Những vấn đề cơ bản về hoạt động tư vấn đầu tư

 Mô hình công ty chứng khoán chuyên doanh: -Theo mô hình này hoạt động kinh doanh chứng khoán sẽ do các công ty độc lập và chuyên môn hoá trong lĩnh vực chứng khoán đảm trách, các ngân

Những vấn đề cơ bản về hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán của công ty chứng khoán

1.Các hoạt động cơ bản của công ty:

1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của công ty chứng khoán:

1.1.1.Khái niệm công ty chứng khoán:

Thị trường chứng khoán được xem là đặc trưng cơ bản, là biểu tượng của nền kinh tế hiện đại Chúng ta có thể đo lường và dự tính sự phát triển kinh tế qua diễn biến trên thị trường chứng khoán Cùng với sự phát triển của thị trường chứng khoán trên thế giới, thị trường chứng khoán Việt Nam cũng đang phát triển theo quy luật này Cho đến nay thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua 6 năm đầu tiên trong lịch sử phát triển của mình, 6 năm làm quen với hoạt động thị trường chứng khoán, 6 năm vượt qua bao thăng trầm, bao khó khăn thử thách để từng bước phát triển và bước đầu chúng ta đã thu được những thành tựu đáng kể Chỉ số VN-INDEX đã vượt qua ngưỡng 1000 điểm, đã thu hút được rất nhiều công chúng tham gia đầu tư vào thị trường chứng khoán

Cùng với sự phát triển của thị trường chứng khoán các công ty chứng khoán cũng phát triển song song thực hiện các chức năng của mình Vậy khái niệm về công ty chứng khoán là gì?

Theo Giáo trình Thị trường chứng khoán xuất bản năm 2002 của Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội “Công ty chứng khoán là một định chế tài chính trung gian thực hiện các nghiệp vụ trên thị trường chứng khoán” Ở Việt Nam Theo quyết định 04/1998/QĐ-UBCK3 ngày 13 tháng 10 năm 1998 của UBCKNN, công ty chứng khoán là công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn thành lập hợp pháp tại Việt Nam, được Uỷ ban chứng khoán Nhà nước cấp giấy phép thực hiện một hoặc một số loại hình kinh doanh chứng khoán

1.1.2 Phân loại công ty chứng khoán:

 Phân loại theo loại hình tổ chức: Có ba loại hình tổ chức cơ bản:

 Công ty hợp danh:

- Là loại hình kinh doanh có từ 2 chủ sở hữu trở lên

- Thành viên của công ty chứng khoán hợp danh bao gồm: Thành viên góp vốn và thành viên hợp danh

- Công ty hợp danh thông thường không được phép phát hành bất cứ một loại chứng khoán nào

 Công ty cổ phần:

- Là một pháp nhân độc lập với các chủ sở hữu công ty là các cổ đông

- Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp

- Công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán ra công chúng theo quy định của pháp luật về chứng khoán hiện hành

 Công ty TNHH

Thành viên của công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã cam kết góp vào doanh nghiệp

- Công ty TNHH không được phép phát hành cổ phiếu

 Phân loại theo mô hình tổ chức kinh doanh chứng khoán: có hai loại

mô hình công ty chứng khoán

 Mô hình công ty chứng khoán chuyên doanh:

-Theo mô hình này hoạt động kinh doanh chứng khoán sẽ do các công ty độc lập và chuyên môn hoá trong lĩnh vực chứng khoán đảm trách, các ngân hàng không được tham gia kinh doanh chứng khoán

-Ưu điểm của mô hình này là hạn chế được rủi ro cho hệ thống ngân hàng, tạo điều kiện cho các công ty chứng khoán đi vào chuyên môn hoá sâu trong lĩnh vực chứng khoán để thúc đẩy thị trường phát triển

 Mô hình công ty chứng khoán đa năng:

-Theo mô hình này công ty chứng khoán được tổ chức dưới hình thức một

tổ hợp dịch vụ tài chính tổng hợp bao gồm kinh doanh chứng khoán kinh doanh tiền tệ và các dịch vụ tài chính Theo đó các ngân hàng thương mại hoạt động với

tư cách là chủ thể kinh doanh chứng khoán, bảo hiểm và kinh doanh tiền tệ Mô hình này được biểu hiện dưới hai hình thức:

