 43:

Từ đồng âm

A.Mục tiêu cần đạt:

1/ Kiến thức : Giúp học sinh :

- Khái niệm từ đồng âm

- Việc sử dụng từ đồng âm

2/ Kĩ năng :

- Nhận biết từ đồng âm trong văn bản ; Phân biệt từ đồng âm với từ nhiều nghĩa

- Đặt câu phân biệt từ đồng âm

- Nhận biết hiện tợng chơi chữ bằng từ đồng âm

3/ Thái độ :

- Bớc đầu có thói quen và kĩ năng sử dụng từ đồng âm trong nói và viết

- Cẩn trọng , tránh gây nhầm lẫn hoặc khó hiểu do hiện tợng đồng âm

B Ph ơng pháp : Nêu vấn đề , quy nạp , thảo luận , trực quan

C Chuẩn bị.

1/ Thầy : SGK, SGV, giáo án, phiếu bài tập, bảng phụ , tranh 2/ Trò : SGK, bài soạn.

D.Các hoạt động dạy và học:

1/ ổn định tổ chức (1’)

- Kiểm tra sĩ số lớp 7A2

2.Kiểm tra bài cũ ( 2’) : Kiểm tra vở soạn của học sinh.

3 Bài mới

Giới thiệu bài ( 1 )’ : Chúng ta đã đợc học những hiện tợng ngôn ngữ rất độc đáo: nhiều nghĩa, trái nghĩa, đồng nghĩa và hôm nay là đồng âm

Hoạt động 1 : Tìm hiểu thế nào từ đồng âm.(12’)

GV : Treo ví dụ và tranh ảnh vào bảng

Yêu cầu HS đọc câu 1 HS : Đọc câu 1 &

QS tranh

I Thế nào là từ đồng âm

1 Ví dụ

2 Nhận xét

? Từ lồng ở ví dụ 1 thuộc từ loại gì ?

GV : NX

? Vậy từ lồng có nghĩa gì ?

Yêu cầu HS đọc câu 2

? Từ lồng ở câu 2 thuộc từ loại gì ?

Gv : NX

? Từ lồng câu 2 có nghĩa là gì ?

GV : NX

? Nghĩa của từ lồng trong 2 ví dụ trên có liên

quan với nhau không?

GV : NX

? Rút ra đặc điểm giống và khác nhau của từ

lồng trong ví dụ này ?

? Từ lồng trong ví dụ trên là từ đồng âm

Vậy em hiểu thế nào là từ đồng âm ?

GV : NX& Chốt

HS : Đọc ghi nhớ

GV : NX& Cho điểm

Yêu cầu HS đọc bài tập 2

? Tìm các nghĩa khác nhau của danh từ cổ ?

? Giải thích mối quan hệ giữa các nghĩa đó ?

GV : NX

? Tìm từ đồng âm với danh từ cổ ?

Gv : Nx

? Qua bài tập 2 em rút ra bài học gì cho bản

thân ?

- Từ nhiều nghĩa:các nghĩa của nó có một mối

liên hệ ngữ nghĩa nhất định tức là đều dựa trên

một cơ sở, một nét nghĩa chung

Gv lấy vd từ"lành" ở tiết 39, có nét nghĩa

chung: sự hoàn hảo , tốt lành

- Từ đồng âm: nghĩa khác nhau, không liên

quan đến nhau dù âm thanh giống nhau.

- Phát hiện

- Kết luận

Đọc câu 2 & QS tranh

- Phát hiện

- Kết luận

HS : TL&NX

Không liên quan

- Giống : âm thanh

- Khác : Nghĩa hoàn toàn khác xa nhau

HS : TL&NX

HS : Đọc ghi nhớ

- HS tìm & TL

- Lồng1: Động từ ( chỉ hành động nhảy dựng lên với sức mạnh đột ngột khó kìm giữ )

- Lồng2: Danh từ ( chỉ sự vật đợc đan bằng tre, nứa…

để nhốt con vật)

- Nghĩa của chúng không

hề liên quan đến nhau

 Từ đồng âm

Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm thanh nh

ng nghĩa khác xa nhau không liên quan gì tới nhau

• Ghi nhớ : sgk 135

* Bài 2

a, Các nghĩa khác nhau của danh từ cổ và mối liên quan giữa các nghĩa đó

Cổ 1: Bộ phận của cơ thể nối đầu và thân ( Nghĩa gốc )

Cổ 2 : Cổ con ngời coi là biểu tợng của sự chống đối trong quan hệ với một ngời nào đó ( cứng cổ )

Cổ 2: Bộ phận của áo yếm hoặc giày , bao quang cổ hoặc cổ chân cổ tay

Vd: Đờng: chỉ sv dùng để ăn

chỉ đờng đi

Gv : Chuyển ý

- Tránh nhầm lẫn từ

đồng âm với từ nhiều nghĩa

Cổ 3: Chỗ eo lại ở gần phần đầu của một số đồ vật , giống hình cái cổ , thờng

là bộ phận nối liền thân với miệng ở một số đồ đựng

=> Các nghĩa đều phát triển trên cơ sở nghĩa gốc (1)

b, Từ đồng âm

- Cổ 1 : xa ( ngôi nhà cổ) chỉ cái đã có từ rất lâu

- Cổ 2 : + Cái trống ( cổ diện : mặt trống )

+ Đánh cho kêu , làm ồn ( cổ động )

- Cổ 3 : cô ấy ( Cổ ấy đến kìa )

Hoạt động 2 : Cách sử dụng từ đồng âm ( 15’)

? Nhờ đâu mà em phân biệt đợc nghĩa

của các từ "lồng" trong 3 câu trên?