 Đa năng một phần:

Theo mô hình này các ngân hàng muốn kinh doanh chứng khoán, kinh doanh bảo hiểm phải thành lập công ty con hạch toán độc lập và hoạt động tách rời với kinh doanh tiền tệ

 Đa năng hoàn toàn:

Các ngân hàng được phép trực tiếp kinh doanh chứng khoán, kinh doanh bảo hiểm và kinh doanh tiền tệ cũng như các dịch vụ tài chính khác

Ưu điểm của mô hình này:

- Các ngân hàng có thể kết hợp nhiều lĩnh vực kinh doanh, nhờ đó giảm bớt rủi ro trong hoạt động kinh doanh bằng việc đa dạng hoá đầu tư

- Tăng khả năng chịu đựng của ngân hàng trước những biến động trên thị trường tài chính Mặt khác, các ngân hàng sẽ tận dụng được lợi thế của mình là kinh doanh tiền tệ có vốn lớn, cơ sở vật chất hiện đại và hiểu biết rõ về khách hàng cũng như các doanh nghiệp khi họ thực hiện nghiệp vụ cấp tín dụng và tài trợ dự án

Hạn chế của mô hình này:

- Vừa là tổ chức tín dụng vừa là tổ chức kinh doanh chứng khoán, do đó khả năng chuyên môn không sâu như các công ty chứng khoán chuyên doanh

1.1.3 Đặc điểm của công ty chứng khoán:

 Về tính chuyên môn hoá và phân cấp quản lý:

Công ty chứng khoán chuyên môn hoá ở mức độ cao trong từng bộ phận phòng ban Toàn bộ các nghiệp vụ của công ty chứng khoán đều phục vụ cho các giao dịch chứng khoán, mỗi một nghiệp vụ lại liên quan đến một lĩnh vực riêng, các phòng ban khác nhau đảm nhiệm các công việc khác nhau Giữa các phòng ban có một sự độc lập tương đối, mối liên kết không phải mật thiết hữu cơ như các doanh nghiệp sản xuất khác Chính vì vậy hoạt động hay cơ cấu của phòng ban này không ảnh hưởng nhiều đến phòng ban khác

 Về nhân tố con người:

Công ty chứng khoán dựa vào chất lượng chuyên môn đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ nhân viên và cán bộ quản lý trong công ty Do đó ở bất kỳ thời điểm nào công ty chứng khoán cũng thực sự chú trọng đến nhân tố con người, thể hiện

ở những điểm sau:

 Lựa chọn nhân viên có năng lực và phù hợp với yêu cầu công việc

 Chú trọng công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

 Có chế độ đãi ngộ và khuyến khích nhân viên

 Về ảnh hưởng của thị trường tài chính:

- Công ty chứng khoán tham gia hoạt động trực tiếp trên thị trường chứng khoán nên bất kỳ một biến động nào của thị trường chứng khoán nói riêng và thị trường tài chính nói chung đều tác động sâu sắc đến chuyên môn, sản phẩm, dịch

vụ và doanh thu của công ty chứng khoán

- Thị trường tài chính, thị trường chứng khoán càng phát triển càng tạo ra nhiều công cụ tài chính, có thêm nhiều dịch vụ, mở rộng phạm vi kinh doanh tạo

cơ hội thu lợi nhuận cho công ty chứng khoán Mặt khác công ty chứng khoán không ngừng cải tiến, không ngừng sáng tạo để thích nghi môi trường hoạt động

 Về cơ cấu tổ chức của công ty chứng khoán:

Cơ cấu tổ chức của công ty chứng khoán phụ thuộc vào quy mô kinh doanh

và các nghiệp vụ mà công ty được phép hoạt động Theo thông lệ quốc tế, cơ cấu

tổ chức của một công ty chứng khoán chia thành hai khối chủ yếu: khối nghiệp

 Phòng kỹ quỹ

 Khối phụ trợ:

Khối này không trực tiếp thực hiện các nghiệp vụ kinh doanh mà có chức năng phụ trợ cho các nghiệp vụ này Khối này gồm các phòng ban:

 Phòng nghiên cứu và phát triển

 Phòng phân tích và thông tin thị trường

1.1.4.Vai trò của công ty chứng khoán:

- Các công ty chứng khoán là tác nhân quan trọng thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế nói chung và của thị trường chứng khoán nói riêng Nhờ các công ty chứng khoán mà các cổ phiếu và trái phiếu lưu thông buôn bán tấp nập trên thị trường chứng khoán, qua đó, một lượng vốn khổng lồ được đưa vào đầu tư từ việc hình thành những nguồn vốn lẻ tẻ trong công chúng

 Vai trò của các công ty chứng khoán trên thị trường chứng khoán:

 Vai trò huy động vốn:

- Công ty chứng khoán có vai trò là chiếc cầu nối và đồng thời là kênh dẫn vốn cho vốn chảy từ một hay một số bộ phận nào đó của nền kinh tế có dư thừa vốn đến các bộ phận khác của nền kinh tế đang thiếu vốn

- Các công ty chứng khoán thường đảm nhận vai trò này qua các hoạt động bảo lãnh phát hành và môi giới chứng khoán

 Vai trò cung cấp một cơ chế giá cả:

- Ngành công nghiệp chứng khoán nói chung, công ty chứng khoán nói riêng, thông qua các sở giao dịch chứng khoán và thị trường OTC, có chức năng cung

cấp một cơ chế giá cả nhằm giứp các nhà đầu tư có được sự đánh giá đúng thực

tế và chính xác về giá trị các khoản đầu tư của mình

- Công ty chứng khoán còn có một chức năng quan trọng là can thiệp trên thị trường, góp phần điều tiết giá chứng khoán

 Vai trò cung cấp một cơ chế chuyển ra tiền mặt:

- Các nhà đầu tư luôn muốn có được khả năng chuyển tiền mặt thành chứng khoán và ngược lại trong một môi trường đầu tư ổn định Các công ty chứng khoán đảm nhận được chức năng chuyển đổi này, giúp cho nhà đầu tư phải chịu ít thiệt hại nhất khi tiến hành đầu tư

 Thực hiện tư vấn đầu tư:

Các công ty chứng khoán với đầy đủ các dịch vụ không chỉ thực hiện mệnh lệnh của khách hàng, mà còn tham gia vào nhiều dịch vụ tư vấn khác nhau thông qua việc nghiên cứu thị trường rồi cung cấp các thông tin đó cho các công ty và các cá nhân đầu tư

 Tạo ra các sản phẩm mới:

Trong thời gian gần đây, chủng loại chứng khoán đã phát triển với tốc độ rất nhanh Ngoài cổ phiếu và trái phiếu đã được biết đến, các công ty chứng khoán hiện nay còn bán trái phiếu chính phủ, chứng quyền, trái quyền, các hợp đồng tương lai, hợp đồng lựa chọn và các sản phẩm lai tạo đa dạng khác phù hợp với thay đổi trên thị trường và môi trường kinh tế

1.2 Các hoạt động chính của công ty chứng khoán:

1.2.1 Nghiệp vụ môi giới chứng khoán:

 Các chức năng của hoạt động môi giới chứng khoán:

 Cung cấp dịch vụ với hai tư cách:

- Nối liền khách hàng với bộ phận nghiên cứu đầu tư: cung cấp cho khách hàng các báo cáo nghiên cứu và các khuyến nghị đầu tư.

- Nối liền những người bán và những người mua: đem đến cho khách hàng tất cả các loại sản phẩm và dịch vụ tài chính

 Đáp ứng những nhu cầu tâm lý của khách hàng khi cần thiết:trở thành người bạn, người chia sẻ những lo âu căng thẳng và đưa ra những lời động viên kịp thời

 Khắc phục trạng thái xúc cảm quá mức (điển hình là sự sợ hãi và tham lam), để giúp khách hàng có những quyết định tỉnh táo

 Đề xuất thời điểm bán hàng

 Những đặc trưng cơ bản của nghề môi giới chứng khoán:

 Lao động cật lực, thù lao xứng đáng

 Những phẩm chất cần có: kiên nhẫn, giỏi phân tích tâm lý và ứng xử

 Nỗ lực cá nhân là quyết định, đồng thời không thể thiếu sự hỗ trợ của công ty trong việc cung cấp thông tin và kết quả phân tích cũng như việc thực hiện các lệnh của khách hàng