GV : NX

? Câu Đem cá về kho nếu tách khỏi

ngữ cảnh có thể hiểu thành mấy

nghĩa ?

Gv : NX

? Em hãy thêm vào câu này một vài từ

để trở thành câu đơn nghĩa ?

Gv : NX

? Nh vậy để tránh hiện tợng hiểu nhầm

do hiện tợng đồng âm gây ra , cần phải

chú ý điều gì trong giao tiếp?

Gv : Đa ví dụ

1 Anh chàng trong câu chuyện dới đây

đã sử dụng biện pháp gì để không trả

- Phân tích &

NX

- Phân tích &NX

Tự bộc lộ

HS : Đọc ví dụ

& xác định yêu cầu

II.Sử dụng từ đồng âm

1, Dựa vào ngữ cảnh

2 , 2 nghĩa:

1 Kho: Chỉ hoạt động nấu thức ăn

2 Kho; nơi chứa hàng

- Đem cá về kho với khế

- Đem cá về nhập kho

3 - Đặt trong ngữ cảnh cụ thể, tình

huống giao tiếp cụ thể

lại cái vạc cho ngời hàng xóm ? Nếu

em là viên quan xử kiện em sẽ làm thế

nào để phân rõ phải trái ?

Ngày xa có anh chàng mợn của ngời

hàng xóm một cái vạc đồng ít lâu sau

anh ta trả cho ngời hàng xóm hai con

cò , nói là vạc đã bị mất nên đền hai

con cò này Ngời hàng xóm đi kiện

Quan gọi hai ngời đến xử Ngời hàng

xóm tha : “Bẩm quan con cho hắn mợn

vạc , hắn không trả ” Anh chàng nói :

“bẩm quan con đã đền cho anh con

cò ”

- Nhng vạc của con là vạc thật

- Dễ cò của tôi là cò giả đấy phỏng ?

Anh chàng trả lời

- Bẩm quan vạc của con là vạc đồng

- Dễ cò của tôi là cò giả đấy phỏng ?

? Anh chàng này đã mợn cái gì của

ng-ời hàng xóm ? Cái vạc đồng nghĩa là

gì ? (Treo tranh minh hoạ )

? Anh ta có trả đúng đồ cho ngời hàng

xóm không ? Anh ta trả cái gì ?

(Treo tranh minh hoạ )

Thảo luận theo nhóm bàn 3’ TL&NX

- Cái vạc đồng ( là đồ dùng để nấu giống cái chảo nhng to và sâu hơn làm bằng đồng )

QS tranh

- Con vạc ở ngoài đồng ( là loài chim có chân cao cùng

họ với Cò, Diệp thờng đi ăn đêm

? Anh ta đã dùng biện pháp gì để

không trả lại ?

GV : Lợi dụng hiện tợng đồng âm để

thu lợi cá nhân đây là việc làm xấu

không nên làm

? Nếu em là viên quan xử em sẽ làm

gì?

Gv : NX

Nếu là ngời xử kiện em sẽ hỏi anh

chàng nọ rằng : Vạc của anh hàng xóm

là vạc bằng đồng cơ mà ? Thì chắc

chắn anh chàng nọ sẽ phải chịu

thua → Chuyện h cấu để gây cời

? Nếu trong cuộc sống em cũng gặp

tình huống nhầm lẫn từ đồng âm nh

vậy em sẽ làm cách nào ?

? Qua câu chuyện trên rút bài học gì

cho bản thân em trong cách sử dụng từ

đồng âm ?

GV : NX Không dùng từ với nghĩa nớc

đôi do hiện tợng đồng âm

Yêu cầu HS đọc ví dụ 2

Nhận xét cách sử dụng từ im đậm trong

2 câu sau , câu nào dùng đúng từ ? Vì

sao ?

a, Trời lạnh mà sao mặc áo phong

thanh thế

b , Trời lạnh mà sao mặc áo phong

phanh thế

? Nguyên nhân nào dẫn đến lỗi sai

trong câu trên ? Khi nói viết cần chú ý

kêu rất to )

QS tranh

- Từ đồng âm nhằm mục đích cá nhân

- Vạc của anh hàng xóm là vạc

bằng đồng cơ

mà ?

Đọc & Xác định

- Sai từ phong

thanh

4 Không dùng từ với nghĩa nớc đôi

do hiện tợng đồng âm

điều gì ?