 Nghề môi chứng khoán cần các kỹ năng:

 Kỹ năng truyền đạt thông tin

 Kỹ năng tìm kiếm khách hàng:

 Kỹ năng khai thác thông tin

1.2.2 Nghiệp vụ tự doanh chứng khoán:

 Khái niệm:

Tự doanh là việc công ty chứng khoán tự tiến hành các giao dịch mua bán các chứng khoán cho chính mình bằng nguồn vốn của mình

 Mục đích của hoạt động tự doanh:

Hoạt động tự doanh của công ty chứng khoán có thể được thực hiện trên các thị trường giao dịch tập trung hoặc trên thị trường OTC,…với mục đích nhằm thu lợi cho chính mình

 Những yêu cầu đối với công ty chứng khoán trong hoạt động tự doanh:

-Tách biệt quản lý

-Ưu tiên khách hàng

-Bình ổn thị trường

 Quy trình nghiệp vụ trong hoạt động tự doanh:

-Xây dựng chiến lược đầu tư

-Khai thác,tìm kiếm các cơ hội đầu tư

-Phân tích, đánh giá chất lượng cơ hội đầu tư

-Thực hiện đầu tư

-Quản lý đầu tư và thu hồi vốn

1.2.3 Nghiệp vụ bảo lãnh phát hành:

 Khái niệm:

Bảo lãnh phát hành là việc tổ chức bảo lãnh giúp tổ chức phát hành thực hiện các thủ tục trước khi chào bán chứng khoán, tổ chức việc phân phối chứng khoán và giúp bình ổn giá chứng khoán trong giai đoạn đầu sau khi phát hành

 Vai trò của hoạt động bảo lãnh phát hành:

- Nguyên tắc trung gian trên TTCK yều cầu trên thị trường sơ cấp các nhà đầu tư không mua chứng khoán trực tiếp của các nhà phát hành mà mua từ các nhà bảo lãnh Do đó, các doanh nghiệp khi muốn phát hành chứng khoán phải thông qua các tổ chức bảo lãnh như ngân hàng đầu tư và công ty chứng khoán Đây chính là vai trò của hoạt động bảo lãnh phát hành

- Các ngân hàng đầu tư thường đứng ra nhận bảo lãnh phát hành sau đó chuyển phân phối chứng khoán cho các công ty chứng khoán tự doanh hoặc các thành viên khác Còn các công ty chứng khoán với đội ngũ chuyên gia giỏi về chứng khoán, am hiểu thị trường, có tiềm lực tài chính có hoạt động rất mạnh

mẽ về nghiệp vụ bảo lãnh phát hành

1.2.4 Nghiệp vụ tư vấn chứng khoán:

 Tư vấn đầu tư:

Tư vấn đầu tư là những hoạt động tư vấn về giá trị của chứng khoán nhằm mục đích thu phí.

 Nguyên tắc của hoạt động tư vấn:

-Không bảo đảm chắc chắn về giá trị của chứng khoán

-Luôn nhắc nhở khách hàng rằng những lời tư vấn của mình có thể là không hoàn toàn chính xác và khách hàng cần biết rằng nhà tư vấn không chịu trách nhiệm về những lời khuyên đó

-Không được dụ dỗ,mời gọi khách hàng mua một loại chứng khoán nào đó,những lời tư vấn phải xuất phát từ cơ sở khách quan là sự phân tích tổng hợp một cách lôgích, khoa học

1.2.5 Nghiệp vụ lưu ký chứng khoán:

2 Hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán của công ty chứng khoán:

2.1.Khái niệm và vai trò của hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán:

*Khái niệm:

Hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán là hoạt động rất phổ biến trên thị trường thứ cấp, nó diễn ra hàng ngày, hàng giờ, dưới nhiều hình thức khác nhau Đó có thể là những lời khuyên hay những bản tin, những bài phân tích hoặc những hợp đồng dịch vụ về chứng khoán

*Vai trò của hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán:

Đối với các loại tư vấn khác, ví dụ như tư vấn pháp luật thì tính chính xác của lời khuyên là cần thiết và có khả năng diễn ra đúng trên thực tế Tuy nhiên với hoạt động tư vấn chứng khoán, do đặc điểm riêng trong nghành là giá cả thường xuyên biến động nên việc tư vấn về giá trị chứng khoán rất khó khăn, đồng thời

có thể xảy ra nhiều mâu thuẫn về lợi ích Đặc biệt là với hoạt động này các nhà tư vấn có thể gây ra những hiểu lầm đáng tiếc về giá trị và xu hướng giá cả của các loại chứng khoán

Chúng ta sẽ tìm hiểu vai trò của hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán:

Đối với nhà đầu tư: Là hoạt động hết sức cần thiết và không thể thiếu được bởi

lẽ:

- Thu nhập của công chúng ngày càng tăng, họ có khoản tiền tiết kiệm rất lớn, lúc đó họ sẽ có nhu cầu đầu tư sinh lời để trang trải nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng của họ Khi tiến hành đầu tư các khoản tiền tích lũy thì mọi người đều nghĩ đến và mong muốn có những công cụ “bảo vệ” khoản đầu tư đó Mức độ an toàn đối với hoạt động đầu tư rất được coi trọng

- TTCK đang phát triển với tốc độ nhanh chóng với các công cụ đầu tư, lượng thông tin rất lớn, nhà đầu tư không thể nào tự mình theo dõi, cập nhật liên tục các diễn biến hàng ngày, hàng giờ xảy ra trên thị trường hoặc có thể diễn biến này nằm ngoài tầm hiểu biết của họ Họ không có điều kiện cập nhật thông tin, điều

lệ trên TTCK, các nguồn thông tin về các doanh nghiệp Vì thế, lúc này hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán của các công ty chứng khoán sẽ phát huy được vai trò của mình giúp các nhà đầu tư có được những thông tin cập nhật và mức độ

chính xác cao giúp cho nhà đầu tư hạn chế rủi ro, tăng hiệu quả trong các quyết định đầu tư của họ.

Đối với nền kinh tế:

Công ty chứng khoán thông qua hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán đã từng

bước góp phần mở rộng thị trường, hướng dẫn các nhà đầu tư tham gia thị trường một cách bài bản Công chúng thường đầu tư theo cảm tính, mua bán theo quy luật số đông hơn là dựa vào các phân tích tài chính sẽ làm cho TTCK thường không ổn định và thường xuyên gặp những biến động bất thường, khó kiểm soát

Do vậy, thị trường muốn hoạt động tốt không thể thiếu những nhà tư vấn đầu tư với vai trò định hướng, dẫn đường cho thị trường Hoạt động này còn góp phần thu hút được nhiều nhà đầu tư tham gia thị trường, kích cầu chứng khoán và có thể huy động được một nguồn vốn lớn nhàn rỗi cho nền kinh tế

2.2.Tính cần thiết của hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán:

Hoạt động tư vấn đầu tư diễn ra trên thị trường thứ cấp Tư vấn đầu tư gồm

tư vấn mua bán chứng khoán, tạo dựng danh mục đầu tư và quản trị điều hành tài sản đầu tư

Đây là một nghiệp vụ rất cần thiết vì không phải ai cũng hiểu rõ về chứng khoán và thị trường chứng khoán Ngay cả tại các nước phát triển người đầu tư thường không có đủ kiến thức, kỹ năng phân tích, không có thời gian theo dõi thường xuyên những thông tin do khối lượng thông tin quá lớn.Trong khi đó, các công ty chứng khoán có đầy đủ điều kiện về năng lực, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp, những thứ mà nhà đầu tư rất cần cho các quyết định của họ Điều này chứng tỏ sự cần thiết của hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán của công ty chứng khoán

Ngoài ra, trong việc ra quyết định đầu tư của khách hàng có vai trò quan trọng của người tư vấn Việc ra quyết định này chịu tác động của lượng thông tin mà nhà tư vấn cung cấp, thời điểm cung cấp và độ chính xác của những thông tin đó Các thông tin mà nhà tư vấn có thể cung cấp cho khách hàng: tình hình thị trường, giá cả chứng khoán, chỉ số, thông tin về nhóm ngành cụ thể Đặc biệt,