GV: NX – Phong phanh : quần áo

mặc ít và mỏng không đủ ấm

- Phong thanh : tăm hơi, tin tức

? Qua việc xét các ví dụ trên khi sử

dụng từ đồng âm cần phải lu ý điều gì ?

GV : NX & Chốt

Trong giao tiếp cần phải chú ý đầy đủ

đến ngữ cảnh để tránh hiểu sai nghĩa

của từ hoặc dùng từ với nghĩa nớc đôi

do hiện tợng đồng âm

Đa bài tập nhanh

Giải thích nghĩa của từ "chả" trong

ngữ cảnh sau ? Đó có phải từ đồng âm

không ?

Trời ma đất thịt trơn nh mỡ

Dò đến hàng nem chả muốn ăn"

Chả: -1 món ăn

- Không, chẳng( chỉ sự phủ định

- Hiện tợng độc đáo, thú vị trong thơ

ca

→ Nghệ thuật chơi chữ

Trong bài thơ Qua đèo ngang ( Huyện

Thanh Quan ) :

Nhớ nớc đau lòng con quốc quốc

Thơng nhà mỏi miệng cái gia gia

-> Nghệ thuật chơi chữ.

Gv : Trong thơ văn ở một số trờng hợp ,

việc lợi dụng hiện tợng đồng âm với

mục đích tu từ để tạo sắc thái hóm hỉnh

, hài hớc , tạo hiệu quả nghệ thuật cao

điều này sẽ nói cụ thể ở tiết chơi chữ

Các cặp từ trên không đồng âm , nhng khi nói do phát âm không chuẩn nên ta dễ nhầm tởng là

đồng âm

HS : Đọc ghi nhớ

Đọc

- Phát hiện

- TL & NX

5 Tránh nhầm lẫn các từ gần âm

( hiểu sai nghĩa của từ )

* , Ghi nhớ : sgk (136 )

Hoạt động 3 : Hớng dẫn luyện tập ( 10’)

? Đọc bài thơ Bài ca nhà

tranh bị gió thu phá của

Đỗ Phủ & xác định yêu

cầu bài 1 ? ( các em chỉ

cần tìm 2 từ đồng âm cho

cô giáo )

GV : NX&Cho điểm

GV : Phần còn lại các em

về nhà làm ( tham khảo

từ điển TV )

Yêu cầu đọc bài 3

GV : chia lớp thành 4

nhóm

Thêm từ ba ( danh từ ) –

ba ( số từ )

Phát phiếu học tập

GV : NX&Cho điểm

GV : Chốt

Bài tập 4 chính là ví dụ

đã xét phần lí thuyết

HS : 2 Đọc bài 1 và xác

định yêu cầu bài 1

2 em lên làm mồi em 2 từ

- Các từ còn lại HS về nhà làm

HS : Đọc và xác định yêu cầu bài 3

HS: TL&NX

1, Bài tập 1

nam 1: phơng nam nam 2 : nam giới

- sức 1: sức khẻo sức 2 : trang sức

- nhè1: khóc nhè nhè 2 : nhè ra

- tuốt 1: tuốt lúa tuốt 2 : biết tuốt

- môi 1: môi son môi 2 : môi trờng

- thu 1: mùa thu thu 2 : thu tiền

- cao 1: chiều cao

- cao 2 : nấu cao tranh1: bức tranh tranh 2: tranh nhau tranh 3: nhà tranh

- sang 1: sang sông sang 2 : sang trọng

2, Bài tập 2

3, Bài tập 3

Bàn : - Chúng tôi bàn việc đóng bàn mới

- Đây chính là cái bàn nơi chúng tôi bàn việc học

tập

Sâu : - Con sâu nằm sâu trong thân cây

- Con sâu nằm sâu trong kẽ lá

Năm : Năm nay , cháu năm tuổi

Năm học này, lớp tôi chỉ có 5 học sinh tiên tiến

Ba : Ba em bắt đợc ba con baba

4, Củng cố ( 3’ )

? Từ đồng âm là gì ?

? Khi sử dụng từ đồng âm cần chú ý điều gì ? Làm bài tập trắc nghiệm ( Nếu còn thời gian )

5, Dặn dò ( 1’)

- Su tầm những câu cao dao, câu đố có sử dụng từ đồng âm

- Viết 1 đoạn văn có sử dụng từ đồng âm

- Soạn bài: "Thành ngữ"

Bài tập trắc nghiệm

1, Dòng nào dới đây phản ánh đúng đặc điểm của từ đồng âm ?

A- Là những từ có phần giống nhau nghe na ná nh nhau

B- Là những từ giống nhau về âm thanh nhng nghĩa khác xa nhau không liên quan gì

đến nhau

C- Là những từ giống nhau về âm thanh và có nghĩa gần giống nhau , cùng một nguồn gốc

2, Khi sử dụng từ đồng âm cần lu ý điều gì ?

A- Ngữ cảnh giao tiếp

B- Nhầm lẫn từ đồng âm với từ nhiều nghĩa và từ gần nghĩa

C- Cả A và B

Đáp án : 1 B ; 2.C